Ambtenaren staken om nullijn, 'schoonmakers en cipiers hebben zware baan'
14 april 2026 07:40
Rijksambtenaren leggen vandaag opnieuw hun werk neer, uit protest tegen de bevriezing van hun salarissen. Die 'nullijn' werd aangenomen door het vorige kabinet en wordt door het nieuwe kabinet niet teruggedraaid.
Door de maatregel krijgen ambtenaren die in dienst zijn van de rijksoverheid er dit jaar geen geld bij. De vakbonden zijn daar boos over en organiseerden eerder dit jaar al een aantal kleine stakingen. De gevolgen bleven toen beperkt.
Bij de staking van vandaag wordt een grotere opkomst verwacht. Daarom zijn alle debatten en activiteiten in de Tweede Kamer afgelast.
Gevolgen voor de uitvoering
Nederland telt 160.000 rijksambtenaren. De vakbonden benadrukken dat vooral medewerkers van uitvoeringsorganisaties zoals de Belastingdienst en de Dienst Justitiële Inrichtingen hard worden geraakt door de nullijn. "Deze organisaties kampen al jaren met hoge werkdruk en personeelstekorten", zeggen ze.
Onder anderen medewerkers van de Rijksschoonmaakorganisatie (RSO) leggen 24 uur het werk neer, waardoor een deel van de overheidsgebouwen niet of nauwelijks schoon wordt gemaakt. Ook medewerkers van de Belastingtelefoon, DUO, IND en de douane staken.
"Binnen de ambtenarij zijn er best grote verschillen in salarissen en werkomstandigheden", zegt Dennis Baegen, bestuurder van vakbond CMHF Overheid. "Bij de douane, de gevangenismedewerkers en de schoonmakers is de werkdruk hoog. Het is fijn als die groep daar ook voor gewaardeerd wordt en hun salaris gewoon meestijgt met de inflatie."
Wervingskracht overheid
Ook oud-topambtenaar en emeritus hoogleraar arbeidsverhoudingen Roel Bekker is kritisch op de nullijn. "Over het algemeen zijn de arbeidsomstandigheden van ambtenaren niet slecht, maar het hangt wel van de functie af. Er zijn ambtenaren die redelijk makkelijk werk hebben en daar prima voor betaald krijgen, maar er zijn ook ambtenaren die heel zwaar werk doen."
Volgens Bekker zijn dat regelmatig ambtenaren die in de lagere salarisschalen zitten en dus "echt geen megasalaris verdienen". De salarissen van hoge ambtenaren zijn volgens Bekker door de balkenendenorm "prima, maar niet extreem hoog."
Toch verwacht Bekker niet dat de nullijn ertoe leidt dat ambtenaren massaal op zoek gaan naar een andere baan. "Die baan moet er dan namelijk wel zijn en sommige ambtenaren doen best specialistisch werk. Daarnaast zijn de secundaire arbeidsvoorwaarden, zoals verlofregelingen, bij de overheid nog altijd beter geregeld dan in andere sectoren." Op de langere termijn kan het uitblijven van een inflatiecorrectie volgens Bekker wel gevolgen hebben voor de wervingskracht van de overheid.
Hoge salarissen
Maar rijksambtenaren zitten er al best warmpjes bij, vindt Zeger van der Wal, hoogleraar bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. "In de afgelopen jaren zijn al forse salarisverhogingen doorgevoerd." Zo verdienen jonge beleidsmedewerkers bij ministeries meer dan bij adviesbureaus, weet Van der Wal.
Ook in vergelijking met andere landen verdienen Nederlandse topambtenaren vrij veel, volgens hem. "Alleen in landen als Zwitserland, Singapore en Australië liggen salarissen hoger." Hij benadrukt dat het gaat om de hoogste schalen van topambtenaren, maar dat gevangenisbewaarders en schoonmakers het niet breed hebben. "Daar mag de overheid wel kritischer naar kijken."
Cruciale dag voor strenge asielwetten, steun CDA in senaat noodzakelijk
14 april 2026 07:17
Minister Van den Brink van Asiel en Migratie gaat vandaag een poging doen om de Eerste Kamer te overtuigen van de noodzaak van de strenge asielwetten die nog door zijn voorganger Faber (PVV) zijn ingediend. Gisteravond bleek dat de steun van Van den Brinks eigen partij, het CDA, nodig is voor een meerderheid.
Maar die partij, die in de Tweede Kamer tegen de asielwetten stemde, wil eerst de toezegging van de minister dat het strafbaar stellen van illegaal verblijf beperkt blijft tot ernstige gevallen. Alleen volledig uitgeprocedeerde asielzoekers die niet meewerken aan hun terugkeer zouden vervolgd mogen worden en in de cel mogen belanden, vindt CDA-senator Van Toorenburg.
'Graat in onze keel'
Het plan om illegaliteit strafbaar te stellen noemde ze "nog steeds een graat in onze keel". Vanuit de kerkelijke achterban van de partij is daar ook veel kritiek op. Van Toorenburg wil een duidelijke toezegging dat de groep waar het om gaat "echt zeer beperkt" blijft. "Niet alle ongedocumenteerden, en zeker niet de slachtoffers van mensenhandel."
Het strafbaar stellen werd onderdeel van de wet door een voorstel van de PVV, dat onverwachts een nipte meerderheid kreeg in de Tweede Kamer. "Een akelig politiek vluggertje", meent Van Toorenburg.
Het liefst zou ze willen dat het kabinet een pas op de plaats maakt en de strafbaarstelling pas invoert als organisaties als politie, justitie en de IND er klaar voor zijn. En als het toch doorgaat, wil het CDA na een aantal jaren een zogeheten invoeringstoets, om te kunnen bijsturen als de gevolgen toch te groot blijken te zijn.
Iets doen aan instroom
Gisteravond maakten de fracties in de Eerste Kamer duidelijk hoe ze tegen de wetten aankijken. Vandaag antwoordt Van den Brink namens het kabinet op de vragen.
In het debat kwam het spanningsveld naar voren tussen de traditionele taak van de senaat om wetten te beoordelen op doelmatigheid, rechtmatigheid en uitvoerbaarheid, en de grote politieke wens om iets te doen aan de blijvend hoge instroom van asielzoekers. Vooral partijen als PVV, BBB, FVD, VVD en JA21 hopen dat de strenge wetten Nederland minder aantrekkelijk maken voor asielzoekers, al is daar geen hard bewijs voor.
Omdat "de effectiviteit niet overtuigend aangetoond" is, zal de grootste fractie in de Eerste Kamer, GroenLinks-PvdA, de wetten niet steunen. Volgens senator Karimi worden "de schadelijke effecten wel steeds duidelijker". Net als andere linkse partijen is ze bang dat ongedocumenteerden door de strafbaarstelling onder de radar zullen verdwijnen en zich bijvoorbeeld bij ziekte niet meer bij een dokter zullen melden.
'Radicaal-rechts niet normaliseren'
"Dit is niet de manier waarop we met kwetsbare mensen moeten omgaan", zei Karimi. "We willen alles doen om te voorkomen dat deze wetten aangenomen worden. Op deze manier wordt het gedachtegoed van radicaal-rechts verder genormaliseerd."
Ook regeringspartij D66 steunt de asielwetten niet. Senator Dittrich noemde ze "niet echt menselijk". Ook zullen we er niet meer grip mee krijgen op migratie, zo denkt hij. Dittrichs partijleider, premier Jetten, heeft overigens wel beloofd dat zijn kabinet de wetten gewoon zal uitvoeren als ze een meerderheid krijgen.
Alle tegenstanders verwezen naar de kritiek van de Raad van State, de gemeenten en de IND op de wetten. Die instanties denken dat de wetten niet uitvoerbaar zijn en de werkdruk voor de IND alleen maar zullen verhogen.
Wat staat er in de asielwetten?
Volgende week dinsdag staan de stemmingen over de wetsvoorstellen gepland. Dat kan weleens heel spannend worden. Voor een meerderheid zijn 38 zetels nodig, terwijl nu nog maar van ongeveer dertig senatoren duidelijk is dat ze waarschijnlijk voor gaan stemmen. Daarmee is de positie van regeringspartij CDA belangrijk.
Maar zelfs met de steun van het CDA is minister Van den Brink nog niet zeker van zijn zaak. Het zou kunnen dat individuele senatoren afwijkend stemmen van hun fractie. Overigens wordt het migratiebeleid binnenkort sowieso strenger, omdat het Europese Asiel- en Migratiepact in juni van kracht wordt.
Hoe verder na Orbán? 'Medestanders op sleutelposities zullen tegenwerken'
14 april 2026 06:56
Na de politieke aardverschuiving in Hongarije afgelopen weekend vragen Hongaren zich hardop af of dit echt het einde is van het tijdperk-Orbán. Zal toekomstige premier Péter Magyar na zijn aantreden in mei erin slagen om de Hongaarse staatsbureaucratie, rechterlijke macht en staatsmedia los te weken van de ijzeren greep van Viktor Orbáns Fidesz-partij?
Tegelijk kijkt Brussel met grote belangstelling naar hoe het verdergaat met de uiterst rechtse, nationalistische en populistische politieke bewegingen in andere landen met wie Orbán jarenlang nauw samenwerkte.
Het afbouwen van Orbáns macht wordt een taaie klus, waarschuwen sommige deskundigen. "Ik zie verschillende struikelblokken op weg naar herstel van de Hongaarse democratie", zegt hoogleraar politicologie Tom van der Meer.
Corruptie
De afgelopen zestien jaar wist de Fidesz-partij een dikke vinger in de pap te krijgen in alle aspecten van de economie en het openbare leven in Hongarije. Dat ging gepaard met grootscheepse corruptie en misbruik van EU-subsidies. De laatste jaren keerde Boedapest zich steeds meer af van de EU en voer een uitgesproken pro-Kremlin koers als het ging om de oorlog in Oekraïne en het energiebeleid.
Verkiezingswinnaar Magyar belooft die corruptie te lijf te zullen gaan en de samenwerking met Brussel te herstellen. Ook wil hij de 18 miljard euro aan EU-subsidie loskrijgen die door de Europese Commissie werd bevroren wegens het uitblijven van verbeteringen aan de Hongaarse rechtsstaat.
Brussel verheugd
De Europese Commissie verwelkomt de overwinning van Magyar. "Met dit resultaat is onze unie sterker geworden", zei voorzitter Ursula von der Leyen.
Ook Europarlementariër Tineke Strik (GroenLinks-PvdA) is er blij mee. "Wat een fantastische uitslag, meer dan ik had durven verwachten", zegt ze tegen de NOS. Strik heeft zich als lid van de parlementscommissie voor burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken meermaals kritisch uitgelaten over het handelen van Orbán.
"Met zijn tweederdemeerderheid kan Magyar de grondwetswijzigingen van Orbán die tegen het EU-recht ingingen ongedaan maken", zegt Strik. "Hij heeft beloofd om goed met Europa samen te werken en zegt dat hij het Europees recht als het hoogste recht erkent in Hongarije."
Er zullen ook gevolgen zijn voor de internationale rechts-radicale en populistische bewegingen voor wie Orbán een boegbeeld was, verwacht Strik. "Deze uitslag is een gevoelige klap voor ze. Orbán was hun icoon, hij leek onaantastbaar. Veel leiders, tot Trump aan toe, hebben zich aan hem opgetrokken. Maar nu zien ze zijn verkiezingsnederlaag en dat is een duidelijk signaal voor iedereen die denkt zich populair te kunnen maken met autocratische maatregelen."
Met zijn nederlaag valt Orbán niet alleen weg als inspiratiebron, zegt Strik, maar ook als geldschieter. "Hij heeft veel publiek geld weggesluisd via private partijen en stichtingen, en veel van dat geld is naar gelijkgestemde politieke bewegingen gegaan zoals MAGA en medestanders in Slowakije."
Anderen voorzien meer problemen op weg naar democratisch herstel. "Hoopvol" en "noodzakelijk" noemt politicoloog Tom van der Meer van de Universiteit van Amsterdam de verkiezingsuitslag. "Maar Magyar moet de mensen op allerlei machtsposities bij de overheid snel en effectief vervangen, want over een paar jaar kan er weer een electorale verschuiving plaatsvinden. Tegelijkertijd moet dat gebeuren zonder de normen van de democratische rechtsstaat verder op te rekken."
Terwijl de nieuwe Hongaarse regering werkt aan hervormingen, kan Magyar tegenwerking verwachten van de medestanders van Orbán die nog op sleutelposities zitten, zoals de president en de rechterlijke macht, zegt Van der Meer. "Dat zien we ook in Polen, waar een soortgelijke situatie is ontstaan na de vorming van de huidige coalitie. Die ondervindt nog tegenwerking van president Nawrocki, die fel gekant is tegen de hervormingen van premier Tusk."
Ontslaan
Oud-Europarlementariër namens de PvdA Jan Marinus Wiersma is op zijn beurt optimistischer over de kansen voor een herstel van de Hongaarse democratie. "Ja, Fidesz is diep ingebed in de staat, maar door zijn tweederdemeerderheid in het parlement wordt het veel makkelijker voor Magyar om mensen te ontslaan."
Als lid van de buitenlandcommissie van het Europees Parlement tot 2009 was Wiersma betrokken bij de EU-uitbreiding waarbij meerdere voormalige Oostbloklanden, ook Hongarije, tot de EU toetraden. Hij verwacht dat de buitenlandse vrienden van Orbán zich niet meer zo snel met hem zullen willen associëren.
"Dit was zo'n grote nederlaag voor Orbán", zegt Wiersma. "Dat moet een waarschuwing zijn aan anderen die zijn pad willen volgen. Als je zo corrupt wordt, loop je het risico om uiteindelijk te worden weggevaagd."
Wekdienst 14/4: Rechtszaak roof Drents Museum begint • Staking rijksambtenaren
14 april 2026 06:39
Goedemorgen! Bij de rechtbank in Assen gaat het proces tegen de verdachten van de kunstroof in het Drents Museum van start en rijksambtenaren staken voor salarisverhoging en inflatiecorrectie.
Het weer: een zonnige ochtend, in de middag landinwaarts ook stapelwolken. Bij weinig wind uit een westelijke richting wordt het 12 graden direct aan zee tot 16 graden in het binnenland.
Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.
Wat kan je vandaag verwachten?
Dit is er vannacht gebeurd:
Het koningspaar en premier Jetten hebben in het Witte Huis gedineerd met de Amerikaanse president Trump. Het koningspaar is ook blijven slapen in het Witte Huis.
Voor het diner hield de koning een toespraak bij een netwerkreceptie in de Chamber of Commerce. Daarin benadrukte hij het belang van partners. Volgens hem is Nederland "zo'n sterke en betrouwbare partner" en zijn die "goud waard in een onvoorspelbare wereld waarin op het scherpst van de snede wordt gestreden om macht en invloed".
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog even dit:
Koning Willem-Alexander en koningin Máxima deden bij hun bezoek aan de Amerikaanse staat Philadelphia gouverneur Shapiro een kopie van het Nederlandse Plakkaat van Verlatinghe cadeau. In zijn toespraak sprak de koning over de gedeelde democratische waarden tussen Nederland en de VS.
Fijne dag!
'Defensie negeert dossiers slachtoffers bombardement Hawija'
14 april 2026 06:33
Het ministerie van Defensie doet niet genoeg om nabestaanden en slachtoffers van een Nederlands bombardement in Irak te traceren. Dat schrijven journalisten van Investico, BOOS en De Groene Amsterdammer op basis van onderzoek.
Meer dan tien jaar geleden bombardeerden Nederlandse F-16's een gebouw in de Iraakse stad Hawija, waar door Islamitische Staat bommen werden gemaakt. Dat resulteerde in een enorme ontploffing, waardoor een hele woonwijk werd weggevaagd. Zeker zeventig burgers werden hierbij gedood.
In 2025 onderzocht een commissie waarom er zoveel burgerslachtoffers waren gevallen. Die oordeelde dat Defensie te weinig informatie had en te veel leunde op Amerikaanse informatie. Zo werd er niet gekeken naar wat er zou gebeuren als de explosieven in de fabriek zelf tot ontploffing zouden komen door de Nederlandse bommen.
Informatie is wel beschikbaar
In januari reisde toenmalig demissionair minister van Defensie Brekelmans af naar Irak om persoonlijk zijn excuses aan te bieden voor het bombardement, en nabestaanden en slachtoffers te spreken. Tijdens zijn bezoek kondigde hij aan 10 miljoen euro extra uit te trekken voor onder meer de heropbouw van Hawija.
Maar individuen kunnen niet rekenen op persoonlijke financiële compensatie: de minister zei over niet genoeg informatie te beschikken om vast te kunnen stellen wie welke schade heeft ondervonden van de aanval. Ook zou er geen lokale autoriteit bestaan die beschikt over de benodigde informatie.
Uit het onderzoek van de drie media blijkt dat het tegenovergestelde waar is: in de hoofdstad van de provincie waarin Hawija ligt, staat een zogenoemd compensatiekantoor. Dat is opgezet om slachtoffers van militair en terroristisch geweld in Irak te compenseren en beschikt ook over informatie van de slachtoffers in Hawija.
De Nederlandse overheid nam nooit contact op met dit kantoor. Ook de Iraakse ngo Ashor, die slachtoffers in Irak bijstaat, bouwde de afgelopen jaren aan een dossier met informatie van de getroffenen in samenwerking met de Universiteit Utrecht en de Nederlandse vredesorganisatie Pax. Ashors directeur Mohammed Al-Bayati zei tegen de journalisten dat hij de informatie meermaals aan de Nederlandse overheid had aangeboden, maar dat Defensie er verder nooit naar heeft gevraagd.
Compensatie
In het verleden heeft Defensie een aantal keer een schadevergoeding uitgekeerd. Nabestaanden in Afghanistan en Irak die door Nederlandse bombardementen hun familieleden verloren, zijn door de staat gecompenseerd - zonder dat de overheid daarbij schuld erkende.
Een paar weken geleden maakte de regering nog excuses en regelde een financiële tegemoetkoming voor de nabestaanden van slachtoffers van een bombardement op een universiteit in Irak in 2016. Hierbij kwamen twee docenten en vijf van hun familieleden om.
Minister van Defensie Yesilgöz zegt in een reactie aan de journalisten dat de staat vrij is om te kiezen hoe slachtoffers worden gecompenseerd. Yesilgöz geeft geen uitleg waarom de Hawija-slachtoffers niet individueel worden gecompenseerd.
Verdachten van kunstroof iconische gouden helm voor de rechter
14 april 2026 06:19
De rechtbank in Assen buigt zich vanaf vandaag over het gestolen Roemeense goud dat werd buitgemaakt uit het Drents Museum. Hoewel de gouden helm en twee van de drie armbanden sinds kort terecht zijn dankzij een deal met twee van de verdachten, staan drie mannen vandaag terecht: Douglas W., Bernhard Z. en Jan B.
De zaak tegen een vierde verdachte, die volgens het OM de kentekenplaten heeft gestolen die later op de vluchtauto zijn gevonden, gaat later dit jaar van start.
Vorig jaar januari werden de kunstschatten gestolen uit het museum in Assen. De verdachten gebruikten een zware vuurwerkbom om een deur van het museum op te blazen en binnen te komen.
Bekijk hier een reconstructie van de kunstroof:
Het nieuws over de kunstroof kwam hard aan, niet alleen in Nederland, maar zeker ook in Roemenië waar tot op het hoogste politieke niveau kritiek klonk op Nederland. Met name de roof van de gouden helm van Cotofenesti deed de Roemenen pijn. De helm heeft er een iconische status en is van bijna puur goud.
Toenmalig premier Ciolacu noemde het "stukken van onschatbare waarde". Hij schreef na de roof: "Ik vertrouw erop dat de Nederlandse autoriteiten hun werk doen en de daders snel zullen aanhouden."
De directeur van Nationaal Historisch Museum in Boekarest, waarvan het Drents Museum de stukken in bruikleen had, werd een paar dagen na de diefstal ontslagen, omdat die had verzuimd het nationale erfgoed adequaat te beschermen.
Deal met justitie
Begin april werd bekend dat de helm en twee armbanden zijn teruggevonden na een deal met twee van de drie verdachten. Lang hielden ze hun mond, terwijl politie en justitie alles op alles zetten om de kunstschatten te vinden.
Vorig jaar beklaagden de verdachten zich tijdens een van de regiezittingen nog over de opsporingsmethoden. Hun advocaten zeiden dat de verdachten het idee hadden dat ze door de veiligheidsdiensten AIVD of MIVD werden afgeluisterd. Bernhard Z. zei dat hij had gezien dat er afluisterapparatuur uit zijn cel werd verwijderd.
Vandaag staan in de rechtbank in Assen de feitenbehandeling en persoonlijke omstandigheden van de verdachten op de agenda. Naar verwachting maakt het Openbaar Ministerie ook bekend welke afspraken er zijn gemaakt met Douglas W. en Jan B. Mogelijk gaat het om een lagere strafeis.
Bernhard Z. ontkent
Met Bernhard Z. is overigens geen deal gesloten, meldde zijn advocaat zaterdag. Z. ontkent volgens zijn advocaat dat hij medeplichtig is aan de diefstal.
Eerder werd al bekend dat Jan B. twee dagen voor de kunstroof een moker en een voorhamer bij een bouwmarkt zou hebben gekocht. In de expositieruimte van het museum werd een breekijzer gevonden met daarop zijn DNA.