Golfstaten schreeuwen om onderhandeling, vanuit VS, Israël en Iran vooral oorlogstaal
11 maart 2026 15:57
De Verenigde Staten, Israël en Iran zitten nog volop in de oorlogsmodus met aanvallen over en weer. De Golfstaten, die zich al hebben moeten verdedigen tegen duizenden drones en raketten, willen liever vandaag dan morgen een eind aan de oorlog door onderhandelingen.
De Amerikaanse minister van Defensie Hegseth zei gisteren nog dat het "de meest intense dag" van de luchtaanvallen in Iran zou zijn. De VS en Israël zullen "overtuigend winnen", beweerde hij.
Geen onderhandelingen
Iraanse leiders sluiten op hun beurt onderhandelingen uit. De voorzitter van het Iraanse parlement zegt dat het land "absoluut niet op zoek is naar een staakt-het-vuren".
"We vinden dat de agressor een klap in zijn gezicht moet krijgen, zodat hij nooit meer zal overwegen ons geliefde Iran aan te vallen."
De oorlogstaal wordt in de regio kracht bijgezet door voortdurende aanvallen. Iran valt daarbij niet alleen Israël en Amerikaanse militaire bases in de Golfregio aan, maar ook burger- en commerciële doelen in de Golfstaten.
Luchthaven Dubai doelwit
Vandaag waren schepen in de Perzische Golf doelwit van Iran, evenals de luchthaven van Dubai, in de Verenigde Arabische Emiraten. Daarnaast viel Iran olie-installaties in Saudi Arabië aan.
Iran kondigde verder aan dat het banken en andere financiële instellingen in het Midden-Oosten gaat aanvallen, als vergelding voor Amerikaans-Israëlische aanvallen op banken in Iran.
Daarnaast is de smalle en economisch belangrijke Straat van Hormuz al dagen de facto afgesloten door de dreiging van Iraanse drones en raketten. Normaal passeren dagelijks ongeveer 160 handelsschepen, inclusief tankers met vloeibaar gas en olie, de zeestraat. Maar nu gebeurt dan nauwelijks meer. Met stijgende energieprijzen tot gevolg.
5,6 miljard dollar
Met raket- en droneaanvallen laat het Iraanse regime zien dat het ook op dag twaalf van de oorlog nog kan terugslaan, ondanks de massale bombardementen door Israël en de Verenigde Staten op militaire doelen in Iran. Volgens bronnen hebben de Amerikaanse aanvallen al ruim 5,6 miljard dollar aan munitie gekost.
The New York Times schrijft dat sommige functionarissen binnen de regering-Trump steeds pessimistischer worden, omdat ze geen duidelijke strategie zien om de oorlog te beëindigen.
Ook waren er militair adviseurs die al voor de oorlog waarschuwden dat Iran agressief en fel zou reageren op een Amerikaans-Israëlische aanval, hoewel er ook adviseurs waren die dachten dat de oorlog snel ten einde zou zijn als de kopstukken van het Iraanse regime waren uitgeschakeld.
Iraanse reactie verrast VS
In de praktijk blijkt dat Iran nu veel agressiever reageert dan tijdens de twaalfdaagse oorlog in juni vorig jaar. Toen vielen de VS en Israël met name het nucleair programma aan. Iran reageerde met afgemeten salvo's raketten en drones op Amerikaanse militaire bases en Israël.
Hegseth erkende gisteren dat de felle reactie van Iran tegen zijn buurlanden het Pentagon enigszins had verrast.
Volgens Midden-Oostendeskundige Paul Aarts roepen de Golfstaten steeds luider om diplomatie. "Iran lijkt een slimme strategie te voeren en er misschien wel voor te zorgen dat de Golfstaten nog veel meer druk gaan zetten op president Trump om te stoppen met de oorlog."
Uit toespraken en interviews van Trump blijkt geen duidelijke Amerikaanse strategie. De doelen van de oorlog leken de afgelopen anderhalve week fluïde. Trump had het al eens over regime change, het treffen van het nucleaire programma, maar ook over het vernietigen van raketten en raketinstallaties.
Ook over de duur van de militaire actie kwamen vanuit het Witte Huis wisselende signalen. Eerst zou de oorlog een dag of vijf duren, later werden het enkele weken en maandag zei Trump dat de oorlog voorbij is als Iran de VS, Israël of hun bondgenoten niet meer kan aanvallen.
In de Amerikaanse politiek is ook kritiek op de oorlog, met name vanuit de Democratische Partij. Senator Chris Murphy plaatste na een briefing een bericht op X waarin hij de oorlogsstrategie onsamenhangend en onvolledig noemde.
Bagatelliseren
De gevolgen zijn wereldwijd voelbaar in de olieprijs en mogelijke tekorten, aangezien de luchtvaartmaatschappijen Qatar Airways, Etihad en Emirates samen goed zijn voor zo'n 13 procent van het wereldwijde vrachtvervoer via de lucht.
Ook dit lijkt de Amerikaanse regering te hebben onderschat, schrijft The New York Times. Waarschuwingen van adviseurs dat Iran over zou kunnen gaan tot economische oorlogsvoering door scheepvaartroutes te blokkeren, werden in de wind geslagen.
Trump zou die waarschuwingen volgens de krant hebben gebagatelliseerd als een kortetermijnprobleem dat de missie om het Iraanse regime te onthoofden niet mocht overschaduwen.
Gisteren herhaalde Qatar nog eens dat diplomatie de enige manier is om de oorlog te stoppen. Maar vooralsnog geven Iran, de Verenigde Staten en Israël er geen blijk van dat ze daar al aan toe zijn.
Politieke partijen krijgen waarschuwing om gerichte advertenties
11 maart 2026 15:21
In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van volgende week heeft de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) zo'n veertig gevallen ontdekt van politieke partijen die mogelijk de reclameregels hebben overtreden. Ze hebben een waarschuwingsbrief gekregen.
Volgens de AP zijn zowel lokale als landelijke partijen niet goed op de hoogte van Europese regels die vorig jaar zijn ingevoerd.
Politieke partijen mogen kiezers alleen gericht benaderen als mensen daarvoor toestemming hebben gegeven. "Die toestemming lijkt vaak te ontbreken", schrijft de AP. De partijen riskeren sancties van de AP als zij zich niet aan de regels houden.
'Targeting'
Het gaat om gerichte politieke online reclame, zegt de AP. Door middel van targeting krijgen gebruikers specifieke advertenties te zien zonder dat het duidelijk is waarom zij die zien. Ook is onduidelijk hoe de persoonsgegevens worden gebruikt, die nodig zijn om de kiezers te bereiken.
Ook is reclame te zien op platforms die juist een verbod op politieke advertenties hadden ingevoerd. De AP zegt niet om welke partijen of platforms het gaat, maar deze week bleek dat onder meer op Facebook en Instagram volop politieke advertenties verschijnen.
Strengere regels
Sinds oktober zijn de mogelijkheden om online te adverteren sterk ingeperkt. De strengere regels moeten persoonsgegevens beschermen en buitenlandse beïnvloeding bij verkiezingen tegengaan. Ook moeten de regels leiden tot meer transparantie en controleerbaarheid.
Zo mag een advertentie niet meer persoonsgericht zijn en moet het altijd duidelijk zijn waarom een advertentie op je tijdlijn verschijnt en wie ervoor betaalt. Niet alleen online, maar ook bij campagnes op straat, televisie en op de radio.
Veel socialemediabedrijven zeiden dat politieke advertenties al niet waren toegestaan op hun platforms of stemden in om er volledig mee te stoppen. Ze noemden de nieuwe voorwaarden te complex en onduidelijk.
Toezicht
"We hebben elders in de wereld gezien dat mensen in de opmaat naar verkiezingen op grote schaal gemanipuleerd kunnen worden door persoonsgerichte advertenties, bijvoorbeeld op sociale media", zegt Monique Verdier, vicevoorzitter van de AP. Zo was in 2024 in Roemenië sprake van buitenlandse inmenging via TikTok tijdens de verkiezingscampagne.
Dat gebeurde bij verkiezingscampagnes in meer landen. "Daarvoor werden persoonlijke gegevens uit socialemediaprofielen misbruikt. Dat zorgde voor een groot privacyschandaal en het ondermijnde democratische processen." Toezicht op online politieke advertenties is daarom volgens Verdier van groot belang.
Landen halen recordhoeveelheid olie uit reserves om prijsstijging tegen te gaan
11 maart 2026 14:45
Nederland en 31 andere landen brengen een recordhoeveelheid olie uit hun strategische reserves op de markt. Dit moet de omhooggeschoten olieprijs drukken en de economische schade van de prijspiek dempen.
Het gaat om 400 miljoen vaten olie, maakte het Internationaal Energieagentschap (IEA) in Parijs bekend. Dat is ongeveer evenveel als de wereld in vier dagen gebruikt. Nederland geeft ruim vijf miljoen vaten vrij. In totaal hebben IEA-landen zo'n 1,8 miljard vaten olie achter de hand.
"De prijsstijging op de internationale oliemarkt is zorgwekkend", zegt Stientje van Veldhoven (D66), minister van Klimaat en Groene Groei. "Olieprijzen en de prijzen van olieproducten als diesel en kerosine zijn daardoor overal flink gestegen." Van Veldhoven hoopt met deze stap impact te hebben op de wereldmarkt, omdat zoveel landen samenwerken.
De olieprijs schoot omhoog nadat Israël en de Verenigde Staten waren begonnen met hun aanvallen op Iran, waarna dat land de Straat van Hormuz blokkeerde. Circa een kwart van de totale olietoevoer naar de wereldmarkt gaat via die cruciale route, maar ook de internationale handel in vloeibaar gas is verstoord. Door de oorlog is verder op diverse plekken olie- en gasinfrastructuur getroffen of stilgelegd.
Reserves tegen prijsschokken
De olieprijs ging de afgelopen dagen op en neer, onder meer door nieuws over de oorlog en uitlatingen van de Amerikaanse president Trump. Hoge olieprijzen en grillige prijsbewegingen kunnen leiden tot politieke onrust, omdat mensen in hun portemonnee worden geraakt. Ook kan het de economie schaden omdat bedrijven hogere kosten maken.
Hoeveel effect het vrijgeven van olie exact heeft, is moeilijk te voorzien, zegt Gertjan ten Broeke, directeur van de stichting COVA die de Nederlandse oliereserve beheert. "Het feit dat we strategische oliereserves hebben is natuurlijk een goed ding, zeker als ze ingezet gaan worden. Dat zou de oliemarkten moeten kalmeren."
Ten Broeke waagt zich niet aan het voorspellen van de prijzen. "Er zit natuurlijk ook heel veel sentiment in de olieprijs. Hoelang gaat de crisis nog duren? Wat er gebeurt laat zich ontzettend moeilijk voorspellen."
Reserve zesde maal aangesproken
Het IEA bestaat vooral uit ontwikkelde landen die voor hun economie afhankelijk zijn van (geïmporteerde) olie. Lidstaten zijn verplicht een oliereserve aan te houden die goed is voor circa drie maanden aan import. In IEA-verband spreken ze af wanneer ze olie uit deze voorraad vrijgeven om de gevolgen van onrust te dempen. De olievoorraad is alleen bedoeld voor uitzonderlijke gebeurtenissen, niet voor normale prijsschommelingen.
In totaal hebben IEA-landen 1,2 miljard vaten olie in hun voorraden. Bedrijven beheren ook nog eens 600 miljoen vaten op verzoek van overheden. Dit is slechts een deel van de wereldwijde olievoorraden, maar die staan niet onder controle van het IEA en de lidstaten.
De laatste keer dat het IEA olie vrijgaf, was na de grootschalige invasie van Rusland in Oekraïne in 2022. In twee ronden gingen toen 128 miljoen vaten olie de markt op. Het IEA gaf eerder olie vrij in aanloop naar de Golfoorlog in 1991, toen twee orkanen het Caribisch gebied troffen in 2005 en bij het uitbreken van de burgeroorlog in Libië in 2011.
Opgericht na olieboycot
Nederland is sinds de start in 1974 lid van het Internationaal Energieagentschap, samen met 31 andere landen. Het IEA werd opgericht nadat olieprijzen omhoog waren geschoten door een olieboycot van OPEC, de organisatie voor olieproducerende landen. Zij weigerden olie te leveren aan landen, waaronder Nederland, die Israël steunden in de Jom Kipoer-oorlog.
De oliecrisis maakte duidelijk hoe kwetsbaar westerse landen zijn voor hoge olieprijzen en verstoring van de aanvoer. Het IEA moet de speciale oliereserves coördineren en landen helpen hun energiebeleid af te stemmen. Later werd de organisatie ook een belangrijke bron van energiedata, en na het sluiten van het klimaatverdrag van Parijs schreef het ook rapporten over klimaatbeleid.
Podcast De Dag: verslikt Trump zich in de olie?
11 maart 2026 14:31
De prijzen aan de pomp stijgen door, de zorgen over de wereldwijde toevoer van olie groeien en de oorlog in het Midden-Oosten is nog niet voorbij. Door de Iraanse blokkade van de Straat van Hormuz komt een kwart van de wereldwijde olie niet de markt op. De regering-Trump probeert van alles om de prijsstijging af te remmen, maar kunnen ze een nieuwe oliecrisis voorkomen?
Luister hier:
Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!
Amerika-kenner en journalist voor de Groene Amsterdammer Casper Thomas vertelt dat het hoofdtoneel van de oorlog in Iran is verschoven van het vasteland naar deze nauwe zeestraat. De stijgende olieprijzen raken de VS nog niet heel hard, omdat de Amerikanen niet erg afhankelijk zijn van de wereldmarkt. Maar als dit langere tijd gaat duren, en de midterm-verkiezingen in het najaar dichterbij komen, kan het politieke probleem voor president Trump wel groeien.
Opvallend is dat de afgelopen dagen de olieprijs direct steeg of daalde door uitspraken van Trump zelf. De Amerikaanse president is een van de grote factoren die invloed hebben op de olieprijs, analyseert directeur van het Centre for International Energy Policy (CIEP) Pier Stapersma. Om de olieprijs te laten dalen, kan de Amerikaanse regering van alles proberen, maar essentieel is dat de olietankers weer gaan varen door de Straat van Hormuz.
Reageren? Mail naar dedag@nos.nl
Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek
Redactie: Judith van de Hulsbeek
OM vervolgt pleegvader alsnog voor misbruik in 1992 in De Glind
11 maart 2026 13:41
Een van de voormalige pleegvaders van jeugddorp De Glind in Gelderland wordt alsnog strafrechtelijk vervolgd voor seksueel misbruik in 1992. Het Openbaar Ministerie verdenkt de man van 68 van ontucht met een kind dat destijds 7 jaar oud was.
De dagvaarding is vanochtend bekendgemaakt door strafrechtadvocaat Jordi L'Homme bij Omroep Gelderland. De verdachte, bekend onder zijn initialen C.W., ontkent de beschuldigingen.
In totaal hebben vier oud-bewoners van De Glind aangifte gedaan van langdurig seksueel misbruik en mishandeling door dezelfde pleegvader. Zij kwamen met elkaar in contact na een reportage van Omroep Gelderland in 2022 over misstanden in het jeugddorp, vlak bij Barneveld.
Overtuigend bewezen
Het OM acht in die vier zaken seksueel misbruik wettig en overtuigend bewezen. Toch gaat justitie in drie van de vier zaken niet over tot vervolging, omdat ze volgens de wet zijn verjaard.
De verklaringen uit de drie zaken spelen mogelijk wel een rol in de vierde zaak, die nu wordt voorbereid. Ze kunnen worden gebruikt als zogenoemd schakelbewijs.
Normale jeugd
De Glind wordt een jeugddorp genoemd, omdat er van oudsher uit huis geplaatste kinderen worden opgevangen. De leiding van de gelijknamige stichting zegt de intentie te hebben om de kinderen een normale jeugd te geven binnen een grotendeels gereformeerde dorpsgemeenschap.
In de berichtgeving bij Omroep Gelderland van 2022 was sprake van "tientallen klachten" van misbruik en mishandeling, maar die leidden lang niet allemaal tot een aangifte.
Lang mee weggekomen
"Ik ben heel blij en opgelucht dat C.W. gedagvaard wordt", reageert Miranda, een van de oud-bewoners die wel aangifte deed en meewerkte aan de reportage. "Dat hij zich nu voor de rechter moet verantwoorden voor de misbruikdelicten die hij heeft gepleegd. Hij is er te lang mee weggekomen en de tijd is aangebroken dat onze stem gehoord wordt."
Hoewel drie van de vier zaken geseponeerd zijn, voelt de vervolging in de vierde zaak als een overwinning voor al zijn slachtoffers, zegt Miranda. "En laat dit een boodschap zijn voor andere slachtoffers: er is nog veel mogelijk en jullie zijn niet alleen."
Gezinshuis
De vier oud-bewoners verbleven in de jaren tachtig en begin jaren negentig in hetzelfde gezinshuis in De Glind. Volgens hun verklaringen kwam de pleegvader 's avonds of 's nachts de slaapkamers binnen en betastte hij de kinderen in bed.
Sommigen van de gedupeerden deden als kind al melding van het misbruik bij de directie van het jeugddorp. Toch, zo zeggen zij, mocht de pleegvader kinderen blijven opvangen en zou het seksueel misbruik zijn doorgegaan.
Advocaat L'Homme noemt de strafrechtelijke vervolging van C.W. "een belangrijke stap" en een "erkenning van de slachtoffers".
"Tegelijkertijd gaat hiervan een krachtig signaal uit: ook vele jaren later kan strafvervolging nog plaatsvinden", aldus L'Homme. "Zelfs als het misbruik teruggaat tot de jaren negentig. (Pleeg)kinderen moeten veilig zijn."
Ontkenning
De advocaat van de verdachte houdt het bij een korte reactie. "Wij hebben kennisgenomen van de beslissing van het Openbaar Ministerie om gevolg te geven aan een aangifte", aldus Geertjan van Oosten. "Cliënt betreurt deze beslissing en blijft stellig in zijn ontkenning."
Wanneer de zaak inhoudelijk voor de rechter komt, is nog niet bekend.
Waterbedrijf stuit op duizenden jaren oude grafheuvels in Drenthe
11 maart 2026 13:27
Bij graafwerkzaamheden in het natuurgebied ten noorden van Assen is het Drentse waterbedrijf op oude grafheuvels gestuit met urnen en karrensporen. Archeologen spreken over een tot nu toe onbekend grafveld dat vermoedelijk 2000 tot 4000 jaar oud is.
"Nieuwe grafveldjes vind je eigenlijk niet vaak meer", zegt archeoloog Dave la Fèber bij RTV Drenthe. "Andere grafheuvels zijn bekend, deze is onbekend. Nu we dit weten zijn we heel blij want het levert weer nieuwe informatie op."
Het Drentse waterbedrijf WMD is bezig met de vervanging van de waterleiding in natuurgebied Drentsche Aa. Het gebied staat al heel lang bekend om z'n historische waarde. De beekdalen in het gebied worden door archeologen zelfs gezien als een van de best bewaarde prehistorische cultuurlandschappen van Noord-Europa.
Toch is Edwin Kusters van het waterbedrijf verrast door de vondst. "We wisten dat het gebied 'hoog-archeologisch' was", zegt hij. "Maar dat we daadwerkelijk iets vinden is wel uniek."
Archeoloog Dave La Fèber laat het grafveld zien:
Archeoloog La Fèber: "Mijn collega ontdekte ineens een heel grote vlek en omdat wij dat soort vlekken altijd goed bekijken, heeft hij geconstateerd dat daar crematieresten in lagen. Toen is hij verder gaan kijken en bleken er meerdere grafheuvels te liggen."
De grafheuvels dateren vermoedelijk uit de brons- of ijzertijd. Mensen werden toen niet letterlijk begraven, maar verbrand op het land. Daarna werd de as verzameld en in urnen onder de grond gestopt.
Archeologen vinden nu kleine witte stukjes bot terug. Dat zijn de crematieresten. Ook zijn al stukjes houtskool en stukjes urn aangetroffen.
Hoogste punt
De grafheuvels waren van de hele gemeenschap en werden volgens La Fèber vaak aangelegd op de hoogste punten in het gebied.
Aan de hand van de grootte van de nu gevonden graven denken archeologen te kunnen achterhalen of het om iemand van stand ging of juist niet. "Maar die grootte kan ook weersafhankelijk zijn geweest. Dat je in de zomer een groter graf kreeg dan in de winter", zegt de archeoloog. "Het zijn allemaal dingen die we graag willen weten en waar we onderzoek naar doen."
Nederzetting
Het onderzoek beperkt zich daarbij niet tot de grafheuvels zelf. "Vaak weet je als je een grafveld vindt dat er in de omgeving ook een nederzetting moet zijn geweest", zegt La Fèber. "We moeten als archeologen een reconstructie maken over hoe mensen toen hebben geleefd en in dit geval hoe zij omgingen met hun doden."
Zolang het archeologisch onderzoek loopt, liggen de werkzaamheden aan de nieuwe waterleiding stil. Hoelang dat gaat duren is onbekend.