Bukeles beleid blijft Latijns-Amerika inspireren: ook Costa Rica opent megagevangenis
14 oktober 2026 07:08
De Costa Ricaanse president Fernández opent vandaag een nieuwe megagevangenis in haar land. In de gevangenis in Alajuela, op een half uur rijden van hoofdstad San José, is plek voor ruim 5000 gedetineerden. De opening van de gevangenis is een nieuwe stap in de strijd die de regering van het Midden-Amerikaanse land voert tegen de georganiseerde misdaad.
Bij de bouw van de gevangenis is zeer nadrukkelijk gekeken naar de CECOT in El Salvador, een megagevangenis met plek voor 40.000 gevangenen. President Bukele van El Salvador legde zelfs de eerste steen van de Costa Ricaanse gevangenis en zal eveneens aanwezig zijn bij de opening, net als zijn Colombiaanse collega De la Espriella.
Voor het voorheen progressieve Costa Rica zijn de maatregelen die gelden in de nieuwe megagevangenis ongebruikelijk streng. Familiebezoeken zijn verboden, bellen met mobiele telefoons is niet mogelijk en gevangenen worden in de gaten gehouden met de modernste surveillancetechnieken. Per cel is er plek voor maximaal zestig gevangenen.
Doorvoerroute
Dat Costa Rica, dat voorheen bekendstond als het veiligste land van Latijns-Amerika, deze maatregelen neemt, is niet voor niets. Het land heeft inmiddels het op twee na hoogste moordcijfer in de regio: dit jaar werden al ruim 640 moorden gepleegd, uitzonderlijk veel voor een land met ruim 5 miljoen inwoners. Ruim 70 procent van die moorden wordt toegeschreven aan drugsconflicten.
Costa Rica is in de afgelopen tien jaar uitgegroeid tot een prominente doorvoerroute van cocaïne afkomstig uit Zuid-Amerika. De Mexicaanse kartels Sinaloa en Jalisco hebben er voet aan de grond, evenals het Colombiaanse Clan del Golfo.
Veiligheid is inmiddels zo'n grote prioriteit geworden dat president Fernández onlangs hardop fantaseerde over de inzet van Amerikaanse grondtroepen om te helpen met de bestrijding van criminaliteit.
Inmiddels zit een recordaantal van 21.000 Costa Ricanen achter tralies, en dan moet de nieuwe megagevangenis nog worden geopend. Fernández hoopt dat kinderen uit arme wijken met drugsproblemen straks langskomen in de megagevangenis, ervan uitgaand dat de plek een afschrikkende werking zal hebben.
Maar er is ook tegenstand: toezichthouders in Costa Rica zeggen dat de kans op mensenrechtenschendingen aanwezig is omdat onafhankelijk toezicht in de gevangenis ontbreekt.
Juist het feit dat de gevangenis is gebouwd naar het model van de Salvadoraanse CECOT roept zorgen op. De megagevangenis daar is uitgegroeid tot symbool van het nietsontziende beleid van president Bukele, die in 2022 een noodtoestand afkondigde die inmiddels ruim 45 keer is verlengd en nog altijd geldt.
Sinds 2022 zijn in het land ruim 90.000 mensen opgepakt en uit Salvadoraanse gevangenissen komen berichten van mensenrechtenschendingen en martelingen door cipiers. Salvadoraanse ngo's berichten dat zeker 500 mensen zijn overleden in deze gevangenissen.
Meer megagevangenissen in regio
Desondanks zijn megagevangenissen in de mode in de regio. Veiligheid is in vrijwel alle landen in Latijns-Amerika de grootste zorg van kiezers; met name (harde) rechtse kandidaten laten zich voorstaan op een keiharde aanpak van criminaliteit, geïnspireerd op Bukele. En aangezien rechts overal in Latijns-Amerika verkiezingen wint, schieten grote gevangenissen als paddenstoelen uit de grond.
Leiders in Colombia, Honduras en Peru hebben de bouw van zulke faciliteiten aangekondigd en in Ecuador, Panama en Guatemala is de bouw al begonnen. Volgens platform InSight Crime zijn sinds de opening van de CECOT in El Salvador in 2023 in maar liefst tien landen in de regio plannen gepresenteerd voor de bouw van zestien megagevangenissen.
Geen van die te bouwen gevangenissen is zo groot als de Salvadoraanse gevangenis, die waarschijnlijk 's werelds grootste is.
Experts zetten intussen vraagtekens bij de strategie van massale opsluiting van criminelen: in Brazilië, Ecuador en Venezuela ontstonden bendes juist binnen de muren van overbevolkte gevangenissen en bleven leiders van binnenuit doorgaan met hun criminele activiteiten.
Democratie onder druk
Dat Bukele met zijn beleid in El Salvador wél resultaten boekte, valt waarschijnlijk te verklaren door het feit dat zijn volledige regeringsbeleid enkel gericht is op veiligheid. Volgens mensenrechtenorganisaties zitten waarschijnlijk duizenden Salvadoranen onschuldig vast. Daarnaast hebben zij geen toegang tot advocaten en worden zij berecht in massaprocessen.
Bukele heeft de noodtoestand in zijn land daarnaast aangegrepen om achter politieke oppositie, kritische pers en ngo's aan te gaan. Als andere landen in de regio, die zijn megagevangenissen nabouwen, het beleid van Bukele volledig kopiëren, kan de democratie in Latijns-Amerika de komende jaren flink onder druk komen te staan.
El Salvador gaf vorig jaar beelden vrij van megagevangenis CECOT, waar uit de VS gedeporteerde mannen terechtkwamen na een deal met president Trump:
Proces Nord Stream-aanslag van start: 6 vragen over ‘sabotage van de eeuw’
14 oktober 2026 06:55
In Hamburg begint vandaag het strafproces tegen de Oekraïner Serhii K. Hij staat terecht voor het opblazen van de Nord Stream-pijpleidingen tussen Rusland en Duitsland in 2022. K. zou de sabotage van het meest omstreden energieproject van Europa hebben gecoördineerd, in opdracht van Oekraïne.
Vanwege de schaal en de impact wordt wel gesproken van "de sabotage van de eeuw". Over de achtergronden is nog niet alles opgehelderd. Was hier bijvoorbeeld sprake van terrorisme? Of waren de pijpleidingen een legitiem militair doelwit? En welke rol speelde de Oekraïense regering? Zes vragen en antwoorden over het Nord Stream-proces.
Hoe ging K. te werk?
De groep rond de Oekraïense militair Serhii K. huurde in de nazomer van 2022 voor meerdere weken een onopvallend Duits zeilschip, de Andromeda, zonder gps-tracker aan boord. Vanuit de haven van Rostock verdween het schip vervolgens bijna drie weken achter de horizon.
In die dagen, midden september, zouden duikers uit de groep op meerdere plekken krachtige explosieven hebben geplaatst. Een ingewikkelde klus, op tientallen meters diepte. "Professionals", aldus de aanklagers. Nog voor de explosieven tot ontploffing kwamen, leverde groep het jacht weer in en verdween uit Duitsland.
Even na 02.00 uur in de maandagnacht van 26 september 2022 werden op de Oostzee krachtige explosies gemeten. Bij het Deense eiland Bornholm werden gasbellen zichtbaar. De operatie was geslaagd: de explosies maakten drie van de vier buizen onbruikbaar.
Nord Stream
De Nord Stream-gasleidingen tussen Rusland en Duitsland zijn sinds de start van het project in 2005 omstreden. Polen en Oekraïne verloren inkomsten aan gastransport. Duitsland profiteerde van goedkoop Russisch gas, maar maakte zich ermee afhankelijk van de grillen van Moskou.
Dat bleek na de Russische inval in Oekraïne. In reactie op EU-sancties stopte Rusland de gastoevoer via Nord Stream 1. Nord Stream 2 was nog niet in gebruik genomen. De Duitse regering heeft inmiddels herstel en ingebruikname uitgesloten.
Welke bewijzen zijn er?
Beelden van het witte busje waarmee de saboteurs van en naar de haven reden, leidden de speurders uiteindelijk naar K. Bij grenscontroles bleek hij met een vervalst maar herleidbaar paspoort gecontroleerd te zijn. Hij waande zich echter niet in gevaar. K. reisde in 2025 naar het Italiaanse Rimini en kon zo worden opgepakt.
In de Italiaanse cel zorgde K. zelf voor het meest belastende bewijs. In een telefoongesprek met zijn vrouw sprak hij, volgens de aanklagers, over het toegeven van de sabotageactie als "officiële militaire operatie". Dat zou overlevering aan Duitsland moeten voorkomen. Dit gesprek werd afgeluisterd en dient nu als basis van de aanklacht.
Verder zijn er eerder aanwijzingen dan harde bewijzen. Zo had K. twee verschillende paspoorten, een teken dat er iets te verbergen was. Uit zijn internetgedrag zou blijken dat K. veel informatie opzocht over kritieke infrastructuur, specifiek in het gebied rond de Nord Stream-leidingen. Zijn smartwatch was uitgeschakeld rond de sabotage.
Wat is het verweer van K.?
De Duitse advocaten van K. verwerpen alle beschuldigingen. Ongeacht of K. bij de operatie betrokken was, vindt zijn verdediging dat de Duitse rechter niet bevoegd is. De sabotage is waarschijnlijk het werk van een staat en daarom kan een individu niet verantwoordelijk worden gehouden, zei K's advocaat Ilona Menaker eerder tegen de NOS.
De advocaten willen dat de rechtbank ook moet oordelen of de pijpleidingen überhaupt in bedrijf mochten zijn of een legitiem militair doelwit waren.
K. is de enige persoon die terechtstaat. Een van de duikers, Volodymyr Z., werd eerder in Polen opgepakt, maar niet overgeleverd. Deze zomer werd hij opnieuw gearresteerd, ditmaal in Kroatië, waar hij opnames van een Hollywoodfilm over de Nord Stream-sabotage zou hebben bijgewoond.
Welke rol speelt de Oekraïense staat?
De Duitse aanklagers stellen dat er "voldoende vermoedens" bestaan dat de sabotage is uitgevoerd in opdracht van de Oekraïense staat. Welke bewijzen daarvoor bestaan, is niet bekend. Volgens Der Spiegel is de operatie goedgekeurd door toenmalig opperbevelhebber Zaloezjny. De plannen zouden zijn opgesteld door een groep voormalige commando's van het Oekraïense leger.
President Zelensky zou niet op de hoogte zijn geweest, de Nederlandse militaire inlichtingendienst MIVD daarentegen wél. Nederland had daarom al eerder Duitsland en de VS gewaarschuwd voor de plannen, bleek uit onderzoek van Nieuwsuur.
Waarom dient deze zaak in Duitsland?
Waar Zweden en Denemarken het onderzoek al snel hebben stopgezet, zette het Duitse OM door. Duitsland neemt de zaak zwaar op, als grootste sabotage gericht tegen Duitse infrastructuur sinds de Tweede Wereldoorlog. De leidingen waren deels in handen van Duitse bedrijven en de operatie werd vanaf de Duitse kust uitgevoerd.
De zaak zorgt voor een zeker ongemak in politiek Berlijn. Duitsland is de belangrijkste bondgenoot van Oekraïne. Als betrokkenheid vanuit Kyiv wordt aangetoond, is dat op zijn minst pijnlijk voor de onderlinge verhoudingen te noemen. Pro-Russische partijen als de AfD en BSW willen mede vanwege deze kwestie af van de steun aan Oekraïne.
Welke straf hangt er boven K.'s hoofd?
Serhii K. wordt verdacht van oorlogsmisdaden, het veroorzaken van explosies en beschadigen van kritieke infrastructuur, goed voor maximaal vijftien jaar cel. Er staan zittingsdagen gepland tot en met februari.
Wekdienst 14/10: Busstakingen door hele land • Proces Nord Stream-aanslag van start
14 oktober 2026 06:07
Goedemorgen! Busreizigers opgelet: door het hele land rijden er vandaag minder bussen door stakingen. En in Duitsland gaat vandaag het proces rondom de Nord Stream-aanslag in 2022 van start.
Eerst het weer: het is droog en vooral vanochtend is de zon regelmatig te zien. Van tijd tot tijd trekken sluierwolken over. Vanmiddag komen ook stapelwolken voor. Bij een zwakke tot matige zuidwestenwind wordt het 16 tot 18 graden.
Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.
Wat kun je vandaag verwachten?
Wat heb je gemist?
De man die schuldig is bevonden aan de moord op rapper Tupac Shakur in de VS in 1996, moet 40 jaar de gevangenis in. Een rechter bepaalde gisteren de strafmaat voor Duane Davis (63). In augustus achtte een jury al bewezen dat Davis de moord op Shakur had beraamd.
Over de moord op Shakur deden decennialang allerlei theorieën de ronde. Totdat Davis, een voormalig bendelid, in interviews en in zijn memoires uit 2019 over zijn rol bij de schietpartij sprak. Drie jaar geleden werd hij opgepakt. Davis gaat in beroep.
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog even dit:
Echt spannend was het na de 8-0 overwinning van zaterdag niet meer, maar de Nederlandse voetbalsters hebben zich nu definitief geplaatst voor de laatste ronde van de play-offs voor het WK, volgend jaar. In Tilburg werd Hongarije opnieuw verslagen: 3-0.
In de laatste kwalificatieronde speelt Oranje twee wedstrijden tegen Slovenië. De interlandperiode loopt van 26 november tot en met 5 december, dus uiterlijk op Sinterklaasavond weet Oranje of de tickets naar het WK geboekt kunnen worden.
Doelpunten gemist? Bekijk onze samenvatting:
Fijne dag!
Staking streekvervoer begonnen, impact moet nog blijken
14 oktober 2026 05:28
In het streekvervoer wordt vandaag gestaakt. Reizigers moeten rekening houden met vertragingen en uitval van ritten. De precieze impact wordt in de loop van de dag duidelijk; die is afhankelijk van hoeveel medewerkers toch gaan werken.
Aanleiding voor de staking is het mislukken van cao-onderhandelingen. Machinisten en chauffeurs van vervoerders als Arriva, Keolis, Qbuzz, Transdev en EBS zijn door de bonden opgeroepen om het werk neer te leggen.
Het stadsvervoer in Amsterdam (GVB) en Den Haag (HTM) valt niet onder het streekvervoer. Daar rijden bussen, trams en metro's dus zoals normaal. In Rotterdam rijden geen bussen, wel trams en metro's. In Utrecht zijn er naar verwachting minder bus- en tramritten.
Wat rijdt wel en wat niet?
Vervoerders kunnen moeilijk aangeven welke bussen en treinen rijden, en welke niet. Zo zegt Keolis op de eigen site: "we weten pas kort van tevoren welke bussen/treinen er wel rijden". Ook Transdev zegt simpelweg nog niet te weten wat er lukt.
Net als andere vervoerders raadt Arriva raadt reizigers aan om kort voor vertrek de reisplanner te checken. Overigens wordt niet in alle gebieden waar Arriva actief is gestaakt. Zo rijden in de Achterhoek alle Arriva-bussen en in Groningen en Friesland alle treinen.
Vakbonden CNV en FNV riepen vorige week op tot de landelijke staking. Ze vinden dat de cao-voorstellen van de vervoerders een verslechtering zijn. Die zeggen op hun beurt dat hun financiële ruimte beperkt is en dat het ov betaalbaar moet blijven.
Zelf eisen de bonden onder meer 9,5 procent extra salaris over een periode van twee jaar en betere arbeidsvoorwaarden voor ouder personeel. Als de werkgevers geen sjoege geven, wordt vanaf nu iedere week op een andere dag gestaakt.
Opname-apparaatje ontdekt in vergaderzaal OpenAI, medewerker opgepakt
14 oktober 2026 04:24
AI-ontwikkelaar OpenAI heeft opname-apparatuur ontdekt in een van de eigen kantoren. Het Amerikaanse bedrijf spreekt van een "geavanceerd opname-apparaat". Het was geplaatst in een vergaderzaal in San Francisco waar vaak bedrijfsgevoelige informatie wordt besproken.
OpenAI deed de ontdekking eind september. Het apparaatje was gewikkeld in wc-papier en zat in de usb-poort van een televisie. Daar zat het toen waarschijnlijk al twee dagen, zegt de FBI, die het onderzoek naar de kwestie leidt.
Al snel leidde het spoor naar een Saudische werknemer van OpenAI. Die was te zien op camerabeelden bij de vergaderzaal, waar hij officieel geen toegang toe had. Ook zou de man (35) in de dagen ervoor opdrachten aan een AI-chatbot hebben gegeven die te maken hadden met het maken en opslaan van geluidsopnames.
Verder is op camerabeelden te zien hoe de man achter de bewuste televisie naar iets lijkt te zoeken. Het opname-apparaatje was toen al ontdekt en verwijderd.
Jarenlange celstraf dreigt
De Saudische man is op 9 oktober opgepakt. Hij kan tot vijf jaar cel en een boete van maximaal 250.000 dollar krijgen. OpenAI heeft hem meteen op straat gezet. Het bedrijf zegt op X geen aanwijzingen te hebben dat hij waardevolle informatie in handen heeft gekregen.
FBI-baas Kash Patel ziet in de zaak het bewijs dat het beschermen van Amerikaanse AI essentieel is voor de nationale veiligheid en economische voorspoed van het land. "De FBI beschouwt deze missie dan ook als een van de hoogste prioriteiten op het gebied van contraspionage", zegt hij in een verklaring van de Amerikaanse justitie.
Cel en tbs voor serie misdrijven die eindigt met verkrachting 87-jarige vrouw
14 oktober 2026 03:09
Een man uit Ede moet acht jaar de gevangenis in voor een reeks misdrijven, waaronder poging tot doodslag en verkrachting van een 87-jarige vrouw. De rechter heeft de man van 27 ook tbs opgelegd. Het Openbaar Ministerie had dertien jaar en tbs geëist.
De misdrijven speelden zich af tussen augustus en oktober vorig jaar. De man randde eerst in een bos bij Bennekom een vrouw (34) aan. Twee dagen later vergreep hij zich aan een meisje van 16. Zij werd aangerand op een parkbank. De man pleegde daarna ook meerdere diefstallen.
Begin oktober brak de man in bij de 87-jarige vrouw. Zij betrapte hem 's nachts in de woning. De man ging toen door het lint: hij trok haar van de trap en gooide haar "als een pop" herhaaldelijk op de grond, staat in het vonnis. Toen ze op de grond lag, verkrachtte hij haar meerdere keren. Daarna ging hij in de woning op zoek naar spullen om mee te nemen. Hij liet de vrouw voor dood achter.
De vrouw werd de volgende ochtend gevonden door de politie. Die was gewaarschuwd door een bezorgde buurman en familie. Het slachtoffer lijdt nog iedere dag onder de verkrachting en het geweld.
Psychische stoornissen
De man heeft de delicten grotendeels bekend. Uit onderzoek door het Pieter Baan Centrum blijkt dat hij meerdere psychische stoornissen heeft. Volgens deskundigen was de man tijdens het plegen van de misdrijven sterk verminderd toerekeningsvatbaar. Ze adviseerden daarom om tbs met dwangverpleging op te leggen.
Dat advies heeft de rechter gevolgd. De tbs kan steeds worden verlengd, net zo lang tot de kans op herhaling is ingeperkt.
De tbs-behandeling begint als de man zijn gevangenisstraf heeft uitgezeten. Ook moet hij smartengeld betalen: 45.000 euro aan de oudere vrouw en 2000 euro aan de vrouw van 34 die hij heeft aangerand.