Ingrepen China en VS maken gewild metaal wolfraam schaars, Europa betaalt hoofdprijs
19 augustus 2026 16:50
De prijs van het keiharde metaal wolfraam gaat door het dak. Wolfraam wordt gebruikt om in andere metalen te boren, machines te bepantseren en het metaal zit in kogels en raketten. In tijden van wereldwijde onrust is er meer vraag naar het metaal, vooral vanuit defensie.
In anderhalf jaar tijd is de prijs in Europa vernegenvoudigd. Omdat China en de Verenigde Staten hun wolfraam in eigen land houden wordt het metaal schaarser. Daarvoor waarschuwt het Centre for Materials & Resilience (CMR), dat de beschikbaarheid van cruciale grondstoffen onderzoekt.
Die schaarste heeft ook gevolgen voor Zwaan Metaal in Dordrecht. "Onze grote zorg is niet de prijs, maar of we kunnen leveren", zegt directeur Wieneke van Hal. "We hebben besloten de voorraad te verdubbelen."
Slijtvast
Het Dordtse bedrijf levert beschermlagen voor schepen, machine of verpakkingsmaterialen. "Alles wat slijtvast moet zijn", zegt Van Hal. "Door middel van vlamspuiten brengen we bijvoorbeeld wolfraam aan op de naden van een schip. Dan hoeft het veel minder vaak het dok in."
Ook Henk van der Stouwe van metaalrecyclingsbedrijf Cirkulaer in Emmen ziet de prijs oplopen. "We zamelen frezen, boren, wisselplaten en messen in", zegt Van der Stouwe, die het wolfraam er weer van afhaalt en doorverkoopt. "We hebben veel afnemers in Duitsland. Dat kan zijn voor de productie van gereedschap, coatings of voor de wapenindustrie."
Eerder kocht hij wolfraam in voor 12 tot 20 euro per kilo. Inmiddels ligt de inkoopprijs op zo'n 100 euro per kilo. Dat leidt ook tot meer interesse in het recyclen van wolfraam. "Gelukszoekers", noemt Van der Stouwe deze nieuwe concurrenten.
China en VS
Dat de prijs van wolfraam zo oploopt, komt vooral door China. Dat land haalde in 2025 naar schatting 67.000 ton wolfraam uit mijnen, bijna 80 procent van de wereldwijde totale productie. Met een paar kleinere wolfraammijnen in Oostenrijk, Spanje en Portugal kan Europa daar niet tegenop.
Daarbij komt dat China de export van wolfraam heeft beperkt. "Nu de vraag naar wolfraam groeit, draait China de kraan dicht", zegt Benjamin Sprecher, directeur van het CMR en industrieel ecoloog bij de TU Delft.
Om niet te afhankelijk van China te worden, hebben de Verenigde Staten deze maand hun eigen uitvoer van het metaal aan banden gelegd. Gerecycled wolfraam moet voortaan binnen de VS blijven.
Europese bedrijven en landen kunnen nog wel aan wolfraam komen, maar betalen er dus de hoofdprijs voor. En dat terwijl ook hier, sinds de Russische inval in Oekraïne in 2022, herbewapenen en investeren in defensie hoog op de politieke agenda staat.
Europese strategie
Ook als de geopolitieke spanning afneemt, kan China de markt bepalen, waarschuwt Sprecher. "Als Europa besluit om meer wolfraam te mijnen, dan kan China juist de kraan weer openzetten, waardoor de prijs daalt. Dan is het weer niet rendabel voor Europese ondernemers om jarenlang in een mijn te investeren."
Daarom moet Europa een duidelijk strategie aanhouden, staat in het rapport. "We moeten af van die typische Europese neoliberale gedachte dat er altijd een businesscase moet zijn", zegt Sprecher. "Die is er namelijk niet." Europa zou ondernemers die op zoek willen naar wolfraam op het eigen continent jarenlang garanties moeten geven.
Daarnaast wordt er in Europa al wolfraam gerecycled, maar dat zou nog meer kunnen gebeuren. Die voorraad moet dan vervolgens in Europa blijven. En als Europese bedrijven en landen wolfraam nodig hebben, zouden ze het hier moeten kopen. "Buy European", zegt Sprecher.
CU en 50Plus: kabinet hoeft niet te kiezen tussen links en rechts
19 augustus 2026 16:49
Het minderheidskabinet hoeft niet te kiezen of het meerderheden 'over links' of 'over rechts' zoekt. Dat zeggen ChristenUnie en 50Plus, die vanmiddag een gesprek hadden met premier Jetten en de vicepremiers Yesilgöz (VVD) en Van den Brink (CDA).
Volgens 50Plus-leider Struijs is er nog een derde optie: "gewoon doorgaan als minderheidskabinet" en voor elk los voorstel een meerderheid in Tweede en Eerste Kamer zoeken. Hijzelf zou dat "het gunstigst" vinden, want 50Plus is wat hem betreft partij "van het midden" en hij wil steeds kunnen kiezen: "Een goed plan is een goed plan, dat zullen we steunen".
Ook ChristenUnie-leider Bikker is de discussie over links of rechts zat, zegt ze. "Kom op jongens, laten we wat gaan doen. Ik voel me het meest thuis bij oplossingen en kijk gewoon of de plannen deugen. Hier staat iemand die bereid is de hand uit te steken."
Wél keuze maken
Maandag waren er gesprekken met Pro en met JA21. Die partijen willen allebei dat het kabinet wel een duidelijke keuze maakt: over links met Pro, of over rechts met JA21 en één andere partij.
Die andere partij zou de SGP kunnen zijn. Partijleider Stoffer, die vanmiddag ook op Algemene Zaken langskwam, wees op de samenwerking die hij al met JA21 heeft. De twee partijen hebben "best overeenkomsten", zei hij, en hebben samen al wat financiële verkenningen gedaan. Maar het blijven twee losse partijen en voor hetzelfde geld gaan ze volgende week weer hun eigen weg.
Stoffer herhaalde nog eens, wat hij maandag ook tegen de NOS zei, dat hij afhaakt als het kabinet zijn medisch-ethische rode lijn overschrijdt. Hij wil bijvoorbeeld niet meemaken dat een wet voor draagmoederschap verder in behandeling wordt genomen.
Nog anderhalve week
Vanmorgen was er begrotingsoverleg tussen de meest betrokken bewindspersonen. De concept-Miljoenennota, met daarin de begrotingen van de verschillende ministeries, is inmiddels klaar, zei minister Heinen van Financiën na afloop.
Maar er kunnen nog dingen gewijzigd worden. "Het politieke onderdeel" staat volgens Heinen nog niet vast, daar kunnen eventueel nog afspraken over worden gemaakt met oppositiepartijen.
Los van de gesprekken met de top van het kabinet van vandaag en maandag voert de minister van Financiën ook gesprekken met de oppositiepartijen. Volgens Heinen komen de verschillende overleggen, op verschillende niveaus, volgende week "weer bij elkaar".
Het is de bedoeling dat de ministerraad volgende week vrijdag 'een klap' geeft op de stukken, die op Prinsjesdag gepresenteerd worden. Die worden dan ter beoordeling naar de Raad van State gestuurd. Dat is krap dag, beaamde minister Heinen vanmorgen. Hij gaat ervan uit dat hem de komende week nog wel een paar slapeloze nachten te wachten staat.
'Nog veel werk'
SGP-leider Stoffer zei na afloop van zijn gesprek dat het kabinet volgende week vrijdag ook "overeenstemming wil hebben met een meerderheid in de Tweede Kamer". Hij denkt dat dit nog een ingewikkelde puzzel gaat worden. "Als ik het zo zie, moet er nog behoorlijk wat werk gebeuren", zei hij.
De coalitie heeft 66 zetels in de 150 zetels tellende Tweede Kamer. Met de steun van Pro (20 zetels) is er een ruime meerderheid. Met JA21 (9 zetels) telt het op tot 75 en dat is net geen meerderheid (76 zetels). De SGP en de ChristenUnie hebben allebei 3 zetels, 50Plus heeft er 2. Volt (1 zetel) komt maandag nog op gesprek.
BBB (3 zetels in de Tweede Kamer) was in eerste instantie niet uitgenodigd, maar partijleider Vermeer zal dinsdag toch ook nog langskomen. Deze partij kan belangrijk zijn in de Eerste Kamer, waar de coalitie op dit moment 22 van de 75 zetels telt. BBB is daar met 11 zetels de tweede partij (na Pro met 14 zetels).
Exclave Ceuta gaat met spoed 500 minderjarige meisjes naar Spanje overbrengen
19 augustus 2026 16:07
De Spaanse autoriteiten gaan met spoed 500 minderjarige meisjes die vanuit Marokko de grens naar exclave Ceuta zijn overgestoken naar het Spaanse vasteland overbrengen. Dat meldt het Spaanse persbureau EFE. De minderjarigen maakten eind juli samen meer dan 70.000 anderen de oversteek.
Dagblad El País schrijft dat de autoriteiten in Ceuta het noodplan van de Spaanse regering hebben geaccepteerd als een "buitengewone maatregel". Volgens bronnen van het ministerie van Jeugdzaken behoren de meisjes tot de kwetsbaarste groepen onder de in Ceuta gebleven personen.
Van de mensen die eind juli de oversteek maakten, keerde de overgrote meerderheid niet veel later weer terug naar Marokko. Er zijn nog enkele duizenden mensen in Ceuta, van wie een groot deel minderjarig is.
Niet zomaar terugsturen
De opvangcapaciteit in Ceuta is ingericht op slechts negentig minderjarigen. Door het tekort aan opvangplaatsen slapen migranten noodgedwongen op het strand, op straat of op begraafplaatsen. Volgens de Spaanse minister van Volksgezondheid hebben hulpverleners de afgelopen dagen vijf slachtoffers, allen migranten, van verkrachtingen bijgestaan.
Daarnaast mogen alleenstaande minderjarige migranten volgens de Spaanse wet niet zomaar worden teruggestuurd. In overbelaste gebieden moeten alleenstaande minderjarigen binnen vijftien dagen na afronding van hun dossier worden herverdeeld over andere regio's.
Voor het eerst galmt de Champions League-hymne door de Goffert en dat maakt veel los
19 augustus 2026 15:57
"Die Meister! Die Besten! Les grandes équipes! The champions!" Die tekst, op de iconische, bombastische muziek, galmt woensdagavond voor het eerst ooit door het Nijmeegse Goffertstadion van NEC. De club speelt een play-offwedstrijd in de Champions League. En daar hoort de bekende hymne bij, die zonder twijfel veel gaat losmaken bij supporters van NEC.
Beluister hier de muziek waarover het gaat:
Wat is de kracht van de beroemde hymne? "Er zit zó veel belofte in", zegt Carine Lacor, presentator bij NPO Klassiek. "Je weet gewoon: ik ga een goeie pot kijken." Eerder maakte ze de podcast De Klassieker, waarin ze aantoont hoe klassieke muziek en voetbal onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.
Kippenvel
"De opbouw van de tune met de strijkers - tututututu - zorgt ervoor dat je de spanning voelt", zegt Lacor. "En dan komt de inzet van het koor. Dat is het ingrediënt waardoor je kippenvel krijgt. Het is gewoon ongelofelijk glorieus qua melodie." De hymne is te horen vlak voordat een Champions Leaguewedstrijd begint en de spelers naast elkaar opgesteld op het veld staan.
Omdat NEC vorig jaar derde werd in de eredivisie, veroverde de club een ticket voor de voorronde van de Champions League. Daar kwamen de Nijmegenaren doorheen, waardoor ze nu tegen het Noorse Bodo/Glimt in de play-offs staan. Allemaal voor het eerst in de clubgeschiedenis.
"Als ik die tune hoor, krijg ik kippenvel tot achter mijn oren", zegt Hennie Linders, die bekendstaat als 'de grootste NEC-supporter'. Al zo'n vijftig jaar zit hij in de Goffert. "Er kan vanavond wel een traantje gaan vloeien. We waren het lelijke eendje van de eredivisie, nu zijn we de grote zwaan met een Champions League-ticket in de bek."
Wat gebeurt er in ons hoofd?
Wat Linders voelt, heeft alles te maken met de betekenis die de hymne in de loop der jaren heeft gekregen: succes, trots en het gevoel dat je onderdeel bent van iets groters. "In dat opzicht maakt het ook helemaal niet uit hoe de tune klinkt", zegt neuromusicoloog Artur Jaschke. "Het gaat om de associaties die voetbalfans hebben."
Die associaties komen razendsnel op en dat heeft te maken met de kracht van herhaling. "Als voetbalfan heb je de hymne waarschijnlijk al honderden keren gehoord. Dan maakt je brein direct een koppeling met al die positieve gedachtes."
Verder is muziek in het algemeen een erg krachtig middel, zegt Jaschke. Bij Champions Leaguewedstrijden spelen clubs ook altijd met een speciale batch op het shirt. "Maar dat blijft toch veel meer 'gewoon een plaatje'. Terwijl muziek zoveel méér oproept. Dat komt omdat muziek, evolutionair gezien, een heel belangrijk onderdeel is van ons mens zijn."
Hetzelfde liedje
Voor het ontstaan van de hymne moeten we flink terug in de tijd. Want hoewel de hymne in 1992 werd geschreven, ligt de oorsprong van de muziek in de 18de eeuw. Componist Tony Britten liet zich overduidelijk inspireren door de Duits-Britse componist Georg Friedrich Händel (1685-1759).
Luister hier naar 'Zadok the Priest' van Händel, zo'n 300 jaar geleden gecomponeerd:
"Dit stuk wordt nog steeds gebruikt bij de kroningen van Britse koningen en koninginnen", legt klassieke muziekkenner Lacor uit. Componist Britten gaf toe dat hij heeft afgekeken bij Händel. "Vooral de opbouw van het lied en de koorinzet lijken heel erg op elkaar. Daarna heeft hij wel de tekst en melodie aangepast en er een ander stuk van gemaakt."
"En wat Britten ook heel goed heeft gedaan", zegt Lacor, "hij heeft de drie officiële UEFA-talen - Duits, Frans en Engels - erin verwerkt. Die Meister, de kampioen. Les grandes équipes, de grootste teams. The champions, de kampioenen." Dat werkt verenigend, zegt Lacor. "Want iedereen uit heel Europa hoort er wel iets van zijn eigen taal in."
Onvergetelijk
Iets voor 21.00 uur is het zover: dan galmt de legendarische tune door het Goffertstadion. Daarna kan NEC-Bodo/Glimt beginnen. Voor superfan Linders wordt het hoe dan ook een onvergetelijke avond. "Ik heb wat hartproblemen, dus ik moet me nog een klein beetje koest proberen te houden. Maar als ik een keer de pijp uit moet gaan, dan maar bij zo'n wedstrijd."
Podcast De Dag: wat de dood van de Britse hoogleraar Jason Arday losmaakt
19 augustus 2026 15:34
Op z'n 37ste werd hij de jongste zwarte hoogleraar ooit op de prestigieuze universiteit van Cambridge. Z'n verhaal trok veel aandacht en hij stond volop in de schijnwerpers. Die schijnwerpers brandden feller en feller toen hij werd beschuldigd werd van plagiaat en fraude.
De Britse universiteit begon een onderzoek en Arday (41) stapte op, in de hoop dat hij met rust gelaten zou worden. Maar de discussie werd niet minder. Vrijdag werd Arday dood gevonden. Wat speelt er rondom zijn persoon?
Luisteren?
Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.
De dood van Arday maakt een discussie los over diversiteitsbeleid, hoe universiteiten mensen aanstellen en de rol van de media. Correspondent Fleur Launspach zet de gebeurtenissen die zoveel druk op hem zetten op een rij. In korte tijd werden bijvoorbeeld ruim 180 stukken over hem geschreven.
Hoogleraar Judi Mesman van de Universiteit Leiden doet onderzoek naar mensen van kleur in leiderschapsposities en hoort de schok onder hen. Velen zijn bang dat zo'n heksenjacht ook in ons land kan plaatsvinden.
"Zij merken dat er altijd krachten om hen heen zijn die denken: ja, maar die kan daar helemaal niet zitten, die is daar helemaal niet geschikt voor", zegt Mesman. "En dat elke aanleiding om iemand ten val te brengen gebruikt wordt. Dat is een heel onveilig gevoel."
In deze podcast wordt gesproken over zelfdoding. Denk jij aan zelfdoding? Bel 24/7 gratis en anoniem met 113 of chat op 113.nl.
Reageren? Mail naar dedag@nos.nl
Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek
Redactie: Judith van de Hulsbeek & Elisabeth Steinz
Zeker 23 doden bij botsing tussen busje en vrachtwagen in Brazilië
19 augustus 2026 13:38
Bij een frontale botsing tussen een busje en een vrachtwagen in Brazilië zijn zeker 23 mensen omgekomen en vijf gewonden gevallen, melden Braziliaanse media. De gewonden zijn naar het ziekenhuis gebracht. Het is niet duidelijk hoe zij eraan toe zijn.
Het ongeval gebeurde rond 03.30 uur lokale tijd op de weg BR-373 bij Imbituva in de zuidelijke deelstaat Paraná. Volgens de verkeerspolitie zijn de meeste slachtoffers inzittenden van het busje. Ook de chauffeur van de vrachtwagen is om het leven gekomen.
"Voorlopig bewijsmateriaal wijst erop dat de vrachtwagen op de andere rijbaan terechtkwam en frontaal op de bus botste. De omstandigheden worden ter plaatse onderzocht", aldus de verkeerspolitie. De weg is afgesloten vanwege het onderzoek.
De vrachtwagen was onderweg van Carambeí naar Prudentópolis. De minibus was van de gezondheidsdienst van Imbituva en reed naar ziekenhuizen in de regio rond Curitiba, de hoofdstad van de deelstaat.