Wekdienst 6/10: Nobelprijs voor Natuurkunde bekendgemaakt • Rijksbegroting in Eerste Kamer
6 oktober 2026 06:55
Goedemorgen! Vanmorgen wordt bekend wie dit jaar de Nobelprijs voor Natuurkunde in ontvangst mag nemen en de rijksbegroting wordt besproken in Eerste Kamer.
Eerst het weer: Vanochtend is kans op mist, regionaal ook dichte mist. Later breekt de zon door, maar zijn er ook nog wolken. In het binnenland is lokaal kans op een bui. Het wordt 20 tot 22 graden.
Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.
Wat kun je vandaag verwachten?
Wat heb je gemist?
De copiloot van Flydubai die vorige week woensdag zijn gezagvoerder neerstak, was waarschijnlijk van plan dat toestel te laten crashen op de internationale luchthaven van Tel Aviv. Dat melden Israëlische bronnen die ingelicht zijn over het politieonderzoek naar het incident.
Ook zeggen deze bronnen dat de Omaanse staatsburger al eerder dit jaar een vlucht naar Tel Aviv wilde kapen, maar daar van afzag. Waarom is niet helemaal duidelijk, maar de anonieme bronnen suggereren dat hij iemand aan boord kende.
Het onderzoek door de Verenigde Arabische Emiraten naar de bijna-ramp verkeert nog in een vroeg stadium. Er is nog geen officiële reactie op deze nieuwe informatie.
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog dit:
De Italiaanse douane heeft bij een controle op Sicilië 77 papegaaien en 300 schildpadjes onderschept. Ze zaten in een bestelbus die aan boord wilde gaan van een veerboot naar Malta. Verder onderzoek leverde op dat 76 van de 77 vogels op de CITES-lijst van bedreigde dier- en plantensoorten staan.
Fijne dag!
Vuurpeloton voor legerpsychiater VS die in 2009 dertien militairen doodde
6 oktober 2026 06:39
De Amerikaanse president Trump heeft de inzet van een vuurpeloton goedgekeurd bij de executie van legerpsychiater Nidal Hasan. Hasan werd in 2013 schuldig bevonden aan de moord op dertien militairen op een legerbasis in de VS.
Het zal voor het eerst in ruim een halve eeuw zijn dat het Amerikaanse leger de doodstraf uitvoert. De laatste keer dat dat gebeurde was in 1961. Toen werd een militair opgehangen omdat hij een 11-jarig meisje had verkracht.
In de VS wordt de doodstraf nog gebruikt door 27 staten, de federale overheid en het leger. Executies door het leger komen buiten oorlogstijd nauwelijks voor. Naast Hasan zitten nog vier andere militairen in een dodencel in Fort Leavenworth in Kansas.
Afghanistan
Hasan werkte als psychiater in het leger toen hij in 2009 op de militaire basis in Fort Hood in de staat Texas het vuur opende in een gebouw waar Amerikaanse militairen medisch gekeurd werden. De Amerikaan van Palestijnse afkomst riep 'Allahoe akbar' en doodde bij de aanslag dertien militairen, vlak voordat zij zouden worden uitgezonden naar Afghanistan. Bij de beschieting raakten meer dan dertig mensen gewond.
In het militaire strafproces dat daarop volgde bekende Hasan direct schuld. Hij stelde dat hij de militairen had doodgeschoten om moslims en Talibanleiders tegen de Amerikanen te beschermen. Alle leden van de jury stemden voor de doodstraf.
Minister van Defensie Pete Hegseth heeft de executie door een vuurpeloton aan Trump aanbevolen, schrijft Hegseths assistent Sean Parnell op X. De defensieminister moet nog een plaats en datum bepalen voor de executie, dat kan door beroepsprocedures nog lang duren. "De dag des oordeels voor Hasan is eindelijk aangebroken", zegt Parnell desalniettemin.
Christa Pike
Het gebruik van een vuurpeloton is zeldzaam bij Amerikaanse executies: sinds in 1977 de doodstraf weer werd ingevoerd, zijn slechts zes personen zo gedood, waarvan drie in South Carolina in 2025. Er is niet bekendgemaakt waarom Hegseth deze methode heeft aanbevolen.
De doodstraf staat de afgelopen dagen weer in de belangstelling in de VS vanwege de mislukte executie van Christa Pike. Zij overleefde in de staat Tennessee twee injecties die dodelijk hadden moeten zijn en ligt sindsdien in coma in het ziekenhuis.
Rechtbankdocumenten: Tate-broers ronselden vrouwen met loverboy-methode
6 oktober 2026 03:31
De omstreden influencers Andrew en Tristan Tate gingen als 'loverboys' te werk in het ronselen van vrouwen. Dat blijkt uit een samenvatting van rechtbankdocumenten die het Britse ministerie naar de VS heeft gestuurd en openbaar zijn gemaakt.
Daarin staat dat Andrew Tate kwetsbare vrouwen met wie hij een relatie was aangegaan, aanmoedigde naar Roemenië te reizen, waar de broers woonden. Daar zouden ze geld kunnen verdienen met het maken van webcambeelden.
Eenmaal in Roemenië werden de vrouwen financieel afhankelijk van de broers en werd hen geregeld het paspoort afgepakt. "De broers gebruikten fysiek en seksueel geweld en dreigden ermee om zo de controle te houden en gehoorzaamheid af te dwingen", is te lezen in de rechtbankdocumenten.
59 aanklachten
De mannen, die zowel de Britse als de Amerikaanse nationaliteit hebben, werden in juli in Miami in de VS gearresteerd op verzoek van het Britse Openbaar Ministerie. De broers werden in 2025 al aangeklaagd in het VK voor 21 strafbare feiten met drie slachtoffers. De Britse autoriteiten willen dat ze worden uitgeleverd aan het VK. Zelf verzetten ze zich hiertegen.
Het Britse OM heeft de Tate-broers aangeklaagd voor verkrachting, mensenhandel, mishandeling met lichamelijk letsel tot gevolg, het bezitten van ongepaste foto's van een kind en het bezit van extreme pornografie. Die strafbare feiten zouden tussen juli 2010 en augustus 2017 zijn gepleegd. In totaal lopen er 59 aanklachten tegen de broers in het VK.
Gedwongen internetporno
In Roemenië is Andrew Tate aangeklaagd voor mensenhandel in minderjarigen, witwassen, seks met een minderjarige en beïnvloeding van getuigen. Zijn broer Tristan is daar volgens de Roemeense aanklagers medeplichtig aan.
De aanklagers stellen ook in deze aanklacht dat de broers hun slachtoffers ronselden door ze te verleiden en te beweren dat ze een relatie of huwelijk met de vrouwen wilden. Vervolgens werden ze door de mannen gedwongen internetporno te maken, zeggen de Roemeense aanklagers.
Andrew Tate is een zelfbenoemd vrouwenhater, die voordat hij van veel socialemediaplatforms werd geweerd, online een groot bereik had in de manosphere. Dat is een verzamelnaam voor onder meer sociale media, websites en blogs van mannen die vrouwonvriendelijke, seksistische en antifeministische ideeën promoten.
Nu de rechtbankdocumenten vanuit het VK naar de VS zijn gestuurd, kunnen er nieuwe hoorzittingen over het Britse uitleveringsverzoek worden gepland. Een Amerikaanse rechter heeft een verzoek om deze zittingen te plannen naar de advocaten van de Tate-broers gestuurd, maar die hebben daar nog niet op gereageerd
Scholen VS verbieden recordaantal van 12.000 boeken - en AI hielp daarbij
6 oktober 2026 01:42
Op openbare scholen in de Verenigde Staten zijn dit schooljaar bijna 12.000 boeken verboden. Dat blijkt uit een studie van PEN America, een Amerikaanse ngo op het gebied van boeken, schrijven en de vrijheid van meningsuiting.
Het is het hoogste aantal sinds de organisatie in 2021 begon met het bijhouden van boekverboden en zo'n 6000 meer dan vorig jaar. PEN maakte het nieuws bekend aan het begin van de Banned Books Week, de week van het verboden boek. Dat een recordaantal boeken in de ban werd gedaan is een teken dat de crisis van de boekverboden almaar groter wordt, zegt PEN.
In verschillende Amerikaanse staten zijn strenge regels over wat er in de klas gezegd en onderwezen mag worden, en daarom zijn daar bepaalde boeken over thema's als ras en lhbti verboden in schoolbibliotheken.
Sneeuwbaleffect
Opmerkelijk is dat AI door schooldistricten steeds vaker wordt ingezet om te beoordelen of een boek verboden moet worden. Omdat de AI-chatbots hun oordeel baseren op welke boeken op andere scholen al zijn verboden, spreekt PEN van een cirkelredenering, waarbij boeken niet eens meer op inhoud worden beoordeeld. Het leidt tot de organisatie tot "een sneeuwbaleffect" van censuur.
De meeste boekverboden gelden in de staten Texas en Florida, waar de Republikeinse Partij een meerderheid heeft. Daar worden scholen onder druk gezet om de toegang tot boeken te beperken of te blokkeren, zegt PEN. De organisatie stelt dat beide staten "zijn uitgegroeid tot voorbeelden van censuur in het onderwijs".
Net als in eerdere jaren zijn de meeste boeken die niet zijn toegestaan op scholen van het genre Young Adult, literatuur voor kinderen en jongeren. Het gaat met name om fictie. Van schrijver Stephen King werden in totaal de meeste boeken in de ban gedaan, met in totaal 312 verboden.
Onder de boeken die het afgelopen jaar het meest in de ban werden gedaan waren The Handmaid's Tale van Margret Atwood, The Kite Runner van Khaled Hosseini en Looking for Alaska van John Green. Al jaren staat ook Het Achterhuis van Anne Frank in de lijst, vanwege passages over seksualiteit.
'Boekverboden beperken vrijheid'
Ook werden veel graphic novels, stripbewerkingen van bekende verhalen, uit schoolbibliotheken gehaald. Volgens PEN worden de afbeeldingen in dit soort boeken uit de context gehaald waardoor ze al snel gecensureerd worden. Dat geldt ook voor veel Japanse manga-stripboeken, die de laatste tijd aan populariteit winnen in de VS. Van kunstenaars die deze boeken maken werd vaak de hele reeks verboden, dus niet slechts een titel.
"Boekverboden beperken de vrijheid om te lezen, waardoor scholieren geen toegang meer hebben tot verschillende meningen, stemmen, perspectieven en literatuur waar ze recht op hebben", aldus PEN.
Britse auteur en politicus Jeffrey Archer op 86-jarige leeftijd overleden
6 oktober 2026 00:24
De Britse auteur en politicus Jeffrey Archer is op 86-jarige leeftijd overleden. Zijn uitgeverij HarpersCollins meldt dat hij "plotseling en vredig" overleed tussen schrijfsessies door. Tijdens zijn carrière verkocht hij in in totaal zo'n 300 miljoen boeken, waaronder zijn onverwachte succesdebuut Not a Penny More, Not a Penny Less en zijn grote bestseller Kane and Abel.
Archer werd geboren in de Britse hoofdstad Londen en groeide op in Wellington in het zuidwesten van Engeland, waar veel van zijn latere boeken gesitueerd zijn. Na de middelbare school deed hij diverse studies, waaronder aan het Brasenose College in Oxford. Daarna werkte hij onder meer voor de Britse Conservatieve Partij en startte hij een kunstgalerij, die na twee jaar failliet ging.
Bestsellerauteur
In 1969 werd hij lid van het Britse parlement voor de Conservatieve Partij, maar in 1974 diende hij zijn ontslag in nadat hij een grote som geld had verloren na een verkeerde investering. Om er financieel weer bovenop te komen en een faillissement af te wenden, schreef hij zijn debuut, dat onverwachts een groot succes werd.
Enkele jaren daarna verscheen Kane and Abel, waarvan alleen al in de eerste week een miljoen exemplaren werden verkocht en plek 1 van de bestsellerlijst van The New York Times bereikte. De serie werd in 1985 door CBS tot een televisieserie bewerkt.
Strafzaak en gevangenschap
In datzelfde jaar werd zijn politieke carrière nieuw leven ingeblazen, toen hij door toenmalig premier Margaret Thatcher werd benoemd tot vicevoorzitter van de Conservatieve Partij. Een jaar daarna kwam hij in opspraak in een zaak rond een prostituee, die hij via-via 2000 pond had betaald. De krant Daily Star had gemeld dat Archer seks had gehad met de vrouw, maar hijzelf stelde dat hij haar dat geld had betaald uit liefdadigheid.
Daarop spande hij een zaak aan tegen de krant, waarin de rechter besliste dat de Daily Star hem een half miljoen pond moest betalen. Ruim tien jaar daarna werd alsnog een onderzoek rond deze zaak ingesteld toen bleek dat hij gelogen had, nadat vrienden van hem dat onthulden. Hij werd vervolgens veroordeeld tot vier jaar celstraf voor meineed. Over zijn periode in de gevangenis schreef hij een driedelig dagboek.
Na zijn gevangenschap keerde hij tot zijn pensionering terug in het Britse Hogerhuis. Tot zijn dood is hij blijven schrijven en heeft hij meerdere romans gepubliceerd. Die werden in verschillende talen vertaald, waaronder in het Nederlands. Zijn laatste boek, Adam and Eve, verschijnt deze week, zegt zijn uitgeverij.
Militair vliegtuig neergestort in Nigeria, 32 doden
5 oktober 2026 22:18
Een Nigeriaans militair vliegtuig dat onderweg was van Benin City naar Lagos is neergestort. 25 passagiers en zeven bemanningsleden kwamen daarbij om het leven, meldt persbureau Reuters.
Er zijn geen overlevenden, bevestigt president Tinubu. Hij heeft de Nigeriaanse luchtmacht om een grondig onderzoek gevraagd naar de oorzaak van de crash.
Volgens de minister van Luchtvaart was het ATR-42-toestel bezig met een routinevlucht toen iets na achten vanochtend het contact met de luchtverkeersleiding werd verbroken. Het wrak werd later aangetroffen in de buurt van de plaats Igbokoda.
Volgens Reuters is het een van de dodelijkste vliegrampen in Nigeria van de afgelopen jaren.