Polen komt met monument voor slachtoffers van Oekraïense massamoorden
11 juli 2026 19:28
Polen gaat in Warschau een monument oprichten voor de slachtoffers van bloedbaden die Oekraïense nationalisten in de Tweede Wereldoorlog aanrichtten. Het wordt een herdenkingsmuur waarop de namen van alle geïdentificeerde slachtoffers komen te staan. Ook komt er een eeuwige vlam.
Het is vandaag 83 jaar geleden dat ultranationalistische leden van het Oekraïense Opstandelingenleger (UPA) Poolse burgers aanvielen. Mannen, vrouwen en kinderen werden op gruwelijke wijze vermoord in Wolynië, in het huidige noordwesten van Oekraïne. Schattingen over het aantal slachtoffers lopen uiteen van 50.000 tot 100.000.
Bekendmaking Tusk
De Poolse premier Tusk maakte de komst van het monument bekend in een video op sociale media. Hij noemde de moordpartijen "een genocide gepleegd door Oekraïense nationalisten tegen Polen en Poolse burgers van andere nationaliteiten".
Tusk sprak van een "gezamenlijke plicht jegens hun families, de Poolse natie en de Poolse staat om hen te herdenken." Ook waarschuwde de premier dat de geschiedenis niet mag worden gebruikt om nieuwe vijandigheid aan te wakkeren.
De daders van toen worden in Oekraïne door sommigen nog altijd als helden vereerd, omdat het UPA later ook vocht tegen de Sovjet-Unie voor een onafhankelijke Oekraïense staat. Die verheerlijking is een pijnpunt in de relatie tussen buurlanden Polen en Oekraïne, die sinds de Russische invasie van Oekraïne in 2022 wel sterk is verbeterd.
De Poolse president Nawrocki, normaal gesproken een politieke tegenstander van Tusk, had vandaag eenzelfde boodschap als de premier. Bij een herdenking bij de Oekraïense grens zei hij dat de slachtoffers niet mogen worden vergeten. Volgens hem is het feit dat het UPA later tegen de Sovjet-Unie vocht geen verontschuldiging voor de moorden op Poolse burgers.
Spanningen
De diplomatieke spanningen liepen vorige maand verder op nadat de Oekraïense president Zelensky een legereenheid de eretitel 'Helden van het UPA' gaf. Nawrocki trok daarop de hoogste Poolse staatsonderscheiding in van Zelensky, die hij in 2023 kreeg voor zijn "uitzonderlijke verdiensten bij het verdiepen van de vriendschappelijke en alomvattende betrekkingen tussen Polen en Oekraïne".
Zelensky en drie andere hoge Oekraïense functionarissen gaven daarop hun Poolse onderscheidingen terug.
Naderende Russische verkiezingen maken klimaat Moskou nog grimmiger
11 juli 2026 19:01
De Russische parlementsverkiezingen werpen hun schaduw vooruit. Ze zijn pas half september, maar de repressie neemt nu al toe. President Poetin wil niets aan het toeval overlaten. Wat nog over is van de oppositie, wordt hard aangepakt.
Dat gebeurt op het moment dat de politieke onderdrukking in Rusland al aanzienlijk is. Volgens de mensenrechtenorganisatie Memorial zitten op dit moment 1711 politieke gevangenen vast. Dat zijn er veel meer dan in de nadagen van de Sovjet-Unie eind jaren 80.
In tegenstelling tot Oekraïne, houdt Rusland wel verkiezingen in oorlogstijd. Eerder waren er ook al presidentsverkiezingen, in maart 2024. Het verschil is dat er volgens het Kremlin geen oorlog is maar een 'speciale militaire operatie'.
Brandstoftekorten
De verkiezingen moeten het beeld versterken dat wat er ook gebeurt het leven in Rusland gewoon doorgaat. Maar dat is steeds moeilijker vol te houden. De verkiezingscampagne vindt plaats tegen de achtergrond van aanhoudende Oekraïense drone-aanvallen op de Russische energiesector. Omdat steeds meer raffinaderijen uitvallen, ontstaan in heel Rusland grote brandstoftekorten. Die leiden weer tot lange rijen voor benzinestations.
Op het partijcongres van zijn partij Verenigd Rusland, de gedoodverfde winnaar van de verkiezingen, stond Poetin uitvoerig stil bij de oorlog. Hij sprak over een "lotsbepalend moment" voor Rusland.
Ook andere partijen hebben hun partijcongres gehouden, zoals de KPRF, de communisten. Vorige week leverden ze plechtig hun kieslijst in bij de kiescommissie. De KPRF kijkt vooral achteruit, naar alle overwinningen die de Sovjet-Unie onder dictator Stalin behaalde.
"De Doema-verkiezingen worden voor het eerst gehouden onder uitdagende omstandigheden voor onze beschaving en cultuur", zei partijkopstuk Gennadi Zjoeganov. Verder dan deze vaststelling komt hij niet. Ook heeft de KPRF geen visie op de oorlog of de toekomst. Waarschijnlijk wordt KPRF de tweede partij bij de verkiezingen.
Oppositiepartij: stop met oorlog
De bekendste oppositiepartij Jabloko, die al lang niet meer in het parlement zit, heeft wel een plan: stoppen met de oorlog en wel zo snel mogelijk. Precies vanwege dat standpunt pakt het Kremlin de Jabloko-kandidaten hard aan.
Veertig van de ruim 250 kandidaten mogen niet meedoen aan de verkiezingen, bleek gisteren toen Jabloko zijn kieslijst bekendmaakte. Zeven zitten er zelfs gevangen. Het Kremlin deelt draconische straffen uit. Aan bijvoorbeeld het voormalige Moskouse gemeenteraadslid Maksim Kroeglov. De plaatsvervangend leider van Jabloko zou valse informatie hebben verspreid over het Russische leger en kreeg daar zeven jaar strafkolonie voor.
Vlak na de invasie in 2022 sprak Kroeglov zich uit over het doden van burgers in Boetsja, een voorstad van Kyiv, waar het Russische leger een bloedbad aanrichtte. Kroeglov vindt dat hij onschuldig is, omdat hij alleen maar opriep tot een onderzoek.
Bij de rechtbank waar Kroeglov werd veroordeeld, verzamelden zich eind juni tientallen van zijn medestanders. Zoals de politicus en ecoloog Nikolaj Ljaskin, ooit een medestander van Aleksej Navalny. Hij gaf toen een interview aan de NOS, waarin hij geen blad voor de mond nam.
"Hier vindt een demonstratief proces plaats. We zien hier een duidelijk voorbeeld van hoe iemand wordt vervolgd niet vanwege bepaalde verkeerde woorden, maar absoluut om niets. Ze hebben hem uitgekozen, omdat hij waarschijnlijk zou kunnen winnen in deze verkiezingen, als hij eraan zou mogen deelnemen. En omdat hij een sterke persoonlijkheid heeft."
Volgens Ljaskin is het minste dat Russen kunnen doen, steun geven aan elkaar en aan "mensen met kwaliteiten die normaal denken". "En natuurlijk steunen we iedereen die nu het hele repressieve apparaat over zich heen krijgt."
Angst aanjagen
De redenering van Ljaskin is dat het Kremlin met zware straffen, zoals voor Kroeglov, de bevolking en politici angst wil aanjagen, zodat ze gemakkelijker te manipuleren zijn.
Met als eerste doel: "Druk uitoefenen op de partij Jabloko, die bepaalde standpunten uitspreekt over vredesbesprekingen. Ten tweede is het een signaal aan alle Moskovieten. Al ben je nog zo vreedzaam en houd je je volledig aan de wet: als wij dat willen, zullen we jullie vervolgen."
Navalny
De zaak-Kroeglov maakt duidelijk dat Poetins regime nog steeds geen enkele andere opvatting tolereert. En zeker niet in verkiezingstijd.
Oppositie voeren in Rusland is en was gevaarlijk, zo toont de geschiedenis en de uiteindelijke dood in een strafkamp van oppositieleider Navalny. Op 1 juli werd op zijn graf in Moskou een permanent monument geplaatst, van zwart marmer.
Genocide Srebrenica herdacht, 'veel verdriet, maar ook veel verantwoordelijkheid'
11 juli 2026 18:09
In het centrum van Den Haag is de genocide in Srebrenica uit 1995 herdacht. Daarbij waren honderden mensen aanwezig. Op het Lange Voorhout spraken onder anderen de Haagse burgemeester Jan van Zanen en de Bosnische ambassadeur Almir Sahovic.
Op deze dag werden 31 jaar geleden ruim 8000 moslimmannen en -jongens vermoord door Bosnisch-Servische troepen onder leiding van generaal Ratko Mladic. De Bosnische moslimenclave Srebrenica stond op dat moment onder bescherming van Nederlandse Dutchbat-militairen.
Bij de herdenking stonden "de moeders van Srebrenica" ditmaal centraal. Volgens de organisatie van de plechtigheid spelen zij een belangrijke rol in "de actieve herdenkingscultuur" van de genocide
Dichteres Zekira Ahmic hield een voordracht over die moeders. Ook Tweede Kamerlid Ines Kostic (PvdD) hield een toespraak. Beiden moesten Bosnië en Herzegovina destijds ontvluchten.
In deze video, vorig jaar gemaakt voor de dertigste herdenking van de val van Srebrenica, leggen we uit wat er gebeurde:
Burgemeester Van Zanen noemde in zijn toespraak twee vrouwen die het trauma van de genocide met zich meedragen: Alma, die 14 was toen haar vader in Srebrenica werd vermoord, en haar dochter Hanna. "Ze hockeyt in een shirt met rugnummer 11, ter nagedachtenis aan haar opa en aan al die andere slachtoffers van de grootste genocide in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog", zei hij.
Volgens de burgemeester moet Hanna nog vaak uitleggen wat er toen is gebeurd, en is dat schokkend. "Want de verhalen van de doden en hun nabestaanden, en van alle anderen die in de hel van Srebrenica verzeild raakten, zouden een onlosmakelijk deel moeten zijn van ons gezamenlijke bewustzijn."
Dat vindt ook Samir Hajdarevic, voorzitter van het Nationaal Monument Srebrenica Genocide. Hij werd geboren in de regio en kwam als 9-jarige naar Nederland. Hij verloor meerdere familieleden bij de massamoord.
"Herdenken betekent voor mij ook dat we de namen en verhalen van de individuele slachtoffers blijven doorgeven. Want zolang wij over ze spreken, worden zij niet gereduceerd tot een getal in een geschiedenisboek. Aan de ene kant is er veel verdriet, maar er is ook veel verantwoordelijkheid."
Monument
De gemeente Den Haag blijft zich inzetten voor een monument ter nagedachtenis aan de slachtoffers van Srebrenica, zei Van Zanen. Dat moet bij het voormalige Joegoslaviëtribunaal komen. Vorig jaar werd op die plek een zogeheten plaatsmarkering onthuld, in afwachting van een permanent monument.
Vandaag werd een 31ste stuk natuursteen geplaatst op de locatie. "Eén steen voor elk jaar dat ons scheidt van de genocide", aldus de burgemeester.
Correspondent Zuidoost-Europa Thijs Kettenis:
"Ook in Srebrenica zelf werd vandaag herdacht. Net als ieder jaar waren er tienduizenden mensen aanwezig op de grote begraafplaats in het nabijgelegen Potocari, waar veel van de slachtoffers begraven liggen. Het zijn onder meer hun families, vrienden, en de ruim 6500 deelnemers aan de driedaagse vredesmars die gelopen wordt.
Ook 31 jaar na dato is het een emotionele en beladen dag. Ik sprak een man die vertelde hoe zijn familie in juni al nerveus begint te worden en als 11 juli nadert steeds verdrietiger wordt.
Bij de herdenking werden toespraken gehouden en er werd gebeden. Opnieuw zijn ook slachtoffers herbegraven in Potocari. Dit jaar ging het om tien mensen. Dat gebeurt nu pas, omdat er nog altijd ruim 900 mensen vermist zijn. Zij liggen in massagraven, maar die zijn nog niet allemaal ontdekt. Er zijn ook massagraven die zijn omgeploegd. Dat maakt identificatie van slachtoffers lastig."
Een verslag van de herdenkingen in Den Haag en Srebrenica is vanavond vanaf 19.00 uur te zien op NPO 2, samen met reportages en gesprekken met gasten. De presentatie is in handen van Mark Visser.
Podcast Oog: Connie Palmen in de prijzen & 50 jaar North Sea Jazz
11 juli 2026 17:30
In de podcast Het Beste uit Het Oog gaat het deze week over Tata Steel, dat strafrechtelijk wordt vervolgd. Volgens justitie stoot het bedrijf opzettelijk stoffen uit die gevaarlijk zijn voor de gezondheid van omwonenden. We spreken Peter de Waard van de Volkskrant, die Tata al ruim vijftig jaar volgt.
'De Zes van Breda' hebben hun straffen allang uitgezeten, maar nu moet hun zaak over, schrijft de advocaat-generaal van de Hoge Raad in een advies. Onderzoeksjournalist Joost van Wijk maakte de documentaireserie De restaurantmoord en vertelt erover.
Verder aandacht voor schrijver Connie Palmen, die de Constantijn Huygens-prijs krijgt voor haar gehele literaire oeuvre. De jury noemt haar "een beschermvrouw van onze letteren". Is haar schrijverschap nu voltooid?
Ook North Sea Jazz heeft iets te vieren. Het muziekfestival bestaat vijftig jaar. We spreken jazz-redacteur Adrienne Tilanus van de NTR en muziekfotograaf Paul Bergen, die sinds 1985 geen enkele editie oversloeg.
Luisteren
Deze aflevering van Het Beste uit Het Oog kun je hier beluisteren. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.
Man ernstig mishandeld na Amersfoort Pride en zwaargewond achtergelaten
11 juli 2026 16:55
Een man is vannacht ernstig mishandeld en zwaargewond achtergelaten in Amersfoort. Hij had de Pride bezocht en is op de terugweg vermoedelijk van zijn fiets getrokken en mishandeld door meerdere jongens. De politie onderzoekt of het geweld anti-lhbti-gerelateerd was.
De man belde rond 03.00 uur zelf de politie. Toen agenten bij hem aankwamen, zagen ze dat hij zwaargewond was. Het slachtoffer is met een ambulance naar het ziekenhuis gebracht. Het is niet bekend hoe het met hem gaat.
Gisteren werd in Amersfoort Pride gevierd. De man was in de nacht vanuit daar op de fiets richting Leusden gegaan, schrijft RTV Utrecht. Zijn vermoedelijke mishandelaars reden op fatbikes. Zij zijn nog niet gevonden, laat een woordvoerder weten.
Omdat het slachtoffer alleen was toen agenten hem aantroffen, is de politie op zoek naar getuigen en camerabeelden.
Vijftien Indiase toeristen omgekomen bij bootongeluk bij Vietnamese kust
11 juli 2026 16:43
Vlak bij de Vietnamese kust is een speedboot gekapseisd. Daarbij zijn vijftien Indiase toeristen om het leven gekomen. Dat melden Vietnamese media.
Het ongeluk gebeurde zo'n 400 meter van het eiland May Rut, zo'n tien kilometer ten zuiden van Phu Quoc. Dat is het grootste eiland van Vietnam, een populaire strandbestemming. De oorzaak van het ongeluk wordt onderzocht, maar duidelijk is dat er een harde wind stond.
Er waren 32 toeristen en vier bemanningsleden aan boord. 21 van hen konden worden gered, zij werden met onder meer jetski's naar de kust gebracht. De lichamen van de doden zijn geborgen.
Volgens een Vietnamese krant hielpen bootjes in de buurt mee met het redden van de passagiers. Die boten waren eerder aanwezig dan de kustwacht of de marine.
De krant schrijft dat de reddingsoperatie werd bemoeilijkt doordat veel mensen vastzaten in de omgeslagen boot. Ook was de zee door de harde wind wild. Vanaf de reddingsboten werden boeien naar de mensen in het water gegooid.
Indiaas telefoonbedrijf
Sommige van de geredde opvarenden zijn gewond geraakt. Zij zijn naar het ziekenhuis gebracht. Het is niet bekend hoe ze eraan toe zijn.
Volgens de Indiase premier Modi waren de toeristen werknemers van een telefoonbedrijf. De tocht met de boot was een personeelsuitje.