Nieuwe lichting astronauten naar ISS in Amerikaanse recordtijd
2 oktober 2026 07:45
De nieuwste lichting astronauten is in een Amerikaanse recordtijd aangekomen bij het internationale ruimtestation ISS. De reis duurde slechts acht uur, veel korter dan het oude Amerikaanse record van 12,5 uur, dat in november 2024 werd gevestigd.
De reis duurde nog altijd flink langer dat het absolute record, dat op naam van de Russische Soyoez staat: bij een experimentele vlucht in 2020 werd de reis in 3 uur en 3 minuten afgelegd.
De reisduur naar het ISS, dat op zo'n 400 kilometer boven het aardoppervlak vliegt, is vooral afhankelijk van het aantal rondjes dat een ruimtecapsule rond de aarde moet vliegen voordat er kan worden aangemeerd bij het ruimtestation. Ieder rondje brengt de capsule wat dichter bij het station, maar als er voor een snellere route wordt gekozen, is de kans dat fouten juist meer vertraging opleveren ook groter.
Uitgesteld
Deze vlucht werd gemaakt met de Dragon-capsule van Elon Musks SpaceX. De vier astronauten aan boord (twee Amerikanen, een Canadees en een Rus) gaan vier collega's aflossen bij het ISS. Het is de bedoeling dat zij voor een half jaar aan bord blijven. De lancering was drie weken uitgesteld vanwege een lek in de brandstofvoorziening.
De Canadees Joshua Kutryk zal als alles goed gaat in de ruimte vader worden: zijn vrouw is in november uitgerekend. Dat zal de vierde keer worden dat een astronaut tijdens een ruimtevlucht een kind krijgt: twee Amerikanen en een Oostenrijker gingen hem voor.
Omdat dit de dertiende vlucht naar het ISS was van de Dragon-capsule, verwijst het embleem voor deze missie naar de Apollo 13-vlucht: waar voor die maanmissie gouden paarden centraal stonden, is nu voor een gouden geluksdraak gekozen.
Deze Apollovlucht uit 1970 geldt als een briljante mislukking: door een defect aan boord moest een reis naar de maan worden afgebroken, maar NASA slaagde er wel in om de driekoppige bemanning veilig naar huis te halen.
Inflatie weer iets hoger in september
2 oktober 2026 07:01
Door de opgelopen brandstofprijzen is de inflatie de afgelopen maand weer iets hoger uitgevallen, namelijk 3,4 procent. Dat blijkt uit de eerste CBS-raming over september. In augustus ging het nog om een stijging van 3,3 procent ten opzichte van een jaar eerder.
Naast motorbrandstoffen is volgens hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen steeds meer te zien dat ook andere energie zoals elektriciteit duurder wordt. "In de eerste helft van het jaar was het telkens goedkoper dan een jaar eerder. Nu is dat niet meer zo."
Boodschappen zijn voor de tweede maand op rij iets goedkoper geworden, maar als de energieprijzen hoog blijven is het volgens Van Mulligen de vraag hoelang dat zal duren. Op wat langere termijn leiden hogere energieprijzen ook weer tot hogere prijzen in de winkel, omdat productiekosten oplopen.
"Hoelang dat duurt is altijd een beetje afwachten", zegt Van Mulligen. "Doorgaans duurt het ongeveer een half jaar. Het kan iets korter of langer zijn." Extreme effecten zoals in 2022 verwacht Van Mulligen niet. "De inflatie ligt nu een stuk lager."
Wekdienst 2/10: Onderzoek koloniale verleden Oranjes • Gouden Kalveren uitgereikt
2 oktober 2026 06:59
Goedemorgen! Na jarenlang onderzoek wordt vandaag het onderzoek naar het koloniale verleden van het Koninklijk Huis gepresenteerd en in Utrecht worden de belangrijkste Nederlandse filmprijzen uitgereikt.
Eerst het weer: in de ochtend zon, 's middags wat meer wolken maar het blijft wel droog bij 20 graden.
Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.
Wat kun je vandaag verwachten?
Wat heb je gemist?
Zuid-Korea heeft Oekraïne gewaarschuwd om snel met excuses te komen. Het land maakte onlangs bekend dat het twee Noord-Koreaanse krijgsgevangen naar Zuid-Korea had gestuurd. Volgens de president van Zuid-Korea was afgesproken dat die uitlevering geheim bleef. Zuid-Korea probeert de banden te verbeteren met Noord-Korea, daarom ligt een dergelijke uitlevering van krijgsgevangen gevoelig.
"Dit raakt de eer van de Koreaanse bevolking en hun land", zei Lee Jae Myung vannacht, "dus we kunnen dit niet laten passeren". Als Oekraïne geen excuses maakt, volgen er volgens de president van Zuid-Korea maatregelen. Maar wat die dan zijn is niet duidelijk.
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog dit:
Het gaat goed met Nederlandse musea, dat blijkt uit onderzoek van brancheorganisatie Museumvereniging. Nederlandse musea trokken vorig jaar 31,6 miljoen bezoekers, meldt brancheorganisatie Museumvereniging. Het aantal bezoeken steeg ten opzichte van een jaar eerder met 2,5 procent. Het brengt de sector weer dichter naar het niveau van voor de coronapandemie.
Fijne dag!
75 jaar tv in Nederland, 'de kracht van beeld is onnavolgbaar'
2 oktober 2026 06:35
Duizenden mensen stonden voor de etalages van radiowinkels of keken in een café, en de koninklijke familie keek op paleis Soestdijk: de eerste tv-uitzending in Nederland is vandaag 75 jaar geleden.
Er waren in 1951 nog maar zo'n 500 tv-toestellen in het land en de invloed die het medium zou hebben was nog niet in te schatten. De radio, daar gebeurde het.
Anderhalf uur duurde die eerste uitzending. Alles was live vanuit de studio in Bussum, want er was nog geen opnameapparatuur. De gasten zaten in de studio en werden aangekondigd door omroepster Jeanne Roos. De acteurs van het toneelstuk De Toverspiegel dat die avond werd uitgezonden, traden live op voor de camera.
Bekijk hier een terugblik die we eerder maakten:
De eerste tv-toestellen kostten 785 gulden, wat een derde van een gemiddeld jaarinkomen was. De ontvangst was nog niet overal even goed. Daardoor liet de groei van het medium een paar jaar op zich wachten.
De politiek was terughoudend geweest met de introductie van de televisie. Het kabinet-Drees was bezig met de wederopbouw van Nederland en hield de lonen laag. De premier vond dat er huizen moesten komen en geen luxeartikelen. Tv-toestellen waren duur en hij was bang dat tv de mensen zou afleiden van het werk en zou leiden tot een "verdorven jeugd".
Ook de radio-omroepbazen verzetten zich aanvankelijk, zoals pater Kors, voorzitter van de NTS en de KRO. Toen hij het medium tv lanceerde, liet hij meteen merken dat hij er eigenlijk een tegenstander van was. In die eerste uitzending waarschuwde hij voor de mogelijk verderfelijke invloed die televisie kon hebben. Hij beschouwde het als amusement en zag dat als "een aantasting van de goede zeden en oppervlakkigheid".
Dreigement
Philips had de opmars in de VS aanschouwd en was vastbesloten een grote producent te worden. President-directeur Otten dreigde dat Philips te gronde zou gaan als Nederland geen televisie zou krijgen en dat Philips het wel zelf zou opzetten. Pas toen ging de regering overstag.
Staatssecretaris Cals van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen zei in zijn openingswoord van de eerste uitzending dat het nog te bezien was of "deze verworvenheid" wel een goed idee was. Er werd dan ook besloten tot een experiment van twee jaar.
Zo kwam het dat Nederland jaren achterliep op het Verenigd Koninkrijk, waar de BBC Television Service al sinds 1936 uitzond, en de Verenigde Staten, waar na de Tweede Wereldoorlog een explosieve groei te zien was. Denemarken begon een dag eerder met uitzenden dan Nederland, West-Duitsland was een jaar later.
In 1958 waren er zo'n 250.000 toestellen in Nederland. In de jaren 60 kwam de grote doorbraak en in 1962 werd de zendtijd uitgebreid naar 30 uur per week. In 1964 kwam Nederland 2 erbij en in 1988 het derde net.
Radio met beeld
Mediahistoricus Huub Wijfjes zegt dat tv in het begin niets anders was dan een kopie van bestaande vormen. "Toneel, film, radio, poppenspel. Het kon ook alleen maar live of op film en daarbij duurde de montage lang."
Maar de invloed was groot. Tv is vanaf het begin bepalend geweest voor trends, zegt Wijfjes. "Mode, auto's, de inrichting van je huis, vakanties, het is een voortdurende wisselwerking tussen creëren en weerspiegelen. Tv probeert altijd om voorop te lopen. Dat is een constante factor."
"Tv nam een dominante positie in en had zijn hoogtepunt in de jaren 60, 70 en 80. Het medium verdrong de radio", aldus Wijfjes. "Nieuwe vormen, met ongehoorde kijkcijfers van 7 à 8 miljoen. Programma's hadden een veel grotere impact dan nu, omdat iedereen hetzelfde zag."
"En het is nog steeds het dominante medium in onze samenleving", zegt hij. "De kracht van beeld is onnavolgbaar."
75 jaar televisie in Nederland herdacht:
Vanavond staat Cornald Maas met drie tv-makers stil bij het jubileum in het programma 75 Jaar TV. Hij haalt herinneringen op met Soundmixshow-presentator Henny Huisman, journalist Cees Grimbergen (Rondom 10) en actrice Jetty Mathurin, die onder meer in Vrouwenvleugel speelde. Ze zijn - niet toevallig - alle drie 75.
Het programma is te zien bij AVROTROS om 23.10 uur op NPO 1.
Mediamuseum Beeld en Geluid in Hilversum heeft 75 tv's opgesteld, uit elk jaar één, waarop te zien is hoe televisie zich heeft ontwikkeld. De iconische archiefbeelden vormen een gezamenlijke herinnering. Zelf grasduinen in 75 jaar televisie kan via de Schatkamer van Beeld en Geluid.
President Z-Korea waarschuwt Oekraïne: excuses, anders komen er 'maatregelen'
2 oktober 2026 05:33
De Zuid-Koreaanse president Lee Jae Myung heeft de Oekraïense regering gewaarschuwd om snel met excuses te komen voor het voorval met de twee Noord-Koreaanse krijgsgevangenen, die vorige week door Oekraïne werden uitgeleverd aan Zuid-Korea.
De Oekraïense president Zelensky maakte die uitlevering openbaar, tot woede van de Zuid-Koreanen: die beweren dat er een afspraak tot geheimhouding bestond tussen de twee landen. Zuid-Korea probeert de dialoog te hervatten met de noorderburen, dus de uitlevering van krijgsgevangenen ligt gevoelig.
Erkenning
Mocht Oekraïne volhouden in zijn recht te staan, dan volgen er 'maatregelen', zo meldt Lee in een post op X. Wat die zouden inhouden, zegt hij er niet bij. Hij eist naast excuses van zijn Oekraïense ambtsgenoot ook de erkenning dat er wel degelijk een afspraak bestond om uitleveringen zoals deze geheim te houden.
"Dit raakt de eer van de Koreaanse bevolking en hun land", aldus Lee, "dus we kunnen dit niet laten passeren."
Brug Kyiv geraakt
Afgelopen nacht zijn er ook weer doelwitten bestookt in de Oekraïense hoofdstad Kyiv, zo meldt burgemeester Klytsjko in een post op Telegram. Daarbij werd onder meer de zuidelijke brug over de rivier Dnjepr geraakt, die eerder deze week al werd bestookt door drones. Hoe groot de schade is, is niet bekend.
Algerije voert doodstraf in voor moedwillig aansteken bosbrand
2 oktober 2026 04:26
Het Algerijnse parlement heeft besloten om de doodstraf in te voeren voor mensen die moedwillig bosbranden veroorzaken. Dat besluit volgt op een reeks van ernstige bosbranden in het Noord-Afrikaanse land, waarbij de afgelopen maanden ten minste 12 doden vielen.
"De doodstraf is een passende juridische maatregel om zulke misdaden aan te pakken", zo zei minister Boudjemaa tegen journalisten nadat het wetsvoorstel was aangenomen. Volgens hem hebben de bosbranden "het niveau van georganiseerde misdaad bereikt" en zitten daar "buitenlandse partijen achter". De minister lichtte echter niet toe welke partijen dat dan zouden zijn.
200 doden
Algerije zuchtte de afgelopen zomer onder een intense hittegolf, waarbij er in het noordoosten van het land meer dan honderd branden uitbraken. Officiëel vielen er 12 doden, maar een telling van het onafhankelijke nieuwsmedium Twala op basis van verklaringen van nabestaanden van slachtoffers komt uit op zo'n 200 doden dit jaar.
Algerije voert sinds 1993 de doodstraf niet meer uit, maar die straf staat nog steeds wel in het wetboek van strafrecht. De afgelopen decennia werd dat vonnis alleen uitgevaardigd in terrorisme-zaken, waarbij de executie vervolgens dus niet plaatsvond.
'Achteruitgang'
Afgelopen zomer gaf president Tebboune aan het ministerie van Justitie de opdracht om de lijst met misdaden te updaten, waarvoor de doodstraf een passende straf zou zijn. Het doelbewust veroorzaken van een bosbrand is daar één van, een andere is het ontvoeren van kinderen waarbij marteling of seksueel misbruik in het spel zou zijn. Ook dit voorstel werd vandaag aangenomen door het parlement.
Mensenrechtenorganisatie Amnesty International zei vorige maand al dat het grootste land van Afrika de verkeerde kant op gaat met het uitbreiden van de doodstraf. De organisatie noemt het een "achteruitgang" en zegt dat de regering "zich moet richten op het beschermen van levens en het versterken van preventie en noodhulp", in het geval van bosbranden.