Aantal burgerslachtoffers in Oekraïne hoogste in tien maanden tijd
20 mei 2026 03:53
In Oekraïne zijn afgelopen maand zeker 238 burgers gedood. Dat is het hoogste aantal burgerslachtoffers in het land sinds juli vorig jaar, toen er 312 doden vielen. Dat hebben de Verenigde Naties (VN) becijferd in een overzicht dat deze week is gepresenteerd in de VN-Veiligheidsraad.
Het aantal burgerdoden lag in april duidelijk hoger dan in voorgaande maanden. In maart ging het om 216 doden, in februari om 194. Langeafstandswapens, zoals drones en raketten, veroorzaakten de meeste doden in het land dat in 2022 werd binnengevallen door Rusland. Maar ook korteafstanddrones zorgen voor veel slachtoffers.
Opvallend daarbij is dat de meeste mensen ver van de frontlinie om het leven kwamen. De slachtoffers vielen in zestien Oekraïense regio's en de hoofdstad Kyiv. Hardst getroffen werden de steden Cherson, Dnipro, Nikopol en Odesa, met respectievelijk 26, 23, 16 en 15 doden en tientallen tot honderden gewonden.
De VN wijst ook op de impact van de Russische aanvallen op de Oekraïense infrastructuur, waardoor het maatschappelijk leven wordt ontwricht en mensenlevens in gevaar komen. Rusland viel de haven van Odesa afgelopen maand veertien keer aan, waardoor de aanvoer van belangrijke goederen wordt bemoeilijkt.
Massale luchtaanvallen
Het lijkt er vooralsnog niet op dat de cijfers deze maand lager zullen uitvallen. Aan het begin van de maand kwam er op verzoek van Rusland een meerdaags staakt-het-vuren tot stand met het oog op de Dag van de Overwinning. Beide landen beschuldigden elkaar van het schenden van dat bestand. Daarna volgden grootscheepse luchtaanvallen over en weer.
Zo voerde Oekraïne afgelopen weekend een van de meest massale luchtaanvallen op Rusland uit in ruim vier jaar oorlog. Andersom haalde Rusland vorige week ook hard uit naar Oekraïne. Volgens president Zelensky lanceerde Rusland ruim 3000 drones, 1300 zweefbommen en 70 raketten.
Kyiv zegt dat het alleen olie- en energie-infrastructuur aanvalt als reactie op grootschalige Russische aanvallen op burgerdoelen in Oekraïne. Toch vallen er aan Russische zijde ook burgerslachtoffers. Beide landen maken gebruik van stoorzenders om drones uit koers te brengen. Brokstukken van neergehaalde drones komen geregeld op huizen en auto's terecht.
In totaal vielen in de ruim vier jaar dat de oorlog nu duurt 15.850 burgerslachtoffers, waarvan de overgrote meerderheid in Oekraïne (13.008). Onder de burgerdoden zijn 791 kinderen.
Trumps miljardenfonds voor wie claimt onterecht te zijn vervolgd wekt woede
20 mei 2026 02:04
De schikking die president Trump heeft getroffen in een zaak die hij aanspande tegen de belastingdienst heeft tot woedende reacties geleid in de VS. Ook blijkt de deal uitgebreider dan in eerste instantie bekend was gemaakt; zo is ook afgesproken dat de belastingdienst geen onderzoeken meer zal doen naar oude aangiftes van Trump, zijn familie of hun bedrijven.
Aanleiding voor de schikking is de rechtszaak die president Trump aanspande tegen de Amerikaanse belastingdienst, omdat zijn belastingaangiften door een lek onwettig openbaar waren gemaakt. Trump eiste samen met zijn zoons Eric en Donald jr. 10 miljard dollar van de belastingdienst en het ministerie van Financiën.
Maandag werd bekend dat Trump schikt in die zaak. Het ministerie van Justitie kondigde vervolgens aan dat er, als onderdeel van de schikking, bijna 1,8 miljard dollar vrijkomt voor mensen die zeggen dat ze in het verleden ten onrechte door de overheid zijn onderzocht. Mensen kunnen tot 2028 een claim indienen. Trump en zijn zonen zouden zelf geen geen financiële tegemoetkoming krijgen.
Capitool-bestormers
De aankondiging van het fonds kan rekenen op veel kritiek van de Democraten. Ook voormalige regeringsfunctionarissen spraken zich uit. Critici spreken over onwettig machtsgebruik door Trump en vrezen dat de president met belastinggeld de zakken van zijn aanhangers zal vullen.
Veel is er niet duidelijk gemaakt over wie het fonds beheert en wie er aanspraak kan maken op de 1,776 miljard dollar. Dat bedrag lijkt een verwijzing naar het jaar waarin de VS de onafhankelijkheid uitriep. Een advocaat die honderden verdachten van de bestorming van het Capitool op 6 januari 2021 bijstaat, heeft al laten weten dat hij namens zijn cliënten een aanvraag zal doen.
'Staatskas plunderen'
De waarnemend minister van Justitie, Blanche, werd gisteren door het Congres bevraagd over het fonds. Blanche zei dat hij niet kon uitsluiten dat het geld gaat naar mensen die politieagenten hebben aangevallen, zoals gebeurde tijdens de bestorming van het Capitool in de Amerikaanse hoofdstad.
Hij voegde eraan toe dat ook Hunter Biden, de zoon van de voormalige president die werd vervolgd voor illegaal wapenbezit en belastingontduiking, een aanvraag zou kunnen doen.
"Waar we het hier over hebben, is niets minder dan dat de zittende president van de Verenigde Staten de staatskas plundert voor eigen gewin", zei de Democratische senator Murray. Hij sprak van openlijke corruptie en stelde dat de Amerikaanse belastingbetaler "die al gebukt gaat onder hoge prijzen" opdraait voor de kosten.
Schadeloosstelling
Het geld voor het fonds is afkomstig uit het zogeheten Judgment Fund, waarmee het ministerie van Justitie betalingen kan doen aan mensen die de staat succesvol aanklagen. Dit geld overmaken naar een aparte rekening, zoals nu gebeurt, is hoogst ongebruikelijk.
Juridisch gezien kan het, zegt een voormalig ambtenaar van het ministerie van Justitie tegen The New York Times. Maar het is niet de gedachte waarmee het Congres het schadeloosstellingsfonds in 1956 heeft ingesteld.
Fonds onder Obama
In de aankondiging van het ministerie van Justitie wordt nadrukkelijk verwezen naar het moment waarop onder de voormalige Democratische president Obama 760 miljoen werd vrijgemaakt op een aparte rekening.
Dat geld ging naar inheemse Amerikaanse boeren en veehouders die zeiden te zijn gediscrimineerd door het ministerie van Landbouw. Dat fonds volgde na een massaclaim tegen het ministerie van Landbouw. Zo'n rechtszaak is er nu niet.
Oostenrijk verdenkt twee mensen van deelname aan 'snipersafari's' in Sarajevo
20 mei 2026 00:19
In Oostenrijk worden twee mensen ervan verdacht dat ze geld hebben betaald om burgers neer te schieten tijdens de Bosnische burgeroorlog. Het gaat om een Oostenrijkse man en een persoon van wie de identiteit niet bekend is gemaakt. Dat heeft het Oostenrijkse ministerie van Justitie gisteren laten weten na vragen vanuit het parlement.
Het openbaar ministerie doet sinds april onderzoek naar de twee personen, werd dinsdag duidelijk. Dat wijst er volgens de Oostenrijkse omroep ORF op dat er "substantieel bewijsmateriaal" tegen hen is.
Ze zouden hebben deelgenomen aan zogenoemde 'snipersafari's', waarbij buitenlandse mannen flinke bedragen neerlegden om tijdens een vakantie vanuit Bosnisch-Servische posities op burgers in Sarajevo te schieten. Die stad werd tussen 1992 en 1996 belegerd.
Bosnische oorlog
Na het uiteenvallen van de republiek Joegoslavië liepen de spanningen in Bosnië en Herzegovina op. In 1992 mondde dat uit in een bloedige burgeroorlog die aan meer dan 100.000 inwoners het leven kostte.
Drie verschillende bevolkingsgroepen stonden in de oorlog tegenover elkaar: de Bosnische Kroaten, Bosnische moslims (Bosniakken) en de Bosnische Serven.
De oorlog werd gekenmerkt door etnische zuiveringen, zoals bij de massamoord op Bosnische moslims in Srebrenica door het Bosnisch-Servische leger.
In 1995 maakte het Verdrag van Dayton een eind aan de burgeroorlog. Het land werd in twee entiteiten opgedeeld.
Het Italiaanse openbaar ministerie besloot eind vorig jaar een onderzoek te beginnen na aanhoudende geruchten over dit 'sluipschuttertoerisme', waarbij ook veel Italiaanse mannen betrokken zouden zijn geweest. Aanleiding waren getuigenissen en documenten die journalist en schrijver Ezio Gavazzeni had verzameld en naar het Italiaanse OM had gestuurd.
De afgelopen maanden hebben Italiaanse aanklagers in Milaan meerdere personen ondervraagd, onder wie een 80-jarige gepensioneerde vrachtwagenchauffeur uit het noordoosten van het land.
Onderzoek verwelkomd
Het Oostenrijkse ministerie van Justitie benadrukt dat de onderzoeken tegen de twee verdachten niet zijn gebaseerd op het onderzoek van Gavazzeni. Het is ook niet duidelijk of de Oostenrijkse autoriteiten toegang hebben tot de verzamelde documentatie van de journalist. De Italiaan gaf wel aan het Oostenrijkse onderzoek te verwelkomen, schrijft de Oostenrijkse omroep.
Mensensmokkelaar gearresteerd in Iraaks Koerdistan na BBC-onderzoek
19 mei 2026 22:26
Een 28-jarige man is in Iraaks Koerdistan gearresteerd op verdenking van mensensmokkel, meldt de BBC. De Britse omroep onthulde vorige week dat zijn echte naam Kardo Jaf is. Hij wordt ervan verdacht de afgelopen jaren duizenden migranten in kleine bootjes te hebben gesmokkeld over het Kanaal.
Doordat hij een schuilnaam gebruikte, lukte het de politie niet om zijn verblijfplaats te achterhalen of hem buiten het Verenigd Koninkrijk te volgen. BBC-journalisten Sue Mitchell en Rob Lawrie wisten hem dankzij contacten in de smokkelwereld op het spoor te komen en achterhaalden zijn ware identiteit.
Onderzoek in Ranya
Hij noemde zich Kardo Ranya, wat verwijst naar de stad Ranya in Iraaks Koerdistan. De journalisten bezochten de stad en spraken er met nabestaanden van migranten die verdronken zijn. Ter nagedachtenis aan hen is er een museum opgericht in Ranya. De eigenaar van het museum stuurde de journalisten de echte naam van de smokkelaar.
De smokkelaar hield zijn naam weliswaar geheim, maar toonde volop zijn gezicht in advertenties op sociale media, waarin hij beelden van luxe in Londen toonde en recensies van klanten die de reis naar het Verenigd Koninkrijk al zouden hebben gemaakt.
De journalisten lieten een tolk telefonisch contact opnemen met de smokkelaar. Hij zei dat hij wel mensen had geadviseerd over hoe ze Irak konden verlaten, maar ontkende een mensensmokkelaar te zijn.
Asielbeleid
De Britse Labour-regering wil de regels voor asiel strenger maken. Alleen al dit jaar staken volgens de Britse overheid 7576 mensen het Kanaal over in bootjes. Die oversteek is niet zonder gevaar: vorig jaar overleden 24 migranten tijdens de overtocht.
De Britse National Crime Agency maakte vandaag bekend dat er op 13 mei een mensensmokkelaar is gearresteerd. De naam van de man werd niet genoemd.
Wel zei een algemeen directeur van de organisatie dat het ging om een "mogelijk zeer belangrijke aanhouding van een persoon" die door meerdere instanties werd gezocht. Hij verwees naar het BBC-onderzoek: "Er moet geen aanname zijn dat mensen zoals die in de documentaire van de BBC te zien zijn, buiten ons bereik liggen."
De NCA heeft op dit moment meer dan honderd onderzoeken lopen naar netwerken of personen in de top van mensensmokkel en immigratiecriminaliteit.
Aantal plekken waar flitspalen kunnen staan dit jaar verdubbeld
19 mei 2026 22:10
Het Openbaar Ministerie gaat dit jaar het aantal plekken waar mobiele flitspalen kunnen staan meer dan verdubbelen. Ook worden ruim vijftig extra mobiele flitsers ingezet.
Op dit moment kunnen verplaatsbare flitspalen op zo'n 650 locaties staan. Het OM wil dat nog dit jaar opvoeren naar 1450.
"Focusflitsers, die het vasthouden van mobieltjes kunnen detecteren, moeten op een betonplaat staan en dat moet je voorbereiden", zegt een woordvoerder. "En voor veel flitspalen heb je bijvoorbeeld stroomvoorziening nodig of moet je ruimte maken om erbij te kunnen komen."
Sneller rouleren
De focusflitser en de flexflitser, die snelheid meet, worden nu nog na ongeveer twee maanden op een andere plek gezet. Het OM wil experimenteren met sneller rouleren. Naast de verdubbeling van het aantal plekken waar de camera's kunnen staan, worden ook extra flitsers aangeschaft.
Het aantal camera's dat gebruik van mobieltjes in een voertuig detecteert gaat van 40 naar 50. En het aantal verplaatsbare snelheidscamera's gaat van 75 naar 120. Ook het aantal vaste snelheidscamera's wordt vergroot.
Politie
Het OM noemt het "de grootste uitbreiding van de geautomatiseerde handhavingsmiddelen in jaren". Het is volgens het OM nodig zodat de politie zich kan richten op bijvoorbeeld herhaaldelijke verkeersovertreders die vaak betrokken zijn bij ernstige ongevallen.
Daarnaast gaat het Openbaar Ministerie in samenspraak met gemeentes de verplaatsbare flitsers meer inzetten op wegen in de stad waar maximaal 30 kilometer per uur mag worden gereden.
Gemeentes verlagen op steeds meer plekken in de stad de maximumsnelheid van 50 kilometer per uur naar 30 kilometer per uur. Daarmee willen ze de verkeersveiligheid vergroten. Maar tot hun grote frustratie is handhaven lastig en houden veel bestuurders zich niet aan deze snelheid.
Ook wordt een proef gestart met trajectcontrole binnen de bebouwde kom. Als die proef leidt tot minder verkeersovertredingen, wil het OM die ook op andere plekken invoeren.
Vier vragen over rapport gevaren sociale media: 'We staan op een keerpunt'
19 mei 2026 21:56
De aanbevelingen die je krijgt voorgeschoteld op sociale media vormen een risico voor de democratie. Tot die weinig verrassende conclusie komt het Commissariaat voor de Media (CvdM) vandaag in een rapport. In dit artikel lees je het antwoord op vier vragen over dit rapport.
Is er censuur op sociale media?
Het CvdM zegt dat in ieder geval X de feeds gebruikt voor politiek gedreven beïnvloeding. De praktijk shadowbanning wordt echter ook over andere platformen gemeld. Bij dit fenomeen wordt content over een bepaald onderwerp veel minder zichtbaar gemaakt, zonder dat gebruikers daar duidelijk over worden geïnformeerd.
Zo zei de toezichtsraad van moederbedrijf Meta in 2024 dat Instagram en Facebook Palestijnse en pro-Palestijnse gebruikers censureren. Gebruikers merkten een onverklaarbare afname van zichtbaarheid van berichten wanneer die over Palestijnen gaan. Meta heeft deze beschuldigingen steeds weersproken en gezegd dat het moderatiebeleid erop gericht is om de platforms veilig te houden.
Pro-Israëlische tiktokkers zeiden dat er op TikTok buitenproportioneel veel aandacht is voor pro-Palestijnse content. Nieuwsuur heeft dit getest in 2024 en concludeerde dat er in deze feed inderdaad eerder een pro-Palestijnse dan een pro-Israëlische video te zien was.
Wat zijn algoritmes en feeds?
Een algoritme op sociale media is een geautomatiseerd systeem dat bepaalt welke inhoud de gebruiker te zien krijgt. Als iemand vaak op een bepaald soort content klikt, kan een algoritme vergelijkbare dingen aanbevelen.
Een feed is de doorlopende stroom met digitale berichten die hieruit voortkomt. Dit is de stroom aan filmpjes, foto's en tekst die gebruikers te zien krijgen zodra ze zijn ingelogd.
Wat is er nieuw aan dit rapport?
De bedrijven achter de platforms gaan niet vanzelf over op democratisch gezonde feeds, concludeert het CvdM. Naast alle katten- en hondenfilmpjes en ander onschuldig vermaak worden gebruikers "blootgesteld aan giftige en onnauwkeurige inhoud en kan ons nieuwsgebruik eenzijdiger worden". De zichtbaarheid van nieuwsmedia zou worden onderdrukt, "soms afhankelijk van de politiek."
Dat sociale media negatieve invloed hebben op mens en maatschappij is allesbehalve een nieuw inzicht. Over de schaduwzijde van het massale gebruik van TikTok, Instagram en X zijn talloze artikelen en rapporten verschenen. Het rapport leest vooral als oproep ertegen in actie te komen én als een uitleg hoe dat kan worden gedaan.
"We staan op een kantelpunt in de geschiedenis", zegt Claes de Vreese, expert op het gebied van media en democratie. "Jarenlang was er een ongecontroleerd speelveld voor techbedrijven, maar nu zijn er in de EU spelregels en wetten gekomen. Dit rapport roept op die nieuwe mogelijkheden te gebruiken om algoritmes beter en gezonder te krijgen."
Wat betekent dit voor mij?
De onderzoekers hopen mensen bewust te maken van de risico's van sociale media. Tegelijk wordt erop gewezen dat platforms een "gezonde" keuze makkelijker moeten maken voor consumenten.
Platforms als Facebook, X, en Instagram zijn al verplicht een feed aan te bieden waarin de interesses, vrienden en contacten van de gebruiker centraal staan, legt De Vreese uit. "Maar die mogelijkheid wordt vaak verborgen op de site of app. En soms worden deze instellingen steeds teruggezet als iemand opnieuw inlogt."
Het CvdM roept op tot handhaving van deze en andere regels. Daarmee lijkt de boodschap vooral bedoeld voor instanties, politici, journalisten en ngo's. Toch kunnen ook burgers een bijdrage leveren. De Vreese: "Zij kunnen bijvoorbeeld meldingen doen bij de Autoriteit Persoonsgegevens of de Autoriteit Consument & Markt. Maar de regels zijn zo complex dat zoiets moeilijk van de burger verwacht kan worden."
Wat wordt er gedaan tegen het probleem?
Bedrijven die in Europa producten aanbieden, moeten voldoen aan Europese regels. De Digital Services Act (DSA) en Digital Markets Act (DMA) uit 2022 maken het mogelijk om socialemediaplatforms aan te pakken.
X kreeg eind vorig jaar een boete van 120 miljoen euro. Het was de eerste DSA-boete. De hoogte van zo'n bekeuring kan in theorie oplopen tot wel 6 procent van de wereldwijde omzet van een bedrijf.
"Maar de vrees is dat er te weinig gebruik van wordt gemaakt", legt De Vreese uit. "Men is bijvoorbeeld bang dat er voorzichtig wordt opgetreden om techbedrijven en de VS niet voor het hoofd te stoten." Volgens de Amerikaanse regering is de EU al veel te streng voor techbedrijven.
In het CvdM-rapport staat een 'routekaart' voor de politiek en nalevingsinstanties. Deze zou inzichtelijk moeten maken welke opties er zijn om socialemediabedrijven te controleren en vervolgen.