Na verlenging op verlenging nu echt de laatste show van Soldaat van Oranje
11 juli 2026 13:18
Na bijna zestien jaar en verlenging op verlenging valt dit weekend definitief het doek voor de musical Soldaat van Oranje. De langstlopende musical van Nederland stopt na bijna 4000 voorstellingen, die werden gezien door meer dan vier miljoen bezoekers.
De musical vertelt het waargebeurde verhaal van verzetsstrijder Erik Hazelhoff Roelfzema, die tijdens de Tweede Wereldoorlog als Engelandvaarder naar Londen vluchtte, van daaruit zendapparatuur naar Nederland smokkelde en als piloot betrokken was bij bombardementen op Duitsland.
De rol werd in al die jaren door maar liefst 31 acteurs vertolkt. De eerste die dat deed was Matteo van der Grijn, die er met trots op terugkijkt. "Het was fantastisch om samen met regisseur Theu Boermans vanaf het begin deze voorstelling neer te zetten en te maken met elkaar. Dat hij daarna nog bijna zestien jaar is gespeeld, is absurd."
Meedraaien met decor
Voor de musical werd een nieuwe theatervorm in het leven geroepen, waarbij de 1100 bezoekers per voorstelling 360 graden meedraaien naar het decor. Op Vliegkamp Valkenburg in Katwijk werd een theaterhangar speciaal daarvoor gebouwd.
"Dat vergde een nieuwe manier van spelen", zegt Van der Grijn. "Als acteur moest je niet verdwijnen op het grote podium, daarom moest je meer geven met je stem en goed kunnen articuleren."
Voor producent Fred Boot is het einde een bitterzoet besluit. Hij is vanaf het begin nauw bij de musical betrokken. "In 2003 stuurde ik mijn eerste e-mail naar Erik Hazelhoff Roelfzema. Nu, 23 jaar later, zijn we op dit punt beland."
Bij het grote publiek werd Soldaat van Oranje ook bekend door de reclames met de slogan: 'De voorstelling die geschiedenis schrijft, nu verlengd tot ...'. Jarenlang werd de speelperiode opnieuw verlengd. "Een soort Heintje Davids", zegt Boot. "Mensen dachten dat we al vaker waren gestopt. Dat hebben we nooit gezegd, maar nu is het echt voorbij."
Oorlog voor nieuwe generaties
Boot wilde met de musical een verhaal vertellen dat volgens hem dreigde te verdwijnen. "Jongere generaties moesten begrijpen wat de oorlog betekende voor hun ouders en grootouders. We vertelden de oorlog van generatie op generatie. Na afloop stelden kinderen hun ouders vragen. Zo ontstond het gesprek waar we op hoopten."
Van der Grijn liep steevast na afloop van de voorstelling de foyer in om de reacties van het publiek op te halen en met bezoekers in gesprek te gaan. "Ik hoorde daar altijd bijzondere anekdotes, ook van veel mensen die de oorlog hadden meegemaakt."
Volgens Boot is die inhoud altijd leidend gebleven, ondanks het grote succes. "We hebben ons nooit laten leiden door de commerciële kant. Het verhaal stond altijd voorop."
Over kwetsbare vrijheid
Daar is regisseur Theu Boermans het mee eens: "Het verhaal was een soort hybride vorm tussen theater, film en musical, mede door het draaiende theater." Volgens hem is de musical altijd actueel gebleven. "Het verhaal is polarisatie overstijgend, het is een verhaal dat verbindt en ons eraan herinnert hoe gebrekkig en kwetsbaar de vrijheid die we hebben is."
Vandaag spelen de acteurs de laatste voorstelling voor publiek en genodigden, zondagmiddag wordt de allerlaatste voorstelling in besloten kring gespeeld.
Rode Kruis: 'Genant dat onveilige situatie in Ter Apel niet kan worden opgelost'
11 juli 2026 12:47
Het Rode Kruis noemt het "genant" dat Nederland er niet in slaagt om een veilige plek te regelen voor de asielzoekers die op het voorterrein van het aanmeldcentrum in Ter Apel verblijven. De organisatie blijft voorlopig weg van het terrein, omdat de veiligheid van hulpverleners en hulpvragers niet kan worden gewaarborgd.
"Het gaat op het moment om tussen de 40 en 100 mensen in een land van 18 miljoen en dat wij dat niet kunnen oplossen, is een genante situatie", zegt directeur Harm Goossens van het Rode Kruis.
Volgens Goossens wordt de onveilige situatie vooral veroorzaakt door een kleine groep mannen. Hij spreekt van "kleine vechtpartijen, intimidaties en een grimmige sfeer". "Er zitten mensen bij die al in het aanmeldcentrum zaten in Ter Apel. Er komen ook mensen van buitenaf, maar dat is niet helemaal duidelijk", zegt Goossens.
Het Rode Kruis besloot gisteren daarom voorlopig te stoppen met hulpverlening op het voorterrein. "Mijn mensen waren niet meer veilig", zegt Goossens. Volgens hem bleek de politie de afgelopen week niet genoeg veiligheid te kunnen bieden. "Dat is de reden dat we zijn weggegaan. Zodra de veiligheid weer gewaarborgd kan worden, komen wij zeker weer terug als dat nodig is."
Ook Vluchtelingenwerk Nederland is niet meer aanwezig op het voorterrein van het aanmeldcentrum. De afgelopen week vonden op het voorterrein twee steekincidenten plaats. Die gebeurden dinsdag en woensdag. Daarbij raakten twee mensen gewond. Op dezelfde plek waren de afgelopen weken vaker ruzies en vechtpartijen.
Verslaggever Marieke de Vries:
"Toen we vanmorgen vroeg bij het centrum aankwamen, waren de buitenslaapplekken leeg en verlaten. Wel hingen er wat mannen met koffers en tassen rond en lag er een man te slapen onder het matrixbord. Daarop staat nog steeds vermeld dat mensen zich met hun vragen bij het Rode Kruis en Vluchtelingenwerk kunnen melden. Maar die organisaties zijn er dus niet meer.
Een Koerdische en een Pakistaanse man wilden wel met ons praten over de ontstane situatie, maar op het moment dat wij de camera aanzetten, ging een andere man door het lint. Hij begon te schreeuwen en tegen het bord van het COA te slaan. Je voelde de hele sfeer omslaan naar een gespannen situatie. Grote kerels deinsden terug. De beveiliging hield afstand. We zijn rustig achteruitgelopen om hem niet verder te verontrusten.
Later vertelden de Koerd en de Pakistaan ons dat dit vaker gebeurt. Veel mensen zijn bang voor vechtpartijen en om beroofd te worden van hun geld of telefoon."
Sinds 20 mei brengen enkele tientallen asielzoekers overdag hun tijd door op het voorterrein van het aanmeldcentrum, omdat er binnen geen plek voor hen is. 's Nachts verblijven zij in een noodopvanglocatie. Het Rode Kruis deelde tot nu toe maaltijden, water en dekens uit en zorgde voor beschutting.
Goossens pleit op korte termijn voor een noodopvanglocatie waar meer dan honderd mensen kunnen verblijven. "Ik doe dan ook echt een stevige oproep aan alle gemeenten om hier naar voren te stappen. Dat geeft ademruimte aan de mensen in Ter Apel", zegt hij. "Dit moeten we als Nederland toch kunnen oplossen."
De gemeente Westerwolde - waar Ter Apel onder valt - zegt het besluit van het Rode Kruis en VluchtelingenWerk te betreuren. Volgens de gemeente laat het zien "hoe ernstig de problemen inmiddels zijn geworden".
Westerwolde herkent het beeld van een verslechterde veiligheidssituatie en wijst erop dat extra politie en handhaving geen structurele oplossing zijn. Volgens de gemeente moet het ministerie snel zorgen voor voldoende opvangplekken elders in het land.
De politie zegt dat op iedere melding wordt gereageerd en dat tegen strafbare feiten wordt opgetreden. Wel benadrukt de politie dat zij niet verantwoordelijk is voor het toezicht of de beveiliging van het voorterrein. De politie herkent het beeld van oplopende spanningen en zegt hierover voortdurend contact te hebben met de betrokken organisaties.
Hulporganisatie MiGreat blijft wel hulp bieden aan asielzoekers op het voorterrein van het aanmeldcentrum in Ter Apel, meldde RTV Noord gisteren. Volgens de organisatie weegt de hulpvraag zwaarder dan de veiligheidsrisico's. MiGreat deelt onder meer water, voedsel en tenten uit aan mensen die niet in de nachtnoodopvang verblijven.
Drie aangespoelde bruinvissen na maanden terug naar zee: 'Bijzonder moment'
11 juli 2026 12:45
Drie bruinvissen die afgelopen voorjaar aanspoelden op verschillende plekken langs de Nederlandse kust, hebben het opvangcentrum van stichting SOS Dolfijn weer verruild voor de Noordzee. Na maanden van intensieve zorg zijn ze voldoende aangesterkt om zelfstandig verder te gaan.
De twee mannetjes, die SOS Dolfijn Jantje en Roelof heeft genoemd, strandden in maart langs de kust van Vlieland. Het was voor het eerst dat twee bruinvissen op dezelfde locatie werden gevonden, schrijft regionale omroep NH. Bruinvissen zijn over het algemeen geen sociale dieren en zwemmen vaak alleen.
Schimmelinfectie in de longen
De mannetjes kwamen gehavend aan wal: Roelof was aangevallen door een grijze zeehond en Jantje had behalve beschadigingen aan de huid ook een schimmelinfectie in de longen.
Een paar weken later spoelde op Texel een vrouwtje aan, door SOS Dolfijn Coco genoemd. Ze was erg verzwakt en kon niet zelfstandig zwemmen. In het bassin moest ze 24 uur per dag ondersteuning krijgen om te voorkomen dat ze zou verdrinken.
Uit uitgebreide gezondheidstests is gebleken dat het drietal voldoende is aangesterkt om er weer op uit te gaan. Ze zijn vanaf Den Helder teruggebracht naar zee. Vanaf de boot zagen de dierverzorgers 'hun' bruinvissen nog een paar keer boven water komen om adem te halen, zegt een woordvoerder. "Een bijzonder moment."
Lenteperiode
De drie walvisachtigen waren op het moment van aanspoelen ongeveer één jaar oud, vertelde Jeroen Hoekendijk van SOS Dolfijn eerder. Volgens hem zwemmen bruinvissen in de lenteperiode vaker langs de Nederlandse kust, wat verklaart dat sommige aanspoelen.
"Bovendien verlaten jonge bruinvissen in deze periode hun moeder en gaan ze zelfstandig verder. Omdat ze nog weinig ervaring hebben, is de kans groter dat ze aanspoelen."
Behalve Coco, Jantje en Roelof strandden afgelopen maart nog twee bruinvissen: op Ameland en langs de Zeeuwse kust. Zij overleefden het niet.
Al 6600 hectare grond verwoest door dodelijke natuurbrand in Zuid-Spanje
11 juli 2026 12:27
De natuurbrand die in het zuiden van Spanje aan minstens twaalf mensen het leven heeft gekost, heeft volgens de hulpdiensten al 6600 hectare land in de as gelegd. Dat is een gebied groter dan Ameland.
De brand brak donderdag uit in Los Gallardos, in de provincie Almería. 23 mensen worden nog steeds vermist. Acht mensen raakten gewond. Van hen zijn er vier ernstig aan toe. Zij zijn voor behandeling overgebracht naar Sevilla. 1405 mensen zijn geëvacueerd.
De slachtoffers werden overvallen door het zich snel verspreidende vuur, meldt de Spaanse omroep RTVE. In de dichte rook kozen sommigen ervoor de aanbevolen evacuatieroute te verlaten en een alternatieve route te kiezen, waarna ze ingesloten raakten door de oprukkende vlammen.
Er wonen veel buitenlanders in het gebied. Onder de doden zijn in ieder geval vier Britten. Ook enkele Belgen zijn omgekomen, al is nog niet duidelijk hoeveel. In Madrid verrichten forensisch specialisten genetisch onderzoek om de slachtoffers te identificeren.
Brandweereenheden werkten de hele nacht door om het vuur te bestrijden:
Het gebied waar de branden woeden, is slecht toegankelijk. Het is een ruig terrein, met veel verspreide huizen en boerderijen en talloze ravijnen, dat moeilijk bereikbaar is voor zwaar materieel. Inmiddels zijn de weersomstandigheden in het gebied verbeterd, waardoor de brandweer beter in staat is het vuur te blussen.
"Dit is de eerste dag waarop we de brand direct kunnen bestrijden", aldus Antonio Sanz, het hoofd van de Andalusische hulpdiensten, vandaag. Door de wind die het vuur aanwakkerde was de brandweer tot nu toe vooral bezig de verspreiding van het vuur te beperken.
De brand bij Los Gallardos is de dodelijkste in de recente geschiedenis van Spanje. Het dodental loopt mogelijk nog op.
Meta stopt met AI-functie voor foto's op Instagram na kritiek
11 juli 2026 11:13
Meta stopt na een paar dagen alweer met het nieuwe AI-programma voor foto's op Instagram. De functie kreeg veel kritiek omdat die de privacy van mensen zou schenden.
Met Muse Image konden Instagram-gebruikers plaatjes maken die gebaseerd zijn op foto's van anderen, zonder toestemming. Door de gebruikersnaam van iemand met een openbaar account in te voeren, verwerkte de AI-functie een foto in een andere afbeelding.
De functie kreeg veel kritiek, ook omdat Instagram-gebruikers er automatisch voor werden aangemeld. Het moederbedrijf van Instagram lanceerde Muse Image afgelopen dinsdag.
Op sociale media werd opgeroepen om de functie uit te zetten. Ook de Amerikaanse acteursvakbond SAG-AFTRA deed die oproep aan zijn leden en sprak van een "volslagen misrekening van het publieke sentiment" door Meta.
'Schiet doel voorbij'
Meta trekt het boetekleed aan en zegt in een verklaring dat het zijn intentie was om "een nuttige creatieve tool te bieden" en "mensen controle te geven over de vraag of hun openbare content op deze manier gebruikt mocht worden".
"We hebben de feedback gekregen dat deze functie zijn doel voorbijschoot, dus is deze niet langer beschikbaar", aldus Meta.
SAG-AFTRA reageert positief op het besluit van Meta. "Gezien de alom bekende gevaren van digitale replica's zonder toestemming, is een functie die dit gedrag aanmoedigt onverstandig. We waarderen het dat ze ermee stoppen."
Laptops, spelcomputers en smartphones veel duurder door AI-datacenters
11 juli 2026 10:56
Een nieuwe laptop, een PlayStation 5 of smartphone is tegenwoordig een stuk duurder dan een paar maanden geleden. Dat komt doordat een belangrijk onderdeel flink duurder is geworden: de chip met werkgeheugen. Die worden massaal opgekocht voor AI-datacenters, waardoor er veel minder overblijft voor de apparaten in de elektronicawinkel.
"We waren eigenlijk gewend dat apparaten steeds goedkoper worden", zegt Tomas Hochstenbach van techsite Tweakers, die de ontwikkelingen volgt. "Dus dat je na één of twee jaar een betere laptop of telefoon kan kopen voor hetzelfde geld. Dat is nu gewoon niet meer zo. Je koopt op dit moment waarschijnlijk een slechter apparaat dan een jaar geleden."
Het verschil is goed te zien in de computerwinkel van Menno Romeijn in Valkenswaard. Hij laat twee laptops zien die erg op elkaar lijken. De ene heeft een geheugenchip van 8 GB en kost 549 euro. "Die andere heeft 16 GB, maar verder heel vergelijkbare specificaties", zegt hij. Door het extra werkgeheugen betaal je veel meer: deze laptop is 200 euro duurder.
Traag door onvoldoende geheugen
Laptops en andere apparaten hebben werkgeheugen nodig om taken uit te voeren. Met onvoldoende werkgeheugen wordt een apparaat op een gegeven moment erg traag. "Als je alleen wil internetten of wil e-mailen, heb je aan 8 GB wel genoeg", zegt Romeijn. "Maar als je er iets meer mee wil doen, zoals een filmpje kijken, uitgebreid met Excel werken of heel veel tabbladen open hebben, is 16 GB wel handiger."
De stijgende geheugenprijzen hadden in het najaar al gevolgen voor mensen die zelf pc's bouwen om te gamen. Zij kopen het werkgeheugen als los onderdeel. Dat was toen al flink duurder. Toen al waarschuwden fabrikanten van Windows-laptops, zoals HP en Dell, dat de stijgende prijzen gevolgen zouden hebben voor producten met een geheugenchip.
Tientallen tot honderden euro's
"Je betaalt nu gewoon 50, 100 of 200 euro meer, afhankelijk van hoeveel geheugen erin zit", zegt Hochstenbach op basis van gegevens uit Pricewatch, een prijsvergelijker van Tweakers voor laptops, smartphones en andere elektronica.
Hetzelfde zie je bij een van de populairste smartphones van Samsung, zegt hij. "De Galaxy A-modellen van dit jaar zijn 50 euro duurder dan die van vorig jaar, terwijl het eigenlijk precies dezelfde telefoon is, met net zoveel geheugen. Dus als je een net zo goede telefoon wil als vorig jaar, betaal je gewoon meer."
Dat geldt ook voor spelcomputers: de PlayStation 5 is nu 100 euro duurder dan begin dit jaar. Microsoft heeft aangekondigd dat de Xbox vanaf augustus duurder wordt. In Nederland gaat de prijs met 50 euro omhoog, laat het bedrijf weten.
Minder laptop voor hetzelfde geld
"Het is lastig om prijsverhogingen van een specifieke Windows-laptop te zien", zegt hij. "Dat komt omdat fabrikanten elk model maar een paar maanden verkopen, voordat het nieuwe model op de markt komt." Een uitzondering daarop is Apple, die dezelfde laptops veel langer verkoopt en ze vorige maand minimaal 100 euro duurder maakte.
Fabrikanten van Windows-laptops doen ook iets anders: ze plaatsen niet 16 GB, maar 8 GB werkgeheugen in hun laptop, terwijl de prijs hetzelfde blijft. Ze willen hun laptops niet te duur maken, zegt Hochstenbach. "Ze maken dus een minder goede laptop. Als je nu in de winkel een laptop van 500 euro koopt, krijg je voor dat geld gewoon minder laptop dan vorig jaar."
Einde niet in zicht
Het lijkt er niet op dat geheugenchips de komende tijd weer goedkoper worden, integendeel. De drie grote fabrikanten verwachten dat de vraag voor AI-datacenters blijft toenemen. Xbox-maker Microsoft verwacht dat werkgeheugen tegen de herfst van 2027 nog eens twee keer zo duur is.
De Zuid-Koreaanse chipmaker SK hynix zei in oktober al genoeg bestellingen te hebben voor alle chips die het bedrijf in 2026 kan maken. Samsung, dat naast smartphones ook geheugenchips maakt, zegt dat bezorgde klanten nu al doorgeven hoeveel chips zij in 2027 nodig hebben. En de Amerikaanse chipmaker Micron verwacht nog tot zeker 2028 tekorten.
"Heel lang was het advies bij nieuwe laptops en smartphones: wacht even met kopen, want straks is die goedkoper", zegt Hochstenbach van Tweakers. "Dat is niet meer zo. De AI-bedrijven hebben een onstilbare honger naar rekenkracht. Dit hebben we niet eerder gezien. Wie nu een laptop of spelcomputer wil kopen, is daarvan de dupe."