New York wil af van koetsen met paarden in Central Park
23 oktober 2026 01:15
De gemeenteraad van New York heeft voor een verbod op paardenkoetsen in Central Park gestemd. Dat melden Amerikaanse media. Het verbod moet in 2028 ingaan, tot die tijd kunnen tegenstanders de plannen nog juridisch aanvechten.
Een verbod op de koetsen wordt al jaren besproken, zo bekritiseren sommigen de industrie als vorm van dierenmishandeling. De kwestie kwam onder een vergrootglas te liggen nadat deze zomer een paard op hol sloeg. Een 18-jarige toerist uit India kwam daarbij om het leven.
Het wetsvoorstel voor een verbod werd door een ruime meerderheid van de gemeenteraad aangenomen. Veertig man stemden vóór het verbod, slechts zeven mensen stemden tegen.
Hulp
"De burgemeester zal dit wetsvoorstel ondertekenen", zei de woordvoerder van burgemeester Mamdani. Ze meldt dat de gemeente eigenaren en werknemers in de koetsensector zo goed mogelijk wil beschermen. Op dit moment worden er zo'n 180 paarden gebruikt om koetsen te trekken, die verzorgd worden door ongeveer tweehonderd eigenaren en medewerkers.
Zo meldde de voorzitter van de gemeenteraad dat de stad er alles aan zal doen om chauffeurs te helpen die hun baan verliezen. Sommigen zouden bijvoorbeeld als fietstaxichauffeur in het park kunnen werken, werd gesuggereerd.
Voorstanders zien de koetsen niet graag verdwijnen, en houden vast aan wat in hun ogen een charmante traditie is. De toeristische attractie is zo oud als Central Park zelf, het park bestaat sinds halverwege de negentiende eeuw. Al decennia maken toeristen gebruik van het vervoersmiddel in New Yorks bekendste park.
Verzengend hete zomer leidt tot recordaantal hittedoden in Europese steden
23 oktober 2026 01:00
In Europese steden zijn afgelopen zomer vele tienduizenden mensen overleden als gevolg van de extreme hitte. Tot die schatting komen wetenschappers van Imperial College London en de London School of Hygiene & Tropical Medicine. Nieuw aan hun studie is dat ze ook wijzen op de rol van klimaatverandering door de uitstoot van broeikasgassen: ze brengen een groot deel van de hittedoden direct daarmee in verband.
De wetenschappers onderzochten data over ruim 850 stedelijke gebieden in 30 Europese landen, waar bij elkaar zo'n 40 procent van de bevolking woont. Met behulp van modellen schatten ze dat er in die regio's afgelopen zomer zo'n 50.000 extra sterfgevallen waren.
Ter vergelijking: voor de hete zomers van 2022 en 2003 kwamen ze op respectievelijk 29.000 en 28.000 extra doden. Dit jaar gaat dus ruim over die recordjaren heen.
"De afgelopen zomer bestond uit extreme hittegolven op het hele continent. Sinds mei waren er maandelijks zware hittegolven", blikt klimaatwetenschapper Clair Barnes van Imperial College terug. Vooral in West-Europa werd het ongewoon heet: gemiddeld was de zomer zo'n 2,9 graden Celsius warmer dan het gemiddelde in de periode 1991-2020.
Het verschil met eerdere jaren is groot:
Zeker de hittegolf eind juni, toen in Nederland code rood werd afgekondigd, was erg dodelijk. De Britse wetenschappers schatten dat een derde van alle sterfgevallen tussen 17 juni en 1 juli viel. De temperatuur was toen zo'n 5 graden boven het gemiddelde van de periode 1991-2020. Het gezondheidseffect was des te groter doordat weinig mensen zo vroeg in het seizoen al gewend waren aan de hitte.
De meeste hittedoden zijn ouderen. Toch overleden er ook zo'n 6000 mensen onder de 65 jaar. "Het was zeker niet beperkt tot de ouderen", licht wetenschapper Garyfallos Konstantinoudis van Imperial College toe. "Ook in de groep tussen de 20 en 44 jaar overleden meer dan 800 mensen." In de regel hebben jonge hittedoden vaak chronische aandoeningen.
"Het is schokkend, maar het is een belangrijk punt", vertelt hitte-expert Carolina Pereira Marghidan van het KNMI, die niet betrokken was bij het onderzoek. "Ik denk dat niet iedereen zich realiseert dat het ook jongeren raakt, en niet alleen ouderen. Dat is de afgelopen 20 jaar wel het beeld geweest van veel mensen, dat vooral kwetsbare ouderen worden geraakt. We zien gewoon dat dat niet het geval is."
In Italië, Spanje en Frankrijk overleden de meeste mensen, maar ook in Duitsland en het Verenigd Koninkrijk ging het hard:
Hoewel het gaat om een schatting, liggen de getallen van de onderzoekers opvallend dicht bij de officiële sterftecijfers. Dat was goed zichtbaar, omdat Europese overheden in verband met de uitzonderlijke omstandigheden regelmatig sterftecijfers meldden.
Uit die gegevens viel direct al af te leiden dat de extra sterfgevallen in de tienduizenden liepen. Barnes: "De cijfers werden soms real-time gepubliceerd, om maar aan te geven hoe heftig het was."
Het RIVM in Nederland meldde bijvoorbeeld dat er tijdens de hittegolf van eind juni en begin juli ruim 900 meer sterfgevallen waren dan normaal. Pereira Marghidan: "Op zich komt dat goed overeen met wat uit dit onderzoek blijkt." De Britten schatten voor de hele zomer zo'n 1300 extra sterfgevallen in Nederland. "Het was een andere methode en een andere tijdspanne, maar die cijfers komen heel goed overeen."
Klimaatverandering
Van de 50.000 doden zouden er 32.000 toegeschreven kunnen worden aan klimaatverandering. Dat stellen de wetenschappers vast door de gemeten temperaturen te vergelijken met de temperaturen die te verwachten waren geweest zónder de uitstoot van broeikasgassen. Die kennis, in combinatie met medische modellen over hittesterfte, leveren een idee op van de impact van klimaatverandering.
"Het is goed dat ze de klimaatgerelateerde sterfte zo schatten", vindt Pereira Marghidan. "Zo zie je de sterfte én laten ze zien welk deel van de sterfte je kunt koppelen aan klimaatverandering. Dat verband is goed onderbouwd. Bij andere weerfenomenen is dat lastiger, maar juist bij temperatuurgerelateerde sterfte kun je die link goed maken."
Sluipmoordenaar
De daadwerkelijke sterfte is waarschijnlijk nog hoger dan de 50.000 in het onderzoek. "De dodentallen door hitte worden wereldwijd ondergerapporteerd", licht onderzoeker Malcom Mistry van de London School of Hygiene & Tropical Medicine toe. "Hitte wordt ook wel een sluipmoordenaar genoemd." Mensen merken niet hoe zwaar hun organen lijden onder de hitte en sterfte door hitte blijft ook vaak onder de radar.
Deze zomer laat zien dat Europa zich tegen die sluipmoordenaar moet wapenen, waarschuwen de wetenschappers. "Het wordt steeds duidelijker dat onze steden niet goed zijn aangepast aan de toenemende hitte", aldus onderzoeker Pierre Masselot.
Golfstaten vrezen voor nieuwe oorlog, zoeken bescherming buiten de VS
22 oktober 2026 21:38
In de Golfregio lijkt bijna niemand nog te betwijfelen dat er een nieuwe oorlog met Iran aankomt. De vraag is vooral wanneer. Terwijl de Amerikanen in rap tempo nóg meer militair materieel naar de Golf verplaatsen, bereiden de Golfstaten zich voor op nieuwe drone- en raketaanvallen vanuit Iran en Jemen. Daarbij wordt steeds minder gerekend op veiligheidsgaranties van de VS.
In Doha hielden overvliegende straaljagers afgelopen nacht inwoners wakker en ook op andere plekken is de spanning voelbaar. Het Saudische staatsoliebedrijf Aramco heeft werknemers op het hoofdkantoor in Dhahran naar huis gestuurd om thuis te werken. In de hoofdstad Riyad is de iconische Kingdom Centre wolkenkrabber al enkele dagen ontruimd en krijgen kinderen thuis les, uit vrees voor aanvallen van de Houthi's.
Het zijn maatregelen die laten zien hoezeer de oorlogsdreiging het dagelijks leven en de economie in de Golf beïnvloedt.
Diplomaten vertrekken
Ondertussen hebben Amerikaanse diplomaten opdracht gekregen met hun gezinnen Saudi-Arabië te verlaten. Hetzelfde geldt volgens persbureau AFP voor Amerikaanse gezinsleden en ambassadepersoneel in onder meer Qatar, Bahrein en de Verenigde Arabische Emiraten.
Ook Iran bereidt zich voor op een nieuwe oorlog. Iran heeft gewaarschuwd dat het bij nieuwe Amerikaanse aanvallen hard zal terugslaan, niet alleen tegen Israël en de Amerikaanse bases, maar ook tegen olie-installaties in de Golfstaten.
President Trump ontkent dat Washington nog met Teheran onderhandelt, en zegt cryptisch dat er fairly soon een uitkomst komt. Of hij daarmee doelt op militaire actie, blijft onduidelijk. Maar in de regio werden die woorden wel zo geïnterpreteerd.
De Amerikaanse Iran-kenner Vali Nasr, verbonden aan de Johns Hopkins University, zegt dat vrijwel alles erop wijst dat Washington opnieuw op een oorlog afstevent. Volgens hem kunnen zwaardere Amerikaanse en Israëlische aanvallen enorme schade aanrichten, zonder Iran definitief uit te schakelen. Hij vreest een langdurige ontwrichting van de regio, met alle gevolgen van dien voor de wereldeconomie.
Nieuwe bondgenootschappen
De crisis legt een fundamenteel probleem bloot. Decennialang vertrouwden de Golfstaten op de Amerikaanse veiligheidsparaplu. Ze werden gastheer voor Amerikaanse bases en kochten voor miljarden aan Amerikaanse wapens.
Diezelfde bases maken hen nu tot doelwit van Iraanse vergeldingsacties. Aanhoudende waarschuwingen van leiders uit de Golf vinden in Washington weinig gehoor en eerdere aanvallen hebben laten zien dat zelfs geavanceerde Amerikaanse luchtverdediging geen volledige bescherming biedt. Daarom zoeken de Golfstaten steeds nadrukkelijker naar nieuwe veiligheidspartners.
Qatar tekende deze week met Turkije, Pakistan en Indonesië het zogenoemde Badr-akkoord, bedoeld om gezamenlijk wapensystemen te ontwikkelen en militaire technologie te delen.
Volgens de Qatarese defensieminister Saoud bin Abdulrahman Al Thani moet het akkoord de militaire capaciteiten van de deelnemende landen samenbrengen. Ook andere landen kunnen zich later aansluiten.
Veranderende verhoudingen
Volgens Osama bin Javaid, analist en verslaggever van nieuwszender Al Jazeera, is het akkoord een belangrijke stap in de veranderende verhoudingen in het Midden-Oosten. "Dit wordt een historisch akkoord dat onderdeel zal zijn van de veranderende veiligheidsarchitectuur van de regio", zegt Bin Javaid.
Volgens hem speelt daarbij ook de veranderende aard van oorlogsvoering een rol. Goedkope drones kunnen voor miljarden aan schade aanrichten, terwijl het onderscheppen ervan met westerse raketten miljoenen kan kosten. Door zelf wapensystemen te ontwikkelen en produceren, hopen de landen minder afhankelijk te worden van buitenlandse leveranciers.
Het Badr-akkoord sluit aan bij het eerder gesloten Mekka-pact tussen Saudi-Arabië, Turkije en Pakistan, waarin de landen afspraken bij een aanval elkaar in NAVO-stijl te ondersteunen.
Dat betekent niet dat de Golfstaten de VS helemaal de rug toekeren. Daarvoor zijn de banden te diep en te belangrijk. Het gaat meer om het spreiden van risico's waarbij de afhankelijkheid van één beschermheer steeds meer wordt gezien als een potentieel gevaar.
Terwijl nieuwe bondgenootschappen vorm krijgen, bereiden landen zich voor op een oorlog die ze zelf niet willen, maar waarvan ze opnieuw de gevolgen dreigen te moeten dragen.
Fransman die overleed met shamondavirus was al zwaar ziek
22 oktober 2026 21:14
De Fransman die overleed met het shamondavirus was al vanwege een ernstige ziekte opgenomen in het ziekenhuis. Dat hij besmet kon raken met het virus, kwam volgens de Franse gezondheidsdienst door het "ernstig verzwakte immuunsysteem van de man". Wel werden zijn klachten verergerd door het virus.
Volgens de lokale krant Le Progrès was het een zestigjarige man die in de buurt van Lyon woonde. Hij overleed begin deze maand.
Het gaat om een uitzonderlijke situatie, zegt het Franse ministerie van Gezondheid. Er is geen reden tot paniek en er is geen crisis.
Het virus komt normaal gesproken voor bij vee. De man zou zijn gestoken door een klein vliegje dat het virus bij zich droeg. In het oosten van Frankrijk werd het virus dit voorjaar en deze zomer al bij dieren vastgesteld.
Ook de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), die contact heeft met de Franse autoriteiten, spreekt van één afzonderlijk geval. Volgens de organisatie is het zeer onwaarschijnlijk dat het virus zich verder verspreidt.
Europese uitbraak
Het shamondavirus werd in de jaren zestig voor het eerst vastgesteld bij runderen in Nigeria. Sindsdien is het virus op verschillende continenten opgedoken. Deze zomer werd voor het eerst een uitbraak in Europa vastgesteld, onder meer in Oost-Frankrijk.
In Nederland werd begin deze maand voor het eerst een besmetting vastgesteld bij een paard. De ziekte wordt overgebracht door steekmugjes, die vooral in de lente, zomer en herfst voorkomen. In de winter is verspreiding minder waarschijnlijk door de lagere temperaturen.
Een besmetting met het virus veroorzaakt bij runderen koorts en diarree. Er is geen vaccin tegen.
Toonaangevende gamestudio BioWare moet na 31 jaar deuren sluiten
22 oktober 2026 20:56
De invloedrijke gamestudio BioWare moet zijn deuren sluiten. De Canadese studio maakte de afgelopen decennia naam met games als Mass Effect en Dragon Age. Moederbedrijf Electronic Arts (EA) heeft na tegenvallende resultaten besloten om BioWare op te doeken en 400 banen te schrappen.
BioWare werd in 1995 opgericht en legde zich toe op de zogenoemde rpg's, rollenspellen, waarbij spelers zelf kunnen kiezen welke richting het verhaal opgaat. Het eerste succes boekte BioWare in 1998 met Baldur's Gate, een pc-game die gebaseerd was op het populaire rollenspel Dungeons and Dragons uit de jaren 70.
Aan het begin van de eeuw werd BioWare een van de meest gerenommeerde studio's binnen de sector. Dat kwam door de successen van de Star Wars-titel Knights of the Old Republic, de scifi-games van de Mass Effect-trilogie en de Dragon Age-fantasygames. Die titels komen vaak terug in lijstjes van de beste spellen ooit gemaakt.
Mass Effect baanbrekend
Mass Effect (2005) en de twee vervolgdelen worden gezien als enkele van de invloedrijkste games. Bijzonder waren de diepgaande relaties tussen het hoofdpersonage en de andere karakters. De speler kan door verkeerde dialoogkeuzes teamleden permanent verliezen, zodat ze zelfs in latere games niet terugkeren - revolutionair voor die tijd. Ook kunnen spelers kiezen of ze een relatie aangaan met iemand van hetzelfde of het andere geslacht.
In 2007 werd BioWare overgenomen door EA. Daarna werden er nog wel succesvolle spellen uitgebracht, maar de laatste games vielen tegen. Onder meer Mass Effect: Andromeda (geen onderdeel van de trilogie) en Anthem vielen commercieel tegen. Volgens EA waren ook de verkoopcijfers van de laatste game, Dragon Age: The Veilguard, niet om over naar huis te schrijven. Daarom werd er vorig jaar al een ontslagronde doorgevoerd bij de studio.
"Na meer dan drie decennia sluit BioWare zijn deuren en is de ontwikkeling van de volgende Mass Effect-game stopgezet", schrijft de studio in een verklaring. "Onze games kregen zo veel meer betekenis doordat jullie ze speelden, over jullie keuzes praatten, verliefd werden op de karakters en jullie onze werelden je eigen maakten. Bedankt dat jullie het belangrijkste onderdeel van ons verhaal waren."
EA overgenomen door Saudische groep
Het opdoeken van BioWare volgt enkele maanden na de overname van EA, met games als EA FC (vroeger FIFA), The Sims en Battlefield een van de grootste uitgevers uit de industrie. Het Amerikaanse EA werd voor 55 miljard dollar opgekocht door een Saudische investeringsmaatschappij, waar ook Jared Kushner deel van uitmaakt, de schoonzoon van de Amerikaanse president Trump.
Onderdeel van de deal was dat EA zo'n 20 miljard dollar aan schulden op zich zou nemen, die ook weer gesaneerd moeten worden. Het sluiten van BioWare maakt daar deel van uit. EA noemt de ontwikkelaar een "legendarische studio die het rollenspelgenre op de kaart heeft gezet, en we zijn dan ook niet over een nacht ijs gegaan".
Verder zegt EA voortaan minder grootschalige actie-avonturenspellen simultaan te gaan produceren, om ontwikkelingskosten te drukken. Wel komen er nog een nieuwe Star Wars- en een nieuwe Iron Man-game aan.
Amsterdamse autobestuurder onder invloed vervoerde pythons in middenconsole
22 oktober 2026 20:43
De politie in Amsterdam heeft per toeval een opvallende vondst gedaan. Een 51-jarige autobestuurder bleek twee pythons in een opbergvak te vervoeren. Hij was onder invloed.
De Amsterdammer werd staande gehouden op de A4. Toen bleek dat hij niet nuchter was, werd hij aangehouden.
Goudvis in zakje
Het transportteam van de politie werd opgeroepen om de auto te verplaatsen. Toen agenten die doorzochten, vonden ze twee levende pythons in de middenconsole. Op de achterbank stond een doos met levende muizen en een goudvis in een zakje water.
De dieren zijn overgebracht naar een opvangcentrum.
Ventilatie
Het houden van pythons is niet verboden in Nederland. Voor het vervoeren van je eigen python is binnen een bepaald aantal kilometers geen vergunning nodig. Je moet je wel houden aan welzijnseisen. Zo moet er voldoende ventilatie zijn, iets wat hier beslist niet het geval was.
De politie treft vaker exotische dieren aan in de stad, schrijft stadsomroep AT5. Eerder dit jaar vonden agenten nog een dode, verminkte python in een vuilcontainer.