Tropische storm Isaias uitgegroeid tot de eerste orkaan van het Atlantische seizoen
8 oktober 2026 08:23
De tropische storm Isaias is in de Golf van Mexico uitgegroeid tot de eerste orkaan van het Atlantische seizoen. De verwachting van het Amerikaanse National Hurricane Center is dat de orkaan morgenavond laat of zaterdagochtend vroeg aan land komt, al is nog onduidelijk waar.
De staten die het meeste risico lopen zijn Louisiana, Mississippi, Alabama en Florida.
Het warme water van de Golf van Mexico draagt bij aan de snelle intensivering van de orkaan. Tot dusver was het Atlantische orkaanseizoen vanwege een sterke El Niño erg rustig. De winden die El Niño veroorzaakt, maakt de vorming van tropische stormen lastig. Isaias is dan ook de eerste orkaan van het seizoen.
Levensbedreigend
Het centrum van de orkaan werd gisteravond waargenomen zo'n 745 kilometer ten zuiden van Mississippi en verplaatste zich met 120 kilometer per uur. Experts denken dat de orkaan een topsnelheid kan bereiken van meer dan 150 kilometer per uur. Samen met zware regenval kan dat plotselinge overstromingen veroorzaken.
Voor de vier zuidelijke staten aan de Golfkust heeft het National Hurricane Center een waarschuwing voor een mogelijke stormvloed afgegeven. Vooral de zuidelijke delen van Louisiana, Mississippi, Alabama en Florida lopen gevaar. Het weerinstituut spreekt van een "levensbedreigende stormvloed". In de vier staten wonen meer dan dertig miljoen mensen.
Stroomuitval en evacuaties
Deze inwoners moeten het advies van de lokale autoriteiten opvolgen, aldus het Amerikaanse orkaaninstituut. Ook moeten zij rekening houden met langdurige stroomuitval en eventuele evacuaties. Ook honderden kilometers landinwaarts worden nog zware windstoten en hevige regenval verwacht.
Vrachtprijzen grote ruwe olietankers stijgen naar recordniveau
8 oktober 2026 08:17
De vrachtprijzen voor ruwe olietankers hebben een recordhoogte bereikt. De vraag naar tankers is groot, maar wereldwijd is er een tekort. Dat blijkt uit onderzoek van ING.
"Door de aanhoudende oorlog in Iran en verstoringen in de Straat van Hormuz moeten tankers grotere afstanden afleggen", zegt ING-econoom Rico Luman. Tankers zijn dus langer onderweg en kunnen minder vaak worden ingezet. Daarnaast beginnen de oliestromen vanuit het Midden-Oosten weer op gang te komen, wat leidt tot de extra vraag, verklaart Luman.
Aanvallen
Afgelopen week werden de meeste tankers aangevallen sinds het begin van de oorlog tegen Iran, meldt het Maritiem Informatiecentrum (JMIC), dat onder leiding van de VS staat. Daarbij zijn ook pogingen tot aanvallen meegenomen; net als intimidatie met bijvoorbeeld overvliegende drones.
Vorige week daalde het aantal schepen dat door de Straat van Hormuz voer naar het laagste niveau in twee maanden. Slechts zeven schepen maakten de oversteek. De olie-export vanuit de Straat nam daarmee ook af.
Onder de radar
De werkelijke oliestromen vanuit het Midden-Oosten zijn niet helemaal terug te zien in de officiële cijfers, vertelt econoom Luman. Een deel gebeurt onder de radar, onder bescherming van het Amerikaanse leger. "Die maken gebruik van shuttle services van tankers die door de Straat van Hormuz varen en de vracht daarna weer overladen op andere schepen."
Volgens de econoom heeft de dollar ook een effect op de recordhoogte van de vrachtprijzen. De dollar is gaan stijgen ten opzichte van de euro. "Op de wereldmarkt wordt ruwe olie standaard in Amerikaanse dollars verhandeld, daarom heb je nu meer euro's nodig."
Geld als water
Begin deze maand kostte de huur van één tanker gemiddeld 500.000 dollar per dag. Dat is tien keer het gemiddelde van vorig jaar. "Eerdere pieken, zoals in 2022 na de invasie in Oekraïne, waren boven de 100.000 dollar. Maar zoals nu, dat hebben we nooit eerder gezien", zegt econoom Luman. Volgens hem liggen die prijzen op routes vanuit of richting het Midden-Oosten nog veel hoger. En dat gaat dus ook om inkomsten van tankerrederijen. "Die verdienen nu geld als water".
Jarenlang is er weinig geïnvesteerd in ruwe olietankers. "Vooral tijdens de coronacrisis, er werd minder gereden en gevlogen", legt econoom Luman uit. Nu de vraag weer is toegenomen, nemen de bestellingen ook weer toe. Maar veel schepen worden pas ten vroegste in 2028 geleverd. Waarschijnlijk nadat de huidige stijging voorbij is.
Ook consumenten moeten nog even geduld hebben. Hoewel de olieprijs de laatste tijd weer wat is gedaald, blijft de benzine- en dieselprijs nog hoog. "Dat komt doordat er weinig raffinagecapaciteit is, die is beschadigd in het Midden-Oosten en ook in Rusland. Daarbovenop hebben we te maken met hele hoge transportkosten van tankers. Dat houdt de brandstofprijs aan de pomp hoger dan je zou verwachten", besluit Luman.
Konijnen moeten groei in Rotterdamse haven weer mogelijk maken
8 oktober 2026 07:33
De Rotterdamse haven moet van het 'stikstofslot' af en krijgt daarvoor 50 miljoen euro van het kabinet. Hiervan moet volgend jaar natuurherstel worden betaald, zodat er weer bouw- en andere vergunningen uitgegeven kunnen worden.
De industriële uitbreiding van een van de grootste en modernste havens ter wereld moet worden gered met onder meer het uitzetten van konijnen, het bestrijden van exotische planten en insecten, en het inperken van het aantal fietsers en wandelaars langs de kust.
Dat staat in de 'Routekaart naar natuurvergunningverlening in de Rotterdamse Haven' van onder anderen de rijksoverheid, de gemeente Rotterdam en het havenbedrijf. Het is een van de 'gebiedsgerichte plannen' waarmee minister Van Essen het stikstofprobleem wil aanpakken.
"Alles bij elkaar zorgt het ervoor dat we weer vergunning kunnen gaan verlenen", zegt Arne Weverling (VVD), gedeputeerde van de provincie Zuid-Holland. "Er zijn bedrijven die wel plannen hebben maar niet eens meer een vergunning durven aanvragen. Wij zeggen: dien je plannen weer in. Kom naar Rotterdam."
Meijendel en Westduinpark
Het gaat om natuurherstel in Natura2000-gebieden. Dat zijn Meijendel en Berkheide tussen Den Haag en Katwijk, het Haagse Westduinpark en Wapendal, Solleveld en Kapittelduinen tussen Den
Haag, Westland en Hoek van Holland en Voornes Duin op het eiland Voorne-Putten. In een deel van de gebieden wordt drinkwater gewonnen.
De gebieden worden professioneel beheerd, onder andere door duinwaterbedrijf Dunea. En stikstofneerslag is daar niet per se het grootste probleem. Waterbeheer en kustbescherming is bijvoorbeeld net zo belangrijk om de natuur in stand te houden. Het is op deze locaties daarom relatief eenvoudig om behoud van biodiversiteit en andere Natura2000-doelen te halen.
In het plan staat dat er konijnen uitgezet gaan worden voor een "robuust duin-ecosysteem dat bestand is tegen stikstofdepositie". De duinen moeten kunnen verstuiven en daarvoor is het bijhouden van de begroeiing nodig. Konijnen doen dat, maar hun populatie is door infectieziekten sterk achteruit gegaan.
Wat heeft de Rotterdamse haven met voornamelijk Haagse wandelgebieden te maken?, is de vraag aan wethouder Tim Versnel (VVD), die over de Rotterdamse haven gaat. "In zo'n klein dichtbevolkt landje heb je bijna altijd met elkaar te maken", antwoordt hij. "We zijn een team Nederland met elkaar en we moeten met elkaar zorgen dat we weer vooruitkomen."
Samenwerking natuurorganisaties
De Rotterdamse haven moet zelf ook maatregelen nemen zoals nauwere samenwerking tussen het bedrijfsleven en natuurorganisaties, meer elektrisch aangedreven apparatuur in de haven en schepen die minder uitstoten.
Versnel noemt de afspraken een belangrijke eerste stap. "We willen de duurzaamste en sterkste haven zijn in 2050. Dat lukt nu niet. Het zal nog wel wat voeten in de aarde hebben maar we gaan de goede kant op."
Het Rotterdams Havenbedrijf, de gemeente en de provincie Zuid-Holland trekken al jaren aan de bel over de stikstofproblemen die de economische activiteiten in het havengebied in gevaar brengen. Juist vergroeningsprojecten liggen stil omdat er geen vergunningen verleend kunnen worden.
Economische groei
De haven heeft niet alleen last van het stikstofprobleem. Een derde van alle duurzame projecten is vertraagd door capaciteitsproblemen op het elektriciteitsnet. Door alle vertragingen is het investeringsklimaat verslechterd.
Het havenbedrijf heeft ook gewaarschuwd voor ruimtegebrek gezien de vele projecten die gepland staan. Zoals een eigen terminal voor defensie en aanlanding van nieuwe windmolenparken. De bouw van een nieuwe kerncentrale is inmiddels van de baan. Maar de Rotterdamse haven is nog steeds in beeld voor kleine reactoren, de zogenoemde SMR's.
Het herstel van de Natura2000-gebieden is dus nog maar het begin.
Krijgt Trump nu wel de Nobelprijs? Eerder iemand die hem kan weerstaan, zeggen experts
8 oktober 2026 07:20
In Noorwegen wordt morgen bekendgemaakt wie dit jaar de Nobelprijs voor de Vrede krijgt. Dat ligt hoogstwaarschijnlijk al vast, maar ongeacht wie de winnaar wordt, zal het wenkbrauwen doen fronsen in het Witte Huis. De Amerikaanse president zal de vredesprijs namelijk niet krijgen, is de verwachting.
Vorig jaar riep president Trump zichzelf tot rechtmatige winnaar uit. De Nobelprijs werd echter uitgereikt aan de Venezolaanse oppositieleider María Corina Machado voor "haar onvermoeibare inzet voor het bevorderen van democratische rechten voor de bevolking van Venezuela".
Het Witte Huis bekritiseerde het Nobelcomité omdat het "politiek boven vrede" zou hebben laten gaan. Trump beweerde dat hij "acht oorlogen" had beëindigd en dat daarom alleen hij de prijs verdiende. Later bood Machado haar prijs alsnog aan Trump aan tijdens een bezoek aan het Witte Huis, kort nadat de VS de Venezolaanse president Maduro had gevangengenomen. Het Nobelinstituut reageerde dat een Nobelprijs niet kan worden ingetrokken, gedeeld of doorgegeven aan anderen.
Oorlog met Iran
Dit jaar heeft Trump in aanloop naar de bekendmaking opvallend weinig van zich laten horen. Volgens persbureau Reuters zou hij wel zijn genomineerd door Cambodja, Israël en Pakistan. De Israëlische premier Netanyahu nomineerde Trump vorig jaar ook.
Historicus en geopolitiek analist Ivo van de Wijdeven ziet geen grote kans op de vredesprijs voor de Amerikaanse president. "Het bestand tussen Hamas en Israël dat vorig jaar werd onderhandeld heeft weliswaar standgehouden, maar er is nog niet echt vrede", zegt hij. Bovendien begon Trump begin dit jaar zelf de oorlog tegen Iran. "Een van de criteria is dat je vrede moet bevorderen."
De winnaar van de vredesprijs is wel een aantal keren zeer omstreden geweest. Zo won de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Henry Kissinger (1923-2023) de prijs in 1973 voor "het gezamenlijk onderhandelen over een staakt-het-vuren in Vietnam" samen met de Vietnamese politicus Le Duc Tho, die de prijs weigerde.
Twee leden van het comité stapten op en The New York Times noemde het de Nobel Oorlogsprijs. Kissinger was verantwoordelijk voor zware bombardementen in Noord-Vietnam en Laos en steunde in hetzelfde jaar de bloedige staatsgreep in Chili.
Hoe wordt de winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede gekozen?
De winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede wordt gekozen door het Noorse Nobelcomité. Leden daarvan worden op hun beurt geselecteerd door het Storting (het Noorse parlement) voor een termijn van zes jaar, en kunnen herkozen worden. De commissie bestaat uit Noorse staatsburgers.
Winnaars moeten worden genomineerd. Wereldwijd zijn er tienduizenden mensen die het recht hebben om mensen te nomineren, zoals rectoren van universiteiten, bepaalde hoogleraren, leiders van vredesonderzoeksinstituten en instituten voor internationale betrekkingen, parlementsleden, leden van het Internationaal Strafhof en voormalige winnaars van de vredesprijs De deadline voor nominaties is 31 januari.
Vervolgens neemt het vijfkoppige Nobelcomité alle nominaties door en maakt een selectie. Die wordt beoordeeld door onafhankelijke deskundigen. Het comité neemt een definitief besluit tijdens de laatste vergadering voorafgaand aan de bekendmaking. Dat gebeurt op basis van vier hoofdgebieden: wapenbeheersing en ontwapening, vredesonderhandelingen, democratie en mensenrechten.
Het is nog niet duidelijk wie dit jaar voor de prijs in aanmerking komen. Nominaties worden niet door het comité bekendgemaakt, de volledige lijst met namen wordt pas na vijftig jaar openbaar gemaakt.
Haakon Gjerloew, waarnemend directeur van het Vredesonderzoeksinstituut Oslo, zegt tegen persbureau Reuters dat hij verwacht dat er wordt gekozen voor iemand die de druk van Trump kan weerstaan. Hij noemt als voorbeelden paus Leo, het Internationaal Strafhof, het Internationaal Gerechtshof en Francesca Albanese, de speciale VN-rapporteur voor de bezette Palestijnse gebieden.
Historicus Van de Wijdeven ziet het niet gebeuren dat het comité de keuze door Trump laat beïnvloeden. Hij verwacht dat het comité een boodschap uitzendt om de aandacht te richten op 'vergeten' conflicten. "Toen de prijs vorig jaar aan Machado werd gegeven, was dat ook een signaal naar mensen over een conflict dat veel mensen vergeten waren. Dat zie je bij de Nobelprijsuitreikingen wel vaker."
Van de Wijdeven ziet Sudan's Emergency Response Rooms als mogelijke winnaar. Dat zijn door lokale mensen opgebouwde netwerken die humanitaire hulp bieden in de Sudanoorlog, die ook wel de grootste crisis ter wereld wordt genoemd, maar relatief weinig aandacht krijgt. Volgens Van de Wijdeven zou dat in lijn zijn met de traditie van het Nobelcomité, dat vaak kiest voor "onbekenden en onbeminden".
Droogte verergert problemen met funderingen, bijna half miljoen huizen bedreigd
8 oktober 2026 07:01
Het herfstweer lijkt vandaag dan echt zijn intrede te doen, maar de extreme droogte van de afgelopen maanden zal Nederland nog lang parten spelen. Ook bouwbedrijven die funderingen herstellen hebben er hun handen vol aan.
Meer mensen trekken aan de bel omdat ze na hun vakantie scheuren in de muur hebben ontdekt. Naar verwachting kunnen nog veel meer huizen de komende jaren schade krijgen door problemen met hun fundering. Extreme weersomstandigheden door klimaatverandering kunnen die problemen verergeren.
Bodemdalingsexpert Otto Levelt van kennisinstituut Deltares denkt dat mensen met een huis met een ondiepe fundering op kleigrond in deze periode wel wat schade kunnen verwachten. "Zo was 2018 erg droog en toen zagen we in die gebieden ook meer problemen ontstaan."
Door droogte krimpt de kleigrond en bij een ondiepe fundering kan dat krimpen verdergaan tot onder het huis. Hierdoor kunnen scheuren in muren ontstaan, of kan een raam of deur gaan klemmen.
Bijna half miljoen huizen
Deltares houdt op een paar plekken in Nederland in de gaten wat er in de klei gebeurt, zoals in Arnhem. Daar zijn enkele wijken met funderingsproblemen. De kosten kunnen oplopen tot tienduizenden euro's. In Arnhem en andere gemeenten zijn daarom loketten geopend om inwoners te helpen, maar preventie is nog beter, zegt Levelt.
Er zijn ook veel huizen op palen en veen- en zandgrond die te maken hebben met verzakkingen. Deltares berekende samen met onderzoeksinstituut TNO dat 425.000 huizen problemen hebben met de fundering of die binnen korte tijd kunnen krijgen. Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek (KCAF) verwacht dat dit aantal door klimaatverandering over zo'n dertig jaar is opgelopen tot circa 687.000 panden.
Daarmee hangt er een donkere wolk boven de woningmarkt. Sinds 1 april moeten taxatierapporten bij de verkoop van een huis een indicatie bevatten van hoe het met de fundering is gesteld. Alleen weten mensen vaak niet wat de échte staat van hun fundering is. In het rapport blijft het vaak bij die indicatie, gebaseerd op de locatie van het huis.
Veranderend klimaat
"We vinden dat huizen een soort woningpaspoort moeten krijgen", zegt directeur Frank van Lier van KCAF. "Daarmee kunnen mensen alles over hun huis te weten komen." Hij ziet dat huiseigenaren de kop in het zand steken als het gaat om funderingsproblematiek. "Terwijl 30 procent van de huizen met deze problemen te redden zou zijn met preventie."
Bodemdalingsexpert Levelt ziet dat er nog veel mogelijk is. "Alleen moeten we dan wel klimaatbestendig bouwen." Kleigrond kan bijvoorbeeld worden afgedekt om uitdroging tegen te gaan. "Ook denken we dat druppelirrigatie rondom het huis kan helpen om het vochtig te houden. Dieper funderen is natuurlijk ook heel belangrijk."
Levelt wijst erop dat langdurige droogte, afgewisseld met hevige buien, vaker te verwachten is door klimaatverandering. Voor allerlei huizen is dat een probleem. "Een ondiep gefundeerd huis zakt bij een slappe ondergrond steeds dichter naar het grondwater toe." Het kan leiden tot vochtproblemen en schimmel, of wateroverlast als er veel regen valt.
Portemonnee trekken
Als de grondwaterstand te laag wordt, kunnen huizen op palen ook te lang droog staan. Dan kan er paalrot ontstaan, wat de huizen uiteindelijk instabiel maakt. Het is alleen moeilijk om de grondwaterstand onder je huis te beïnvloeden.
Daarnaast blijven huurders afhankelijk van hun woningcorporatie of particuliere verhuurder om funderingsproblemen aan te pakken. De politiek moet dus ingrijpen, vinden KCAF en Vereniging Eigen Huis.
Vereniging Eigen Huis vindt dat huiseigenaren ondersteuning moeten krijgen. "Natuurlijk kan de overheid niet altijd de portemonnee trekken, maar de onzekerheid is nu wel erg groot door de kosten die op sommige mensen afkomen", zegt Simon Vrijsen van de belangenvereniging. "Als huiseigenaar heb je geen invloed op de oorzaken en je kunt je er ook niet tegen verzekeren."
De Autoriteit Financiële Markten heeft eerder berekend wat de totale kosten zijn als alle woningen met funderingsproblemen worden hersteld. Dat komt neer op ruim 11 miljard euro. Een deel van de huiseigenaren kan dit zelf betalen, bijvoorbeeld door de hypotheek te verhogen, maar zo'n 75.000 van hen kunnen dit niet.
Rapport: bewust gecreëerde crisis maakt herstel voor Gazanen onmogelijk
8 oktober 2026 06:42
Drie jaar na het begin van de verwoestende oorlog in Gaza zitten Palestijnen gevangen in een cyclus van ontheemding en geweld, met nauwelijks toegang tot voedsel, schoon drinkwater en zorg, zegt Dokters van de Wereld. De algehele gezondheid van de Palestijnse bevolking gaat gestaag achteruit met onomkeerbare schade tot gevolg.
Dokters van de Wereld verleent eerstelijnszorg in Gaza en heeft in een rapport de impact van de oorlog en de Israëlische blokkade van humanitaire hulp in kaart gebracht. De hulporganisatie spreekt van een genocide.
Zo is 97 procent van de Palestijnse bevolking ontheemd. Bijna de helft is tussen de vijf of tien keer verplaatst en een op de vijf zelfs meer dan tien keer, aldus het rapport.
Dokters van de Wereld heeft voor het onderzoek 416 weduwen, zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven en verzorgers van kinderen jonger dan 5 jaar ondervraagd.
Ziektes
Door de ontheemding komen Palestijnen terecht in overvolle en onveilige opvangplekken zonder toegang tot bijvoorbeeld schoon drinkwater en hygiënevoorzieningen. De bevolking is daardoor extreem kwetsbaar voor ziektes die zich snel verspreiden.
Volgens het rapport was 84 procent van de kinderen onder de 5 jaar ziek in de drie maanden voorafgaand aan het onderzoek. Zij hadden last van onder meer diarree en huidaandoeningen. Onder zwangere vrouwen was dat 57 procent. Bijna alle zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding gaven, hadden volgens het rapport symptomen van bloedarmoede.
Aanval op zorginstellingen
Toegang tot zorg is er nauwelijks voor de Palestijnen omdat het zorgsysteem volledig is ingestort, zegt Dokters van de Wereld. De organisatie zegt dat ondanks het staakt-het-vuren dat sinds vorig jaar oktober geldt, de aanvallen op het zorgsysteem doorgaan.
Tussen januari en augustus zijn er volgens het rapport 45 aanvallen geweest op onder meer zorginstellingen. Bij die aanvallen werden tien hulpverleners gedood en raakten tientallen anderen gewond. Drie klinieken van de hulporganisatie werden de afgelopen jaren noodgedwongen verplaatst vanwege Israëlische aanvallen.
Ook veroorzaakt de Israëlische blokkade van medische hulp grote tekorten in de zorg. De bestrijding van ziektes die makkelijk te genezen zijn, is moeilijk omdat er niet of nauwelijks medicatie is.
Door de erbarmelijke situatie hebben steeds meer Palestijnen psychosociale zorg nodig. Volgens het rapport is het aantal mensen dat psychische hulp nodig heeft de afgelopen jaren meer dan verdubbeld naar een miljoen in 2025. Die hulp is er volgens de hulporganisatie nauwelijks door de verwoesting van het zorgsysteem in Gaza.
Dokters van de Wereld ziet dat de structurele voedselonzekerheid een bron van angst vormt voor bijna de hele Palestijnse bevolking. 84 procent van de Palestijnen vindt het zeer moeilijk om voedzaam voedsel te krijgen. Palestijnen zijn afhankelijk geworden van volkskeukens en gaarkeukens van hulporganisaties.
Mensen slaan maaltijden over of verkleinen hun porties om bijvoorbeeld hun kinderen te kunnen voeden, meldt het rapport. Ook de voedseldiversiteit is laag.
Israël laat voornamelijk voedsel toe met een lage voedselwaarde en weinig eiwitten, zegt Dokters van de Wereld. Daardoor hebben mensen een tekort aan ijzer, zink en essentiële vetzuren die te aanwezig zijn in vlees, vis, noten en zaden.
Een tekort aan calorieën en voedingsstoffen heeft grote gevolgen voor het herstelproces en de ontwikkeling van kinderen. Alleen al dit jaar heeft de hulporganisatie meer dan 450 kinderen en 1500 zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven behandeld wegens ondervoeding.
Wederopbouw
Dokters van de Wereld zegt dat de "bewust gecreëerde crisis" het voor de Palestijnen onmogelijk maakt om fysiek en mentaal te herstellen.
De ngo roept regeringen op om het Israëlische oorlogsgeweld in Gaza te stoppen en om ervoor te zorgen dat constante noodhulp wordt toegelaten, zodat de Palestijnen kunnen herstellen en hun levens weer kunnen opbouwen.