Europees Agentschap: vorm van PFAS in water, wijn en airco's gevaarlijker dan gedacht
12 juni 2026 00:08
Trifluorazijnzuur, een vorm van PFAS die onder meer in pesticiden en airco's wordt gebruikt, is mogelijk schadelijk voor het ongeboren kind. Ook kan het een negatief effect hebben op de voortplanting. Dat zegt het Europese agentschap voor chemische middelen (ECHA) in een nieuw advies.
Het agentschap stelt verder dat de stof "persistent, mobiel en giftig" is en voor "langdurige en diffuse vervuiling van water" kan zorgen.
Drinkwater en wijnen
TFA is een vorm van PFAS en komt onder meer via pesticiden in het drinkwater terecht. Mede om die reden waarschuwen milieuorganisaties en deskundigen al langer voor de stof. Zo bleek uit onderzoek in 2025 dat er "alarmerend hoge concentraties" TFA in Europese wijnen zitten.
Toch werd lang aangenomen dat TFA niet of nauwelijks schadelijk is voor de gezondheid, in tegenstelling tot veel andere PFAS. Volgens toxicoloog Jacob de Boer is het daarom opmerkelijk en belangrijk dat ECHA nu tot deze conclusie komt.
"Dit inzicht is toch wel nieuw. Er waren al wel onderzoeken die in deze richting wezen, maar ECHA heeft uitgebreid onderzoek gedaan", zegt De Boer. Hij benadrukt dat er ook nog veel onduidelijk is over de schadelijkheid van de stof. "Maar dit zijn toch wel zorgwekkende signalen waar je iets mee moet."
Wat is PFAS?
PFAS is een verzamelnaam voor duizenden niet-afbreekbare giftige chemicaliën. De afkorting PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen. GenX, PFOA en PFOS zijn de bekendste. Ze stapelen zich op in de voedselketen en tasten het immuunsysteem aan. Bij langdurige blootstelling zijn sommige soorten kankerverwekkend. Uit recent onderzoek van het RIVM blijkt dat bijna iedereen in Nederland te veel PFAS in het bloed heeft.
De stoffen zitten sinds de jaren vijftig in onder meer antiaanbaklagen van pannen, waterdichte regenkleding of verpakkingen, maar ook in bestrijdingsmiddelen uit de landbouw. In deze lijst staan alle Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS).
Het RIVM, dat het kabinet adviseert over chemische stoffen, zegt in een reactie dat het zich al bewust was van de risico's die ECHA benoemt. In Nederland heeft de stof de classificatie Zeer Zorgwekkende Stof. De bedoeling is dat de overheid stoffen met deze classificatie met voorrang probeert te weren uit de samenleving.
Het RIVM zegt om die reden niet van plan te zijn strengere normen te adviseren. Wel noemt een woordvoerder de classificatie een "belangrijke stap". "Er is nu internationaal overeenstemming. Dat heeft gevolgen voor wat er in de toekomst wel en niet mag met TFA."
Lost snel op
Toxicoloog De Boer wijst ook op het voorstel dat onder andere door Nederland bij de Europese Commissie werd ingediend om PFAS helemaal te verbieden. "Daar wordt al vier jaar over gepraat. Dit advies kan invloed hebben op een besluit over zo'n verbod." Tegen een verbod wordt al jaren fel gelobbyd door vertegenwoordigers van de chemische industrie.
TFA wordt net als veel andere PFAS onder andere geproduceerd door Chemours in Dordrecht. De stof wordt gebruikt in airco's - als een vervanger van CFK, dat verantwoordelijk was voor het gat in de ozonlaag - en in pesticiden.
Het is een PFAS-variant met een hele korte keten van atomen. Hierdoor breekt het iets sneller af dan veel andere PFAS. Die eigenschap zorgt er echter wel weer voor dat het makkelijker oplost in water, waardoor het ook sneller in het drinkwater terechtkomt.
Gemeente wil in gesprek over datum marathon Utrecht na onwelwordingen
11 juni 2026 23:46
De gemeente Utrecht wil in gesprek met de organisator van de marathon van Utrecht over het moment van het jaar waarop het hardloopevenement in de stad wordt georganiseerd, meldt RTV Utrecht.
Directe aanleiding is dat meerdere mensen onwel werden door de warmte bij de editie van dit jaar. Een 22-jarige man overleed twee dagen nadat hij onwel was geworden bij de marathon.
Vraagtekens
Na het evenement werden er vraagtekens gezet bij de keuze om eind mei een marathon te organiseren. De kans op warm weer is groter, evenals de kans op een levensgevaarlijke hitteberoerte.
De gemeente kijkt bij een aanvraag alleen of er ruimte is in de kalender, benadrukte wethouder Oosters in de gemeenteraad. Het is aan de organisatie om af te wegen welke datum er wordt aangevraagd. Bij de vergunningaanvraag wordt wel het hitteprotocol van de organisatie beoordeeld.
Maar de wethouder zegt nu wel in gesprek te gaan met de organisatie over de datum en of het moment van het jaar verstandig is.
Geen aanpassing
De organisatie lijkt niet enthousiast over het verschuiven van de datum. "We willen jaarrond een mooie hardloopkalender aanbieden", zei Wim Nuyts kort na het sportevenement. Hij is directeur van Golazo, de organisator achter de marathon in Utrecht. Als alle wedstrijden in de eerste maanden van het jaar worden gehouden, is dat volgens hem en andere organisatoren geen mooie kalender.
Ook over de route gaat Oosters in gesprek met de organisatie. Maar die wil de organisatie volgens Oosters voorlopig niet aanpassen, onder andere met het oog op het Europees Kampioenschap Running in 2029.
Opnieuw man vrijgelaten uit Canadese gevangenis na wangedrag gevangenispersoneel
11 juni 2026 23:34
In Canada is voor de vijfde keer in korte tijd een gevangene op last van de rechter vrijgelaten omdat hij onjuist werd behandeld door gevangenispersoneel. De Canadese gevangene Harris Mohamed werd verdacht van een roofoverval, maar is vrijgelaten. Dat gebeurde al in mei, maar Canadese media berichtten er gisteren pas voor het eerst over.
Harris had het gevangenispersoneel beschuldigd van wangedrag bij een incident in 2023 in gevangenis Maplehurst, op zo'n 50 kilometer van de stad Toronto. De rechter stelde hem in het gelijk.
Volgens de Toronto Star werden vorig jaar al vier andere gevangenen uit Maplehurst vrijgelaten om dezelfde reden. Tegen de vrijlating van drie van hen gaat het bestuur van Ontario in beroep. In tientallen andere gevallen kregen gevangenen strafverkorting.
Pepperspray
Bij het incident in 2023 werden bijna 200 gevangenen in Maplehurst slachtoffer van collectieve bestraffing. Dat is het bewust bestraffen van een hele groep mensen voor een actie waar slechts een paar mensen schuldig aan zijn.
Het gevangenispersoneel haalde de gevangenen met geweld uit hun cel, waarna ze hun handen pijnlijk vastbonden en pepperspray in hun gezicht spoten. Ze dwongen de gevangenen dagen in hun ondergoed te lopen, terwijl de gevangenisbewaarders met ventilatoren de ruimtes afkoelden.
Op beelden die zijn vrijgegeven is te zien hoe de gevangenen in hun ondergoed, met hun handen vastgebonden in kleermakerszit op een gang moeten zitten. Meerdere gevangenen zeggen te zijn geslagen.
De aanleiding voor de bestraffing was een geweldsincident waarbij slechts één gedetineerde betrokken was geweest. Hij had een gevangenisbewaarder geslagen.
Jingle Bells zingen
Naar aanleiding van het incident deden zeker negentien gevangenen aangifte tegen het gevangenispersoneel. Zij zeggen dat hun mensenrechten zijn geschonden en vroegen daarom om het seponeren van de aanklacht of strafverkorting. In een van die rechtszaken noemde de rechter het gedrag van de gevangenisbewaarders "puur en alleen een wraakactie" en "te vergelijken met marteling".
Volgens Mohamed hebben de gevangenisbewaarders hem herhaaldelijk geslagen en met zijn hoofd tegen de grond gedrukt, tot bloedens toe. Hij verklaarde ook dat hij Jingle Bells moest zingen terwijl hij door de beveiligers werd geslagen.
De rechter geloofde de verklaring van Mohammed. "We hebben zoveel voorbeelden van nodeloze wreedheid gezien, dat het niet ondenkbaar is dat hij op de door hem beschreven manier werd gepest." Ze besloot de aanklachten tegen Mohamed te laten vervallen, waardoor hij vrijuit gaat.
Structurele problemen
Wat meespeelde in het oordeel van de rechter is dat zij vermoedt dat gevangenismedewerkers hun acties probeerden te verhullen. Zo lijkt veel van het videobewijs verwijderd te zijn en vond zij de verklaringen van de betrokken gevangenismedewerkers ongeloofwaardig.
De ombudsman van Ontario, de provincie waar Maplehurst in ligt, sloeg een jaar geleden alarm over "de groeiende staat van crisis" in de gevangenissen in de regio, meldt de Canadese publieke omroep CBC.
Er zou ten opzichte van het jaar daarvoor een stijging van 55 procent zijn in het aantal klachten over onder andere overbezetting en gebrekkige gezondheidszorg. De Toronto Star meldt dat ook de gevangenis in Maplehurst kampt met personeelstekorten en te volle cellen.
Volgens de Toronto Star zijn de directeur van Maplehurst en vijf personeelsleden ontslagen, maar verscheidene betrokken agenten zijn nog werkzaam in de gevangenis.
Deelstepverbod in Brussel vanwege ongelukken en schietpartijen
11 juni 2026 22:56
Na de steden Praag, Parijs, Madrid en Melbourne stelt ook Brussel een verbod in op elektrische deelsteps. Volgens de lokale autoriteiten zorgen deze e-steps, die mensen per app huren, voor te veel overlast, gewonden en gevaarlijke situaties. Het verbod gaat volgend jaar in, schrijven Belgische media.
In Brussel raakten vorig jaar 666 mensen gewond na een ongeluk met een e-step. Dat is een toename van een kwart in vergelijking met 2024. Geparkeerde of neergekwakte deelsteps belemmeren ook geregeld de doorgang op stoepen en pleinen.
Drugsdealers en schietpartijen
De voertuigen werden vorig jaar bovendien gebruikt bij zeker 25 schietpartijen. Dat heeft openbaar aanklager van de hoofdstad Julien Moinil eerder gezegd. Volgens hem zijn deelsteps het favoriete vervoersmiddel van drugsdealers. Ze kunnen er makkelijk mee vluchten voor de politie.
Moinil pleit al langer voor een verbod, maar de vergunning voor de bedrijven die de steppen verhuren loopt nog tot eind 2026. Vandaag werd duidelijk dat dit de einddatum wordt van de licenties voor Bolt en Dott. Die twee bedrijven laten weten "diep teleurgesteld" te zijn over het besluit.
150.000 gebruikers per jaar
Volgens Bolt gebruiken jaarlijks 150.000 mensen in Brussel hun e-steps. Het bedrijf zegt dat ze als vervoersmiddel een sleutelrol spelen in de vervoersinfrastructuur van de stad. "Fietsers en stepgebruikers lopen continu risico's door auto's en vrachtwagens. Moeten we die daarom ook gaan verbieden?", stelt Dott tegenover publieke omroep VRT.
Minister Van den Brandt van Mobiliteit gaat daar niet in mee. "Wie valt met een step heeft meer kans op letsel dan wie valt met een fiets. En slordig geparkeerde deelsteps maken voetpaden nog moeilijker navigeerbaar voor mensen met beperkte mobiliteit, ouders met buggy's of ouderen." Deelfietsen blijven voorlopig wel toegestaan in de hoofdstad.
Fietsfabriek van Cannondale in Almelo sluit, 120 medewerkers getroffen
11 juni 2026 22:50
De fietsfabriek van Cannondale in Almelo gaat eind volgend jaar dicht. Dat heeft eigenaar Pon.Bike vandaag bekendgemaakt. De voorgenomen sluiting raakt 120 medewerkers.
De medewerkers in Almelo zijn vandaag geïnformeerd over de plannen, meldt RTV Oost.
Cannondale is van oorsprong een Amerikaans merk. Maar zoals van vrijwel alle fietsen wereldwijd komen de frames uit Taiwan. De fietsen die Cannondale in Europa verkoopt, worden vervolgens afgemonteerd in de fabriek in Almelo.
Probleem is dat de fabriek in Almelo uitsluitend fietsen maakt van het merk Cannondale. Volgens Pon.Bike past de locatie daardoor minder goed binnen de nieuwe strategie van het bedrijf. De fietsenproducent wil de productie van verschillende fietsmerken juist samenbrengen.
Gazelle
Pon.Bike bezit meer dan twintig fietsmerken, waaronder Gazelle, Cannondale, Cervélo, Urban Arrow en Veloretti. Vorig jaar introduceerde het bedrijf een nieuwe strategie, waarbij de productie, inkoop, logistiek en verkoop van de verschillende merken nauwer moet gaan verlopen.
Uit een analyse blijkt volgens Pon.Bike dat de bestaande fabrieken in Dieren (vooral bekend van Gazelle), het Duitse Emstek en het Litouwse Kedainiai voldoende capaciteit hebben om ook de productie van de Europese Cannondale-fietsen over te nemen.
Grote impact
Het bedrijf zegt zich te realiseren dat het voorgenomen besluit grote impact heeft op de medewerkers in Almelo. Daarom is gekozen voor een overgangsperiode van ongeveer achttien maanden. In die periode wil het bedrijf de medewerkers begeleiden bij herplaatsing in een ander bedrijf. Ook wordt gewerkt aan een sociaal plan in overleg met de ondernemingsraad en vakbonden.
De productie van fietsen in Almelo wordt stap voor stap afgebouwd en overgeheveld naar andere Europese locaties. In de levering van Cannondale-fietsen verandert niet.
8,5 jaar cel voor Urker visser voor betrokkenheid bij liquidatie en drugssmokkel
11 juni 2026 22:43
Visser Andries K. (57) uit Urk moet acht jaar en zes maanden de cel in voor zijn betrokkenheid bij de liquidatie van een man in Diemen in 2016. Hij is ook veroordeeld omdat hij hielp bij het invoeren van 261 kilo cocaïne op 'drugskotter' Z-181.
De relatief hoge straf die de rechtbank vandaag oplegt is opvallend, meldt Omroep Flevoland. Tijdens de rechtszaak eerder dit jaar eiste het Openbaar Ministerie (OM) 'slechts' drie jaar gevangenisstraf tegen K..
De liquidatie waar het om gaat is die van crimineel Vincent Jalink. Die werd op 27 mei 2016 neergeschoten in zijn auto in Diemen, in het bijzijn van zijn 9-jarige zoon. Korte tijd later overleed hij.
Voor de liquidatie van Jalink is een tijdje geleden al iemand anders veroordeeld. Maar de rechtbank acht bewezen dat Andries K. na een zakelijk conflict schuldig is aan poging tot uitlokken van de ontvoering en afpersing van Jalink.
Twee miljoen in contanten
De Urker visser had een financieel conflict met de criminele ondernemer uit Diemen. Tijdens de rechtszaak zei hij dat hij meer dan 2 miljoen euro in contanten had gegeven aan Jalink met de vraag om die te investeren in appartementen in Marokko.
Jalink deed dat niet en het geld verdween. De Urker visser wilde vervolgens de miljoenen (laten) terughalen via twee criminele contacten: Ferry B. uit Anna Paulowna en Muhammed S. uit Amsterdam. Hij betaalde voor dat terughalen 250.000 euro, eveneens cash.
Het OM stelde dat K. zou hebben aangedrongen op een ontvoering om zo Jalink te dwingen het geld terug te geven. K. ontkende dat, maar het OM leidde dat plan af uit ontsleutelde berichten die verwijzen naar gesprekken die B. en S. hadden met de Urker visser.
Drugs opvissen
Tweede reden voor de celstraf van 8,5 jaar is K.'s betrokkenheid bij drugssmokkel. De rechtbank acht bewezen dat K. in 2015 en waarschijnlijk al veel eerder onderdeel was van een criminele groep die cocaïne aan wal bracht op kotter Z-181.
Het ging om drugs die door grote schepen over de Atlantische Oceaan naar Europa werden gebracht en hier vlak voor de kust in het water werden gedumpt. De bemanning van kotters visten die drugs op en brachten ze aan land.
De rechtbank achtte ook bewezen dat Andries K. de bemanning van de drugskotter Z-181 hielp toen die op 10 juni 2017 op heterdaad werd betrapt met 261 kilo coke aan boord. K. zelf wilde over zijn betrokkenheid bij de drugssmokkel niets zeggen.
Jarenlange celstraffen
Dat de straf voor de twee feiten zoveel hoger uitvalt dan de eis van het OM heeft te maken met eerdere veroordelingen van mensen die drugs smokkelden op de Z-181. Zij kregen daarvoor jarenlange celstraffen, betoogde de rechter.
Terwijl het in hun geval alleen om drugssmokkel ging en er geen betrokkenheid was bij een liquidatiezaak. Een celstraf van drie jaar "zou rechtsongelijkheid voor andere veroordeelden hebben betekend", aldus de rechter vandaag.
De Urker visser gaat in beroep tegen de straf, laat zijn advocaat Willem Jan Ausma weten. "De uitspraak is een forse tegenvaller. Wij hadden met het Openbaar Ministerie gehoopt op enige clementie gezien de proceshouding van cliënt. De rechtbank vindt kennelijk rechtseenheid belangrijker. Er is in hoger beroep dan ook niets te verliezen."
De twee medeverdachten Ferry B. uit Anna Paulowna en Muhammed S. uit Amsterdam moeten 13,5 en 8 jaar de cel in voor hun aandeel in de uiteindelijke moord op de man uit Diemen.