Van Oekraïne tot Iran: overwinning Democraten zal wereldwijd impact hebben
4 november 2026 20:01
De klinkende verkiezingsoverwinning van de Democraten bij de Congresverkiezingen zal niet alleen in de VS, maar ook in het buitenland veel teweegbrengen. Zo'n drastische omkering van de machtsverhoudingen in Washington kan niet onopgemerkt blijven in landen als Oekraïne, Iran en Israël.
Het verschil wordt pas duidelijk nadat de nieuw gekozen Amerikaanse Congresleden echt beginnen. Dat gebeurt op 3 januari. Dan nemen de verkiezingswinnaars in het Capitool machtige posities in: het Huis van Afgevaardigden, de Senaat en ook de invloedrijke buitenland- en inlichtingencommissies in het Congres krijgen naar verwachting allemaal Democratische voorzitters.
Trump wordt dan ook wat de Amerikanen een lame duck noemen: een vleugellamme president. Hij zal niet langer de comfortabele verhouding met een meewerkende Republikeinse meerderheid in het Congres hebben. De Democraten zullen waarschijnlijk dwars voor zijn politieke agenda voor het binnenland gaan liggen en vice versa. Een politieke impasse dreigt.
Nog steeds veel macht
Het is een bekend patroon in de Amerikaanse politiek dat een vleugellamme president zijn aandacht verlegt naar buitenlandbeleid. Dat wordt vaak gezien als een poging van de president om zijn politieke nalatenschap te smeden tijdens zijn laatste twee jaar in het Witte Huis.
De Amerikaanse grondwet geeft de president namelijk veel macht op het gebied van buitenlandbeleid - macht waar Trump al veel gebruik van heeft gemaakt, bijvoorbeeld door Iran aan te vallen en veel landen hoge handelstarieven op te leggen. Wat kan het Congres daartegen doen? En wat gaat het buitenland ervan merken?
Oekraïne en Rusland
Dit voorjaar zette Trump vrijwel alle financiële en militaire hulp aan Oekraïne stop, waardoor het land zich niet kan verdedigen tegen de Russische raketten en drones die daar dagelijks slachtoffers maken.
En vorige maand hief Trump de Amerikaanse sancties op tegen Russische diesel, naar eigen zeggen om iets te doen tegen de hoge brandstofprijzen in de VS. De stap was zeer tegen de zin van Oekraïne, omdat de dieselverkoop de Russische oorlogskas spekt.
Veel Congresleden - ook veel Republikeinen - zijn boos over Trumps koers richting Moskou en Kyiv. Het Congres zou met een nieuwe wet hulp aan Oekraïne kunnen hervatten en de import van Russische brandstof kunnen stoppen. Meerdere Republikeinen in het huidige Congres zijn daar ook uitgesproken voorstander van.
Ook in het nieuwe parlement zullen Republikeinen zich daar wellicht bij aansluiten, al was het maar om zich te distantiëren van Trumps warme banden met Poetin. Halen de voorstanders van zo'n wet een twee derde-meerderheid in zowel het Huis als de Senaat, dan kan Trump de hervatting van hulp aan Oekraïne niet eens met een veto tegenhouden.
Iran
"We moeten de oorlog in Iran meteen stoppen", zei de gedoodverfde Democratische voorzitter van het nieuwe Congres, Hakeem Jeffries, tegen CNN. Trump vroeg geen toestemming van het Congres om de oorlog in Iran te beginnen, ook al is dat formeel verplicht.
In de maanden daarna diende de Democratische minderheid in het Congres meerdere resolutievoorstellen in om hem terug te fluiten. Eén daarvan is met steun van enkele Republikeinen aangenomen, maar vervolgens genegeerd door Trump.
De nieuwe Democratische meerderheid in beide kamers heeft de macht om de defensie-uitgaven in te perken. Daarmee kunnen ze enige grip krijgen op de oorlog tegen Iran.
Ondanks de ferme taal van Democraat Jeffries kan het Congres de oorlog niet eigenhandig beëindigen. Wel kunnen de Democraten Trump ervan weerhouden op grote schaal te escaleren door er simpelweg geen geld voor vrij te maken. De vraag is of de Democraten dat zullen doen.
Want Iran lijkt vastbesloten om de Straat van Hormuz in zijn greep te houden en daarmee de gas- en olieprijzen op de wereldmarkt hoog te houden. Dat pleit voor voortzetting van de oorlog, zullen sommige Congresleden misschien denken.
Een Amerikaanse capitulatie daar zou zich ook tegen de Democraten kunnen keren. Er bestaat dus een kans dat Trump het Congres nog voor zich weet te winnen op dit punt.
Israël
Vooral door het genocidaal geweld in Gaza en de warme banden tussen Trump en premier Netanyahu is de steun voor Israël onder de Democraten sterk gedaald. Onder hun leiding zou het Congres de miljarden aan Amerikaanse militaire hulp aan Israël kunnen stopzetten.
Vlak voor de verkiezingen beloofde Trump zelf om dat te doen, vanaf begin volgend jaar. Hij zei dat Israël die hulp niet nodig heeft en voortaan kan betalen voor Amerikaanse wapens.
Het was een poging te elfder ure om de Democraten de wind uit de zeilen te nemen en kwam te laat om het verschil te maken. Maar met die uitspraak op zak wordt het in het Congres wellicht nog makkelijker om de rechtstreekse hulp aan Israël aan banden te leggen.
Aan de andere kant blijven de Democraten diep verdeeld over Israël. Toen de Democraten in het Congres afgelopen zomer voorstelden om de hulp aan Israël stop te zetten, stemde minder dan de helft van hun eigen volksvertegenwoordigers mee. Ook na de verkiezingen zullen er Democraten in het Congres zijn die Israël willen ontzien.
Mogelijk bereiken de Democraten onderling een compromis en nemen ze een minder verreikende maatregel, zoals het stopzetten van de levering van zware bommen aan Israël of het opleggen van sancties aan het land voor de uitbreiding van Joodse nederzettingen op de Westoever.
Humanitaire hulpprogramma's
Trump heeft vorig jaar zo'n 5 miljard dollar aan hulp via USAID stopgezet, waardoor grote buitenlandse hulpprogramma's tegen honger en voor de preventie van ziektes als ebola en aids moesten worden opgedoekt.
Hoewel de Democraten die acties van Trump niet ongedaan kunnen maken en zij USAID geen nieuw leven kunnen inblazen, kunnen ze wel via wetten een deel van de buitenlandse hulp hervatten.
'Organisaties voor mensenrechten breken onder Amerikaanse druk met Strafhof'
4 november 2026 19:50
Zeker twintig mensenrechtenorganisaties hebben sinds vorig jaar hun samenwerking met het in Den Haag gevestigde Internationaal Strafhof (ICC) flink ingeperkt of volledig gestaakt.
Dat blijkt uit een rondgang van onderzoeksplatform Investico en het Duitse medium Süddeutsche Zeitung bij honderd organisaties zonder winstoogmerk, in samenwerking met weekblad De Groene Amsterdammer.
Veel ngo's durven niet meer met het Strafhof samen te werken als gevolg van de sancties die de Verenigde Staten in februari vorig jaar aan het Strafhof oplegden. Zo zijn verschillende mensenrechtenorganisaties gestopt met de samenwerking omdat hun contracten met Amerikaanse financiers hen dat verbieden.
Meerdere organisaties zijn in stilte gestopt met hun werk, schrijft Investico. Het gaat onder meer om grote organisaties zoals Human Rights Watch.
Beperkende sancties
Het Strafhof wordt hard geraakt door de sancties, bleek eerder ook uit onderzoek van persbureau AP. De Amerikaanse president Trump stelde die strafmaatregelen in per decreet, nadat het Hof arrestatiebevelen had uitgevaardigd tegen onder meer de Israëlische premier Netanyahu, wegens oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid.
Dat sanctiepakket bestaat uit financiële straffen en visumrestricties voor mensen die het ICC helpen bij het onderzoek naar Amerikaanse burgers en bondgenoten van de VS, zoals Israël.
Door de sancties hebben medewerkers geen toegang meer tot hun eigendommen en tegoeden in de VS, zoals geld dat zij op een Amerikaanse bankrekening hebben staan. Ook mogen zij niets meer van Amerikaanse bedrijven kopen of gebruik maken van hun diensten.
Onlangs deed de regering-Trump daar nog een schepje bovenop, met nieuwe financiële maatregelen die grotendeels volgend jaar in moeten gaan. In een videoboodschap zei buitenlandminister Rubio dat de VS "transacties met dit losgeslagen hof" zal verbieden.
Geen bewijsmateriaal, geen onderzoeken
De organisaties met sterke lokale netwerken zijn onmisbaar in het voorbereiden van strafzaken, omdat ze onder meer bewijsmateriaal, ooggetuigenverslagen en nieuwe bewijsvormen leveren waarmee het Hof verder kan. Ook zijn zij vaak als eerste ter plaatse en kunnen ze ook specialistische expertise delen over lokale wetgeving.
"Ze zijn een erg belangrijk deel van ons werk", zegt voormalig hoofdaanklager Fatou Bensouda tegen Investico. "Ze onderzoeken niet voor ons, maar voorzien ons wel van tips, waardoor we manieren kunnen vinden om bewijs te staven."
Bensouda werkte tot 2021 voor het ICC en werd zelf geraakt door Amerikaanse sancties toen zij in 2020 op een zwarte lijst werd gezet.
Wat doet het Internationaal Strafhof?
Het Internationaal Strafhof onderzoekt, vervolgt en berecht personen die worden beschuldigd van mensenrechtenschendingen en dient als aanvulling op de nationale rechtbanken van aangesloten landen. Het hof doet onder meer onderzoek naar genocide, oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid.
Alle landen in de Europese Unie zijn verplicht om besluiten van het Strafhof uit te voeren, vanwege het Statuut van Rome. Het hof wordt niet door alle landen in de wereld erkend. Zo erkennen onder meer de Verenigde Staten, Israël, Rusland en Iran het hof niet.
Mogelijk ligt het aantal organisaties dat de samenwerking heeft gestopt hoger. Volgens Investico weigeren veel ngo's openlijk met journalisten over de gevolgen van de sancties te spreken.
Een aantal organisaties deed dat wel. Zo laat Save the Children Nederland weten moeite te hebben met het vinden van een nieuwe vorm van samenwerking. Het platform Forensic Architecture zegt de werkrelatie met het ICC te heroverwegen.
Vrees voor meer sancties
Ook onderzoeken die op het eerste oog niets met de Verenigde Staten of Israël te maken hebben worden daarbij geraakt. "Zo werd het een Europese organisatie, die onderzoeken in Oost-Afrika, het Midden-Oosten en Oekraïne doet, door een Amerikaanse donateur verboden om zijn geld te gebruiken ten behoeve van het Strafhof", schrijft Investico.
Ook Europese organisaties die niet direct onder de sancties vallen, hebben de samenwerking gestaakt. "Het risico om zelf gesanctioneerd te worden, en dat daarmee al ons andere werk in gevaar komt, kunnen we niet accepteren", vertelt een Duitse ngo aan de onderzoekers.
Drie mannen de cel in voor miljoenenfraude met valse retourzendingen bij Amazon
4 november 2026 18:57
Twee mannen van 30 en 32 jaar uit Hoogeveen en een man van 34 jaar uit Emmer-Compascuum zijn door de rechtbank in Assen veroordeeld tot een celstraf, omdat zij webwinkel Amazon hebben opgelicht. De drie hebben miljoenen buitgemaakt met valse retourzendingen.
Dat deden de mannen door dure spullen zoals telefoons, smartwatches en andere elektronica te bestellen en de pakketjes vervolgens zonder inhoud weer terug te sturen. Ze vulden de dozen met waardeloze materialen, die overeenkwamen met het gewicht van de oorspronkelijke zending. Daardoor verwerkte Amazon het als een retour en keerden ze het aankoopbedrag uit.
Per toeval
De politie kwam de drie bij toeval op het spoor. De 30-jarige hoofdverdachte werd begin 2023 gearresteerd in Hoogeveen na een schietpartij. In een loods ontdekten agenten vervolgens drugs en stellingen vol met luxegoederen. Niet veel later werd duidelijk dat vanaf het adres van de man wel heel veel zendingen terug naar Amazon werden gestuurd.
Al snel ontdekte de politie dat hij niet alleen handelde. In het huis van een plaatsgenoot vonden ze meer bewijs van zogenaamde 'refundfraude' in de vorm van contant geld, nog in dozen verpakte goederen, telefoons, computers en verzendlabels.
Ook de man uit Emmer-Compascuum bleek accounts bij de webwinkel te hebben waarmee veel spullen zijn besteld en geretourneerd. Daarnaast had hij geldtelmachines, verzendcodes, lege enveloppen, geodriehoeken en een barcodescanner in huis.
Eis van 2,5 miljoen
De man uit Hoogeveen kreeg een gevangenisstraf van bijna drie jaar (35 maanden) opgelegd. Zijn 32-jarige plaatsgenoot moet 20 maanden de cel in. De man uit Emmer-Compascuum kreeg een straf van 10 maanden, waarvan 5 voorwaardelijk. Daarnaast moet hij 480 uur aan taakstraf uitvoeren.
Daarnaast eist Amazon een schadevergoeding van in totaal zo'n 2,5 miljoen dollar van de drie fraudeurs, meldt RTV Drenthe. De multinational kan daarvoor nog naar de burgerlijke rechter.
Tot 30 procent minder veehouderijen verwacht als gevolg van stikstofplannen
4 november 2026 18:48
Meer dieren per bedrijf, 10 tot 30 procent minder veehouderijen in Nederland en een landbouwsector die beter in balans is met wat ons land kan dragen. Daartoe leiden de stikstofplannen van minister Van Essen van Landbouw, verwachten Wageningse onderzoekers. Ook stellen ze dat de plannen de voedselzekerheid niet in gevaar brengen.
"Het stikstofpakket is zeer ingrijpend voor de betrokken boerenfamilies", benadrukt hoofdonderzoeker Petra Berkhout van de Wageningen Universiteit direct. "Tegelijkertijd is krimp van de veehouderij nodig om natuur- en milieudoelen te halen en is het cruciaal dat overheden weer vergunningen kunnen verlenen. Als een deel van de veehouders stopt, biedt dat bovendien ruimte en kansen voor de veehouders die doorgaan."
Berkhout en collega's voerden het onderzoek uit in opdracht van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, zoals vaker gebeurt bij vergaande kabinetsplannen. Het onderzoek van de Wageningen Universiteit is een eerste, grove analyse van de economische impact van de stikstofplannen zoals Van Essen die in juni presenteerde op boerenbedrijven.
In die plannen waren veel details niet uitgewerkt en zaten nog veel onzekerheden. In het stikstofwetsvoorstel dat Van Essen gisteren presenteerde, week hij - na een zomer met demonstraties door boeren en intensieve gesprekken met de landbouwsector - op een paar punten af van zijn eerdere plannen, maar het grootse deel is ongewijzigd.
Forse investeringen
Voor melkveehouders zijn de doelen waaraan ze in de toekomst moeten voldoen het meest concreet. Het gaat bijvoorbeeld om de hoeveelheid ammoniak die ze mogen uitstoten en eisen aan de hoeveelheid weiland per koe. In een steekproef bij melkveehouders zagen de onderzoekers dat minder dan 5 procent van de melkveebedrijven nu al voldoet aan de eisen van het kabinet.
Dat betekent dat veel veehouders fors moeten investeren om te voldoen aan wat het kabinet van hen vraagt. Er is weliswaar een stikstoffonds om veehouders daarbij te helpen, maar Berkhout verwacht dat zelfs met die ondersteuning een aanzienlijk deel van de veehouderijen het niet redt, ook in andere sectoren dan de melkveehouderij.
"Als we naar alle sectoren in de veehouderij kijken, verwachten we zonder de stikstofplannen al dat zo'n 10 procent van alle bedrijven tussen nu en 2035 stopt", zegt Berkhout. "Als gevolg van de stikstofplannen verwachten we 10 tot 30 procent extra stoppers in die periode." In totaal gaat het dus naar verwachting om 20 tot 40 procent minder veehouderijen in 2035.
Schaalvergroting
"Of je door kan gaan, hangt af van hoeveel vet je op de botten hebt", zegt Berkhout. Ze verwacht dat grote bedrijven makkelijker overeind blijven, omdat ze meestal meer kunnen investeren. "Vergelijk het met het verduurzamen van je woning. Iemand met een hoger inkomen kan makkelijker een warmtepomp kopen dan iemand die minder verdient."
De stikstofplannen werken schaalvergroting dus verder in de hand, verwachten de onderzoekers. "In 2000 had een melkveebedrijf gemiddeld 51 koeien, nu zijn dat er 114", zegt Berkhout. "Een gemiddelde varkenshouderij heeft 3900 varkens en een gemiddeld pluimveebedrijf 45.000 leghennen. Die aantallen zullen toenemen."
Berkhout ziet schaalvergroting niet per se als iets negatiefs. "Het belangrijkste is dat de veehouderijen aan de wet voldoen en ons eten zo schoon mogelijk produceren. Kosten voor extra milieu-investeringen landen vaak op het erf in plaats van in de prijs van producten. Het is dus best logisch dat boeren meer dieren willen om de kosten terug te verdienen."
Tegelijkertijd betekent dit niet dat alle kleine of middelgrote bedrijven zullen verdwijnen. "Er is altijd een diversiteit aan bedrijven en dat blijft zo", verwacht Berkhout. "Kleine bedrijven zijn vaak al minder intensief of hebben er inkomstenbronnen bij, zoals een boerderijwinkel. Als ze aan de normen voldoen, kunnen ook zulke bedrijven in de toekomst blijven bestaan."
Meer dan we zelf eten
De voedselzekerheid komt door de stikstofplannen niet in gevaar, concluderen de onderzoekers. "De plannen hebben vooral effect op het aantal dieren dat we in Nederland houden. We importeren in Nederland weliswaar wat rundvlees, maar van alle andere dierlijke producten produceren we veel meer dan we zelf opeten", zegt Berkhout.
Met de presentatie van de stikstofplannen gisteren - waarin niet alle details zijn uitgewerkt en dus nog onzekerheden zitten - is dit onderzoek volgens Berkhout niet achterhaald.
"Vooral in de zones rond natuurgebieden kunnen nog zaken veranderen, maar de totale opgave voor de landbouw om de uitstoot van ammoniak met 42 tot 46 procent te verminderen, is niet veranderd. In grote lijnen kloppen onze conclusies dus nog."
Oekraïense onderscheiding voor Melania Trump voor bemiddeling bij bestand in Olesjky
4 november 2026 18:25
De Oekraïense president Zelensky heeft de Amerikaanse first lady Melania Trump de hoogste Oekraïense onderscheiding voor vrouwen toegekend. Aanleiding is haar bemiddelende rol bij het tot stand brengen van het bestand van de door Rusland bezette stad Olesjky.
In het Oekraïense presidentiële decreet wordt verwezen naar Trumps "aanzienlijke persoonlijke bijdrage" aan humanitaire steun voor Oekraïne en haar inzet voor Oekraïense kinderen, onder wie kinderen die vanuit door Rusland bezette gebieden zijn gedeporteerd of gedwongen verplaatst.
Langste lokale onderbreking
Trump ontvangt de hoogste graad van de Orde van Vorstin Olha, een onderscheiding die speciaal is bedoeld voor vrouwen. Eerdere ontvangers zijn onder anderen de voormalige voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden Nancy Pelosi en EU-buitenlandchef Kaja Kallas.
Tijdens de zes dagen durende gevechtspauze werden de wapens in de Zuid-Oekraïense stad neergelegd en konden voedsel, medicijnen en andere hulpgoederen de stad bereiken. Het ging om de langste lokale onderbreking van de gevechten sinds de grootschalige Russische invasie van Oekraïne in 2022.
De meeste mensen uit de stad waren al gevlucht, maar er bevonden zich nog zo'n 1700 mensen in de stad die geen kant op konden. Voor het bestand van start ging, dreigde een hongersnood voor hen. Volgens Trump zijn tijdens het bestand bijna 800 mensen geëvacueerd.
Inwoners van Olesjky waren blij en zichtbaar geëmotioneerd door de evacuatie:
Nadat ze in augustus 2025 een persoonlijke brief aan de Russische president Poetin had gestuurd, kwamen gesprekken op gang over de terugkeer van de kinderen, schrijft The Kyiv Independent. Daarin spoorde ze hem aan om vrede te sluiten, met het oog op de kinderen die daardoor zijn geraakt.
Zowel de Russische als de Oekraïense autoriteiten hebben Melania Trump bedankt voor het tot stand brengen van het staakt-het-vuren, al gaven zij geen nadere toelichting over de aard en omvang van haar betrokkenheid.
Volgens het Witte Huis werkten Melania Trump als "exclusief bemiddelaar" en haar vertegenwoordigers rechtstreeks samen met de Russische en Oekraïense leiding om de voorwaarden voor een lokaal staakt-het-vuren vast te leggen.
Bijna vijf jaar oorlog
De onderscheiding komt op een moment dat Russische aanvallen op Kyiv vandaag urenlange stroom- en waterstoringen hebben veroorzaakt in de Oekraïense hoofdstad. Ook meldt The Kyiv Independent vandaag doelwit te zijn geworden van een Russische cyberaanval. De site is wel nog te bereiken.
Het dodental na een grote aanval op Zaporizja van maandag is opgelopen tot 40. Daarmee gaat het om een van de dodelijkste aanvallen sinds het begin van de oorlog, die inmiddels richting vijf jaar gaat.
Er werden die dag negen bommen gedropt op het gebouw in Komysjoevacha, in de regio Zaporizja, waar humanitaire hulp werd uitgedeeld. Het gebouw fungeerde ook als schuilplaats. Het dorp ligt vlak bij het front.
Morgen reizen Oekraïense en Russische delegaties naar het Witte Huis. Melania Trump zal in de middag een toespraak houden over Olesjky.
Verdachten Tarwekamp: plan ging van stelen bruidsjurken tot brandstichten
4 november 2026 17:52
Meer duidelijkheid over wat er precies voorafging aan de verwoestende explosie in een flat aan de Tarwekamp twee jaar geleden. Dat probeerde de rechtbank in Den Haag vanmiddag te krijgen van de vier verdachten die tijdens de eerste zittingsdag werden gehoord. Zes mensen overleefden die explosie niet.
Vanochtend werd de hoofdverdachte Moshtag B. al gehoord door de rechters. B. werd bevraagd over verklaringen van hemzelf, de drie andere verdachten en die van zijn ex-vriendin. Het was haar bruidsmodezaak waarop de aanslag met zwaar vuurwerk en zo'n 175 liter benzine gericht was.
Bezitterig en jaloers
In het verhoor met de hoofdverdachte en de verklaringen van zijn ex-vriendin komt naar voren dat zij zich in de relatie aanvankelijk prettig verwend voelde. Hij nam haar vaak mee uit eten, gaf haar veel cadeaus en een maandelijkse toelage. Later in de relatie werd Moshtag B. bezitterig en jaloers omdat hij dacht dat zijn vriendin vreemdging.
Zo hing hij geregeld rond bij haar woning en haar bruidswinkel en kloonde Moshtag B. haar telefoon, waardoor hij kon meelezen met haar berichten op onder meer sociale media. Ook zou hij haar hebben verboden met andere mannen om te gaan en verplicht hebben een leugendetectortest te ondergaan. Kort nadat zij de relatie uiteindelijk had beëindigd, vond de verwoestende explosie plaats in de bruidsmodezaak op de Tarwekamp.
Maandenlang contact
Dat de hoofdverdachte zich in zijn eer aangetast voelde en haar financieel kapot wilde maken, bleek al eerder uit een reconstructie van NOS. Maar hoe dat precies moest gebeuren, was lang onduidelijk voor de medeverdachten Mourad B., diens neef Ilias B. en Adil A., zo verklaarde het drietal in hun verhoren vandaag.
Uit die verhoren bleek dat ze al maanden voor de uiteindelijke explosie op 7 december contact hadden met de hoofdverdachte. Zo lichtten ze toe hoe ze lange tijd niet precies wisten wat ze moesten gaan doen, en in opdracht van wie. Ze verklaarden dat ze sinds augustus meermaals in verschillende samenstellingen zijn samengekomen om plannen te bespreken.
Mourad B., werd als eerste betrokken door de hoofdverdachte, die hij kende uit Roosendaal. Moshtag B. zou hebben uitgelegd dat hij in opdracht van een organisatie een aanslag wilde plegen bij een bruidsmodezaak.
Van jurken stelen naar brandstichten
Maar wat voor schade ze precies moesten aanrichten bleef lange tijd ongewis en was geregeld onderwerp van gesprek bij de verdachten. Zo beweerde Mourad B. dat het in eerste instantie zou gaan om het stelen van bruidsjurken uit de winkel, om die vervolgens te verkopen. Ook stelden verdachten dat ze schade in de bruidsmodezaak zouden aanrichten door tegels kapot te slaan of verf op de muren aan te brengen.
In het najaar namen de voorbereidingen een vlucht en kochten ze spullen voor het stichten van een brand. Ook deden de verdachten via ChatGPT onderzoek naar welk middel het beste brandt en kochten ze jerrycans. Over hoe veel benzine er precies nodig was, volgde veel discussie.
Daarnaast werd gezocht naar fakkels die het vuur zouden verspreiden en spraken de verdachten over de aanschaf van Cobra's, zwaar illegaal vuurwerk. Die zouden uiteindelijk zijn gekocht door Ilias B. Ook werden setjes zwarte kleding aangeschaft die de verdachten konden dragen bij de aanslag.
170 liter benzine
Die kleding trokken ze voor het eerst aan op 30 november. Toen trof de politie per toeval een witte Ford Transit-bus bij een winkelcentrum in Oosterhout, met daarbij Mourad B. en Ilias B. gekleed in het zwart. Zij stonden daar te wachten op Adil A., die was afgehaakt van de klus. De politie trof de mannen daar met veertien jerrycans met 170 liter benzine. Ondanks vermoedens van een aanslagpoging, werden ze de dag erna vrijgelaten.
Een week later gingen Mourad B. en Ilias B. met nieuwe kleding en jerrycans benzine naar de Tarwekamp, waar ze de ontploffing in de vroege ochtend veroorzaakten. Volgens Moshtag B. wist hij niet dat zij zoveel benzine zouden gebruiken.
Hijzelf was op dat moment in Londen. Hij was zijn ex-vriendin achterna gereisd. Aan het einde van het verhoor vertelde hij hoe hij kennisnam van de aanslag. "Ik werd wakker en het eerste wat ik dacht was: 'is dit de Tarwekamp?'. Pas toen ik haar auto en de luchtfoto zag, wist ik dat het daar was."