Twee grote kerncentrales? Ook Terneuzen staat niet te springen
19 juni 2026 20:18
Het had de dag moeten worden dat Nederland een stap dichter bij twee grote kerncentrales zou komen, maar uiteindelijk lijken die centrales verder weg dan ooit. Groningen wil absoluut geen kernenergie in de Eemshaven en na het adviesrapport van netbeheerder Tennet twijfelt ook de gemeente Terneuzen in Zeeuws-Vlaanderen hardop.
De beste locatie is de Eemshaven, daar is Tennet duidelijk over in het rapport aan het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. In het gebied is meer ruimte op het stroomnet dan in Zeeland, waar windmolens op zee, een gascentrale en de al bestaande kerncentrale in Borssele zoveel stroom leveren dat het net het nauwelijks aankan. Bovendien is in Zeeland veel minder vraag naar stroom.
Maar Groningen wil de kerncentrales niet. Wethouder Eltjo Dijkhuis van gemeente Het Hogeland heeft het gevoel dat Den Haag het gebied "erin gerommeld" heeft. "We hebben er zwaar de pest in." Eerder werd aan de provincie al min of meer beloofd dat daar geen centrale zou komen. Dit was ook een soort goedmaker, vanwege de aardbevingsproblematiek waar de provincie mee kampt door gaswinning. Toenmalig klimaatminister Hermans zei later dat ze de locatie alleen meenam in het onderzoek omdat dat juridisch gezien nodig was.
Het kabinet heeft vandaag aangekondigd dat de Eemshaven en Terneuzen nu verder worden onderzocht als mogelijke locaties voor de kerncentrales.
Zeeland staat over het algemeen open voor nieuwe kerncentrales. Gedeputeerde Johan Aalberts vindt de provincie de meest logische locatie voor nieuwe centrales. "We hebben hier de bestaande centrale en de nucleaire afvalopslag. Ook hebben we een uitstekende kennisinfrastructuur." Zo werkt de Hogeschool Zeeland mee aan de nucleaire kennishubs, waar het kabinet eerder deze week nog geld voor heeft vrijgemaakt.
Wethouder Laszlo van de Voorde van Terneuzen heeft wel zijn bedenkingen na het lezen van het adviesrapport van Tennet. "Het wordt moeilijk om hier de kerncentrales te plaatsen", concludeert hij op basis daarvan.
Voor Terneuzen zou het hoogspanningsnet uitgebreid moeten worden. Ook kan er geen extra wind op zee meer bij als er kerncentrales worden gebouwd, ziet Tennet. Daarnaast past een grote kerncentrale op deze locatie niet op het net én de vraag naar energie moet aanzienlijk toenemen.
Uitbreiding van het net kost tientallen miljarden en is zeker niet voor 2045 klaar. Wat betreft de vraag naar energie kan het kabinet inzetten op de ontwikkeling van waterstof in het gebied, of Nederland kan actief proberen om datacenters naar Zeeland te halen om de nucleaire stroom direct te gebruiken.
Daarvoor moet wel regelgeving worden aangepast, schrijft Tennet. Ook kun je je afvragen of Nederlanders eerst tientallen miljarden willen uitgeven aan een kerncentrale, om de stroom ervan te zien verdwijnen in nieuwe datacenters.
Van der Voorde maakt zich zorgen om een industrialisatiegolf die mogelijk volgt door de kerncentrales. "Een kerncentrale is al een heel moeilijk besluit voor onze gemeenschap, laat staan dat er nog heel veel achteraan komt." Hij zegt dat de industrie zeker een plaats heeft in het gebied, maar "we zijn heel zuinig op onze prachtige vergezichten in de polder".
Gedeputeerde Aalberts ziet veel kansen voor Zeeland. "Met zon en wind hebben we een goede mix aan energie." Hij zegt dat de provincie gesprekken voert over het omzetten van energie in waterstof.
Kleine kerncentrales
Politiek is er een sterke wens om snel minimaal twee grote kerncentrales te bouwen en dus is de kans echt niet verkeken dat die centrales er gaan komen. Wel werd vandaag nog duidelijker dat dat veel geld gaat kosten en dat dat geld niet alleen in de centrales zelf gaat zitten.
Er is wel goed nieuws voor een andere wens van het kabinet: dat wil ook een aantal kleinere kerncentrales bouwen, zogenoemde SMR's (Small Modular Reactors). Tennet verwacht dat die wel goed in te passen zijn in het elektriciteitsnet. Enige probleem daarmee: ze bestaan vooral nog op papier, ze zijn op dit moment wereldwijd nog nergens gebouwd.
Italië schrapt diplomatiek bezoek aan VS na uitspraken Trump over Meloni
19 juni 2026 19:48
Een bezoek van de Italiaanse buitenlandminister aan de Verenigde Staten is afgeblazen na uitspraken van Trump over premier Meloni. De Amerikaanse president beweert dat Meloni hem tijdens de G7-top had gesmeekt om samen op de foto te gaan.
Meloni heeft in een video duidelijk gemaakt dat Trumps uitspraken niet kloppen en is verbijsterd dat een bondgenoot zoiets zou doen. "Er is één ding dat hij moet onthouden: zowel ik als Italië smeken nooit."
De rel is een nieuwe knauw voor de relatie tussen de twee bondgenoten die het ooit goed met elkaar konden vinden.
In een afgemeten boodschap op sociale media reageert Meloni verbeten:
Trump had vanochtend een kort interview met de Italiaanse zender La7. De journalist van La7 vroeg hem naar Oekraïne, maar Trump begon zelf over Meloni en hun gesprek tijdens de zojuist afgesloten G7-top in het Franse Évian.
Meloni en Trump werden op verschillende momenten tijdens de G7 gefilmd toen ze met elkaar aan het praten waren, bijvoorbeeld toen ze samen op een bankje zaten.
"Ze is waarschijnlijk blij dat ik met haar heb gesproken. Ik hoefde niet met haar te praten", zei Trump in het interview. "Ze smeekte me om met haar op de foto te gaan. Ze wilde zo ontzettend graag met mij op de foto. Anders had ik het niet gedaan, maar ik had medelijden met haar."
Buitenlandminister Tajani noemt de uitspraken ernstig en beledigend voor Meloni en heel Italië. Hij werd maandag en dinsdag in de VS verwacht voor een officiële diplomatieke ontmoeting. Op X laat hij weten dat die ontmoeting van de baan is vanwege de opmerkingen.
'Onacceptabel'
Meloni benadrukt in de video dat het niet de eerste keer is dat Trump zich zo uitlaat over bondgenoten. De relatie van de twee wereldleiders staat op scherp nadat Trump eerder dit jaar hard had uitgehaald naar de Amerikaanse paus Leo wegens zijn kritiek op de oorlog in het Midden-Oosten. Trump noemde de paus "zwak op het gebied van misdaad en heel slecht in buitenlandpolitiek".
Dat schoot de katholieke Meloni in het verkeerde keelgat. Ze noemde Trumps uitspraken "onacceptabel", waarop Trump zei dat Meloni "onacceptabel" was. Om de gemoederen te bedaren, reisde de Amerikaanse buitenlandminister Rubio daarna af naar Rome en Vaticaanstad om de paus en Meloni te ontmoeten.
Daar komt nog bij dat Italië de VS afgelopen april weigerde toestemming te geven voor het gebruik van een luchtmachtbasis op Sicilië. De VS wilde bommenwerpers voor de oorlog tegen Iran daar laten landen, maar dat mocht niet van de Europese bondgenoot. Dat schoot Trump in het verkeerde keelgat.
Toen Meloni ruim 3,5 jaar geleden de eerste vrouwelijke premier van Italië werd, probeerde ze aanvankelijk voort te bouwen op de al lang bestaande sterke banden tussen de VS en Italië. De rechts-conservatieve premier positioneerde zichzelf als een "brug" tussen Washington en de Europese Unie. Ze was de enige regeringsleider die bij Trumps inauguratie aanwezig was.
Twistpunten
Maar de relaties zijn inmiddels bekoeld. Meloni heeft de oorlog die de VS voerde in het Midden-Oosten illegaal genoemd. Ook Trumps importheffingen en de Amerikaanse steun aan Israël tijdens de Gaza-oorlog zijn twistpunten.
De Italiaanse politiek sloot de rijen achter Meloni. Sergio Mattarella, sinds 2015 president van Italië, liet op X van zich horen. "Wie Meloni aanvalt, valt ons allemaal aan", schreef hij.
Schilderij ontdekt van vergadering in 1608, de 'geboorte van Nederland'
19 juni 2026 19:28
Een schilderij dat een paar jaar geleden nog op het punt stond geveild te worden als een onbekend 17e-eeuws tafereel blijkt veel belangrijker dan gedacht. Op het doek staat een beslissend moment in het ontstaan van Nederland tijdens de Tachtigjarige Oorlog.
Joris Oddens van het Huygens Instituut heeft het schilderij onderzocht en zijn bevindingen gepubliceerd in het tijdschrift Early Modern Low Countries.
Eeuwenlang hing het werk van een onbekende schilder in een Duits kasteel, waarna het in 2023 op een veiling terechtkwam. Historicus Oddens werd erop geattendeerd en bracht een bod uit op het onbekende werk. Daarna begon het onderzoek.
Plaat van het Binnenhof
Vrij snel was duidelijk dat het een politieke vergadering uit de 17e eeuw betrof, maar het was een mysterie waar en wanneer die plaatsvond. Samen met andere experts ontdekte Oddens waar het tafereel zich afspeelde: de oudste zaal van het Binnenhof, waar de Staten-Generaal bijeenkwam. Prominente politieke leiders onder wie prins Maurits en raadpensionaris Johan van Oldenbarnevelt zitten rondom de vergadertafel.
Uit Oddens' onderzoek bleek ook welk moment is afgebeeld: het moment in 1608 waarop de Staten-Generaal het nieuws krijgen dat een delegatie van de koning van Spanje bereid is in hun midden te verschijnen.
Dat was van grote symbolische waarde, omdat Spanje de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden daarmee impliciet als gelijkwaardige gesprekspartner erkende. Het vormde een belangrijke stap richting internationale erkenning van de Republiek.
Daarnaast is dit volgens Oddens het enige bekende schilderij van de oudste vergaderzaal van de Staten-Generaal op het Binnenhof.
Historische betekenis
Het werk is van grote historische betekenis, zegt Oddens. "We beschikken over veel geschreven bronnen, maar we hebben heel weinig beeld van de politieke cultuur van de vroege Republiek", zegt hij.
"Dit schilderij laat niet alleen zien hoe de Staten-Generaal vergaderden, maar legt ook een moment vast dat tijdgenoten zagen als een doorbraak in de relatie tussen de Verenigde Provinciën en Spanje."Wat het Huygens Instituut betreft, is het doek een evenknie van het beroemde schilderij van de bekrachtiging van de Vrede van Münster uit 1648.
Het schilderij is gerestaureerd en in bruikleen gegeven aan het Haags Historisch Museum. Hier zal het bij de heropening van dat museum in 2028 te zien zijn.
Tropische dag eindigt met onweer en regen, code oranje in het zuidwesten
19 juni 2026 18:17
Hoewel Nederland vandaag te maken kreeg met zomers weer, slaat het weer vanavond vooral in het zuidwesten om. In de provincies Zuid-Holland, Zeeland en Brabant is code oranje aangekondigd.
Er is plaatselijk kans op hevige onweersbuien met grote hagelstenen en veel regen in korte tijd. In Limburg gold code oranje, maar daar is het nu code geel. Het weer heeft tot nu toe nog niet tot grote problemen of overlast geleid.
In de rest van het land blijft het vooralsnog code geel. Dat was al het geval vanwege de drukkende hitte, maar ook landelijk kan het later op de dag gaan onweren, hagelen en regenen.
Vandaag was de derde tropische dag van het jaar. In het hele land genoten veel mensen van het warme weer. Vanwege de zomerse temperaturen trokken veel mensen vandaag naar een recreatieplas.
Schoffelen en zwemmen
Veel bedrijven en scholen gingen over op een tropenrooster. Waar dat niet kon, troffen bedrijven maatregelen om werknemers zo koel mogelijk de dag door te laten komen. Een Brabants hoveniersbedrijf had voor zijn mensen na het snoeien, maaien en schoffelen een zwembad opgezet.
Bij het bedrijf werken jonge mensen met een verstandelijke beperking, en zij hebben er baat bij om ook bij dit weer te blijven werken, zegt hovenier Hein Geenen tegen Omroep Brabant.
"Bij ons zit er wel een vast ritme in, anders wordt het helemaal chaos", vertelt hij. "We beginnen om acht en werken tot vier. Als dat anders is, gaat het met de jongens niet goed. Dan raken ze hun ritme kwijt."
Om de hoveniers tegemoet te komen, verzon Geenen iets. "We hebben een zwembad in de tuin gezet, daar kunnen ze in. We gaan zo nog cocktails maken en leuke dingen doen in de schaduw", vertelt hij. "Ze hebben er veel plezier van, maar zeker ook van het werken in de tuinen."
Speciaal hitteplan voor dieren
Niet alleen mensen, ook dieren kunnen last krijgen van de hitte nu de temperaturen boven de 30 graden liggen. Op een kinderboerderij in Zwolle gold daarom vandaag een speciaal hitteplan. Zo zetten ze de dieren, zoals de varkens, zoveel mogelijk in de schaduw.
"We hangen zonnedoeken op boven het terrein en geven ze regelmatig een verkoelende varkensdouche", zei verzorger Jalien Winter tegen RTV Oost. De varkens zijn al van kleins af aan blootgesteld aan de watersproeier, dus inmiddels zijn ze eraan gewend. "Ze vinden het heerlijk", aldus Winter.
Daarnaast werd er extra en vaker water gegeven. "Het water warmt snel op met deze temperaturen, dus we zorgen niet alleen voor meer water, maar we spoelen de bakken ook vaker om en vullen ze weer met schoon water."
Ook op de eerste dag van Pinkpop was het vandaag goed warm. De thermometer tikte er vanmiddag 36 graden aan, meldt de regionale omroep L1.
Op het festivalterrein zijn extra maatregelen genomen om de hitte het hoofd te bieden. Zo zijn er verschillende waterpunten en heeft de organisatie schaduwdoeken opgehangen.
'Hitte serieus nemen'
"Het is hier heel lekker. We nemen even pauze", vertelde een bezoeker vanmiddag aan L1. "Het gaat wel, maar je moet de hitte serieus nemen en op tijd de schaduw opzoeken."
Dat bleek ook bij één van de punten van het Rode Kruis. Daar was het druk: mensen kwamen onder meer langs voor watersponsjes.
Ook de waterpunten werden goed gebruikt. Daar stond een rij met mensen die hun flesjes aan het vullen waren. Een festivalganger vulde niet alleen zijn flesje, maar ook zijn petje met water.
Warmterecord
In het Limburgse Ell werd een nieuw warmterecord neergezet. Het werd daar 34,0 graden, warmer dan ooit op een 19e juni. Omdat het kwik ook bij het meetstation in De Bilt tot boven de 30 graden kwam, spreken we van een officiële tropische dag. Dat gebeurde dit jaar ook op 26 en 29 mei.
De komende dagen blijft het erg warm. Morgen zou er voor de tweede keer dit jaar sprake kunnen zijn van een regionale hittegolf. Gemiddeld zijn er in Nederland vijf tropische dagen per jaar, maar vorig jaar waren het er acht.
Podcast De Stemming: staffelen, lalala-beleid en een natte washand
19 juni 2026 18:02
Het was nooit helemaal weg, maar nu weer prominent aanwezig in de politiek: stikstof. Het stikstofpakket wordt pas volgende week gepresenteerd, maar de plannen lekten al uit. Hoe kijken de boerenorganisaties tegen de plannen aan en wat vindt de oppositie?
Verder was er een congres bij de VVD en eentje bij Pro. Bij de VVD ging het over een nieuw 'liberaal manifest'. Hoe nieuw is dat manifest?
GroenLinks en de PvdA hielden een gezamenlijk congres en stemden daar definitief voor de fusie. Ze noemden zich al Pro en nu is het echt officieel. Hoe gaat deze partij zich ontwikkelen?
Podcast De Stemming
Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is hier te beluisteren bij NPO Luister
Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.
Over deze podcast
Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.
Eemshaven in Groningen toch weer in beeld voor nieuwe kerncentrales
19 juni 2026 18:00
Groningen is toch weer in beeld voor twee nieuwe kerncentrales. Het kabinet beslist de komende maanden waar de nieuwe centrales komen: in Eemshaven in Groningen of in Terneuzen in Zeeland. Andere plaatsen zijn afgevallen.
Het kabinet baseert zich bij deze keuze onder meer op netbeheerder Tennet. Eemshaven en Terneuzen zijn de enige plekken waar volgens technische en andere haalbaarheidsadviezen twee grootschalige centrales van samen 3,2 Gigawatt gebouwd kunnen worden.
De technische voorkeur gaat daarbij uit naar Eemshaven. De combinatie met nieuwe windparken op zee pakt daar het beste uit. De elektriciteitsproductie is nu al erg geconcentreerd aan de kust. Centrales in Groningen schelen voor het transport van elektriciteit via een overvol net vanuit de kustprovincies.
Geen draagvlak
Nadeel van Groningen is dat er in de regio weinig tot geen draagvlak is voor de kerncentrales. Staatssecretaris De Bat van Klimaat en Groene Groei: "Ik weet dat ze dit niet willen, dat vertelden ze mij vanmorgen nog."
Het vorige kabinet zei dat Groningen zal worden ontzien vanwege de gaswinning en de negatieve gevolgen daarvan. Het huidige kabinet zegt zich aan de belofte te houden dat Groningen afvalt als Zeeland "gelijk geschikt is".
Ook de Tweede Kamer sprak verschillende keren uit dat de Groningers geen kerncentrales opgelegd moeten krijgen.
Dilemma
In Terneuzen in Zeeland, op papier de tweede optie, is wel draagvlak, maar daar is het technisch weer heel ingewikkeld. Tennet verwacht grote knelpunten bij de aansluiting op het hoogspanningsnet. Kerncentrale Borssele moet bijvoorbeeld stoppen en er kan geen nieuwe windenergie bij.
Ook omdat een keuze voor Groningen nu heel gevoelig zou liggen, gaat het kabinet deze locatie toch onderzoeken. "Als het niet mogelijk zou zijn, zouden ze nu zijn afgevallen", zegt De Bat. "Dat is het dilemma dat we wegen."
Het kabinet heeft op beide mogelijke locaties een zogenoemd nationaal voorkeursrecht gevestigd op geschikte stukken grond. Dit is om te voorkomen dat speculanten de grond opkopen om voor veel geld aan de overheid door te verkopen.
Zeven locaties onderzocht
Het afgelopen jaar werden zeven locaties in vier gebieden onderzocht: twee in het Sloegebied (Zeeland), één in Terneuzen (Zeeland), één locatie op Maasvlakte II (Rotterdam) en drie locaties in de Eemshaven (Groningen).
De haalbaarheid van een kerncentrale op deze locaties hangt niet alleen af van de vraag naar elektriciteit daar en de aanvoer van energie uit zon en wind op die plek.
Maasvlakte II in Rotterdam is bijvoorbeeld afgevallen omdat er te weinig grond is om zowel centrales te bouwen als het havengebied te laten groeien. En er liggen Natura2000-gebieden dichtbij.
Ook het Sloegebied in Zeeland viel af omdat de grond gebruikt moet worden voor waterstoftransport en andere economische activiteiten, en omdat ook hier Natura2000-gebieden dichtbij liggen.
In gesprek met inwoners
Ondanks de nadelen kiest het kabinet ervoor om Terneuzen als tweede optie verder te onderzoeken. Daarbij wordt ook gekeken naar de aanwezige havenbedrijven en industrie, en naar welke energiebehoefte die in de toekomst hebben.
Het kabinet gaat in gesprek met inwoners en bestuurders van de voorkeurslocaties en de locaties die zijn afgevallen. Ook komen er gesprekken met maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven. Het Kamerdebat is op 2 juli.