Rekenkamer maant EU meer te doen om burgers tegen pfas te beschermen
18 november 2026 22:33
De Europese Unie doet te weinig om burgers te beschermen tegen de gevaren van pfas. Dat concludeert de Europese Rekenkamer. Volgens de Rekenkamer duurt het te lang voordat de EU het gebruik van de omstreden chemische stoffen aan banden legt. Ook schieten de huidige normen voor voedsel en drinkwater tekort waardoor mensen alsnog te veel pfas binnenkrijgen.
De Rekenkamer waarschuwt in een nieuw rapport dat de Europese regelgeving achterloopt op de ontwikkeling van verschillende pfas-soorten. De meeste zijn niet geregistreerd onder de Europese chemicaliënwetgeving, waardoor over veel stoffen onvoldoende informatie beschikbaar is.
Fabrikanten hoeven veel soorten bovendien niet te testen voordat ze op de markt komen. "In de praktijk gaat het EU-beginsel "zonder gegevens geen handel" nauwelijks op voor pfas", zegt de Rekenkamer.
Pfas
Pfas is een groep van duizenden chemische stoffen die niet of nauwelijks afbreken. Ze zitten in heel veel producten, omdat ze vet- en waterafstotend zijn. Er wordt steeds meer bekend over de risico's. Zo kunnen ze effect hebben op het immuunsysteem, de lever en het cholesterol en kunnen ze nier- en testiskanker veroorzaken.
Ook wanneer Brussel wel ingrijpt, gaat dat volgens de Rekenkamer te langzaam. De EU heeft gemiddeld vijf jaar nodig om een pfas-stof aan banden te leggen. In die tijd kunnen bedrijven een verboden soort vervangen door een vergelijkbare stof die mogelijk dezelfde risico's met zich meebrengt.
Daarnaast laat de handhaving te wensen over. Bedrijven moeten grotendeels zelf aantonen dat ze zich aan de regels houden, terwijl een op de drie EU-landen niet eens controleert of die regels worden nageleefd, zegt de Rekenkamer.
Poging tot verbod
De controleurs plaatsen ook vraagtekens bij de huidige normen voor voedsel en drinkwater. Vooral bij levensmiddelen garanderen de toegestane pfas-gehalten niet automatisch dat langdurige consumptie veilig is.
De EU staat een bepaalde hoeveelheid pfas in voedsel toe, maar die grens is niet puur gebaseerd op wat veilig is voor de gezondheid, maar ook op wat praktisch haalbaar is voor producenten en de voedselmarkt. Daardoor kan voedsel aan alle EU-regels voldoen, terwijl iemand toch te veel pfas binnenkrijgt.
In 2021 heeft Nederland samen met Duitsland, Denemarken, Zweden en Noorwegen een eerste stap gezet voor een verbod op pfas in de Europese Unie. Maar "door de omvang en complexiteit" ervan verloopt die procedure moeizaam, ziet de Rekenkamer.
Tot 84 miljard aan zorgkosten
Daardoor mogen de meeste pfas-soorten voorlopig nog op de Europese markt blijven. "Hoewel deze chemische stoffen eeuwig kunnen blijven bestaan, kunnen de schadelijke gevolgen ervan voor mens en milieu wel worden beperkt", zegt Joëlle Elvinger van de Rekenkamer.
Ze zegt dat het probleem vastberaden moet worden aangepakt. "Zodat deze tikkende tijdbom onschadelijk wordt gemaakt voordat het te laat is." De Rekenkamer wijst erop dat zorgkosten die voortvloeien uit de inname van pfas in Europa worden geraamd op 52 tot 84 miljard euro per jaar.
Man (21) in Eindhoven aangehouden op verdenking van mishandelen NS-medewerker
18 november 2026 21:55
Op station Eindhoven Centraal is een 21-jarige man aangehouden die ervan
wordt verdacht een NS-medewerker te hebben mishandeld. Dat zou zijn gebeurd in een trein, waarna de man op het station was uitgestapt.
In de trein werd een mes gevonden, meldt de politie. Hoe het nu met de NS-medewerker gaat, kan een politiewoordvoerder desgevraagd niet zeggen. Ook is niet duidelijk op wat voor manier de NS-medewerker is mishandeld.
Volgens Omroep Brabant zou er niet gestoken zijn. Wel had de verdachte een bebloede hand en liet hij een bloedspoor achter van spoor 6 tot aan de stationshal.
Kans op nucleaire ongelukken in Oekraïne neemt toe, waarschuwen toezichthouders
18 november 2026 21:41
Rusland heeft het aantal drone- en raketaanvallen op de Oekraïense energie-infrastructuur de afgelopen maanden opgevoerd. In een gezamenlijke verklaring roepen atoomagentschappen uit 38 landen Rusland op te stoppen met het aanvallen van het Oekraïense energienetwerk, omdat het risico op nucleaire ongelukken toeneemt.
"Er vinden steeds uitgebreidere aanvallen op het energienetwerk plaats", zegt Mark van Bourgondiën van de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS). "Dat leidt tot instabiliteit in het stroomnet en stroomuitval in grotere gebieden, wat resulteert in een toename van het risico bij de kerncentrales."
Kernreactor koelen
Wanneer de stroom in Oekraïne uitvalt, worden de kernreactoren uit voorzorg direct uitgeschakeld. De inhoud van de kernreactoren moet wel 'nagekoeld' worden, legt Van Bourgondiën uit. "Van een reactor die net is afgeschakeld komt nog zoveel restwarmte af, dat al het water in het systeem aan de kook raakt en verdampt."
Doordat er steeds meer aanvallen op energiecentrales plaatsvinden, valt de stroom in Oekraïne regelmatig uit en door beschadigingen komt het energienet verder onder druk te staan. En de druk loopt sowieso al op in de winter doordat mensen meer van het energienet vragen.
Bij een landelijke stroomuitval kunnen de drie Oekraïense kerncentrales met negen actieve kernreactoren tegelijkertijd worden getroffen. Ze kunnen nog een tijd door op dieselgeneratoren, maar ook die hebben een beperkte levensduur.
Als de stroomtoevoer helemaal stopt kan dat leiden tot problemen. "Dan komt de kern ongekoeld te staan, wat kan leiden tot kernsmelt, waarbij splijtstof kan vrijkomen", zegt Van Bourgondiën. De splijtstof, het radioactieve materiaal, kan via stoom naar buiten ontsnappen.
Dat zou grote gevolgen hebben: mensen zouden geëvacueerd moeten worden uit het besmette gebied, en ook de wijdere omgeving kan in de problemen komen als het radioactief materiaal in de grond of het water belandt.
Ondertekend door buurlanden
De verklaring is dan ook mede ondertekend door buurlanden van Oekraïne, samen met de verschillende nucleaire toezichthouders. De instanties vertegenwoordigen 38 landen, waaronder Nederland, de VS, het Verenigd Koninkrijk, Canada en Japan.
De gevolgen van de kernramp van 1986 in het Oekraïense stadje Tsjernobyl, herinneren buurlanden zich veertig jaar na dato nog goed. Na een grote brand in de kerncentrale verspreidde een wolk van radioactieve stoffen zich over delen van Oekraïne, Belarus en Rusland. Zo'n 8,4 miljoen mensen werden blootgesteld aan straling. Veel mensen werden ziek en tientallen mensen kwamen om.
Tot een 'tweede Tsjernobyl' zal het niet komen, omdat de kerncentrales nu automatisch worden afgeschakeld.
"Deze waarschuwing moet niet als een crisismelding worden gezien", zegt Van Bourgondiën. "Dit is een waarschuwing voor een al langdurig slechte situatie. De verschuiving van de aanvallen op andere energiecentrales maakt dat we het belangrijk vinden dit opnieuw te benadrukken en aan te scherpen, in de hoop dat er iets verandert en wellicht de aanvallen stoppen."
Zaporizja
In totaal beschikt Oekraïne over vier kerncentrales, waarvan er nog drie in werking zijn. In 2023 haalde het land bijna de helft van de elektriciteit uit nucleaire energie.
De vierde en grootste kerncentrale van Oekraïne staat in het zuidoosten, in Zaporizja. Deze viel na de grootschalige invasie van 2022 in Russische handen en is uitgeschakeld. Wel is de kerncentrale nog afhankelijk van externe stroomtoevoer om het nucleaire materiaal te koelen.
Sinds het begin van de oorlog is de stroom bij Zaporizja al 27 keer uitgevallen. Daardoor moest de centrale meermaals overschakelen op noodgeneratoren.
Waarschuwing
Eerder trad het internationale atoomagentschap IAEA op als bemiddelaar voor een staakt-het-vuren bij Zaporizja. De IAEA vroeg Rusland vorige week opnieuw te stoppen met de aanvallen bij kerncentrales. "Niemand is gebaat bij een afname van de veiligheidsmarges; een dergelijke verslechtering zou immers kunnen leiden tot een nucleaire ramp", zei directeur-generaal Grossi.
FVD royeert twee leden na Zembla-uitzending over neonazi's en Hitler-verering
18 november 2026 20:48
Forum voor Democratie heeft twee leden geroyeerd naar aanleiding van de reportage van Zembla over banden die mensen in en rond de partij onderhouden met een gewelddadig neonazistisch netwerk. Ramon van Asch, FVD-fractievoorzitter in Den Bosch, is op aandringen van de partij opgestapt.
Onderzoeksprogramma Zembla heeft ontdekt dat leden van de partij en de jongerentak JFVD deze zomer aanwezig waren bij kooigevechten waar de Hitlergroet werd gebracht en "Sieg Heil!" werd geroepen. Ook waren leden van JFVD bij een herdenkingsbijeenkomst voor Adolf Hitler.
Dit zijn beelden van kooigevechten die in bezit zijn van Zembla:
FVD zegt "met afkeuring" kennis te hebben genomen van het nieuws. In een verklaring op X zegt de partij dat bij de "vechtwedstrijd van een extremistische groep onacceptabele gedragingen en standpunten" werden vertoond. De twee leden zijn geroyeerd en Van Asch is gevraagd om op te stappen, wat hij heeft gedaan.
Laconiek
FVD-fractievoorzitter Ralf Dekker reageerde vanmiddag nog laconiek tegenover de NOS toen hem werd gevraagd naar de Zembla-onthullingen. "Iedereen moet gaan waar hij wil. Het is goed om je in de breedte te oriënteren. Zeker die hele jonge mensen, die experimenteren, willen van alles zien. Dat vind ik helemaal niet problematisch."
Nu treft de partij toch maatregelen. Dekker zegt in een reactie op X dat hij op het moment dat hij bevraagd werd "geen kennis" had van de reportage of "de ernst van de situatie".
FVD was door Zembla wel al eerder benaderd om een reactie te geven. De partij was ervan op de hoogte dat Zembla met deze uitzending zou komen. In het interview met de NOS is Dekker ook voorgelegd wat er op de beelden te zien was.
Lees hier de conclusies uit de uitzending van Zembla:
Ook Van Asch heeft inmiddels gereageerd. Hij zegt dat hij door een kennis was uitgenodigd voor het kooigevecht "zonder te weten wat precies de toedracht was". Dat blijkt volgens hem onder meer doordat hij er met zijn zoontje naartoe ging. Op beelden van Zembla is te zien dat hij de tent verlaat met een baby op zijn arm.
Van Asch zegt dat hij sommige mensen een masker zag opdoen en dat een scheidsrechter een boksgevecht aankondigde. Hij zegt dat hij op dat moment naar huis ging en niets meer heeft meegekregen van wat zich er daarna afspeelde. Van Asch zegt dat het niet zijn bedoeling was om FVD in verband te brengen met de organisatie.
Hitler-herdenking
Het andere geroyeerde lid is Luc Kluytmans, die volgens Zembla zelf deelnam aan een neonazistisch kooigevecht in Groningen. Hij is lid van jongerentak JFVD en is op sociale media een van de gezichten van de online maaltijdenservice van FVD. Daarnaast is hij volgens Zembla lid van de neonazistische groep Wolvenrad, die jaarlijks in Luxemburg een herdenkingsbijeenkomst voor Hitler houdt.
Zembla maakte deze beelden van de bijeenkomst in Luxemburg:
Het Zembla-onderzoek
Zembla werkte samen met het VRT-onderzoeksprogramma Pano. Daarbij werd onder meer gebruikgemaakt van een infiltrant in de neonazistische groepen. Ook kreeg Zembla toegang tot honderden filmpjes van geheime bijeenkomsten.
Bij de Hitlerherdenking van afgelopen april filmden medewerkers onopgemerkt van 50 meter afstand. Ook was er voorafgaand geluidsapparatuur verborgen en waren er camera's in vogelhuisjes verstopt.
De uitzending is morgen in twee delen te zien op NPO 2: om 21.15 uur deel 1 en om 23.45 uur deel 2. Het complete programma staat vanaf nu ook op NPO Start en op YouTube.
Ouders na bijna 40 jaar de cel in voor martelen en doden dochter (4)
18 november 2026 20:31
Bijna veertig jaar nadat het lichaam van een 4-jarig meisje langs een snelweg in Frankrijk werd gevonden, zijn de ouders veroordeeld. De moeder van het meisje moet 20 jaar de cel in, de vader kreeg als medeplichtige 15 jaar cel.
Het meisje, Inass Touloub, werd op 11 augustus 1987 dood gevonden langs de A10 in Suèvres in het departement Loir-et-Cher, in Midden-Frankrijk. Op haar lichaam waren tal van sporen van geweld zichtbaar. Botten waren gebroken en ook had het meisje brandwonden die met een strijkijzer waren toegebracht.
Er kwam een enorm politieonderzoek tot stand waarbij haar foto werd verspreid, ook in het buitenland. Dat leidde niet tot een doorbraak en het meisje werd begraven dicht bij de plek waar ze was gevonden.
DNA-match
Pas in 2018 werd haar identiteit duidelijk, nadat haar DNA overeenkwam met dat van haar broer - verkregen in een niet-gerelateerde zaak. Dat leidde uiteindelijk tot de arrestatie van haar ouders.
De 72-jarige moeder werd gisteren schuldig bevonden aan marteling en ander geweld met de dood tot gevolg. De straf had hoger kunnen uitvallen, maar volgens de rechtbank was ze verminderd toerekeningsvatbaar.
De advocaten van de vader voerden aan dat hij er niets mee te maken had, maar dat achtte de rechtbank ongeloofwaardig. Franse media berichten dat de twee, die uit elkaar zijn, zonder enige emotie te tonen de rechtszaal verlieten.
Na natuurherstel gloort hoop voor illegaal geworden Texelse boeren
18 november 2026 20:13
Er is licht aan het eind van de tunnel voor Texelse boeren die al ruim zeven jaar in juridische onzekerheid zitten. Want, in navolging van de Rotterdamse haven, kan Texel van het stikstofslot. Dat maakte de provincie Noord-Holland vandaag bekend. "Hier zijn we als sector heel blij mee", zegt Dirk de Lugt van LTO Noord.
Het is voor zover bekend voor het eerst dat zogeheten PAS-melders in een heel gebied weer perspectief krijgen. PAS-melders zijn boeren die door een fout van de overheid zonder geldige vergunning zitten.
In de ruim zeven jaar dat het probleem rond deze illegaal geworden boeren nu speelt, is het voor slechts een piepklein deel van de paar duizend ondernemers gelukt een vergunning te regelen.
Hopelijk vergunning in april
Op Texel zijn de gedupeerde boeren nu een stapje dichterbij, vertelt de Noord-Hollandse gedeputeerde Jelle Beemsterboer tijdens een persmoment op het Texelse gemeentehuis. In totaal het gaat om acht schapen- en koeienboeren. Als alles meezit krijgen ze in april een vergunning.
De kern van de Texelse aanpak is dat de totale stikstofuitstoot omlaag is gebracht en het natuurherstel voldoende in kaart is gebracht. Een aantal boeren in de buurt is gestopt of anders gaan werken.
De acht schapen- en koeienboeren wilden nu niet reageren op het nieuws, vertelt Dirk de Lugt van de Texelse afdeling van LTO Noord. Zij willen niet in de openbaarheid treden nu hun bedrijven nog illegaal zijn, vanwege angst voor juridische procedures.
Volgens Beemsterboer is het rapport uitgebreid gecontroleerd door experts en juristen. De Noord-Hollandse bestuurder is ervan overtuigd dat het weer mogelijk maken van vergunningverlening op juridisch verantwoorde wijze kan.
Andere gebieden
Helemaal opgelucht ademhalen kunnen de Texelse koeien- en schapenboeren nog niet, want er zijn nog wel wat hordes te nemen voordat de gedupeerde boeren hun definitieve vergunningen in de brievenbus krijgen.
Zo staat nu volgens de provincie wel vast dat de natuur in Texel genoeg hersteld is om weer vergunningen te verlenen, maar zijn rapporten die dat onderbouwen voor andere natuurgebieden nog niet af. Dat duurt naar verwachting nog een paar maanden.
Niet alleen het groepje illegale koeien- en schapenboeren kan hiermee geholpen worden, benadrukt Beemsterboer. Ook andere boeren, bedrijven en bijvoorbeeld woningbouwprojecten op Texel kunnen weer vergunningen krijgen voor activiteiten waarbij stikstof wordt uitgestoten. Voorwaarde is dat daar geen extra stikstofuitstoot bij komt kijken.
Dat het nu beter gaat met de Texelse natuur en vergunningverlening weer mogelijk is, betekent overigens niet dat de provincie stopt met de natuur herstellen, benadrukt Beemsterboer.
Land op slot
Texel is niet het eerste gebied waar vergunningverlening weer op gang kan komen. In oktober kwam er een vergelijkbaar bericht over de Rotterdamse haven, waar ook weer toestemming kan worden gegeven voor activiteiten waarbij stikstof vrijkomt.
Dat kan in de rest van Nederland niet, omdat beschermde natuurgebieden zijn overbelast door stikstof. Dat is in strijd met natuurbeschermingsregels en daardoor is vergunningverlening moeilijk geworden. De uitspraak die de Raad van State bijna twee jaar geleden deed, maakte het nog ingewikkelder.
Sindsdien moet de overheid per Natura 2000-gebied aantonen of het "van het slot" kan. Daarvoor is van belang dat er niet teveel stikstof neerkomt, maar ook andere factoren spelen een rol, zoals water.
'Recept voor de rest van Nederland'
Dat dat nu op Texel is gelukt, is "heel goed nieuws", aldus provinciebestuurder Beemsterboer. De gunstige omstandigheden op Texel hielpen daarbij. Zo is de stikstofneerslag op Texelse natuur relatief laag, is het eiland omringd door zee en pakten de maatregelen om natuur te herstellen goed uit.
"De omstandigheden op Texel zijn wel heel fijn", aldus de gedeputeerde. Ondanks dat er in de rest van het land misschien meer nodig is om weer van het stikstofslot te kunnen, denkt Dirk de Lugt van LTO Noord dat ook andere PAS-melders uiteindelijk geholpen kunnen worden met een soortgelijke aanpak.
Dat zegt ook minister Van Essen van Landbouw, die de aanpak "het recept voor de rest van Nederland" noemt. "Met het terugdringen van de stikstofuitstoot in combinatie met natuurherstelmaatregelen komen we gebied voor gebied weer van het slot", zegt hij.


