Eurovisie Songfestival van start: met Israël maar zonder Nederland
12 mei 2026 11:09
Vanavond barst het Eurovisie Songfestival los in de Wiener Stadthalle. Dit jaar voor het eerst in 24 jaar in afwezigheid van Nederland. Omroep AVROTROS wilde niet meedoen, nadat bekend was geworden dat Israël niet wordt uitgesloten door organisator EBU.
Vorig jaar won de Oostenrijker JJ met zijn nummer Wasted Love, dus mag het land dit jaar het festival organiseren. Het is de derde keer in de geschiedenis dat het Eurovisie Songfestival in Oostenrijk plaatsvindt. De eerste keer was in 1967 en de laatste keer was in 2015, na de winst van Conchita Wurst met Rise Like a Phoenix.
Slechts twee keer eerder koos Nederland ervoor niet mee te doen aan het evenement, in 1985 en 1991. Beide keren was dat omdat het samenviel met de Nationale Dodenherdenking. In 1995 en 2002 mocht Nederland niet meedoen vanwege een te slecht resultaat een jaar ervoor.
Nederland is niet het enige land dat thuisblijft. Spanje, Slovenië, IJsland en Ierland besloten ook om niet naar Wenen te gaan.
Verdeeldheid onder fans
Bij de Nederlandse tak van de officiële fanclub van het Eurovisie Songfestival zien ze dat de beleving van het festival onder liefhebbers dit jaar verschilt. "Enerzijds heb je de diehardfans die naar Wenen afreizen. Aan de andere kant heb je de mensen die dit jaar uit principe niet gaan kijken omdat Israël meedoet", zegt voorzitter Erwin van der Does. "Daarnaast is er nog een derde groep die niet gaat kijken omdat Nederland niet meedoet."
Groep 1, de Nederlandse diehardfans, is in elk geval nog altijd vrij omvangrijk. Nederland staat op plek 10 in het lijstje van landen waar de meeste kaarten zijn verkocht voor de repetities en de live-uitzendingen. Uit cijfers van de EBU blijkt dat er in alle landen in totaal 95.000 tickets zijn verkocht voor negen shows.
Een van die fans die kaarten hebben weten te bemachtigen, is de 22-jarige Bowien Ravenhorst. "Veel mensen vinden het gek dat ik naar Wenen ga omdat Israël meedoet. Ik heb zelf ook nog getwijfeld of ik erheen moet gaan, maar ik vind het ook belangrijk om het geluid te laten horen van de mensen die wel gaan maar Israël toch niet steunen. Als we allemaal wegblijven dan hebben ze sowieso gewonnen."
Eurovisiesteeg
Die verdeling onder de fans is iets waar ze ook mee te maken hebben op de plekken waar het Eurovisie Songfestival traditiegetrouw wordt uitgezonden op grote schermen. Zoals bij Café Kalff in Utrecht, waar de steeg naast het café aan de Oudegracht tijdens het liedjesfestijn elk jaar wordt omgedoopt tot 'Eurovisiesteeg'. Ieder jaar zijn daar zo'n duizend mensen om naar de live-uitzending van de finale te kijken.
Dit jaar vroegen ze online aan bezoekers wat er zaterdag op de schermen uitgezonden moest worden. Fans konden kiezen tussen Nederlandse inzendingen door de jaren heen, het Eurovisie Songfestival van 2019 (toen Duncan Laurence won namens Nederland) of toch gewoon de editie van dit jaar, waarbij wel het geluid wordt uitgezet tijdens het optreden van Israël. Uiteindelijk zijn de meeste stemmen naar het uitzenden van de live-uitzending gegaan.
Toch werd de organisatie gedwongen om het evenement te cancelen wegens de tegenvallende kaartverkoop. En dat niet alleen. "Ik heb online veel haatreacties gehad", zegt café-eigenaar Fabian uit den Bosch. "Enerzijds ontvangen we veel berichten van mensen die het niet oké vinden dat wij het uitzenden, omdat we daarmee niet zouden erkennen wat er in de wereld gebeurt. Anderzijds word ik voor antisemiet uitgemaakt omdat mensen boos zijn over het feit dat we het geluid uit willen zetten bij het optreden van Israël."
Geen deelname, wel een uitzending
Van de niet-deelnemende landen zijn Nederland en IJsland de enige landen die het Eurovisie Songfestival wel uitzenden. In Nederland zullen de NOS en de NTR de uitzending verzorgen.
Henry Schut en Jeroen Kijk in de Vegte verzorgen dit jaar het commentaar vanuit de Oostenrijkse hoofdstad. De halve finales van vanavond en donderdag en de finale op zaterdag zijn vanaf 20.30 uur met een voorbeschouwing vanuit Nederland te zien op NPO 1 en NPO Start.
Femicide nauwelijks genoemd in vonnissen, 'heldere definitie nodig'
12 mei 2026 10:52
Femicidezaken worden in de rechtszaal niet altijd duidelijk herkend of behandeld als femicide. Dat stellen wetenschappers van de Universiteit Maastricht na onderzoek in opdracht van kennisinstituut WODC. Volgens hen ligt dat mede aan het gebrek aan een heldere juridische definitie van het begrip femicide.
Volgens de woordenboeken wordt onder femicide verstaan: het doden van een vrouw vanwege haar vrouw-zijn. In de praktijk worden andere definities gehanteerd. Zo definieert het Openbaar Ministerie ieder levensdelict tussen (ex-)partners waarvan een vrouw het slachtoffer wordt als femicide. Maar rechters gaan vaak niet zo ver, zeggen de onderzoekers.
De wetenschappers spraken met rechters en officieren van justitie. Ook onderzochten ze 282 rechtszaken uit de periode 2021 tot en met 2024 waarop je het label femicide zou kunnen plakken. In slechts 2 procent van deze zaken gebruikte de rechtbank de term in het vonnis.
"Ik heb wel de indruk dat rechters en officieren een grote bereidheid hebben om een zaak als femicide te benoemen, maar in de onderzochte uitspraken gebeurt dit vaak niet", zegt onderzoeker Laurie Ritzen. Een heldere juridische definitie van het begrip kan volgens haar leiden tot een eenduidigere aanpak en een consistentere afdoening van femicidezaken.
Patronen van geweld
Volgens de onderzoekers maakt het expliciet erkennen van femicide verschil, omdat daarmee beter zichtbaar wordt dat veel moorden op vrouwen niet op zichzelf staan, maar vaak voortkomen uit patronen van geweld, controle, stalking, misogynie (vrouwenhaat) of eerdere mishandeling. Door zulke signalen eerder te herkennen, zouden politie en justitie sneller kunnen ingrijpen en mogelijk escalatie kunnen voorkomen.
Omdat het nu vaak niet expliciet wordt benoemd, blijft het onduidelijk op welke manier de kenmerken van femicide zijn meegewogen. Ritzen: "We zien dat in 40 procent van de femicidezaken het geweldsverleden tussen slachtoffer en dader wordt meegenomen in de strafmotivering. Als dat gebeurt, worden de straffen altijd hoger. Van die andere 60 procent weten we niet of de rechter heeft meegewogen dat er eerder sprake van geweld was."
Definitie femicide
De onderzoekers gebruiken zelf de internationale definitie van de VN-organisatie UNODC. Volgens die definitie vallen levensdelicten op vrouwen door een (ex-)partner of familielid automatisch onder femicide. Als de dader een onbekende is, geldt een van de volgende criteria:
In het onderzoek is ook gekeken naar de manier waarop andere landen femicide juridisch aanpakken. Zo hebben Cyprus en Italië femicide als afzonderlijk strafbaar feit opgenomen in het wetboek van strafrecht. Ritzen: "Cyprus heeft eigenlijk een aparte status gegeven aan doodslag op vrouwen. Maar we hebben nog geen zicht op hoe dit in de praktijk uitpakt."
Spanje kiest voor een andere aanpak en werkt met gespecialiseerde rechtbanken voor gendergerelateerd geweld. Daardoor wordt dit soort zaken behandeld door speciaal opgeleide rechters en officieren van justitie. Daarnaast hanteert Spanje één vaste juridische definitie van femicide: "de moord op een vrouw door een man vanuit machismo of misogynie (vrouwenhaat)".
De onderzoekers wijzen erop dat zo'n aparte status voor vrouwen op gespannen voet staat met het idee dat iedereen voor de wet gelijk is. Ritzen: "Maar door het begrip genderneutraal te maken, loop je het risico dat de specifieke gendergerelateerde context naar de achtergrond verdwijnt en dat de definitie dan veel te breed wordt."
Een goede definitie van femicide zorgt volgens de onderzoekers voor meer zichtbaarheid, betere registratie en explicietere erkenning van het probleem. Ook kan het bijdragen aan meer specialistische kennis bij politie en justitie. "Maar ik zou het aan de politiek overlaten hoe femicide gedefinieerd moet worden", zegt Ritzen. "Al geldt wel: hoe vaster het begrip wordt omlijnd, hoe makkelijker het toepasbaar is."
Rusland en Oekraïne melden hervatting beschietingen na staakt-het-vuren
12 mei 2026 10:26
Rusland heeft vannacht zijn aanvallen op Oekraïne hervat. Enkele uren na het aflopen van het driedaagse staakt-het-vuren stuurde Rusland drones richting de Oekraïense hoofdstad Kyiv. Volgens de Oekraïense president Zelensky waren het er meer dan 200.
Droneresten kwamen neer op een wooncomplex van twintig verdiepingen. Over doden, gewonden of schade is nog niets bekendgemaakt. In de plaats Fastiv, in de regio Kyiv, raakten een kinderopvang en meerdere woningen beschadigd, schrijft The Kyiv Independent. De Oekraïense luchtmacht maakt verder melding van droneaanvallen op de steden Zaporizja, Dnipro, Charkiv en Cherson.
Persbureau DPA meldt op basis van Russische bronnen dat Oekraïne na het verlopen van het staakt-het-vuren langeafstandsdrones op Rusland heeft afgevuurd. In verband daarmee werd de luchtvaart in Centraal-Rusland voor enige tijd stilgelegd. Ook hier is over slachtoffers of schade niets bekend.
Geschonden
Het staakt-het-vuren gold van zaterdag tot en met maandag. Gisteren beschuldigden beide partijen elkaar van het schenden daarvan.
De Russische president Poetin had om het staakt-het-vuren gevraagd om zaterdag veilig de parade te kunnen houden voor de overwinning op nazi-Duitsland in 1945. President Trump bemiddelde in de kwestie.
Zelensky stemde ermee in, onder meer omdat het bestand gepaard zou gaan met de vrijlating van duizend krijgsgevangenen door beide partijen. "Het Rode Plein is minder belangrijk voor ons dan de levens van Oekraïense gevangenen die we thuis kunnen brengen", zei Zelensky. Het is onduidelijk of die uitwisseling heeft plaatsgevonden.
Japanse chipszakken in zwart-wit door olietekort
12 mei 2026 09:39
Japanners eten populaire chips en andere snacks binnenkort uit zwart-witzakken. De Japanse snackfabrikant Calbee stopt noodgedwongen met de gebruikelijke verpakkingen in kleur, door een tekort aan grondstoffen voor inkt door de oorlog in Iran.
Sinds de olieprijzen zo zijn gestegen, is een tekort ontstaan aan nafta: een belangrijke grondstof uit de petrochemische industrie. Dat leidt op zijn beurt weer tot een tekort aan oplosmiddelen en harsen, de grondstoffen voor de inkt die in drukkerijen wordt gebruikt.
Om de financiële gevolgen zo klein mogelijk te houden, past de snackfabrikant alleen de verpakkingen aan van populaire producten met de hoogste verkoopcijfers, omdat die toch wel worden gekocht.
De maatregel geldt voor veertien producten van de fabrikant en gaat in per 25 mei.
Correspondent Japan Anoma van der Veere:
"De zwart-witte chipszakken laten zien hoe groot de gevolgen zijn van het tekort aan nafta. Bedrijven proberen zich ondertussen aan te passen: fabrikanten halen producten van de planken of verlagen hun productie, verhogen de prijzen of zoeken nieuwe leveranciers in China waar de tekorten een stuk minder schrijnend zijn.
Dat zorgt tegelijk voor een nieuw probleem. Japanse bedrijven worden hierdoor nóg meer aangewezen op producten van Chinese chemiebedrijven, terwijl Tokio juist al jaren probeert die economische afhankelijkheid te verminderen. De Japanse overheid probeert de schade te beperken door extra nafta te importeren uit landen als de Verenigde Staten, Algerije en Peru. Ook zetten raffinaderijen strategische olievoorraden in om de tekorten op te vangen.
Maar nu zelfs zo'n alledaags product als Calbee-chips, dat in vrijwel alle supermarkten in de schappen ligt, moet worden aangepast, groeit ook onder consumenten het besef hoe kwetsbaar de Japanse economie is voor conflicten buiten de eigen grenzen."
Ook een Japanse drankenfabrikant is genoodzaakt om maatregelen te nemen door het grondstoffentekort. Het bedrijf stopt vanaf eind deze maand met de bedrukking van verpakkingen van vijftien dranken die het voor grote merken produceert.
Bendegeweld in hoofdstad van Haïti, honderden inwoners op de vlucht
12 mei 2026 08:53
Uit angst voor bendegeweld zijn honderden inwoners van de hoofdstad van Haïti hun huis uit gevlucht. Port-au-Prince wordt al jaren geteisterd door gewelddadige confrontaties tussen rivaliserende bendes.
Afgelopen weekend schoten bendeleden op straat op elkaar en staken ze huizen in brand. Een lokaal ziekenhuis behandelde in twaalf uur tijd veertig mensen met schotwonden, zegt een woordvoerder van Artsen zonder Grenzen. De hulporganisatie ving ook tijdelijk 800 gevluchte buurtbewoners op in het gebouw.
Beelden uit de hoofdstad, waar honderden mensen op de vlucht zijn geslagen:
Sinds 2021 zijn door bendegeweld ruim 20.000 doden gemeld in Haïti. Ruim een miljoen burgers zijn op de vlucht geslagen. Het land zit zonder president sinds de moord op president Moïse, die in de zomer van 2021 in zijn slaapkamer werd doodgeschoten. Vier opdrachtgevers voor de moord werden daarvoor afgelopen weekend veroordeeld.
Een internationale VN-troepenmacht helpt het Haïtiaanse leger bij de poging om de orde in het land te herstellen. De hoofdstad is inmiddels voor een deel onder controle, maar verspreid over het land zijn nog altijd honderden bendes actief. Er zijn nog geen grote bendeleiders opgepakt.
Het werk van de VN-blauwhelmen in Port-au-Prince wordt bemoeilijkt door de slechte staat van de wegen. De vredessoldaten kunnen daardoor niet overal patrouilleren.
Michael Berg wint thrillerprijs voor 'ijzersterk' boek Terugkeer
12 mei 2026 08:44
Schrijver Michael Berg is met zijn boek Terugkeer de winnaar geworden van de Hebban Thrillerprijs. Dat werd bekendgemaakt in het NOS Radio 1 Journaal. De prijs wordt ieder jaar uitgereikt aan de auteur van de beste Nederlandstalige thriller.
Lezers van de lezerscommunity Hebban plaatsten het boek op de shortlist, met vier andere genomineerden. Een vakjury koos uiteindelijk de winnaar.
Michael Berg, pseudoniem van Michel van Bergen Henegouwen, zegt dat het winnen van de prijs een "erkenning is van bijna 20 jaar schrijven".
'IJzersterk'
Terugkeer is het eerste boek van de Mergellandmoorden-trilogie en volgt politieagent Alex Nievelsteijn. Hij keert na een traumatische ervaring bij de Amsterdamse politie terug naar zijn geboorteplaats in Zuid-Limburg. Daar geeft hij leiding aan een coldcaseteam en maakt hij jacht op een seriemoordenaar.
Volgens de jury is het boek een "ijzersterke en meeslepende thriller door de goede combinatie van Zuid-Limburgse sfeer, de spannende verhaallijnen die langzaam bij elkaar komen en de zeer knap neergezette personages".
De Hebban Thrillerprijs is dit jaar voor de zevende keer uitgereikt. Eerdere winnaars zijn De Erfgenamen van A.C. Porter (2025), De Man met Duizend Gezichten van Lex Noteboom (2024) en De Ripper connectie van Gerrit Barendrecht (2023).