150 jaar telefonie: bellen blijft maar de manier waarop verandert
10 maart 2026 06:33
Exact 150 jaar geleden werd in Boston het eerste telefoongesprek gevoerd door de Schotse uitvinder Alexander Bell. In de hoorn sprak hij de beroemd geworden woorden tegen zijn collega: "Mr. Watson, come here. I want to see you." Sindsdien heeft de telefonie een grote opmars gemaakt en is er veel veranderd.
"De eerste telefoontoestellen waren van hout en die hingen eigenlijk altijd aan de wand. Die waren ook vrij groot", zegt Bob Groenewoud. Hij is vrijwilliger bij het Houweling Telecom Museum in Rotterdam. De verbinding kwam toen tot stand door het steken van stekkers in gaatjes.
De beller nam dan contact op met een telefooncentrale en verzocht de telefoniste om met een nummer te verbinden. "Daarna kwamen de telefoons in bakelietuitvoering en de kiesschijf met automatische telefonie." Dat was rond 1900.
Zo veranderde de telefoon door de jaren heen:
Het eerste openbare telefoonnetwerk werd in Nederland op 1 juni 1881 geïntroduceerd, vijf jaar na het eerste gesprek van Bell. Toen waren er slechts 49 abonnees en hadden telefoonnummers nog maar twee of drie cijfers. Dat veranderde na 1931, weet vrijwilliger Arnold Abels. "Toen kwamen de eerste telefooncellen in de straat, waardoor bellen voor iedereen bereikbaar werd." Door muntgeld in het apparaat te werpen, kon je bijvoorbeeld contact opnemen met het thuisfront.
"Zo kon je met iedereen in de wereld contact krijgen", zegt Abels. "Vroeger was je wereld beperkt tot de straat en met de telefoon kon je overal komen." Het aantal telefooncellen groeide in heel Nederland tot ongeveer een totaal van 20.000 begin jaren 90. Door de opkomst van het mobieltje en later de smartphone werd in 2008 besloten dat telefooncellen niet meer nodig waren. Omstreeks 2016 of 2017 was de laatste telefooncel verdwenen.
Operatie Decibel
Doordat steeds meer huishoudens een eigen telefoon in huis kregen, dreigde in 1985 het aantal telefoonnummers op te raken. Daarom werden in een landelijke omnummeringsactie alle bestaande vaste telefoonnummers vervangen door een tiencijferig telefoonnummer. Iedereen kreeg een omnummerboekje in huis om te zien wat de nieuwe nummers waren.
"Dat heette Operatie Decibel, een belangrijke en ingrijpende gebeurtenis", zegt Rex Leijenaar van Autoriteit Consument en Markt (ACM). De toezichthouder beheert de nationale telefoonnummervoorraad en publiceert regelmatig de telecommonitor. Daaruit bleek dat zo'n tien jaar geleden nog ruim zeven miljoen huishoudens een vaste telefoonaansluiting hadden. "Nu zijn het er nog maar 3,8 miljoen."
Dat betekent niet dat mensen minder bellen. "Het totale aantal minuten dat mensen bellen blijft redelijk constant. Mobiel bellen neemt vast bellen bijna volledig over", zegt Leijenaar. In deze cijfers is internetbellen via bijvoorbeeld WhatsApp niet meegenomen. "Dus we kunnen aannemen dat er zelfs meer wordt gebeld."
Vrijwilligers Groenewoud en Abels constateren toch iets anders. Zij zien dat jongeren de smartphone voor van alles gebruiken, behalve bellen. Toch blijft bellen broodnodig, vinden ze. "In het sociale contact is het horen van de intonatie in iemands stem heel belangrijk. Dat is toch wat je mist in een whatsappberichtje", zegt Abels.
Op dit moment zijn er 26 miljoen mobiele aansluitingen in Nederland in gebruik en zijn er nog 6,8 miljoen mobiele nummers beschikbaar. Een nieuwe Operatie Decibel lijkt dus voorlopig niet aan de orde.
Trump zegt dat oorlog ‘vrij snel’ voorbij kan zijn, Iran is het daar niet mee eens
10 maart 2026 03:55
Als de oorlog tegen Iran voorbij is, zal het land niet meer over de militaire middelen beschikken om de VS, Israël of bondgenoten van de VS aan te vallen. Dat zei president Trump in een persconferentie op zijn golfclub in de buurt van Miami, waar hij eerder sprak met Republikeinse politici.
Volgens Trump is "het grote risico" van Iraanse vergeldingsaanvallen inmiddels voorbij. "Hun luchtmacht is weg, de marine is weg, hun raketten zijn bijna uitgeschakeld en van de drone-aanvallen is nog 25 procent over."
Gisteravond suggereerde Trump in een interview met CBS News dat de oorlog met Iran "zo goed als voorbij is", omdat Iran volgens hem militair is verzwakt. De Iraanse Revolutionaire Garde zei in reactie dat niet Trump, maar zij bepalen wanneer de oorlog voorbij is.
Eerder gaf Trump aan dat de oorlog zeker een maand zou duren. Maar nu lopen de Amerikanen en Israëliërs volgens hem "heel ver voor op schema".
Kernwapen
Volgens Trump heeft de VS op veel vlakken de oorlog al gewonnen. "Maar we hebben nog niet genoeg gewonnen. We gaan verder, vastbeslotener dan ooit om de ultieme overwinning te behalen die voor eens en voor altijd een einde zal maken aan dit langdurige gevaar."
Trump zei verder dat de VS hun doel naderde: dat betekent het elimineren van de Iraanse voorraad ballistische raketten en het vermogen om deze te produceren en af te vuren. Volgens Trump heeft Iran heel weinig projectielen over. "En als ze een kernwapen hadden gehad, zouden ze dat tegen Israël hebben gebruikt."
Gecoördineerde aanval
Van journalisten in de zaal kreeg Trump meerdere vragen over de aanval op een meisjesschool. Die aanval kostte meer dan 160 burgers, voornamelijk jonge kinderen, het leven. De school zou zijn getroffen door een Amerikaanse Tomahawk-raket, concludeerde het onderzoekscollectief Bellingcat gisteren. Uit onderzoek van de NOS bleek eerder al dat in Minab sprake was van een gecoördineerde aanval op een militair doelwit, waarbij ook de meisjesschool werd geraakt.
Maar, zei Trump, er zijn meer landen die over die raket beschikken, waaronder Iran. Toen een journalist daar wat later op doorvroeg en opmerkte dat geen enkele minister wilde zeggen dat het een Iraanse raket was geweest, zei Trump dat hij er "niet genoeg van wist" en dat er een onderzoek loopt. "Wat daar ook uitkomt, ik ben bereid daarmee te leven."
Op vragen over de nieuwe leider van Iran, Mojtaba Khamenei, zei Trump dat hij "teleurgesteld" was over die keuze. Hij wilde niet ingaan op de vraag of de nieuwe ayatollah een doelwit is voor de Amerikanen. "Dat zou niet passend zijn. Maar," voegde hij eraan toe, "ik was zelf voor hen een doelwit."
Gevraagd hoeveel Amerikaanse levens de oorlog mag kosten, vertelde de president over zijn ontmoeting met verschillende nabestaanden van omgekomen militairen. "Ze hadden een ding gemeen met elkaar. Ze zeiden allemaal: maak het karwei af."
Daling van de olieprijzen
Trump herhaalde later op Truth Social zijn dreigement om Iran nog heviger te bombarderen als het de aanvoer van olie via de Straat van Hormuz stopt.
"Ze zullen twintig keer harder geraakt worden door de Verenigde Staten van Amerika", schreef hij. "Daarnaast zullen we makkelijk te verwoesten doelwitten raken, waardoor het vrijwel onmogelijk zal zijn voor Iran om zich als natie opnieuw op te bouwen. Dood, vuur en woede zullen over hen heersen vuur en woede zullen op hen neerdalen maar ik hoop en bid dat dat niet gebeurt."
Via Iraanse staatsmedia werd naar buiten gebracht dat Teheran "geen enkele liter olie" de regio zal verlaten zolang de aanvallen van Israël en de VS op Iran en doelen in het Midden-Oosten doorgaan.
Nadat Trump tijdens zijn persconferentie voorspelde dat de oorlog snel ten einde zal komen, daalden de olieprijzen met meer dan 6 procent. Gisteren steeg de Amerikaanse olieprijs nog tot boven de 100 dollar per vat.
Oud-gynaecoloog Rijnstate verwekte minstens zestien kinderen met eigen zaad
10 maart 2026 01:22
Een voormalig gynaecoloog van het ziekenhuis Rijnstate in Arnhem verwekte in de jaren 70 en 80 met zijn eigen zaad zeker zestien donorkinderen. Dat blijkt uit onafhankelijk onderzoek van het ziekenhuis.
De gynaecoloog heeft toegegeven dat hij zijn eigen sperma gebruikte om vrouwen via kunstmatige inseminatie zwanger te maken. De man deed dat zonder dat de wensouders dit wisten.
De arts werkte in de kliniek van het Elisabeth Gasthuis dat later samen met twee andere ziekenhuizen Rijnstate werd. Het is onduidelijk om hoeveel donorkinderen het precies gaat. Tot nu toe zijn er zestien donorkinderen bekend, aldus Rijnstate.
Het Arnhemse ziekenhuis roept mogelijke donorkinderen van de gynaecoloog op om hun DNA te geven aan expertisecentrum Fiom.
Documentaire
Waarom de man zijn eigen sperma gebruikte, is volgens het ziekenhuis vooralsnog onduidelijk. De gynaecoloog heeft tegen de onderzoekers gezegd dat hij zijn eigen zaad gebruikte als de donor het liet afweten.
Uit het onderzoek blijkt ook dat de arts drager is van een erfelijke aandoening.
"Onacceptabel"
Tot in de jaren 90 was er in Nederland geen wet- en regelgeving over fertiliteitsbehandelingen, wel bestonden er algemene professionele richtlijnen en gedragsregels voor artsen. Daarin stond bijvoorbeeld dat een arts "niet verder doordringt in de privésfeer van de patiënt dan in het kader van de hulpverlening noodzakelijk is".
"Wij vinden het handelen van de dokter ook in het licht van die tijd onacceptabel. Er is geen twijfel dat het gebruik van eigen zaad door een arts bij fertiliteitsbehandelingen van patiënten in strijd is met deze gedragsregels", aldus Hans Schoo, bestuurder van het ziekenhuis.
De onderzoekers concluderen ook dat Rijnstate zich te weinig heeft ingeleefd in de gevolgen van kunstmatige inseminatie voor donorkinderen en ouders. "Mensen hebben vaak het gevoel gehad dat hun vragen onbeantwoord bleven. Dat betreuren we", aldus Schoo.
Eerder bleek dat ook in andere ziekenhuizen artsen eigen zaad hebben gebruikt bij kunstmatige inseminatie. Zo zijn tientallen donorkinderen verwekt met het zaad van Jan Karbaat, die een vruchtbaarheidskliniek had in het Zuiderziekenhuis in Rotterdam en MC Bijdorp in Barendrecht.
De beroepsvereniging van gynaecologen (NVOG) bevestigde na recent onderzoek van Nieuwsuur dat de nieuwe werkwijze van Nederlandse fertiliteitsklinieken sinds 2004 heeft geleid tot zeker 85 massadonoren. Klinieken hielden zich lang niet altijd aan de richtlijn van maximaal twaalf gezinnen per donor, die sinds 2018 van kracht is.
Edisons Pop uitgereikt: oeuvreprijs voor Di-rect
9 maart 2026 22:28
De Edison Pop Oeuvreprijs gaat dit jaar naar de band Di-rect. De bandleden hebben de prijs vanavond in ontvangst genomen tijdens het Edison-gala in het AFAS Theater in Leusden.
Volgens de jury heeft de band zich in de afgelopen 25 jaar ontwikkeld "tot een toonaangevend instituut binnen de Nederlandse popmuziek" en is daarbij ieder bandlid "een onmisbare schakel".
Kakkerlakken
Di-rect werd in 1999 opgericht en brak twee jaar later door met de single Just The Way I Do, toen nog met leadzanger Tim Akkerman. Toen die aangaf te willen stoppen, nam Marcel Veenendaal het stokje na een zoektocht via een tv-show over. Met de nieuwe zanger sloeg de band ook artistiek een nieuwe richting in.
Veenendaal was emotioneel bij de uitreiking. Hij wees op de hoogte- en dieptepunten van de band, die de droom om ooit in de Kuip te spelen wist waar te maken en na 27 jaar nog steeds relevant is. "We weten dat we de kakkerlakken zijn van de Nederlandse muziekindustrie", grapte de zanger.
De band Kensington, die net als Di-rect van zanger is gewisseld, kreeg de Edison in de categorie rock. De belangrijke prijs voor de beste single ging naar Frenna voor het nummer ZAAZAA.
Samuel Welten
Roxy Dekker was net als Kensington genomineerd voor het beste album, maar die prijs ging naar Sef voor zijn plaat Lieve monsters.
Dekker, vorige week ook al de grote winnaar van de 3FM Awards, won wel de Edison voor de categorie pop. "Ik weet niet wat ik moet zeggen, ik had het zo niet verwacht. Het betekent veel voor me dat ik me nou echt een credible artiest mag noemen."
De 19-jarige Samuel Welten won in twee categorieën, Hollands en beste nieuwkomer. Andere Edisons gingen naar Afrojack (in de categorie dance), Bente (Nederlandstalig), Cho (hiphop) en Froukje & S10 (alternative).
Oorlog met Iran rijt oude wonden open in VS: 'Deze pijn wens ik geen ouder toe'
9 maart 2026 22:06
Ruim twee jaar geleden kregen ze het nieuws dat niemand wil krijgen. "Officieren stonden aan de deur en vertelden ons dat ze was omgekomen bij een drone-aanval", zegt Oneina Oliver-Sanders over haar dochter Kennedy, die was uitgezonden naar Jordanië. De wonden zijn nog niet geheeld, zeker niet met de nieuwe oorlog die Amerika nu voert in het Midden-Oosten.
"Ik moest meteen denken aan de mensen die hetzelfde bezoek krijgen als wij", zegt Oneina. "Aan waar zij de rest van hun leven mee moeten leven. Als moeder voel ik nu mee met iedereen die zo'n zelfde verlies moet meemaken. Of dat nou aan de goede of de foute kant is van dit conflict: dit soort pijn wens ik geen enkele ouder toe."
Rekruteringsbureau naast Subway
Het voelt nog vers, het moment dat hun Kennedy zich in Waycross, Georgia, aansloot bij het leger. "Ze ging naar de Subway voor een broodje", weet moeder Oneina. "Het rekruteringskantoor van het leger zat daarnaast: ze gaven haar een aanbieding die ze niet kon afslaan, en dus zei ze: Waarom niet?" Een keuze voor een carrière met veel kansen en met aanzien, in een regio waar gemiddeld genomen veel militairen vandaan komen.
"Het was de kans waar ze naar zocht", zegt vader Shawn. "Op goed onderwijs, bijvoorbeeld." Zorgen maakten ze zich op dat moment niet. "Ik heb zelf ook gediend", zegt hij, achteroverleunend in een schommelstoel. "De afgelopen decennia waren we voortdurend betrokken bij oorlogen, maar we zaten juist net in een periode waarin we ons hadden teruggetrokken. We hadden al een tijd geen soldaten verloren."
Na Afghanistan en Irak leken de risico's te overzien, wil hij maar zeggen. "Natuurlijk ben je bezorgd, maar ik had een vals gevoel van veiligheid omdat ze in elk geval niet naar Syrië hoefde", zegt ook Oneina. Vanuit Jordanië, niet ver van de grens met Irak en Syrië, werd Kennedy gestationeerd bij 'Tower 22'. Daar maakte ze deel uit van de door Amerika geleide missie tegen Islamitische Staat.
Dodelijke aanval
Begin 2024 gaat het daar toch mis: Kennedy en twee van haar collega's komen om het leven bij een aanval van een Iraanse drone, waarschijnlijk afkomstig van de door Iran gesteunde terreurorganisatie Kataib Hezbollah. De dodelijkste aanval op Amerikaanse soldaten sinds de chaotische terugtrekking uit Afghanistan.
De aanval wordt nu door het Witte Huis aangehaald als een van de redenen om af te rekenen met decennia van Iraans terrorisme tegen Amerikaanse staatsburgers. "Veel mensen geven Iran de schuld van de dood van onze dochter", zegt Shawn. "Er is absoluut geen empathie voor Iran. Maar wanneer je echt een conflict aangaat, weet je dat er levens geofferd zullen moeten worden", zegt hij over de huidige oorlog. "En je wilt geloven dat, als je iemand verliest, die persoon heeft gevochten voor iets wat juist is. Ik geloof niet dat er voldoende is gedeeld met het publiek over het waarom van deze acties."
Vrees voor Iraanse kernbom
Dat een Iran met kernwapens een grote bedreiging zou vormen, ziet de overgrote meerderheid van de Amerikanen wel. Maar Amerika is een stuk verdeelder als wordt gevraagd naar nut en noodzaak van Trumps ingrijpen. In een peiling van publieke omroepen PBS en NPR geeft 56 procent van de Amerikanen aan tegen militaire actie in Iran te zijn. Onder Republikeinen is er juist veel steun: 79 procent schaart zich achter Trumps acties in Iran.
"Ik denk dat het geweldig is", zegt Damon Koff. Hij zat op school met Kennedy Sanders, was infanterist bij het leger en diende onder meer in Koeweit. "Bush en Obama hebben hun best gedaan, maar die afspraken hielden geen stand, stelt Koff. "President Trump kiest voor een gewelddadigere oplossing, maar ik geloof dat dat wel een permanentere oplossing kan zijn."
De familie Sanders kijkt daar anders naar. De circa 50.000 Amerikaanse soldaten worden mogelijk "onnodig in gevaar gebracht", meent Shawn. Zijn vrouw Oneina wijst naar het huis verder op op de Kennedy L. Sanders-weg, zoals de straat waar ze wonen nu heet. Hun buurjongen is ook naar het Midden-Oosten uitgezonden. "Ik zal niet zeggen dat we bezorgd zijn, maar we bidden dat hij veilig weer thuis mag komen."
Vijf kinderen aangehouden na poging tot doodslag en zware mishandeling
9 maart 2026 21:47
De politie heeft gisteren vijf jongens aangehouden voor een zware mishandeling in Beverwijk en poging tot doodslag in Heemskerk. Het gaat om tieners van tussen de 12 en 15 jaar uit Castricum, Beverwijk, Heemskerk en Uitgeest. De tieners filmden het geweld en plaatsten het op Snapchat.
Twee verdachten zouden op 13 januari rond 16.30 uur een slachtoffer in Beverwijk hebben mishandeld. Een van hen zou opzettelijk tegen het slachtoffer zijn gebotst, waarna het slachtoffer zijn excuses moest aanbieden door "sorry, koning" of "sorry, baas" te zeggen. Ze filmden het slachtoffer en zetten de beelden vervolgens op Snapchat.
De politie noemt het "zorgwekkend en verschrikkelijk dat verdachten op deze manier slachtoffers angst aanjagen, vernederen en mishandelen". Een 14-jarige jongen uit Castricum en een 14-jarige jongen uit Heemskerk zijn voor het incident aangehouden.
Heemskerk
Vijf dagen na het geweld in Beverwijk mishandelden vier jongens twee leeftijdsgenoten in Heemskerk. Ook hiervan maakten ze video's, die ze opnieuw deelden op Snapchat. Voor het geweld zijn een 12-jarige jongen uit Beverwijk, twee 14-jarige jongens uit Heemskerk en een 15-jarige jongen uit Uitgeest aangehouden.
Een van de jongens uit Heemskerk was vijf dagen eerder vermoedelijk ook al betrokken bij de zware mishandeling in Beverwijk. De politie verdenkt de vier tieners van een dubbele poging tot doodslag.
Of het geweldsincident in Heemskerk verband houdt met de mishandeling in Beverwijk kan een woordvoerder van de politie niet zeggen: "Daar doen we nu onderzoek naar", schrijft NH Nieuws.
De regio wordt al langer geteisterd door jongerengeweld.