Nieuw ontdekte minidino biedt inzicht in evolutie planteneters
3 februari 2026 12:49
Een nieuwe dinosoort die ongeveer zo groot was als een grote kip biedt volgens wetenschappers nieuwe inzichten in de evolutie van plantenetende dinosauriërs. De opvallend kleine dino leefde in het Onder-Krijt (100 miljoen tot 145 miljoen jaar geleden), in een gebied dcastat nu het noorden van Spanje is.
De onderzoekers hadden na de vondst van fossielen van vijf individuele dino's in het Castrillo de la Reina-gesteente direct al het idee dat ze met iets bijzonders te maken hadden, schrijven ze in een persbericht. Dat was vanwege de opvallend kleine botten: de dino was ongeveer een halve meter groot.
Toen ze de botten analyseerden via scans en een 3D-model maakten, concludeerden dat ze te maken hadden met een nieuwe soort. Ze gaven de minidino, die waarschijnlijk planten at in dichte bossen, de naam foskeia: een samentrekking van woorden die in het oud-Grieks staan voor licht en het zoeken van voedsel.
'Iets fundamenteel anders'
Met name de schedel wijkt af van andere zogenoemde ornithopoda uit dezelfde tijd, waarvan de iguanodon - een van de allereerste dino's die werden geïdentificeerd - de bekendste is. Er waren bijvoorbeeld botten aan de voorkant aan elkaar vastgegroeid, die niet bij soortgelijke dinosaurussen te zien waren.
Ook zat het kaakgewricht hoger, hadden tanden een andere vorm en stonden die schuin naar voren in plaats van rechtop. Verder wijst de plek waar de kaakspier zat op een andere kauwbeweging.
Het was dus vooral niet een "mini-iguanodon", maar "iets fundamenteel anders", zo onderstrepen de wetenschappers in de studie, die is gepubliceerd in vakblad Papers in Paleontology.
Ornithopoda behoren tot de succesvolste planteneters uit het Krijt. De iguanodon is een van de bekendste dinosauriërs sinds hij in 1825 als een van de eerste dino's een naam kreeg en figureerde sindsdien in tal van tentoonstellingen, films en boeken.
Vult gat van 70 miljoen jaar
Aan het onderzoek werkten wetenschappers van onder meer Spaanse, Franse, Belgische en Argentijnse universiteiten mee. Een van hen, Marcos Becerra van de universiteit van Córdoba, zegt dat de conclusie onderstreept dat kleiner worden in de evolutie niet automatisch "evolutionaire eenvoud" betekent. "Deze schedel is raar en wijkt enorm af."
Zijn collega Thierry Tortosa van het Franse natuurreservaat Sainte Victoire zegt dat de vondst helpt met het vullen van een gat van 70 miljoen jaar. "Het is een kleine sleutel, die een enorm ontbrekend hoofdstuk ontsluit."
De wetenschappers sluiten niet uit dat hun vondst het bewijs is voor een nieuwe 'stamboom' van plantenetende dino's, maar benadrukken dat daar wel meer onderzoek voor nodig is.
Hoofdonderzoeker Paul-Emile Dieudonné hoopt dat zijn onderzoek leidt tot meer aandacht voor kleinere dinofossielen, die hij als essentieel ziet voor toekomstige inzichten. "Want deze fossielen bewijzen dat evolutie net zo radicaal experimenteerde met kleine lichaamsgroottes als met grote."
Lancering maanvlucht Artemis II maand uitgesteld vanwege problemen
3 februari 2026 12:27
De lancering van de raket voor de Artemis II-missie om de maan is met een maand uitgesteld. Bij een repetitie zijn meerdere problemen ontdekt, maakte de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA bekend.
Zo was er een lekkage in de brandstofslang die wordt gebruikt om de raket te tanken. Ook waren er problemen met de luchtdruk in de Orion-capsule, het gedeelte waar de bemanning zit. Dat kwam doordat een klep niet goed werkte.
Verder viel de communicatieapparatuur uit, waardoor medewerkers op de grond niet goed bereikbaar waren voor elkaar. Ook werkten camera's niet goed door het koude weer in Florida.
Het eerstvolgende lanceermoment wordt in maart gepland; wanneer precies heeft NASA niet bekendgemaakt. De problemen moeten eerst verholpen worden en vervolgens is er een nieuwe generale repetitie.
Ruimtewedloop
De Artemis II-missie is een reis van tien dagen waarbij drie Amerikanen en een Canadees rond de maan vliegen. De vlucht is een voorbereiding op Artemis III, waarbij het de bedoeling is om voor het eerst sinds 1972 weer voet op de maan te zetten. Artemis III staat gepland voor 2028.
De Amerikaanse missies worden gezien als een ruimtewedloop tegen China. Dat land kondigde eerder al aan dat het voor 2030 ruimtevaarders op de maan wil zetten. De bedoeling is dat zij daar een onderzoeksstation bouwen.
Duitsland neemt belang in Tennet en investeert 3,3 miljard euro
3 februari 2026 11:51
Duitsland neemt zoals verwacht een belang in hoogspanningsnetbeheerder Tennet. De Duitse overheid wordt voor 25,1 procent eigenaar van Tennet Duitsland en betaalt daar 3,3 miljard euro voor. Een akkoord daarover wordt later vandaag ondertekend en gepresenteerd.
Nu al berichten meerdere media erover. Zowel Tennet als het ministerie van Financiën, dat eigenaar is van Tennet in Nederland, wil er pas na de officiële bekendmaking meer over zeggen.
Tientallen miljarden nodig
Nederland probeert al een tijd om de Duitse tak gedeeltelijk af te stoten. Voor uitbreiding en vernieuwing van het Duitse net zijn de komende jaren tientallen miljarden nodig. Tennet Duitsland is met een netwerk van 14.000 kilometer de grootste beheerder van Duitse hoogspanningsnetten.
Vorig jaar betaalden drie institutionele beleggers 9,5 miljard euro voor een belang van 46 procent in de Duitse tak. De Duitse overheid stapt nu dus in voor 25,1 procent. De eigen Tennet Holding blijft voor maximaal 28,9 procent eigenaar.
Vorige maand hadden Duitse media al bericht over het voornemen van Berlijn om een belang van ruim 25 procent in de Duitse tak te nemen. Daardoor krijgt Duitsland vetorechten bij onder meer de vaststelling van het businessplan en bij benoemingen.
China verbiedt autodeuren met 'verborgen' handgreep na dodelijke ongelukken
3 februari 2026 11:42
China gaat 'verborgen' handgrepen op autodeuren verbieden. Na meerdere dodelijke ongelukken vindt de Chinese overheid dat de vergrendeling van veel elektrische auto's te onveilig is. Het is voorgekomen dat omstanders slachtoffers na een ongeluk wilden bevrijden, maar niet wisten hoe de auto open moest.
Vanaf 1 januari volgend jaar moeten alle autodeuren ook mechanisch te ontgrendelen zijn, zowel van de binnen- als van de buitenkant. Daarvoor moeten de handgrepen een uitsparing hebben van een minimaal vastgesteld formaat. Bij veel modellen zijn de portieren zo ontworpen dat de handgreep als het ware in de deur verzonken ligt, zoals bij de Tesla. Niet iedereen weet hoe dat werkt.
Ook wil de Chinese overheid dat fabrikanten duidelijker aanduiden waar de ontgrendeling zit. Dat verschilt sterk per model en in een noodsituatie is dat soms niet snel genoeg duidelijk, zeker niet voor kinderen.
Auto in brand, deur op slot
In China zijn afgelopen jaar meerdere dodelijke ongelukken gebeurd waarbij de 'verborgen' handgrepen waarschijnlijk een rol speelden. In oktober kwam in de stad Chengdu een bestuurder om het leven na een ongeluk waarbij zijn auto in brand was gevlogen. Omstanders probeerden hem van buitenaf uit de auto te bevrijden, maar zij kregen de deur niet open.
Vorig jaar maart kwamen drie mensen om het leven na een botsing. Door de crash werden de deuren automatisch vergrendeld. Ook die auto vloog in brand en de drie inzittenden konden er niet uit.
Gevolgen wereldwijd
De nieuwe Chinese regels gelden alleen voor auto's die in China verkocht worden, maar hebben waarschijnlijk gevolgen voor autofabrikanten wereldwijd. Nergens worden meer auto's gekocht dan in China, met name elektrische auto's. De populairste merken worden in China zelf gemaakt, zoals BYD en Lynk&Co, maar ook een merk als Tesla wordt in China veel verkocht.
Bovendien worden Chinese automerken ook in Europa steeds populairder. Inmiddels komt 10 procent van de auto's die in Europa worden verkocht, uit China.
Kinderen opgesloten
China heeft met de nieuwe regels een primeur. In de Verenigde Staten is onlangs ook een onderzoek gestart naar de veiligheid van de deuren van de Model Y van Tesla. Er waren tientallen incidenten geweest met niet-werkende portieren, waarbij ook een paar keer kinderen opgesloten raakten in de auto. De deur ging in sommige gevallen door een te lage accuspanning niet meer open en er moest een raam ingeslagen worden. Tesla zegt al aan een beter ontwerp te werken voor nieuwe modellen.
Europese regels op dit gebied zijn er nog niet, maar ook in Europa gaan stemmen op om hiernaar te kijken. Meerdere partijen vinden dat de betrouwbaarheid van de deuren en ontsnappingsmogelijkheden niet ondergeschikt mogen zijn aan ontwerpkeuzes.
Rusland: we zijn voorbereid op wereld zonder kernwapenverdrag
3 februari 2026 11:09
Rusland is klaar voor de nieuwe realiteit van een wereld waarin er geen beperkingen op kernwapens meer zijn. Dat heeft de Russische viceminister Rjabkov van Buitenlandse Zaken gezegd, wijzend op het aflopen van het laatste kernwapenakkoord.
Het New START-verdrag loopt overmorgen af, tenzij er op het allerlaatste moment nog een overeenkomst komt tussen Washington en Moskou. Van Rusland hoeft er wat dat betreft geen initiatief worden verwacht, aldus Rjabkov. En ook vanuit de Verenigde Staten blijft het stil. "Het uitblijven van een antwoord is ook een antwoord", zei Rjabkov daar volgens het Russische staatspersbureau TASS over.
Wat staat er in het 'New Start'-verdrag?
De afspraken in het zogenoemde 'New Start'-verdrag werden gemaakt in 2010 door toenmalig president Obama en zijn Russische ambtgenoot Medvedev. De landen spraken af niet meer dan 700 intercontinentale ballistische raketten en 1550 kernkoppen te bezitten, net als 800 draagraketten en bommenwerpers uitgerust voor nucleaire bewapening.
Wat Iran betreft, zei Rjabkov dat de voorstellen van de Verenigde Staten aan dat land neerkomen op ultimatums. Volgens Iraanse bronnen die spraken met persbureau Reuters heeft president Trump drie voorwaarden gesteld: Iran zou geen uranium meer mogen verrijken, het ballistische raketprogramma zou beperkt moeten worden en Iran zou geen regionale bondgenoten meer moeten steunen.
Die drie eisen had Iran aanvankelijk resoluut afgewezen. Maar de uraniumverrijking was volgens Reuters een minder groot obstakel dan het beperken van het raketprogramma. Zo zou Iran bereid zijn het atoomprogramma te beperken, maar niet om het helemaal stop te zetten.
De Verenigde Staten en Iran gaan met elkaar in gesprek. Het overleg vindt plaats in Turkije, naar verwachting eind deze week. President Pezeshkian van Iran heeft gezegd dat hij zijn minister van Buitenlandse Zaken opdracht heeft gegeven om "eerlijke en rechtvaardige onderhandelingen te voeren met de Amerikanen".
Groenland
Rjabkov ging ook in op wat Rusland zou doen wanneer de Verenigde Staten hun militaire aanwezigheid in Groenland zouden versterken. "Als ze besluiten de regio te overspoelen met systemen, als ze elementen van hun 'Golden Dome' gaan introduceren, dan vereist dat militair-technische compensatiemaatregelen."
De viceminister zei dat Russische "specialisten" daar volledig op voorbereid zijn. "Daar bestaat geen twijfel over, en daar kan ook geen twijfel over bestaan."
Sextortion-zaak met zeker 20 slachtoffers van start in rechtbank Groningen
3 februari 2026 10:49
In de rechtbank in Groningen staat vandaag een 32-jarige man uit Borculo terecht, omdat hij jarenlang meisjes en vrouwen zou hebben afgeperst. Volgens justitie gaat het om een van de grootste sextortion-zaken ooit.
De verdachte benaderde zijn slachtoffers onder een valse naam via sociale media en wist bikini- of naaktfoto's te verkrijgen, zegt het OM. Die foto's zou hij vervolgens hebben gedreigd te verspreiden als zijn slachtoffers weigerden seks met hem te hebben. Ook dreigde hij met geweld richting de slachtoffers en hun families. Deze vorm van online afpersing wordt ook wel sextortion genoemd.
De man wordt verdacht van zestien feiten, waaronder ontucht met kinderen, afpersing, het maken van kinderporno en twee verkrachtingen. Dat zou zijn gebeurd tussen 2011 en 2023, bij zeker twintig verschillende slachtoffers.
Verdachte aan het woord
Onder de slachtoffers waren zowel meerder- als minderjarigen. Zij kwamen uit onder meer Borculo, Winterswijk, West-Betuwe en Groningen. In die laatstgenoemde plaats stapte het eerste slachtoffer naar de politie. Daarom wordt de zaak daar behandeld.
Voor de behandeling van de zaak worden vijf dagen uitgetrokken. Tijdens de eerste twee zittingsdagen, vandaag en donderdag, komen slachtoffers aan het woord. Na twee jaar voorarrest reageert ook de verdachte voor het eerst. Hij heeft beloofd om "nieuwe informatie" te delen, aldus Omroep Gelderland.