Provincie geeft miljoenen voor geschrapt plan Fries dorp aan zee
3 juni 2026 22:51
De provincie Friesland komt met 13 miljoen euro over de brug om het dorp Holwerd en directe omgeving aantrekkelijker voor toeristen te maken. Dit geld is bedoeld ter compensatie van het schrappen van de plannen om Holwerd aan Zee te creëren.
Meer dan tien jaar geleden ontstond het idee dat de leegloop en vergrijzing van het Friese dorp Holwerd een halt kon worden toegeroepen door het dorp met de Waddenzee te verbinden. De initiatiefnemers van dit project wilden de dijk doorsteken, zodat het dorp aantrekkelijker voor toeristen zou worden. Er waren plannen voor een boulevard, een strand en vakantiewoningen.
Het plan zou tussen de 100 en 200 miljoen euro kosten, maar de stichting Holwerd aan Zee heeft dat bedrag bij lange na niet bij elkaar gekregen. De stekker ging er bijna twee jaar geleden uit.
IJsbaan en haven
Als alternatief wilde de stichting een binnendijks zoetwatermeer van 42 hectare bij het dorp aanleggen. Dat zou ook bijdragen aan de aantrekkelijkheid voor het dorp. Voor dat meer wilde de stichting aanvankelijk 5,1 miljoen euro hebben. Omdat de provincie nu 13 miljoen beschikbaar stelt voor kleinere projecten die ook toeristen moeten trekken, is dat plan nu ook van de baan, zo meldt Omrop Fryslân.
Van het bedrag is 6 miljoen euro bedoeld voor het dorp Holwerd. Dit kan gebruikt worden voor het verplaatsen van de ijsbaan en het aantrekkelijker maken van de vaart voor recreatie. Er zijn ook wensen voor het opnieuw inrichten van de haven en het terrein daaromheen.
De andere 7 miljoen euro wil de provincie uittrekken voor het verbeteren van de leefbaarheid in de nabijgelegen gemeenten Achtkarspelen, Dantumadiel en Tytsjerksteradiel.
Boze reacties op reclame Scorsese voor AI-storyboards: 'Vak is helemaal dood'
3 juni 2026 22:32
Tot grote onvrede van sommige collega's uit de filmindustrie heeft de gevierde regisseur Martin Scorsese geïnvesteerd in een bedrijf voor kunstmatige intelligentie. Hij heeft zijn naam verbonden aan een start-up die storyboards, oftewel de visuele uitwerking van een script, genereert.
De 83-jarige Amerikaanse regisseur, bekend van klassiekers als Taxi Driver, noemt de functie een "creatieve bevrijding". Het bedrijf Black Forest Labs heeft een video gepubliceerd waarin de filmmaker vertelt hoe moeilijk het voor hem is om over te brengen wat er in zijn hoofd zit over de film.
"Tijd kost geld, en dit zorgde ervoor dat we sneller vooruit konden zonder aan kwaliteit of ambacht in te leveren", prijst Scorsese de AI-functie.
Daar denkt de Nederlandse regisseur en storyboardartiest Richard Raaphorst heel anders over. "Tienduizenden mensen verliezen hiermee hun baan", zegt hij tegenover de NOS. "Dit is voor Scorsese een manier om een monopolie te claimen op dit ambacht."
'Weerzinwekkend'
Ook andere storyboard- en conceptartiesten reageren boos. Een van hen is Karla Ortiz, die onder meer werk leverde voor Marvel-films als Black Panther en Avengers: Endgame.
"Hij (red: Scorsese) gooit alle storyboardartiesten waar hij ooit mee gewerkt heeft voor de bus." Ze wijst erop dat dit soort programma's vaak getraind zijn met het werk van collega's, zonder dat daar rechten over zijn betaald. "Om zijn erfenis en kracht hiervoor te gebruiken is zo weerzinwekkend", zegt Ortiz op X.
The New York Times bracht gisteren als eerste het nieuws over het partnerschap tussen Scorsese en het AI-bedrijf. De regisseur was gevraagd voor een interview, maar wilde niet reageren. De filmmaker lijkt de AI functie alleen te willen gebruiken voor het pre-productieproces, dus nog voordat er camera's of technici aan te pas komen.
Rolf te Booij, die bijvoorbeeld wapens, maskers en zogeheten praktische special effects levert voor films en series op Amazon en Netflix, kan enerzijds wel begrip opbrengen voor deze keuze. "Je hebt in één keer de perfecte tool voor een toepassing als storyboarding. Maar aan de andere kant mis je ook iets: iemand die een storyboard maakt is bijvoorbeeld ook iemand die weet hoe je een shot opbouwt."
Beperkte budgetten
Wanneer klanten aankloppen bij Te Booij is er vaak al een storyboard gemaakt. Hij merkt dat er daarbij veel gebruik wordt gemaakt van kunstmatige intelligentie. Dat komt volgens hem omdat er, vooral in Nederland, beperkte budgetten zijn om een project uit te voren.
Producenten maken met AI een beeld en vragen vervolgens of Te Booij het fysiek kan maken. "Wij hebben het geluk dat wij de vertaalslag maken naar fysieke producten", verwijst hij naar de opkomst van AI in de filmwereld.
'Tragische' evolutie
De wereld van storyboards maken "is helemaal dood", zegt filmmaker Raaphorst. Hij maakt ze nog wel voor zijn eigen producties, met soms wel dertig tekeningen per dag, maar voor nieuwkomers zit er volgens hem geen toekomst meer in. Dat heeft alles te maken met de opkomst van AI.
"Al eeuwenlang vervangen instrumenten menselijke handelingen, dus het is gewoon evolutie. Maar het is wel tragisch. Het is een beetje als kok die niet meer bezig is met kruiden maar iets kant-en-klaar uit een blik maakt: je voelt het recept niet meer."
Van den Brink: akkoord met Italië over terugnemen asielzoekers uit Nederland
3 juni 2026 22:25
Asielzoekers die via Italië naar Nederland reizen, worden vanaf volgende week vrijdag weer teruggestuurd naar dat land. Minister Van den Brink van Asiel en Migratie heeft vandaag in Rome daarover een intentieverklaring getekend met zijn Italiaanse ambtsgenoot Piantedosi.
Volgens de regels van het EU-verdrag van Dublin moeten asielzoekers hun aanvraag doen in het eerste land waar ze aankomen. Maar Italië, waar heel veel migranten voet op Europese bodem zetten, neemt al een aantal jaren geen mensen terug die doorgereisd zijn naar andere lidstaten zoals Nederland.
Van den Brink laat weten dat hij met Piantedosi heeft afgesproken dat als op 12 juni het Europees Migratiepact van kracht wordt, de oude regels weer opgepakt worden en dat Italië dan weer asielzoekers zal terugnemen. "Dat is voor Nederland cruciaal om het pact volledig te laten functioneren."
Schone lei
Volgens de minister beginnen de twee landen "met een schone lei". Dat wil zeggen dat mensen die zich voor 12 juni in Nederland hebben gemeld, niet teruggestuurd worden. In het migratiepact staat dat landen ervoor kunnen kiezen om asielzoekers uit landen als Italië en Griekenland over te nemen om ze te ontlasten, maar dat ze dat ook kunnen afkopen met geld of andere hulp. Van den Brink kiest nu voor dat laatste.
Verder gaat Nederland nauwer met de Italianen samenwerken bij het realiseren van terugkeer van uitgeprocedeerde asielzoekers en het tegengaan van mensensmokkel in landen als Algerije, Tunesië en Libië. Veel mensen uit zuidelijker delen van Afrika worden door die Noord-Afrikaanse landen heen gesmokkeld. Als ze vandaar al teruggestuurd kunnen worden naar waar ze vandaan komen, dan zullen ze ook niet de gevaarlijke oversteek van de Middellandse Zee maken.
Nederland heeft vergelijkbare afspraken met Griekenland, een ander land waar veel asielzoekers de EU binnenkomen.
Hongarije beëindigt veto, onderhandelingen over toetreden Oekraïne tot EU kunnen starten
3 juni 2026 22:21
Hongarije heeft zijn veto tegen het toetreden van Oekraïne tot de Europese Unie opgeheven. Dat gebeurde op een bijeenkomst van ambassadeurs in Brussel.
De opheffing betekent dat kan worden begonnen met onderhandelingen over de toetreding van Oekraïne tot de EU. Onder leiding van oud-premier Orbán dwarsboomde Hongarije dit jarenlang. Een belangrijke reden voor de koude relatie tussen beide landen was de situatie van de Hongaarse minderheid in de Oekraïense regio Transkarpatië.
De Hongaarse premier Péter Magyar zegt een akkoord te hebben gesloten met Oekraïne over de rechten deze Hongaarse minderheid. Magyar deelt het nieuws in een video op sociale media. Het gaat over de rechten op het gebruik van de eigen taal. Volgens Magyar is er weken onderhandeld met Hongaarse en Oekraïense deskundigen.
In de video stelt de Hongaarse premier dat hij in drie weken heeft bereikt wat Orbán in tien jaar niet kon.
Volgens de Hongaarse premier heeft Oekraïne toegezegd dat het gebruik van Hongaars in het onderwijs weer wordt toegestaan. Oekraïne voerde in 2017 een taalwet in die het gebruik van minderheidstalen in onder meer het onderwijs inperkte. Dat was vooral bedoeld om de Russische invloed te beperken, maar raakte ook de Hongaarse gemeenschap.
Moldavië
Het opheffen van het veto door Hongarije betekent ook dat er kan worden onderhandeld over de toetreding van Moldavië tot de EU. Moldavië en Oekraïne vroegen na de Russische invasie in Oekraïne beide versneld het EU-lidmaatschap aan, waarop de EU besloot hen als één pakket te behandelen. Door Oekraïne te dwarsbomen, werd Moldavië ook gedwarsboomd.
Nu de 27 lidstaten unaniem naar de kwestie kijken, kan het proces in gang worden gezet voor het toetreden van Oekraïne en Moldavië.
Correspondent Midden- en Oost-Europa Christiaan Paauwe:
"Magyar had een meer constructieve opstelling in de EU beloofd. Toch hield hij vast aan een eis waar ook zijn voorganger Orbán steeds op hamerde; de rechten van de Hongaarse minderheid in het westen van Oekraïne. Dan gaat het bijvoorbeeld om beperkingen rond Hongaars op scholen en het verplicht gebruik van Oekraïens in publieke instellingen.
Er is nog geen formele reactie van Oekraïne, maar het zal een opluchting zijn dat deze Hongaarse blokkade eraf gaat. Zeker aangezien ze al ruim vier jaar lang tegen Rusland vechten, niet alleen voor de eigen onafhankelijkheid, maar ook voor een toekomst in de EU vrij van Moskou.
Al maakt Magyar ook duidelijk dat hij versneld lidmaatschap niet ziet zitten, de Hongaarse premier heeft het over tien tot vijftien jaar. Terwijl Zelensky vaak de hoop heeft uitgesproken dat Oekraïne in 2027 al lid zou kunnen zijn."
Het veto van Hongarije tegen het toetreden van Oekraïne tot de EU heeft twee jaar geduurd. In april won Magyar de Hongaarse verkiezingen van Orbán, wiens Fidesz-partij 16 jaar aan de macht was.
Orbán koos voor een eurosceptische koers. Magyar is sinds zijn aantreden bezig met het herstellen van de banden met Brussel. Nu kiest Hongarije er dus voor zijn veto in te trekken, een beslissing die in de lijn der verwachting lag.
Redacteur Europese Unie Roemer Ockhuijsen:
"Dat de onderhandelingen nu pas echt kunnen beginnen, betekent niet dat er afgelopen twee jaar niets gebeurd is. Oekraïne heeft al tal van gesprekken gevoerd met de EU over een lidmaatschap en is volgens Commissievoorzitter Von der Leyen op de goede weg als het gaat om het doorvoeren van de benodigde hervormingen.
Maar het is niet de verwachting dat Oekraïne op korte termijn al zal toetreden. De meeste EU-landen zijn wel van mening dát Oekraïne bij de Europese Unie moet aansluiten, maar er zijn nog grote meningsverschillen over hoe en wanneer dat dan moet.
Zo pleitte de Duitse bondskanselier Merz onlangs voor een lidmaatschap light. Oekraïne zou dan snel lid mogen worden en nog niet aan alle voorwaarden hoeven te voldoen. Daar staat tegenover dat hun ministers en Europarlementariërs nog geen stemrecht krijgen.
Landen zoals Nederland zien liever dat Oekraïne het hele toetredingstraject netjes volgens de regels doorloopt. In dat geval kan het nog jaren duren voordat Oekraïne daadwerkelijk aansluit."
Duitse poging om zetel te halen in VN-Veiligheidsraad mislukt
3 juni 2026 21:26
Duitsland is er niet in geslaagd om een tijdelijke zetel te bemachtigen in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Het land haalde niet genoeg stemmen in de eerste ronde en verloor van Portugal en Oostenrijk.
De VN-Veiligheidsraad heeft naast de vijf permanente leden tien tijdelijke leden die voor twee jaar worden verkozen. Er waren nu vijf plekken vrij. Voor de groep West-Europa, Canada en Oceanië waren twee zetels te verdelen.
Duitsland kreeg slechts 104 stemmen terwijl Portugal en Oostenrijk 131 en 134 stemmen kregen, waarmee ze de vereiste twee derde meerderheid haalden. Ook Zimbabwe, Kirgizië en Trinidad en Tobago hebben een plek in de VN-Veiligheidsraad kunnen bemachtigen. Zij zullen in 2027 en 2028 zitting hebben in de Veiligheidsraad. De andere vijf tijdelijke leden zijn Bahrein, Colombia, Congo, Letland en Liberia. Hun termijn loopt over een jaar af.
De Veiligheidsraad is het machtigste orgaan binnen de Verenigde Naties. Beslissingen die genomen worden in de raad zijn bindend. Ook kan de raad sancties opleggen aan lidstaten en vredesmissies uitzenden. De vijf permanente leden Rusland, China, de Verenigde Staten, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk hebben ook vetorecht.
Israël en Oekraïne
Het verlies wordt in Duitsland gezien als een nederlaag voor de regering van bondskanselier Merz, die zijn land wil positioneren als een belangrijke speler op het internationale toneel.
Merz feliciteerde de twee andere Europese landen na de stemming en benadrukte dat Duitsland zich zal blijven inzetten voor een multilaterale wereldorde. "De uitslag verandert niets aan de verantwoordelijkheden die we binnen de Verenigde Naties hebben."
Buitenlandminister Wadephul noemt de uitslag een "grote teleurstelling". Volgens hem heeft Rusland campagne gevoerd tegen de kandidatuur van Duitsland vanwege de steun aan Oekraïne. Ook heeft Duitsland volgens hem zijn kans op een zetel mogelijk verspeeld vanwege de bijna onvoorwaardelijke steun voor Israël.
Beschamend
Oppositiepartijen spreken van een beschamende nederlaag. Volgens partijleider Brantner van de Groenen heeft Duitsland de afgelopen maanden zijn "geloofwaardigheid en vertrouwen op het wereldtoneel verspeeld" door te snijden in ontwikkelingshulp. Ook heeft Duitsland volgens haar veel stemmen verloren door het buitenlandse beleid van de regering.
Die Linke nemen het Merz kwalijk dat Duitsland zich niet meer heeft uitgesproken over grote conflicten. Daarbij werden Gaza, Venezuela en Iran genoemd. "Duitsland zweeg over schendingen van het internationaal recht toen deze werden gepleegd door de Verenigde Staten en Israël."
Volgens regeringspartij SPD is de nederlaag een waarschuwing. "We moeten ons eerlijk afvragen welke signalen Duitsland de afgelopen jaren heeft afgegeven. Zij die beweren de hoeders te zijn van de op regels gebaseerde internationale orde, mogen geen dubbele standaarden hanteren ten aanzien van het internationaal recht."
Correspondent Duitsland Charlotte Waaijers:
Voor Duitsland is dit een flinke nederlaag. Hoewel het een kandidatuur is waaraan jaren is gewerkt, dus ook al voordat de huidige regering aan de macht kwam, is het voor minister van Buitenlandse Zaken Wadephul en bondskanselier Merz ook een persoonlijk verlies. Wadephul was de afgelopen dagen nog in New York om persoonlijk campagne te voeren. En Merz heeft hard gewerkt voor zijn bijnaam als 'Aussenkanzler'.
Er is Merz veel aan gelegen dat Duitsland op het internationale toneel een leidende rol inneemt. Juist nu de wereldorde wankelt en zaken zoals het internationale volkenrecht, waar het land voor zegt te staan, onder druk staan. Daarnaast ziet Duitsland zichzelf als betrouwbare partner voor een groot deel van de wereld, en draagt het land na de VS ook financieel het meest bij aan de VN. Dat aanzien loopt hiermee een deuk op.
Sinds de hereniging heeft Duitsland zich elke acht jaar kandidaat gesteld voor een tijdelijke zetel in Veiligheidsraad, tot nu toe altijd met succes. Een van de vragen die nu overblijven is of de bijna onvoorwaardelijke steun aan Israël Duitsland zijn zetel heeft gekost. Ook kan het machtige Rusland de Duitsers hebben tegengewerkt vanwege hun steun aan Oekraïne.
Sigaretten bijna drie keer zo duur maar Australiërs roken steeds meer
3 juni 2026 21:11
In Australië is het gebruik van nicotine sinds 2017 met 40 procent toegenomen. Dit komt vooral doordat de illegale tabaksverkoop enorm is gegroeid, meldt het Australisch Bureau van de Statistiek (ABS).
Australië staat bekend om zijn strenge anti-rookbeleid. Sinds 2017 heeft de regering de prijs van tabak verdrievoudigd. Een pakje sigaretten kost al snel omgerekend 25 euro. Het doel was om het aantal rokers terug te dringen. Maar in plaats daarvan neemt het nicotinegebruik de laatste jaren juist toe.
Meer illegale tabak
Het ABS verklaart dit uit de opkomst van de illegale handel in tabak. Waar in 2017 maar 12 procent van de rokende Australiërs illegale tabak kocht, is dat in 2025 80 procent. In de illegale handel is de prijs vrijwel gelijk gebleven.
Volgens de Australische regering gaat het om tabak die illegaal in Australië wordt geproduceerd, en om sigaretten die van buitenaf het land in worden gesmokkeld. Onderzoekers benadrukken dat de stijging vooral komt door illegale sigaretten, maar ook de stijgende verkoop van e-sigaretten en andere nicotinehoudende producten een rol speelt.
Het percentage van hun inkomen dat huishoudens maandelijks aan tabak uitgeven in Australië is tussen 2017 en 2025 gedaald. Huishoudens zijn ongeveer even veel geld aan tabak kwijt als in 2016, doordat zo veel meer mensen hun tabak op de illegale markt kopen.
Ook illegale handel in Nederland
Ook in Nederland verhoogt de regering de prijzen van tabak om mensen te stimuleren met roken te stoppen. En ook hier leidt dat tot een groei van de illegale tabakshandel.
In Nederland gebeurt dit door het smokkelen van legaal geproduceerde sigaretten uit andere EU-landen. In die landen zijn de prijzen van tabak veel lager. Bijzonder hoogleraar Tabaksontmoediging Marc Willemsen ziet sinds de accijnsverhogingen van 2023 en 2024 een toenemende smokkel van tabaksproducten uit Roemenië en Bulgarije.
Onder de streep heeft het Nederlandse beleid volgens Willemsen wel een positief effect. "Het nicotinegebruik daalt wel degelijk. Er zijn meer mensen die stoppen met roken en minder jongeren die beginnen. Al komt dit niet alleen door de prijsverhoging, maar vooral ook doordat sigaretten niet meer in de supermarkt verkocht mogen worden".
Hoewel de illegale handel is toegenomen, kopen nog steeds veruit de meeste mensen in Nederland hun tabak legaal. Een pakje sigaretten in Nederlandse winkels kost sinds de laatste accijnsverhoging in 2024 gemiddeld 11,10 euro.