Chinese sonde nadert planetoïde Kamo'oalewa tot op 20 kilometer
7 juli 2026 01:16
De Chinese ruimtesonde Tianwen-2 heeft na een vlucht van meer dan een jaar de planetoïde Kamo'oalewa bereikt. De sonde is de ruimterots tot op 20 kilometer genaderd en is begonnen met wetenschappelijk onderzoek, meldt het Chinese ruimteagentschap CNSA.
Kamo'oalewa is slechts enkele tientallen meters groot en draait bijna synchroon met de aarde in een baan om de zon. Sommige onderzoekers vermoeden dat het een brokstuk van de maan kan zijn dat bij een inslag de ruimte in is geslingerd. Tianwen-2 heeft de taak om materiaal van het kleine hemellichaam te verzamelen en terug te brengen naar de aarde. Laboratoriumonderzoek kan dan mogelijk uitsluitsel geven over de herkomst van de planetoïde.
Tianwen-2 heeft sinds de lancering in mei vorig jaar ongeveer een miljard kilometer afgelegd. In juni kon de sonde het object voor het eerst zien. Op 7 juni voerde het ruimtevaartuig op een afstand van zo'n 30.000 kilometer een koerscorrectie uit. Sindsdien kwam het hemellichaam steeds dichterbij.
Verankering aan het oppervlak
De sonde gaat nu aan het werk, allereerst moet hij de planetoïde van dichtbij in kaart brengen. Daarna is het de bedoeling een kleine hoeveelheid materiaal verzamelen. De sonde kan een korte landing uitvoeren op de rots, naar het voorbeeld van eerdere Japanse en Amerikaanse missies. Ook is een verankering aan het oppervlak mogelijk, een methode die nog nooit is getest.
Tianwen-2 moet dan een kleine terugkeercapsule met de monsters naar de aarde sturen. Die moet eind 2027 op aarde landen. China zou daarmee na Japan en de VS het derde land zijn dat materiaal van een planetoïde naar de aarde brengt.
De sonde zelf gaat niet terug naar de aarde maar vliegt door naar komeet 311P in de planetoïdengordel, tussen de planeten Mars en Jupiter. De hele missie van Tianwen-2 duurt ongeveer tien jaar.
De missie maakt deel uit van een ambitieus Chinees programma voor de verkenning van het zonnestelsel. In 2021 zette China met Tianwen-1 een rover op Mars. In 2028 staat met Tianwen-3 een missie gepland om materiaal van Mars naar de aarde te brengen.
Canada kiest Duits bedrijf voor de bouw van 12 onderzeeërs
7 juli 2026 00:34
Canada heeft een Duits bedrijf uitgekozen voor de bouw van twaalf onderzeeërs. Het gaat om ThyssenKrupp Marine Systems (TKMS), dat de voorkeur krijgt boven het Zuid-Koreaanse Hanwha Ocean. Met de aanschaf is naar verluidt een bedrag gemoeid van 10,5 miljard euro.
Het besluit werd bekendgemaakt door de Canadese premier Carney, aan de vooravond van de NAVO-top in Ankara. Hij spreekt van de grootste militaire aankoop in de geschiedenis van zijn land.
De komende tijd gaat de Canadese regering met TKMS verder onderhandelen over het contract. Het is de bedoeling dat de Duitsers ook tientallen jaren de onderzeeboten gaan onderhouden, wat ook vele miljarden kost.
De dieselelektrische onderzeeërs kunnen langdurig onder het ijs opereren en zullen dan ook door Canada worden gebruikt om de invloed in het Noordpoolgebied te vergroten.
TKMS is de grootste fabrikant van niet-nucleaire onderzeeërs ter wereld. Ook andere NAVO-landen maken gebruik van de vaartuigen van Duitse makelij.
De nieuwe Canadese vloot moet vier verouderde onderzeeboten vervangen die eind jaren 90 tweedehands werden overgenomen van het Verenigd Koninkrijk. De meeste daarvan zijn nu in onderhoud.
5 procentsnorm
Het is voor het eerst dat Canada nieuwe onderzeeërs koopt. Het land is mede onder druk van president Trump bezig om de uitgaven op militair gebied fors te verhogen. Sinds het aantreden van Carney zijn de defensie-uitgaven gegroeid naar 2 procent van het bruto binnenlands product. In 2035 moet dat 5 procent zijn, zoals vorig jaar werd afgesproken op de NAVO-top in Den Haag.
Amerikaanse bedrijven deden niet mee aan de aanbesteding, omdat die alleen nucleair aangedreven onderzeeërs bouwen. Canada was juist op zoek naar dieselelektrische vaartuigen.
CPB: erfenis mag volgens meerderheid zwaarder worden belast
7 juli 2026 00:10
Het staat bekend als de meest gehate belasting, de erfbelasting. Moet die blijven bestaan, en zo ja: in welke vorm? De meningen zijn verdeeld, blijkt uit onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB).
Een kleine minderheid van de Nederlanders, zo'n 12 procent, wil dat de erfbelasting wordt afgeschaft. Meer dan de helft wil dat erfenissen juist zwaarder worden belast dan nu.
Wenselijk tarief
"Over de hele lijn zien we dat bij grotere erfenissen mensen aangeven dat die zwaarder belast moeten worden", zegt Céline van Essen, een van de onderzoekers van het CPB-rapport.
De erfbelasting staat vaak ter discussie. Volgens de meest recente cijfers van het CBS blijkt dat tussen 2013 en 2022 het totale jaarlijks nagelaten vermogen met ongeveer 10 miljard euro is toegenomen. De verwachting is dat de omvang van erfenissen fors zal blijven toenemen. Dat is ook de belangrijkste reden voor dit onderzoek van het planbureau.
"Dit onderzoek is geen pleidooi voor een bepaalde hoogte van de erfbelasting en we doen ook geen aanbevelingen", zegt de CPB-onderzoeker. Volgens het planbureau laat dit onderzoek zien welke onderwerpen mensen belangrijk vinden en welke kennis ze hebben. Dit zou dan kunnen helpen bij het debat over de wenselijke vorm van de erfbelasting.
Ongelijkheid
Hoe mensen erover denken hangt niet alleen af van leeftijd en vermogen. Het hangt bijvoorbeeld ook samen met hoe er wordt gedacht over ongelijkheid. Als dat wordt gezien als een belangrijk maatschappelijk probleem, dan wordt er vaak gepleit voor hogere belastingen op erfenissen.
Voorstanders van een lagere erfbelasting zijn vaak mensen die geloven dat succes vooral voorkomt uit eigen inspanning.
Volgens het planbureau kunnen de opvattingen en voorkeuren over de erfbelasting verschuiven als mensen beter geïnformeerd worden.
Geen belasting over meeste erfenissen
Over de meeste erfenissen wordt geen erfbelasting betaald, omdat die zijn vrijgesteld. "Voor kinderen gaat het bijvoorbeeld om een vrijstelling van ruim 25.000 euro. Zolang de erfenis daaronder blijft, hoef je in het meeste geval geen aangifte te doen", legt Van Essen uit.
Bij ongeveer 35 procent van de overledenen wordt aangifte gedaan bij de Belastingdienst. Die erfenissen beslaan naar schatting 75 procent van het nagelaten vermogen.
Drie decennia aan films over eilandleven op Schiermonnikoog gedigitaliseerd
6 juli 2026 22:30
AVRO-cameraman en filmmaker Dick Kool maakte na zijn pensioen decennialang beelden van het eilandleven op Schiermonnikoog. De enorme collectie is gedigitaliseerd door het Fries Film Archief en vanaf nu beschikbaar voor iedereen, schrijft Omrop Fryslân.
Het is de grootste collectie films van één maker die de organisatie ooit heeft gekregen. Coördinator Jurjen Enzing stapte de afgelopen jaren regelmatig op de boot om weer een nieuwe lading banden op te halen bij de weduwe van Kool, die in 2013 overleed. Het ophalen en digitaliseren van alle filmbeelden nam negen jaar in beslag.
Dick Kool aan het werk:
Na zijn carrière in Hilversum verhuisde hij in de jaren 90 naar het eiland. In eerste instantie om het rustiger aan te doen, maar van stoppen met filmen was geen sprake. Hij maakte honderden films op dorpsfeesten, bij de uitreiking van lintjes, van ondernemers die stopten en bijzondere weersfenomenen. . "Dick filmde alles. Ook veel mensen die er niet meer zijn", zegt weduwe Lina Kool (84).
Ze heeft de werkkamer van Dick Kool ingericht als een klein museum, met onder meer zijn AVRO-regisseursstoel en artefacten van de Olympische Spelen in 1988 in Zuid-Korea, waar hij cameraman was. Verder legde hij onder meer de oorlog in Vietnam vast en reisde hij naar het toenmalige Tsjecho-Slowakije tijdens de invasie door de Sovjet-Unie.
Het 'museum' in de werkkamer van Dick Kool:
Lina Kool maakte zich nooit zorgen. "Dick redt zich altijd", zegt ze tegen de omroep. Zelfs toen hij als enige van alle televisiecollega's niet terugkwam uit Tsjecho-Slowakije, was Kool niet ongerust. Even bellen of appen was er in die jaren natuurlijk niet bij.
Wat bleek: hij had een vrouw ontmoet die hem had gesmeekt haar 18-jarige dochter naar Nederland te smokkelen omdat ze verliefd was op een Nederlandse jongen. Weken later kwam hij met de jonge vrouw thuis.
Aandacht
"Hij luisterde, had geduld en oprechte aandacht", zegt Lina Kool. Dat ziet Enzing van het Fries Film Archief ook terug op de beelden van Schiermonnikoog. "Je merkt dat de bevolking van het eiland hem kende."
Regelmatig kwamen mensen naar het cultureel centrum om fragmenten van de cameraman op te vragen, bijvoorbeeld van grootouders die niet meer leefden. Nu is alles dus toegankelijk. Lina Kool: "Jonge jonge, wat kon die man filmen."
Duitsland volgt nieuwe koers en zet in op defensie bij nieuwe begroting
6 juli 2026 21:45
De Duitse regering is van plan de defensie-uitgaven flink te verhogen. In de begroting voor 2027 wordt de kostenpost met een derde verhoogd, van 82,2 miljard euro in 2026 naar bijna 110 miljard euro in 2027.
De voorgestelde begroting van in totaal 555,4 miljard euro wordt gefinancierd met ongeveer 200 miljard euro aan nieuwe leningen.
Daarmee wordt een kentering in het Duitse beleid doorgezet: vorig jaar werd de Duitse grondwet gewijzigd met een uitzondering voor defensie- en veiligheidsuitgaven voor de zogenoemde Schuldenbremse, die de mogelijkheid om schulden aan te gaan beperkt. Eerder mocht de overheid grofweg niet meer geld uitgeven dan er binnenkwam via bijvoorbeeld belastingen.
Geeft de Duitse overheid maar 555,4 miljard euro uit?
Een begroting van 555 miljard lijkt weinig; in Nederland geeft het Rijk bijvoorbeeld al 486 miljard euro uit dit jaar. Het verschil zit hem erin dat de Duitse deelstaten grote kostenposten zoals onderwijs vrijwel geheel voor hun rekening nemen.
De begroting werd vandaag goedgekeurd door het kabinet van bondskanselier Merz. Het parlement moet ook nog akkoord gaan. De besprekingen van de begrotingsplannen beginnen in september.
Tegen Poetin verdedigen
De investeringen zullen voor een deel gebruikt worden om de infrastructuur en verouderd militair materieel van Duitsland te repareren en te vervangen. Ook wordt zo'n 11,6 miljard euro van de begroting gebruikt voor militaire steun aan Oekraïne in de oorlog tegen Rusland.
"Je kunt je niet tegen Poetin verdedigen door je simpelweg aan een evenwichtige begroting te houden", zei de Duitse minister van Financiën zondag nog in een interview met de publieke omroep ARD.
Er klinkt ook kritiek op de groeiende staatsschuld: er wordt verwacht dat de rentebetalingen zullen verdubbelen, van €42 miljard volgend jaar tot €81 miljard in 2030, schrijft de Financial Times op basis van overheidsfunctionarissen.
De BDI, de belangrijkste brancheorganisatie voor de industrie, noemt de leningen "alarmerend" en zegt dat de rentelasten "de pan uit rijzen".
NAVO-top
Vandaag en morgen vindt in Ankara de NAVO-top plaats, waar leiders uit het bondgenootschap de voortgang van de investeringen zullen evalueren. Vorig jaar werd afgesproken dat de landen 3,5 procent van het bruto binnenlands product (bbp) aan defensie moeten gaan uitgeven en 1,5 procent aan veiligheidsinfrastructuur tegen 2035.
De voorgestelde defensiebegroting zou Duitsland op koers brengen om de doelstelling van de NAVO in 2029 al te halen, zes jaar eerder dan de overeengekomen deadline. Daarvoor werd het land recent geprezen door de secretaris-generaal van de NAVO, Mark Rutte. Hij noemde het "een buitengewone prestatie".
Correspondent Duitsland en Midden-Europa Charlotte Waaijers:
"Dit is opnieuw een flinke stap weg van de Duitse traditie om niet veel schulden te maken en grofweg niet meer uit te geven dan er binnenkomt. Het voorwerk daarvoor was al gedaan, toen het parlement vorig jaar besloot om de rem op schulden deels los te laten. Daardoor werd de weg vrijgemaakt voor grote leningen voor defensie en infrastructuur. Nu is duidelijk in welke mate de regering daar ook gebruik van wil maken: met grotere schulden dan ooit.
Tegenover Poetin kun je je niet met zwarte cijfers verdedigen, zegt minister van Financiën Klingbeil. Bovendien heeft hij een begroting met een flink gat erin geërfd, nadat de vorige regering viel (over een strijd over het begrotingstekort). Dat gat wordt nu kleiner.
Toch is er brede kritiek op de plannen. Niet alleen vanuit de oppositie, maar ook van vakbonden, milieuorganisaties en de industrie. De hoge schulden leiden ook tot hogere lasten, klinkt het, en door geschuif tussen potjes geld in de boekhouding zou er minder overblijven voor investeringen in verduurzaming."
Connie Palmen krijgt Constantijn Huygens-prijs 2026: ’Het was schrijven of sterven’
6 juli 2026 21:03
Schrijver Connie Palmen krijgt voor haar gehele literaire oeuvre de Constantijn Huygens-prijs 2026. De jury noemt Palmen "een beschermvrouw van onze letteren" en stelt dat zij "het zeldzame talent heeft om in geserreerde taal scherp en hartstochtelijk te schrijven over filosofie, liefde en vriendschap".
De 70-jarige auteur zegt opgetogen te zijn over de prijs. "Deze oeuvreprijs is een erkenning van het schrijverschap en dat ontroert me zeer. Het was altijd schrijven of sterven. Zo hoog heb ik het gespeeld. Het is een vorm van heel radicaal leven. Dat de radicaliteit daarvan op deze manier wordt beloond, maakt me ontzettend blij."
Jubelend debuut
Palmen debuteerde op 36-jarige leeftijd met het jubelend ontvangen boek De wetten, dat het verhaal vertelt van een jonge filosofiestudente die in zeven jaar tijd zeven verschillende mannen ontmoet en zo haar identiteit probeert te ontdekken. Het vestigde direct haar naam in de literaire wereld. Daarnaast had Palmen jarenlang een spraakmakende relatie met de bekende journalist, columnist en interviewer Ischa Meijer, die in 1995 plotseling overleed.
Hierover schreef zij het boek I.M., dat in 2020 de basis vormde voor een dramaserie over hun relatie. Ook was Palmen lange tijd samen met D66-oprichter Hans van Mierlo.
Andere bekende boeken van Palmen zijn Geheel de uwe, Lucifer en Jij zegt het. Ook komt er nieuw werk aan: op 1 juli leverde ze het manuscript voor het boek Johnnie Walker in bij haar uitgever. Op diezelfde dag kreeg zij te horen dat ze de Constantijn Huygens-prijs had gewonnen. "Fantastisch dat dit samenviel", zegt Palmen.
12.000 euro prijzengeld
De Constantijn Huygens-prijs geldt als een van de voornaamste literaire onderscheidingen van Nederland. Er is een geldbedrag van 12.000 euro aan verbonden. De onderscheiding is vernoemd naar de 17e-eeuwse dichter en schrijver Constantijn Huygens.