Vlucht Zelensky bedreigd door drones: 'Realiteit waarmee hij wordt geconfronteerd'
10 september 2026 08:45
Het vliegtuig van de Oekraïense president Zelensky heeft dinsdag in Moldavië te maken gehad met een dreigende drone-aanval. Volgens Noorse politici, die hij gisteren ontmoette, is dat een type dreiging waar hij dagelijks mee te maken heeft.
Zelensky woonde gisteren de uitvaart van de Noorse koning Harald bij. Hij reisde een dag eerder vanuit Moldavië naar Noorwegen, maar zijn vlucht werd korte tijd aan de grond gehouden door een dreigende drone-aanval.
Volgens de Noorse premier Støre werd zijn vliegtuig "bijna geraakt tijdens het opstijgen". "Dat is de realiteit waarmee hij wordt geconfronteerd", zei hij tegen de Noorse publieke omroep NRK.
Russische drone
Zelensky heeft niet gereageerd, maar volgens een woordvoerder van de Moldavische overheid werd het luchtruim in het land dinsdag rond 16.30 uur afgesloten nadat een Russische drone het luchtruim binnen was gevlogen vanuit Oekraïne. Die ontplofte uiteindelijk in Moldavië op zo'n 160 kilometer van het vliegveld waar Zelensky later zou opstijgen.
Volgens een Oekraïense overheidsmedewerker die met Zelensky meevloog ging het waarschijnlijk om een snelvliegende Russische Shahed-drone, meldt The Financial Times. Die vloog volgens de medewerker zo dicht bij de plek waar Zelensky zou opstijgen dat het mogelijk het vliegtuig als doelwit had.
Nadat de drone was neergekomen, kon Zelensky uiteindelijk toch richting Noorwegen vliegen. Daar kwam hij rond 20.00 uur aan op de luchthaven van Oslo. Kort daarna had hij een gesprek met de Noorse premier en een dag later, voor de uitvaart, sprak hij opnieuw met hem en anderen.
Naar buiten
Zelensky liep daarna mee in de rouwstoet voor koning Harald. De Noorse minister van Financiën Stoltenberg noemde dat indrukwekkend. "Ik ben met hem op NAVO-toppen in Washington en andere plaatsen geweest, en de beveiliging was altijd volledig gewaarborgd. Daar ging hij alleen niet naar buiten, en dat heeft hij hier wel gedaan", aldus Stoltenberg.
De Russische drones worden steeds geavanceerder. Het Kremlin is erin geslaagd om Iraanse drones door te ontwikkelen waardoor ze moeilijker te onderscheppen zijn en meer schade kunnen aanrichten.
Nederland schaft verkenningsvliegtuig aan in strijd tegen spionage, sabotage en drones
10 september 2026 08:40
In de strijd tegen spionage en sabotage schaft ons land een speciaal verkenningsvliegtuig aan om zelf sneller vijanden waar te nemen. Daartoe is een intentieovereenkomst met Zweden getekend, meldt het ministerie van Defensie op zijn website.
Het toestel, de Saab GlobalEye, is in staat om op grote hoogte over lange afstanden in de gaten te houden wat er gebeurt in de lucht, ter zee en op land. Op dit moment beschikt Nederland zelf niet over zo'n toestel en is ons land afhankelijk van de samenwerking met anderen.
Nederland werkt in NAVO-verband met andere landen samen met Awacs-toestellen, maar die worden als verouderd beschouwd. Samen met negen andere landen wordt geïnvesteerd in de vervanging van de vloot door GlobalEye.
Samenwerking met Zweden
Met een eigen toestel kan ons land bijvoorbeeld zelfstandig beslissen waar en wanneer het in te zetten. Ook kan het toestel als vliegend commandocentrum dienen.
Nederland gaat samen met Zweden optrekken: het Nederlandse toestel wordt naar verwachting in 2031 geleverd. Vanaf 2028 krijgt ons land al toegang tot de Zweedse toestellen waardoor onze bemanningen al ervaring op kunnen doen.
Over de kosten doet Defensie geen uitspraken.
Om wat voor toestel gaat het?
De Europese GlobalEye is uitgerust met geavanceerde radarsystemen, sensoren en communicatieapparatuur. Daarmee kan het toestel grote gebieden tegelijkertijd bewaken en moeilijk waarneembare dreigingen opsporen, bijvoorbeeld van drones of kruisraketten.
Ook kan het toestel ingezet worden om inlichtingen te vergaren die gedeeld kan worden met vliegtuigen, schepen of eenheden op de grond.
Bron: ministerie van Defensie
Aantal grote spoorstoringen opnieuw te hoog, ook volgend jaar
10 september 2026 08:02
Dit jaar worden er opnieuw meer grote storingen op het spoor verwacht dan het plafond van 520 dat ProRail heeft afgesproken. Dat bevestigt het bedrijf na berichtgeving in het AD. Ook in 2027 zal het aantal grote storingen de limiet waarschijnlijk overschrijden, zegt een woordvoerder.
ProRail verwacht dit jaar uit te komen op 508 tot 573 grote storingen, maar acht het "niet realistisch" dat het aantal onder de 520 blijft die is afgesproken met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. De teller stond op 31 augustus al op 391.
Als de spoorbeheerder over de 520 impactvolle storingen heen gaat volgt er een boete. Vorig jaar waren er 586 grote storingen, wat ProRail een boete opleverde van 2,75 miljoen euro.
Er zijn verschillende oorzaken voor de grootschalige storingen, zegt ProRail. Voor een deel gaat het om technische storingen, zoals de kabelbrand bij Rotterdam op 29 juni. Daardoor lag het treinverkeer tussen Rotterdam en Dordrecht ruim een week stil. De oorzaak was een knik in een kabel, waardoor kortsluiting was ontstaan.
Veel storingen hebben oorzaken waar ProRail niets aan kan doen: spoorlopers, suïcides en dieren die het spoor ondergraven, zoals bevers en dassen. Dat laatste kan net zoals waterproblemen voor een verzwakte ondergrond zorgen, met het risico op spoorverzakkingen.
"We zien dat we het dit jaar niet gaan halen en dat het volgend jaar ook heel moeilijk wordt, omdat je steeds sneller op zo'n impactvolle verstoring zit", zegt ProRail-woordvoerder Martijn de Graaf.
Hoe groot een storing is wordt berekend aan de hand van het aantal treinen en minuten vertraging dat die oplopen. Bij meer dan 680 minuten totaal is er sprake van een impactvolle storing. "Ons spoornet wordt steeds drukker bereden. We rijden meer en meer. Daardoor zit je bij een storing sneller op het aantal minuten waardoor het als een impactvolle storing telt."
Daarnaast speelt ook het weer vaak parten. Tijdens drie weekenden met hevig onweer in mei en juni waren er zestien grote storingen. In januari zorgden sneeuwval en vorst voor twaalf storingen die meetelden in de jaarlijkse optelsom.
Slimme camera's
Om het aantal storingen toch terug te dringen wil ProRail meer gaan inzetten op preventief onderhoud. Ook de installatie van slimme camera's en een monitoringsysteem helpt. Daardoor is het aantal gevallen van koperdiefstal gedaald. Dit jaar waren er tot dusver nog geen grote storingen door koperdiefstal.
Om spoorlopers en suïcides op het spoor tegen te gaan plaatst ProRail hekken, camera's en speciale anti-loopmatten. Waar dat is gebeurd, is het aantal zelfdodingen met 45 procent gedaald, zegt het spoorbedrijf.
Volgens De Graaf zet het bedrijf in op een scala aan maatregelen om storingen te voorkomen, maar kost dat wel tijd. "We pakken de bovenleidingen aan, we zijn bezig met baanstabiliteit - hoe stevig ligt het spoor en we installeren camera's. Het is heel vervelend dat we nu te veel storingen hebben, en we zullen alles op alles zetten om in ieder geval die curve af te vlakken en hopelijk weer onder dat plafond uit te komen."
Doden en tientallen vermisten na brand op veerboot Filipijnen, zoektocht op zee gaat door
10 september 2026 07:10
Bij een brand op een veerboot in de Filipijnen zijn zeker vijf mensen om het leven gekomen. Tientallen mensen worden nog vermist. De lokale autoriteiten gaan nu uit van 86 vermiste opvarenden, maar omdat de reddingsoperatie nog gaande is, kan dat aantal nog worden bijgesteld, meldt de kustwacht.
Tot nu toe zijn ruim veertig passagiers gered, nadat woensdag aan het begin van de avond (lokale tijd) brand was uitgebroken op de veerboot. De MV June Aster was onderweg van de hoofdstad Manila naar Coron, in het westen van de Filipijnen.
Op beelden gemaakt in de ochtend is te zien dat het schip is uitgebrand.
Een van de passagiers kon naar een schip van de kustwacht zwemmen:
De reddingsoperatie wordt bemoeilijkt door de sterke stroming en het slechte weer, zegt de kustwacht. Daardoor is de veerboot ook verder de zee op gedreven.
Over de oorzaak van de brand is nog niets bekend. De kustwacht zegt met nog geen van de geredde opvarenden te hebben kunnen spreken.
Familieleden van opvarenden zitten intussen in spanning. De BBC sprak met een vrouw van wie de man aan boord was van de veerboot. "Ik kan niet beschrijven wat ik nu voel. Ik heb sinds gisteravond gehuild en gebeden."
De man had hun twee kinderen in hoofdstad bezocht, waar zij naar school gaan. Twee uur voor de verwachte aankomst in Coron had ze nog contact met hem. Ze ging daarna vroeg naar bed, maar werd gewekt door een familielid met het nieuws over de brand op het schip. Daarop reisde ze met hun 2-jarige zoon naar een ziekenhuis in Coron, in de hoop hem onder de gewonden te vinden.
Vaker ongelukken
Veerboten zijn een veelgebruikt vervoersmiddel in de Filipijnen, een archipel met ruim 7000 eilanden. Ongelukken op zee komen geregeld voor, vaak door slecht weer, slecht onderhouden schepen, te zwaar beladen boten en gebrekkige handhaving van de veiligheidsvoorschriften, vooral in meer afgelegen provincies.
Meer locaties, meer bezoekers en meer leden: bibliotheek zit in de lift
10 september 2026 07:01
Terwijl de leesvaardigheid van jongeren de laatste jaren is gedaald, is de bibliotheek juist populairder geworden onder jongeren en jongvolwassenen. Uit cijfers van de KB nationale bibliotheek en het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat het aantal bibliotheekleden in de leeftijd van 18 tot 30 jaar in 2025 met ruim een vijfde is toegenomen.
Naast een uitleenpunt voor boeken wordt de bibliotheek steeds meer een plek waar mensen tijd doorbrengen, leren en zich laten informeren, zegt directeur Klaas Gravesteijn van de Vereniging van Openbare Bibliotheken. De KB nationale bibliotheek noemt de vestigingen verspreid over het land "publieke huiskamers waar iedereen welkom is" - ook zonder abonnement.
Bibliotheken vervullen ook in toenemende mate een maatschappelijke rol. In veel vestigingen zijn informatiepunten ingericht, waar mensen terecht kunnen met vragen over bijvoorbeeld de digitale overheid, financiën en inburgering. Ook worden er activiteiten en taallessen georganiseerd. Ruim 360.000 mensen kwamen via die dienstverlening in aanraking met de bibliotheek.
Meer vestigingen
In totaal organiseerden bibliotheken vorig jaar ruim 400.000 activiteiten, van leesclubs en debatten tot workshops over AI en burgerschap. Mede dankzij die activiteiten weet de bibliotheek mensen aan zich te binden, zegt Gravesteijn. Niet alleen onder jongvolwassenen steeg het aantal leden, ook meer kinderen werden lid. In totaal hebben 3,8 miljoen mensen in Nederland een abonnement.
Dat de bibliotheek meer bezoekers trekt heeft volgens de KB nationale bibliotheek ook te maken met de toename in het aantal vestigingen. Vorig jaar kwamen er 35 bibliotheekvestigingen bij, waardoor het totale aantal locaties in 2025 uitkwam op 1283.
Dat is het hoogste aantal sinds 2014, wat gold als een zwaar jaar voor bibliotheken en een dieptepunt in het aantal vestigingen. De laatste jaren werd meermaals extra geld uitgetrokken voor bibliotheekvoorzieningen. Daardoor konden tientallen nieuwe vestigingen worden geopend en andere gemoderniseerd.
Volgens Gravesteijn hebben bibliotheken dankzij deze investeringen en de Bibliotheekwet uit 2015 "de weg omhoog gevonden". In die wet werd duidelijker vastgelegd wat de taken en verantwoordelijkheden van de bibliotheek zijn.
Meer vestigingen, meer gratis
Het aantal leden is mede toegenomen doordat 76 procent van de bibliotheken korting geeft of gratis abonnementen aanbiedt aan mensen boven de 18 jaar, blijkt uit het rapport. Voor kinderen is lid zijn altijd gratis. De bibliotheek speelt dan ook een belangrijke rol in leesbevordering: het stimuleren van lezen en vergroten van leesplezier bij kinderen en jongeren, maar ook volwassenen.
Staatssecretaris Tielen van Onderwijs vindt het "goed nieuws dat de bibliotheek in de lift zit". Dinsdag uitte ze nog haar zorgen over de dalende leesvaardigheidscijfers uit het PISA-rapport. Ze prijst de bibliotheek als plek waar kinderen en volwassenen hun leesplezier en de leesvaardigheid kunnen vergroten. Dat is belangrijk, "want taal heb je nodig voor alles", aldus Tielen.
Toename in online boeken
Naast alle activiteiten binnen én buiten de vestingen blijft de bibliotheek bovenal een uitleenpunt voor boeken, met in totaal een collectie van 22,9 miljoen fysieke boeken. Die variëren van kinderboeken en young adult tot stripboeken en boeken in makkelijke taal.
Ook de Bibliotheek op school heeft met 6,9 miljoen boeken een grote collectie. Daar was een stijging in het aantal uitleningen te zien: dat liep in 2025 met 7 procent op naar 8,5 miljoen.
De bibliotheek biedt ook boeken aan die mensen kunnen lezen of luisteren op hun telefoon of e-reader. De online bibliotheek groeide het afgelopen jaar met ruim 10 procent tot 763.000 accounts.
Ronald Huizer van de KB nationale bibliotheek noemt de online bibliotheek een aanvulling op de fysieke. "Mensen willen zelf kunnen kiezen wat bij ze past. Lezen gebeurt allang niet meer alleen op papier", zegt hij. "De groei van de online bibliotheek laat zien dat steeds meer mensen die mogelijkheden weten te vinden."
Wekdienst 10/9: Laatste dag coronaverhoren • Moord op Charlie Kirk herdacht
10 september 2026 06:41
Goedemorgen! Vandaag is de laatste dag van de openbare coronaverhoren door de parlementaire enquêtecommissie. En in Utah wordt herdacht dat vorig jaar de rechtse activist Charlie Kirk werd neergeschoten. Er is een herdenking gepland maar er is ook protest.
Eerst het weer: op de meeste plaatsen blijft het vandaag droog. In het noorden kan wel een bui vallen. Zon en wolken wisselen elkaar af met temperaturen tot maximaal 20 graden.
Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.
Wat kun je vandaag verwachten?
Wat heb je gemist?
Afgelopen augustus was wereldwijd de warmste maand sinds het begin van de metingen. Dat meldt de Europese klimaatdienst Copernicus. Wereldwijd was het gemiddelde van dag en nacht in augustus 16,96 graden. Daarmee is het samen met juli 2023 de warmste maand ooit gemeten.
Dat de aarde opwarmt komt door toename van broeikasgassen in de lucht, vooral door het verbranden van steenkool, olie en gas.
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog even dit:
In Noorwegen werd gisteren koning Harald begraven. De koning, die eind augustus op 89-jarige leeftijd overleed, werd vandaag in Oslo in de crypte van fort Akershus bijgezet. De plechtigheden werden door veel royals en regeringsleiders bijgewoond.
De koninklijke familie kreeg een minutenlang applaus, er werden saluutschoten afgevuurd en kerkklokken in heel Noorwegen werden een uur lang geluid.
In de video hieronder zie je hoe Noorwegen afscheid nam van koning Harald.
Fijne dag!