'Pentagon opent met leugendetectors jacht op lekken over Iran-oorlog'
5 september 2026 11:09
Het Pentagon heeft geprobeerd met leugendetectors te achterhalen welke defensiemedewerker geheime informatie naar de pers heeft gelekt. Dat gebeurde omdat president Trump furieus was dat iemand aan de pers had verklapt dat zijn Iran-oorlog tot grote munitietekorten leidt.
The New York Times schrijft dat ongeveer vijftig medewerkers een verhoor moesten ondergaan, zowel militairen als burgers die voor defensie werken. De zender CBS vult aan dat daar ook hoge bevelhebbers uit het veld bij zaten, zoals medewerkers van Central Command, de legerformatie waar de oorlog in het Midden-Oosten onder valt.
Doel van de ondervragingen zou zijn te achterhalen wie informatie over de Amerikaanse munitievoorraad had doorgespeeld naar de pers. Daardoor konden Amerikaanse media deze zomer berichten dat de productie van bijvoorbeeld Patriot-raketten achterbleef bij de vraag, door de vele Iraanse aanvallen op Amerikaanse doelen in het Midden-Oosten.
Intimidatie
Hoewel er bij de ondervragingen in augustus niet duidelijk werd wie er achter de lekken zit, had de maatregel volgens ingewijden in The New York Times ook nog een ander doel: intimidatie. De draconische stap zou anderen ervan moeten weerhouden in de toekomst de pers op te zoeken.
Een juridisch expert noemt in de krant de onderzoeken ongekend. Hoewel leugendetectors vaker worden gebruikt bij reguliere antecedentenonderzoeken, is het volgens hem nooit voorgekomen dat medewerkers er en masse aan worden onderworpen in de zoektocht naar een lek, zeker niet op dit niveau binnen de krijgsmacht.
Een woordvoerder van het Pentagon wil niet ingaan op vragen over het onderzoek. Hij benadrukt alleen dat het beschermen van staatsgeheimen cruciaal is voor de nationale veiligheid. "Elk lek vinden we ernstig en zal serieus worden onderzocht."
Relatie verslechterd
De relatie tussen het Pentagon met de pers is flink verslechterd sinds de terugkeer van Trump. Zo zette zijn minister van Defensie Hegseth, zelf oud-presentator, defensiejournalisten het ministerie uit en ontsloeg hij de hoofdredacteur van een defensiekrant. Ook gaf hij sinds 5 mei geen persconferentie meer, ondanks de voortdurende strijd in Iran. Vorig jaar zette Hegseth al eens op beperktere schaal leugendetectors in om lekken te vinden.
Hoewel de woordvoerder onderstreept dat het lekken van staatsgeheimen de veiligheid ondermijnt, wijzen critici erop dat aandacht in de pers kan voorkomen dat onwelgevallige feiten onder het tapijt worden geschoven. Dat geldt bijvoorbeeld voor de onthullingen over Air Force One, die ondanks een enorme revisie niet bleek te beschikken over cruciale verdedigingssystemen. Trump moest daarom heimelijk in een cateringwagen overstappen naar een veiliger vliegtuig.
Ook in dit dossier trok het Witte Huis fel van leer: journalisten van The New York Times werden gedagvaard om hun bronnen te openbaren. Dat bevel werd ingetrokken toen de rechter oordeelde dat de regering-Trump te hard van stapel was gelopen: "Dagvaardingen zijn een laatste stap, niet de eerste."
Ook militairen te volgen via reisapp Polarsteps, naar huis en NAVO-missie
5 september 2026 11:03
Ook tientallen militairen konden worden gevolgd via de reisapp Polarsteps, meldt onderzoeksplatform Follow the Money (FTM). Gisteren bracht FTM al naar buiten dat er een lek in de beveiliging van de app zat waardoor informatie van miljoenen reizigers kon worden verzameld.
Militairen uit Nederland, de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en België konden worden geïdentificeerd en gevolgd. Na een reis op Polarsteps zetten niet alle gebruikers hun gps-locatie uit.
Daardoor kon FTM nog steeds zien waar mensen zich bevonden. Gebruikers waren te volgen naar huis, maar bijvoorbeeld ook naar militaire bases in zowel Nederland als het buitenland. Omdat inlichtingendiensten hierin geïnteresseerd zijn, is het risicovol dat deze informatie openbaar is.
De journalisten zagen dat een militair die vorig jaar zomer op vakantie was in Oostenrijk, een aantal maanden later naar een legerbasis in Litouwen ging voor een NAVO-missie. Ook op de terugweg was hij te volgen. Vermoedelijk reisde hij mee met een transport van zwaar militair materieel.
Zwarte lijst
Na vragen van FTM heeft de Nederlandse krijgsmacht besloten om Polarsteps op een zwarte lijst te zetten. De app kan binnenkort niet meer worden geïnstalleerd op apparaten van de strijdkrachten en wordt automatisch verwijderd als die er al op stond.
Polarsteps zei gisteren in een reactie dat er geen sprake is van een datalek. Volgens het bedrijf zijn er geen privégegevens gelekt of gedeeld. Toch heeft Polarsteps een aantal aanpassingen doorgevoerd in de beveiliging. Zo moet grootschalige toegang tot publieke gebruikersdata worden voorkomen.
Westnijlvirus rukt verder op: meer dan duizend besmettingen binnen Europa
5 september 2026 10:54
In het afgelopen muggenseizoen zijn in Europa 1086 officiële besmettingen met het westnijlvirus geregistreerd. Dat blijkt uit cijfers van het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC). De infecties zijn vastgesteld in vijftien verschillende landen.
Het gaat hierbij om besmettingen die mensen binnen Europa opliepen; mensen die besmet raakten buiten Europa zijn niet in de cijfers van het ECDC opgenomen.
De meeste besmettingen werden geregistreerd in Italië: 516. Daarna volgen Griekenland en Spanje met respectievelijk 284 en 88 besmettingen.
Dode in Nederland
Het RIVM meldde donderdag dat dit jaar in Nederland zeker negen mensen het westnijlvirus hebben opgelopen. Een van hen is overleden, een persoon van 75 jaar uit Utrecht met een onderliggende aandoening. Ook overleed er een vrouw uit Drenthe aan het virus, maar omdat zij de besmetting opliep in Zuidoost-Europa wordt zij niet meegerekend bij de negen Nederlandse besmettingen.
Het westnijlvirus komt vooral voor bij vogels. Het kan bij de gewone huissteekmug belanden wanneer die zich voedt met het bloed van een besmette vogel. Een mug kan het vervolgens weer overdragen op mensen en andere dieren. In augustus werd voor het eerst sinds 2020 het virus in Nederland vastgesteld, dit gebeurde tijdens een wetenschappelijk onderzoek van bloedbank Sanquin onder bloeddonoren.
Kwetsbare personen
Het risico dat een mens overlijdt aan een besmetting is klein, aldus het RIVM. 80 procent van de besmette personen krijgt geen klachten, 19 procent krijgt milde griepachtige klachten als koorts, hoofdpijn en spierpijn. Een procent krijgt ernstige neurologische klachten, zoals een hersen- of hersenvliesontsteking. Het zijn vooral ouderen en kwetsbare personen die risico lopen.
Uit tunnel geredde Nepalees: 'Wilde iedereen redden, kon daarom zelf niet wegkomen'
5 september 2026 09:37
De redding gisteren van twee Nepalezen uit een ondergelopen tunnelcomplex, biedt hoop dat er tien dagen na de vloedgolf nog meer mensen gered kunnen worden. Een van de mannen zei dat hij ondergronds contact had met andere opgesloten collega's.
"We hadden contact met wat vrienden, we spraken drie of vier mensen die dichtbij waren", zei de 30-jarige Sanjay Sah tegen reddingswerkers toen hij uit de tunnel werd gehaald. "De tunnel is erg lang en misschien moesten mensen zich er wel diep in terugtrekken toen het water kwam."
Vanmorgen werd nog een derde overlevende uit de tunnel gered. Het gaat om een Chinees staatsburger, die begeleid door reddingswerkers op eigen kracht de tunnel uit kon lopen. Hij werd naar een klaarstaande helikopter geleid om naar het ziekenhuis te worden gebracht.
In de plaats Nuwakot werd daarnaast een vrouw gered uit een huis. Zij is naar Kathmandu overgevlogen om behandeld te worden.
Sah (30) werd gisteren samen met zijn 45-jarige collega Kabir Maharjan gered. Samen werkten ze in een waterkrachtcentrale in het gebied dat vorige week woensdag werd getroffen door de verwoestende vloedgolf. Sah vertelde dat hij kort voor de ramp een waarschuwing binnenkreeg toen hij aan het werk was in de controlekamer.
"Er waren toen 40, 45 mensen aanwezig en ik wilde iedereen redden. Ik kon niet zomaar zelf wegrennen. Ik vertelde dat er een grote ramp was gebeurd en iedereen naar buiten moest. Daardoor verloor ik zo veel tijd dat ik zelf niet meer op tijd kon wegkomen."
Sah en Maharjan zijn nog te verzwakt zijn om gedetailleerd te vertellen wat er daarna precies gebeurde. Maar het reddingsteam zag overal sporen van de chaos die was uitgebroken: modder, bomen en zware apparatuur blokkeerden de toegangswegen tot het tunnelcomplex.
Met explosieven wordt op verschillende plekken geprobeerd daar een weg doorheen te banen op zoek naar nog meer overlevenden. De reddingswerkers hakken ook gaten door het plafond van de tunnelbuizen om binnen te komen. Bij een van de zes installaties waar wordt gewerkt boorden ze door 2,5 meter gesteente om binnen te komen.
Probleem daarbij is dat zware apparatuur zoals graafmachines moeilijk op de rampplek kan komen. Bruggen en wegen zijn weggespoeld. Er zijn inmiddels katrolverbindingen aangelegd om personen over de rivier te krijgen, maar het leger is nog bezig met het aanleggen van noodbruggen waar voertuigen overheen kunnen.
Ook in de tunnels zelf is het moeilijk werken. Op sommige plekken is de doorgang zo versmald dat reddingswerkers op hun buik door de modder moeten kruipen. Elders staat nog zo veel water dat er gebruikt wordt gemaakt van rubberboten om verder te komen.
Tweede leven
Groot was dan ook blijdschap toen de reddingswerkers in het donker ineens de stemmen hoorden van Sah en Maharjan. De mannen werden op brancards en de ruggen van hulpverleners naar de uitgang gebracht. Onder luid gejuich kwamen ze gisteren uit het gat omhoog.
"Wat voor dag is het vandaag?", wilde Sah weten, doordat hij door de ondergrondse duisternis elk besef van tijd was kwijtgeraakt. Hij vertrouwde zijn redders toe dat hij met een mantra constant voor zijn overleving had gebeden." Dat heeft geholpen", meende een van hen. "Dit is alsof je een tweede leven krijgt."
De redding zie je in deze video:
De broer van Maharjan zegt al die tijd hoop te hebben gehouden. "Er moest toch een plek zijn waar ze zich veilig konden schuilhouden? Ik was er weleens geweest, dus dat gaf me hoop dat ze ergens veilig konden zijn."
Toch zegt Maharjans vrouw dat hij er aanvankelijk slecht aan toe was. "Hij herkende me eerst niet. Hij zei alleen: 'Wat is me overkomen?' en 'Waar ben ik?'" Door de eerste hulp knapte hij iets op, maar het was wel nodig hem over te brengen naar een intensive care in Kathmandu. Tijdens dezelfde reddingsoperatie werden ook twee lichamen gevonden.
Gestaag gaan reddingswerkers verder met hun inspanningen. Bij andere tunnels zijn ze al tientallen meters doorgedrongen, zonder overlevenden te vinden. In totaal houden de autoriteten er rekening mee dat er zo'n 900 mensen vast zijn komen te zitten in ongeveer 9,5 kilometer aan tunnels.
Trump-vertrouweling Bartiromo ineens weg als presentator Fox News
5 september 2026 08:13
Het plotselinge vertrek van een prominente Fox News-presentator wekt verbazing in de VS. De zender maakte donderdag bekend dat Maria Bartiromo haar laatste uitzending had gehad, zonder mee te delen waarom er afscheid van haar werd genomen. Mogelijk spelen te nauwe banden met de regering-Trump een rol.
"We danken Maria voor haar werk de afgelopen 12,5 jaar en wensen haar alle geluk in een nieuw hoofdstuk", is het enige dat de zender erover kwijt wil. Bartiromo zelf heeft nog niet over haar vertrek gesproken. Op haar X-account en website staat nog steeds dat ze bij Fox werkt.
Bartiromo had twee populaire shows bij Fox: Mornings with Maria en Maria Bartiromo's Wall Street. Beide programma's worden overgenomen door een roulerend team van presentatoren, onder de namen Mornings with Fox Business Network en FBN's Wall Street.
Trump-connectie
Bartiromo onderhield nauw contact met president Trump. Ze was een van de eersten die hem interviewden na zijn vertrek uit het Witte Huis in 2021. Ook na zijn terugkeer ging ze bij hem langs om over zijn agenda voor zijn tweede termijn en de Iran-oorlog te praten. Hun vertrouwensband leidde ertoe dat Trump haar aanstelde als lid van de raad van bestuur van het Kennedy Center toen hij daar meer getrouwen installeerde.
Verschillende media melden dat het nauwe contact ook heeft geleid tot haar ontslag. Bartiromo zou een intern Fox-document hebben doorgespeeld aan een Witte Huis-medewerker. Het ging om een instructie die Fox-programma's van de directie hadden gekregen over hoe er moest worden omgegaan met een bepaalde Trump-speech.
In die toespraak uitte Trump uitvoerige en onbewezen beschuldigingen over stembusfraude. Toen Fox programma's opdroeg die beschuldigingen geen lucht meer te geven, zou Bartiromo dat bevel hebben doorgespeeld naar een Witte Huis-contact. Het Witte Huis bekritiseerde vervolgens Fox publiekelijk.
Verdachtmakingen
Fox zal huiverig zijn geweest Trumps onbewezen beschuldigingen over stembusfraude te herhalen omdat er nog altijd een miljardenproces over een soortgelijke zaak tegen de zender loopt. Stemcomputerbedrijf Smartmatic eist miljarden schadevergoeding van Fox, Trump en verschillende van zijn medestanders wegens aantijgingen van stembusfraude.
Fox schikte eerder al in een soortgelijke zaak voor 787 miljoen dollar. Bartiromo werd overigens in beide zaken genoemd als een van de grootste verspreiders van die verdachtmakingen.
Bartiromo's advocaat zegt dat er veel onwaarheden de ronde doen over het conflict. Hij zegt daar in een later stadium dieper op in te willen gaan, mogelijk tijdens een rechtszaak tegen Fox. Hij spreekt tegen dat zijn cliënt is ontslagen.
Trump noemt ondertussen Bartiromo een vriendin en "een prachtpersoon met veel talent", die ook in de toekomst "ongetwijfeld weer succesvol zal zijn". Toen vicepresident Vance werd gevraagd of Bartiromo wellicht de vervanger kan worden van de net opgestapte woordvoerder Karoline Leavitt, achtte hij die kans onwaarschijnlijk. Hij zei verder uit "de personele beslommeringen van mediabedrijven te blijven".
Podcast De Dag: als de AfD het voor het zeggen krijgt in Saksen-Anhalt
5 september 2026 07:00
De rechtsradicale partij stevent af op een forse verkiezingswinst in de Duitse deelstaat en zou daar niet alleen de grootste partij kunnen worden, maar door het kiessysteem ook als enige partij kunnen gaan regeren. Alternative für Deutschland wil in dat geval enkele radicale veranderingen doorvoeren, met name in het onderwijs.
Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.
Verslaggever Dieuwke van Ooij reisde voor Nieuwsuur af naar Saksen-Anhalt. Op een campagnebijeenkomst ziet ze hoe mensen uren in de rij staan voor een handtekening van Ulrich Siegmund, de lijsttrekker van de AfD in Saksen-Anhalt. Hij is hun enige hoop, zeggen ze.
Van Ooij vertelt in de podcast over deze charismatische lijsttrekker, die tot voor kort nog verkoper was van parfums en nu met een positief verhaal naar buiten probeert te treden. Ze sprak hem ook zelf en vroeg hem wat enkele opmerkelijke punten uit zijn partijprogramma in de praktijk zouden betekenen. Zo wil Siegmund aparte scholen voor vluchtelingen en gehandicapten, minder aandacht voor de holocaust tijdens de Duitse geschiedenisles en er moet meer aandacht komen voor Russische les.
Reageren? Mail dedag@nos.nl
Presentatie en montage: Elisabeth Steinz
Redactie: Judith van de Hulsbeek
Eindredactie: Rosanne Sies