IJsbanen open ondanks hoge temperatuur: 'Anders in de knel met wedstrijden'
9 oktober 2026 18:25
Ondanks temperaturen rond de 20 graden gingen veel Nederlandse kunstijsbanen afgelopen week weer open. Schaatsers konden niet wachten om het ijs op te gaan, maar anderen kijken er vaak met verbazing naar.
Geregeld klinkt de vraag of het schaatsseizoen niet later kan beginnen. Want hoe hoger de temperatuur buiten, hoe meer energie het kost om een ijsvloer neer te leggen.
IJsmeester Frank Zuurendonk van de baan in Haarlem vindt er wel wat voor te zeggen om later te starten. "Je kunt je afvragen: moet je niet gewoon in november beginnen?"
Maar andere ijsbanen vinden dit geen optie vanwege de wedstrijdkalender van de Nederlandse schaatsbond KNSB en de internationale schaatsbond ISU. "Zolang de ISU-kalender niet verandert, verandert het schaatsseizoen ook niet", zegt ijsmeester Tonnie Horstman van ijsbaan De Scheg in Deventer.
'Beste ijs neerleggen'
Nederland telt 22 vaste kunstijsbanen. Die bepalen zelf wanneer ze opengaan. De meeste doen dat begin oktober. De ijsbaan in Rotterdam opent wel altijd later dan de rest: in november.
De baan in Alkmaar gaat niet begin, maar halverwege oktober open. "We varen onze eigen koers", zegt locatiemanager Roy Lennings. "We willen het beste ijs neerleggen voor onze schaatsers."
Voor de kwaliteit van het ijs is het inderdaad beter om later te beginnen, zegt ijsmeester Zuurendonk van de baan in Haarlem. Niet alleen vanwege de temperatuur, maar vooral vanwege de wind. In oktober is het door de stevige herfstwind vaak moeilijk om goed ijs te maken, zegt de ijsmeester.
Minder energie
In de discussie over de lengte van het schaatsseizoen is ook duurzaamheid een thema. Want ijsbanen zijn energieslurpers. In opdracht van de gemeente Amsterdam werd in 2020 onderzoek gedaan naar het verbruik van verschillende ijsbanen. De baan in Leeuwarden zou per dag 49,3 kilowattuur verbruiken voor iedere kubieke meter ijs. Dat is grofweg net zo veel als een gezin in een week aan stroom verbruikt.
Later in het jaar opengaan zou mogelijk minder energieverbruik betekenen. In november liggen de buitentemperaturen immers lager dan in oktober, waardoor er minder energie nodig is om ijs te maken.
Maar later opengaan is niet de enige manier om energie te besparen, zegt Joris Wouters, directeur van de Jaap Eden Baan in Amsterdam. "We moeten niet kiezen tussen schaatsen en duurzaamheid, maar kijken hoe we schaatsen kunnen verduurzamen." Daar zijn de KNSB en de ijsbanen volgens hem actief mee bezig.
Het zogenoemde Team Duurzaam IJs, van de KNSB, Essent en Daikin, werd twee jaar geleden opgericht met als doel om ijsbanen energieneutraal te maken. IJsbaan De Meent in Alkmaar onderging in 2023 een verduurzamingstraject dat geldt als voorbeeld voor de andere banen.
"De warmte die vrijkomt bij het maken van ijs slaan we nu op in de grond en daarmee verwarmen we het sportcomplex", zegt locatiemanager Lennings.
In de knel met wedstrijden
"Het meest duurzaam is natuurlijk om niet te schaatsen, maar dat is wel heel zwart-wit", zegt manager sportparticipatie Jurre Trouw namens de KNSB. Hij wijst erop dat je in de hele discussie over de lengte van het schaatsseizoen niet de schaatsers moet vergeten. "De banen zijn in oktober open voor verenigingen: zij hebben de wens om te schaatsen en je wil ze een fatsoenlijk sportaanbod bieden."
Bovendien "kom je in de knel met wedstrijden" als de opening van het schaatsseizoen wordt uitgesteld, zegt Trouw. De internationale schaatsbond ISU maakt een wedstrijdkalender, waar de KNSB weer de landelijke kalender op afstemt. Over een week wordt met de IJsselcup traditioneel het Nederlandse schaatsseizoen geopend.
Als we écht willen dat het seizoen later begint, is er een verandering nodig in de mindset van schaatsers, zegt ijsmeester Zuurendonk. "Ze staan nu echt te trappelen om te beginnen."
Dat zegt ook Wouters van de Jaap Eden Baan. "De waarde van een ijsbaan mag je niet alleen in kilowatturen uitdrukken. Een ijsbaan is meer dan een laagje ijs."
Podcast De Dag: Geen Televizier-ring, maar wel parels
9 oktober 2026 18:09
Gisteravond won het reality-programma De Bondgenoten de Gouden Televizier-ring. De andere genomineerden waren consumentenprogramma Kassa en de dramaserie Woeste Grond.
Heel verschillende programma's dongen mee naar de tv-prijs en er is nog zo veel meer te zien. Veel programma's krijgen amper aandacht. Daarom vroeg Podcast De Dag drie professionele tv-kijkers naar hun tips.
Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.
Amber Wiznitzer van NRC Handelsblad, Renate van der Bas van Trouw en Mark Koster van De Telegraaf vertellen over hun lievelingsprogramma's, tv-parels die geen gouden ring wonnen.
Reageren? Mail naar dedag@nos.nl
Presentatie & montage: Mattijs van de Wiel
Redactie: Wouter Sloekers
Teleurstelling over 'kampleugens' 99-jarige: 'De waarheid is al erg genoeg'
9 oktober 2026 18:07
"Het is belangrijk dat de verhalen die verteld worden en de mensen die wij eren, betrouwbaar en authentiek zijn", zegt het Nationaal Comité Herdenking Capitulaties over het nieuws dat beweringen van de 99-jarige Willem Wilbrink, die tot dusverre doorging als oorlogsheld, niet kloppen.
Uit onder meer een publicatie in het Historisch Nieuwsblad bleek deze week onder meer dat Wilbrink niet in het concentratiekamp in Dachau heeft gezeten. Ook het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies zegt dat zijn naam niet voorkomt op de lijst van Nederlanders die er hebben vastgezeten.
NIOD-onderzoeker Kees Ribbens zegt in een reactie dat dit soort verhalen afbreuk doen aan de waarheid over de Tweede Wereldoorlog. Kwaadwillenden kunnen het aangrijpen om twijfel te zaaien over wat er in de Holocaust is gebeurd.
'Hij gelooft het echt'
Hoewel het Nederlands Dachau Comité al sinds 2024 wist van de onwaarheden, treedt het nu pas naar buiten. Dat doet voorzitter Wimar Jaeger "omdat het belangrijk is dat de verhalen over de Tweede Wereldoorlog en Dachau op waarheid berusten", zegt hij.
Jaeger zegt begrip te hebben voor de 99-jarige, en Jaeger is ervan overtuigd dat Wilbrink denkt dat hij dit heeft meegemaakt. "We weten als geen ander wat een oorlogstrauma kan doen met de verhalen in je hoofd."
Carolien Brugsma, journalist en dochter van Dachau-overlevende Willem Brugsma, neemt eveneens aan dat Wilbrink een oorlogstrauma heeft. Ook zij denkt dat hij echt gelooft dat hij in het concentratiekamp heeft gezeten.
Zelf werd ze vorig jaar geïnterviewd voor Andere Tijden over het concentratiekamp en haar vaders tijd daar. Haar vader was verzetsman en werd in Parijs opgepakt. Hij zat vast in drie kampen voordat hij in Dachau terechtkwam.
Anders dan kampen zoals Auschwitz, die ingericht waren voor de vernietiging van Joden, was Dachau met name bedoeld voor zware dwangarbeid. Er zaten voornamelijk verzetsmensen en politieke tegenstanders van de nazi's, zoals priester en oorlogsheld Titus Brandsma.
Beweringen checken
In eerste instantie dacht Brugsma bij het nieuws: "Wat is dit zielig voor hem en zijn kinderen", zegt ze. "Maar nu begin ik kwaad te worden. Niet op hemzelf, maar wel op degene die zijn biografie schreef." Wat haar betreft had die de beweringen van Wilbrink moeten verifiëren.
Zelf heeft ze dat ook gedaan met het oorlogsverleden van haar vader toen ze voor Andere Tijden naar Dachau ging. Hoewel ze er zeker van was dat haar vader er gezeten had, heeft ze nogmaals gecheckt of ze zijn kampnummer goed wist. Brugsma vindt het vooral kwalijk dat in tijden waarin de kennis over de Holocaust afneemt, onwaarheden als die van Wilbrink worden verspreid.
Juist nu moeten verhalen die verteld worden over de Tweede Wereldoorlog echt zijn, zegt ze. "De waarheid is al erg genoeg."
Biograaf over Wilbrink: 'Hij is zelf verantwoordelijk voor uitspraken'
De biografie van Wilbrink verscheen in 2023 en werd geschreven door Laurens van Aggelen. Hij zegt dat hij alles wat hij kon checken, heeft gecheckt. "Maar Wilbrink is zelf ook verantwoordelijk voor wat hij zegt", vindt Van Aggelen.
Het verhaal dat hij in de biografie heeft geschreven, was in andere media al verteld, stelt hij. "Alleen is dat van mij uitgebreider." Toch heeft de biograaf ook beweringen van de 99-jarige weggelaten uit het boek, omdat die niet konden kloppen, zegt Van Aggelen.
Dat Wilbrink dingen zei die vermoedelijk onjuist waren, kan volgens hem met diens hoge leeftijd te maken hebben. Maar, zo stelt Van Aggelen: "Ik ben biograaf, het is geen wetenschappelijk boek."
Familie wil niet op kwestie ingaan
De familie van Wilbrink heeft aan andere media laten weten dat ze achter zijn beweringen staan. Tegen de NOS willen ze niet inhoudelijk op de kwestie ingaan.
NIOD-onderzoeker Ribbens beaamt dat. Hij stelt dat mensen het algemene verhaal over de Tweede Wereldoorlog zoals het in de geschiedenisboeken staat kennen, maar dat persoonlijke verhalen de oorlog beter voorstelbaar en inleefbaar maken. "Juist omdat die verhalen emotie hebben, zijn ze aansprekend en waardevol."
Probleem bij dit soort persoonlijke verhalen is dat ze minder kritisch tegen het licht worden gehouden dan historici normaal gesproken doen, zegt Ribbens. Bij het NIOD zijn er nauwelijks vergelijkbare gevallen bekend. "Maar als er meer van dit soort voorbeelden zijn, dan worden mensen kritisch op verhalen die juist wel heel goed onderbouwd en feitelijk correct zijn."
"Richting het einde van zijn gevangenschap woog mijn vader nog maar 40 kilo", besluit Brugsma. "Hij heeft zijn tijd in Dachau ternauwernood overleefd. Dat zijn de echte verhalen."
Nieuwsbrief Tweede Wereldoorlog
Geïnteresseerd in Tweede Wereldoorlog? Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.
Nederland geeft twintig gestolen voorwerpen terug aan Indonesië
9 oktober 2026 18:00
Nederland geeft twintig voorwerpen terug aan Indonesië. Het gaat om culturele objecten die in de koloniale tijd zijn geroofd, of onder dwang zijn verkregen en naar ons land zijn gebracht.
Onder de voorwerpen die worden teruggegeven zijn de diamant van Banjarmasin, een handgeschreven koran en meerdere grafstenen. Achttien objecten waren tot nu toe in bezit van het Wereldmuseum, twee waren van het Rijksmuseum.
"Wij zijn altijd eigenlijk wel verheugd met een restitutie", zegt Marieke van Bommel, directeur van het Wereldmuseum. "Wij vinden dat als objecten oneigenlijk bij ons in de collectie gekomen zijn, dat het ook heel terecht is dat ze teruggaan naar het land van herkomst."
De handgeschreven koran uit Atjeh:
"Van sommige objecten weet je dat ze uit een bepaalde oorlog komen", zegt directeur Van Bommel. "Dan heb je eigenlijk al een vermoeden dat ze in de koloniale tijd zijn verworven." Volgens de directeur van het Wereldmuseum was er daarbij vaak sprake van ongelijke machtsverhoudingen en geweld. "Soms weten we het echt heel zeker en sommige dingen onderzoeken we extra na een aanvraag."
Met het teruggeven volgt minister Letschert van Cultuur het advies op van de Commissie Koloniale Collectie. Die heeft de herkomst onderzocht en kwam tot de conclusie dat bij deze twintig voorwerpen sprake was van "onvrijwillig bezitsverlies".
"Deze objecten hebben een grote culturele en historische waarde voor Indonesië", zegt Letschert. "Ze hadden nooit in Nederland moeten zijn. Dit onrecht zetten we nu recht."
Eerst nog inpakken
De objecten blijven de komende maanden nog in Nederland. "Vandaag is de juridische overdracht", vertelt directeur Van Bommel. Minister Letschert en haar Indonesische evenknie tekenen vandaag in Amsterdam een overeenkomst. "De komende maanden worden de voorwerpen ingepakt en alle papieren in orde gemaakt voor het vervoer naar Indonesië", zegt Van Bommel.
Podcast De Stemming: Zwaaiende wielrenners, waterpistolen en de Jetteritus
9 oktober 2026 17:58
Er werd weer ouderwets gepolderd deze week, want in het Catshuis overlegden de vakbonden, werkgeversorganisaties en het kabinet over de toekomst van de sociale zekerheid. Maar of ze ook echt opgeschoten zijn is de vraag.
Verder debatteerde de Eerste Kamer over de begroting van het kabinet-Jetten. En ook daar blijkt het lastig voor de premier om een brede meerderheid enthousiast te krijgen.
En er is weer onenigheid in de coalitie over box 3. De VVD en het CDA zitten niet op dezelfde golflengte over de 'papieren schenkbelasting'. Wat doet dat met de verhoudingen binnen de coalitie?
Podcast De Stemming
Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is te beluisteren bij NPO Luister
Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.
Over deze podcast
Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.
Fietsmerken Batavus, KOGA en Babboe blijven bestaan, verkocht aan Dutech
9 oktober 2026 17:28
De fietsmerken Batavus, KOGA en Babboe maken een doorstart. Dat melden de curatoren van de Nederlandse fietsproducent Accell. De merken zijn verkocht aan de Singaporese investeerder Dutech. Ook het IT-platform van de fietsproducent en de Hongaarse activiteiten van Accell Group zijn verkocht.
Accell werd in augustus failliet verklaard. Bij het bedrijf werkten bijna 2000 mensen verspreid over vijftien landen, met het hoofdkantoor in Amsterdam. Mogelijk kan een deel van het personeel verder onder de nieuwe eigenaar.
Het IT-platform gaat op een later moment over naar Dutech. Voorlopig blijft het platform beschikbaar voor de verdere afwikkeling van het faillissement. Er lopen nog gesprekken over de verkoop van de overige onderdelen. De curatoren verwachten op een later moment daar meer over te kunnen vertellen.