Op zoek naar tweelingzusje van de aarde; telescoop bijna klaar voor lancering
20 mei 2026 19:46
De 'aardseplanetenjager' wordt hij genoemd. De nieuwe Europese ruimtetelescoop Plato wordt begin volgend jaar gelanceerd en vandaag was hij nog een laatste keer voor de pers te zien, in Noordwijk. Binnenkort vertrekt de complexe ruimtekijker naar de lanceerbasis in Frans-Guyana.
"We hebben elf van de camera's van de Plato-telescoop getest bij onderzoeksinstituut SRON in Groningen", vertelt planeetonderzoeker Michiel Min in de stofvrije ruimte waar de telescoop staat voor de laatste tests. "Die lenzen zijn best fors, maar als je zo die hele telescoop ziet, zo groot als een klein vliegtuig, denk je wel even: 'wow'."
Dat wow-gevoel wordt nog groter als je weet dat Plato straks op 150 miljoen kilometer van de aarde twee jaar lang de sterrenhemel zal vastleggen. Om op zoek te gaan naar de heilige graal: een tweelingzusje van de aarde.
Planeten bij andere sterren zijn een geliefd thema in films (en boeken) als Project Hail Mary. Maar wat weten we inmiddels echt van die zogeheten exoplaneten? Van enkele tientallen is bekend dat ze zo'n beetje hetzelfde formaat hebben als de aarde.
De laatste jaren kunnen astronomen steeds meer details 'zien', bijvoorbeeld waar zo'n planeet uit bestaat, en of er water en een atmosfeer te vinden zijn. Toch blijft het onderzoek een krachttoer, want zelfs de dichtstbijzijnde exoplaneten draaien zo onvoorstelbaar ver weg om hun sterren dat ernaartoe vliegen met een raket duizenden jaren zou duren.
Totaalplaatje
"We hebben ruim 7000 exoplaneten ontdekt, en ze waren allemaal verrassend", vertelt onderzoeker Heike Rauer. "Maar is er een zoals de aarde bij? We willen weten of ze rotsachtig of gasvormig zijn, of ze een kern hebben, een atmosfeer. Plato is daar ideaal voor."
Plato heeft een arsenaal aan instrumenten om naar aardse planeten te zoeken, onder meer door sterren heel lang te observeren en heel nauwkeurig te meten hoe het licht verandert als een planeet er voorlangs gaat. Ook de ster zelf wordt bestudeerd, en zo ontstaat een totaalplaatje.
Andere telescopen konden dat ook al, zoals de James Webb-telescoop, maar Plato gaat nog verder. De camera's filmen met twee miljard pixels om zo nauwkeurig mogelijk minuscule variaties in het sterrenlicht te kunnen zien.
Zoeken bij 200.000 sterren
De telescoop in de clean room heeft wel iets weg van een raketlanceerinstallatie, maar in plaats van raketten is Plato gewapend met 26 camera's. "Daardoor heeft de telescoop een groter gezichtsveld", legt Michiel Min uit. "Hij zal bij 200.000 sterren naar exoplaneten gaan zoeken en is speciaal gericht op exoplaneten die dezelfde eigenschappen als de aarde hebben. En hij volgt ze zo lang dat we heel nauwkeurige gegevens krijgen."
Door al die data van verschillende exoplaneten met elkaar te vergelijken, zowel bij oudere als nieuwere sterren, moeten astronomen ook meer inzicht krijgen in de evolutie van andere zonnestelsels en hun planeten.
"Zodat je niet een ster miljarden jaren hoeft te volgen. Je kunt het vergelijken met het onderzoek naar hoe een mens zich ontwikkelt. Je kunt kinderen en ouderen met elkaar vergelijken, en dan hoef je geen 90 jaar te wachten tot iemand die hele ontwikkeling heeft doorlopen."
90 graden onder nul
De afgelopen maanden is Plato meedogenloos blootgesteld aan het vacuüm, de extreme temperaturen en het ongefilterde zonlicht dat de ruimtetelescoop in de ruimte krijgt te verduren. Alleen al de vibraties van de lancering zouden de instrumenten uit balans kunnen brengen, dus ook dat is getest.
Min testte bij SRON in Groningen hoe de lenzen van Plato het houden bij 90 graden onder nul. "De focus moet heel exact zijn. Hoe nauwkeuriger je kunt focussen, hoe makkelijker het is de helderheid van sterren te meten." Hoe nauwkeurig? "Het is alsof je een laser op een knikker een kilometer ver weg richt, en dat maandenlang."
Na de lancering, mogelijk al in januari volgend jaar, duurt het een maand voordat de telescoop zijn definitieve baan heeft bereikt. "Dat zal een spannend moment zijn. Maar dan begint het pas", zegt projectwetenschapper Ana Heras Pastor. "Dan moeten we nog twee jaar wachten. Totdat Plato genoeg data heeft verzameld om nieuwe ontdekkingen te doen."
De missie van Plato gaat in totaal vier jaar duren, en kan daarna nog verlengd worden.
Europarlementariër Bas Eickhout (GL-PvdA) stopt, ongepaste relaties gehad
20 mei 2026 19:34
GroenLinks-PvdA Europarlementariër Bas Eickhout stopt. Eickhout verlaat het parlement mede omdat hij relaties heeft gehad die niet passen bij zijn rol, zo schrijft hij een verklaring.
"Ik heb in het verleden niet altijd het juiste gedaan," aldus Eickhout. "Dat had ik niet mogen doen en daar neem ik mijn verantwoordelijkheid voor." Hij maakt in zijn verklaring niet duidelijk om wat voor relaties het gaat.
Verder noemt hij een gebrek aan energie als reden om te stoppen. "Met de oprichting van Pro in het vooruitzicht breekt een nieuw tijdperk aan. Die partij verdient volksvertegenwoordigers die daar met volle energie voor gaan."
Onlangs maakte Eickhout (49) bekend dat hij een relatie heeft met zijn 25-jarige Oostenrijkse fractiegenoot bij de Groenen Lena Schilling. Aan de NOS laat hij weten dat zijn vertrek niets te maken heeft met die relatie.
Vragen over waarom andere relaties niet passend waren bij zijn rol wil hij niet beantwoorden.
Invloedrijk
De fractie van Groenlinks en PvdA in het Europees Parlement laten in statement weten dat Eickhout zijn besluit mede heeft genomen "omdat hij vroegere relaties op de werkvloer niet heeft gemeld". "Een professionele, open werksfeer is voor iedereen van essentieel belang en de kern van onze gedragscode. Daarom is zijn besluit juist."
Eickhout is de langstzittende Nederlandse Europarlementariër. Hij heeft sinds 2009 onafgebroken in het Europees Parlement gezeten. Vooral op het gebied van klimaat gold hij als invloedrijk. Sinds 2024 was hij co-voorzitter van de fractie van de Europese Groenen, waar GroenLinks als partij bij is aangesloten.
Juist besluit
GroenLinks-PvdA partijleider Klaver vindt dat Eickhout een "juist besluit" heeft genomen. "Ik wil Bas bedanken voor zijn inzet en alles wat hij heeft betekend voor het klimaat en de natuur", schrijft hij op BlueSky.
Verklaring Bas Eickhout
Na lang nadenken heb ik vandaag besloten om af te treden als Europarlementariër voor PRO en als co-voorzitter van de Europes Groene groep.
Na lang nadenken heb ik vandaag besloten om af te treden als Europarlementariër voor PRO en als co-voorzitter van de Europese Groene groep.
Ik heb veel nagedacht of ik na de midterms nog door wil en ben tot de conclusie gekomen dat ik daar de energie niet meer voor heb.
Zeventien jaar lang heb ik mij als groene Europarlementariër met hart en ziel ingezet voor groene idealen, voor de partij en voor onze fractie. Van een verbod op F-gassen tot CO2 standaarden voor vrachtwagens: ik ben trots op wat we de afgelopen jaren samen hebben bereikt. Ik weet zeker dat ik samen met mijn collega's van PRO en de Groenen iets heb neergezet waarop verder op voortgebouwd kan worden.
Maar we zijn in een nieuwe fase beland. Met de oprichting van PRO in het vooruitzicht breekt een nieuw tijdperk aan. Die partij verdient volksvertegenwoordigers die daar met volle energie voor gaan.
Tijdens het Europa Festival van PRO op 9 mei zag ik hoeveel energie, optimisme en strijdlust er in de partij leeft. Ik zag een beweging die vooruit kijkt en barst van ambitie voor de toekomst. Tegelijkertijd merkte ik bij mezelf dat ik die energie, na zeventien jaar, niet op dezelfde manier kan opbrengen.
Daarnaast heb ik de afgelopen periode kritisch gereflecteerd op mijn eigen handelen. Ik heb in het verleden niet altijd het juiste gedaan. Ik heb relaties gehad die niet passen bij mijn rol. Dat had ik niet mogen doen en daar neem ik mijn verantwoordelijkheid voor. Die reflectie, samen met het besef dat de partij een nieuwe fase ingaat, heeft mij tot dit besluit gebracht.
Voor mij is het tijd om ruimte te maken. PRO verdient een nieuwe generatie politici die met genoeg energie verder bouwt aan het succes van de partij. Die toekomst wil ik met vertrouwen aan hen doorgeven.
Concerten Franse zanger Patrick Bruel afgelast na beschuldigingen seksueel wangedrag
20 mei 2026 19:28
Een aantal concerten van de Franse zanger Patrick Bruel in Canada is afgelast na aantijgingen van seksueel wangedrag. De 67-jarige artiest en acteur wordt door meerdere vrouwen in Frankrijk en België beschuldigd van aanranding en verkrachting.
Patrick Bruel, geboren als Patrick Benguigui, is al tientallen jaren een beroemdheid in Frankrijk. HIj verkocht miljoenen albums en speelde in zo'n veertig films. Momenteel speelt hij in een toneelstuk in Parijs, maar halverwege volgende maand begint hij aan een nieuwe reeks concerten in Frankrijk, Zwitserland, België en Canada.
De concerten in Canada die zijn afgelast stonden gepland in Quebec in december, maar de organisator voorziet "gezien de huidige omstandigheden" problemen bij het promoten daarvan. De drie concerten in Montreal gaan vooralsnog wel door.
De afgelopen maanden hebben zo'n dertig vrouwen de zanger beschuldigd van seksueel wangedrag. Dat begon in maart met een publicatie van Médiapart, een Franse platform voor onderzoeksjournalistiek.
De Franse justitie onderzoekt nu een tiental gevallen en kijkt daarbij ook naar een zaak die in 2020 werd geseponeerd bij gebrek aan bewijs. Ook justitie in België doet onderzoek naar een aanranding.
Gedrogeerd
Een van de vrouwen die naar buiten zijn getreden is de bekende presentator Flavie Flament, die zegt dat de zanger haar in 1991 in zijn huis in Parijs heeft gedrogeerd en verkracht, toen zij 16 was en hij 32 jaar.
Na het drinken van thee zou ze buiten bewustzijn zijn geraakt. Toen ze weer wakker werd, zag ze naar eigen zeggen hoe ze met Bruel op bed lag en hij haar broek aandeed.
Bruel erkent dat hij een relatie met Flament heeft gehad, maar stelt die maar kort duurde en met wederzijdse instemming was. Zijn advocaat zei gisteren dat Flament het verhaal heeft verzonnen.
In een bericht op Instagram beweert de zanger dat hij zich nooit heeft opgedrongen aan een vrouw en ook dat hij nooit iemand heeft gedrogeerd, gemanipuleerd of zijn roem heeft gebruikt om iemand te misbruiken. Over het leeftijdsverschil met Flavent schrijft Bruel dat hij begrijpt dat het "wenkbrauwen kan doen fronsen".
Petitie
Naar aanleiding van de beschuldigingen gaat er een petitie rond waarin wordt opgeroepen om alle ruim vijftig concerten van Bruels tournee te schrappen. De oproep krijgt steun van een aantal feministische organisaties en is sinds half april 26.000 keer ondertekend.
De verwachting is volgens Franse media dat de komende tijd nog meer vrouwen zich zullen melden met beschuldigingen richting Bruel. Een woordvoerder van de Franse regering heeft vrouwen in een interview opgeroepen om naar buiten te treden met hun ervaringen van seksueel geweld, "ook al is het tientallen jaren geleden".
Moeizame gesprekken, af en toe aanvallen: hier staan we in oorlog VS en Iran
20 mei 2026 18:57
Bijna anderhalve maand na het ingaan van het staakt-het-vuren tussen de Verenigde Staten en Iran is er weinig veranderd aan de situatie in de Golfregio. De Straat van Hormuz is nog altijd geblokkeerd met grote gevolgen voor de wereldeconomie en de onderhandelingen tussen de twee landen zijn niet of nauwelijks opgeschoten. Zo staat het conflict er nu voor.
Sporadische aanvallen
Ondanks het staakt-het-vuren dat op 8 april inging, worden er met enige regelmaat aanvallen gemeld. Zo werden er de afgelopen dagen meerdere drones afgevuurd op de Verenigde Arabische Emiraten. Een daarvan veroorzaakte dit weekend brand bij Barakah, het enige nucleaire complex van de Emiraten. De drones kwamen volgens het ministerie van Defensie uit Irak, wat er zeer waarschijnlijk op wijst dat aan Iran gelieerde milities erachter zitten.
Op zee gebeurt ook het een en ander. De onrustigste periode deze maand was een week of twee geleden. De VS zei toen dat Iran drie Amerikaanse torpedobootjagers had beschoten, waarop Iran stelde dat Amerika zelf eerst twee Iraanse schepen had aangevallen.
Enkele dagen later werd voor de kust van Qatar een bulkschip getroffen door een drone of projectiel. Vorige week werd een Chinees schip dat voor anker lag voor de kust van de VAE gekaapt en naar Iraanse wateren gebracht. Geen van deze gebeurtenissen heeft tot een nieuwe militaire escalatie geleid.
Eigendom van China
Door de oorlog tussen de VS en Iran is de Straat van Hormuz grotendeels afgesloten. Via de belangrijke zeestraat wordt normaal gesproken een kwart van de wereldwijde olievraag en een vijfde van het vloeibare gas vervoerd. Die handel ligt vrijwel stil, wat over de hele wereld heeft geleid tot veel hogere energieprijzen. Door de blokkade liggen er al wekenlang honderden olietankers vast in de Perzische Golf.
Toch lukt het af en toe om schepen door de zeestraat te sturen. Vorige week vonden 54 schepen doorgang, ruim twee keer zo veel als de 25 die er een week eerder doorheen voeren. Dat valt op te maken uit gegevens van de maritieme data-analist Lloyd's List. Het is nog altijd een stuk minder dan de ruim 130 schepen die voor de oorlog dagelijks hun weg wisten te vinden door de zeestraat.
Een deel van de schepen die vorige week door de zeestraat voeren, is eigendom van China. Dat is de enige grote overgebleven afnemer van de zwaar gesanctioneerde Iraanse olie. Vorige week liet Iran weten de regels voor China te versoepelen. Schepen die banden hebben met de VS en Israël kunnen sowieso niet op doorgang rekenen.
Om de situatie in de zeestraat op te lossen, zullen de VS en Iran tot een akkoord moeten komen. De afgelopen weken zijn er meerdere voorstellen heen en weer gestuurd, met behulp van bemiddelaar Pakistan, maar beide kampen willen hun standpunten vooralsnog niet loslaten.
Belangrijkste twistpunt
Eergisteren stuurde Iran zijn jongste voorstel, aldus een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Volgens hem eist Iran het opheffen van de sancties, net als compensatie voor de schade die is geleden in de oorlog.
Ook wil Iran de controle over de Straat van Hormuz behouden, het opheffen van de Amerikaanse blokkade van Iraanse havens en een einde aan de oorlog op alle fronten, dus ook die in Libanon. Ondanks een verlengd bestand voert Israël daar zeer regelmatig bombardementen uit.
Voor zover bekend zegt Iran niets over het beperken van zijn nucleaire programma, en dat is juist het belangrijkste twistpunt tussen de twee partijen. De VS eist dat Iran stopt met het verrijken van uranium of dat dat op zijn minst voor een langere periode sterk wordt beperkt. Het doel is om te voorkomen dat Iran een kernwapen kan maken. Ook moet de zeestraat weer open van de Amerikanen.
Dreigementen
De berichten over de onderhandelingen gaan hand in hand met dreigende taal over en weer. De Amerikaanse president Trump geeft al wekenlang wisselende signalen. Het ene moment spreekt hij van progressie in de gesprekken, om even later weer te dreigen met nieuwe aanvallen.
Dat gebeurde deze week ook: maandag zei Trump nog vertrouwen te hebben in een goede afloop van de onderhandelingen. Later op de dag zei hij dat hij "een zeer grote aanval" op Iran had goedgekeurd, maar dat hij dat een uur voor aanvang weer had afgeblazen na verzoeken van de leiders van Qatar, Saudi-Arabië en de Emiraten. Die wilden meer tijd om tot een diplomatieke oplossing te komen, bevestigde een woordvoerder van het Qatarese ministerie van Buitenlandse Zaken gisteren.
Iran dreigt met verdere escalatie als de VS opnieuw aanvalt. Teheran heeft de afgelopen weken vaker gezegd te zullen terugslaan door Amerikaanse militaire bases in de Golfregio aan te vallen, zoals het voor het staakt-het-vuren al deed. Maar de Revolutionaire Garde, die in Iran veel macht heeft, doet daar nog een schepje bovenop: "Als de agressie tegen Iran wordt herhaald, zal de oorlog verder reiken dan enkel de regio."
Noord- en Zuid-Korea spelen weer tegen elkaar, maar van toenadering is weinig sprake
20 mei 2026 18:32
Voor het eerst in acht jaar staan vandaag weer Noord- en Zuid-Koreaanse sportteams tegenover elkaar. De Zuid-Koreaanse vrouwen van voetbalclub Suwon nemen het op tegen het Noord-Koreaanse Naegohyang voor een plek in de finale van de Aziatische Champions League.
De laatste keer dat sporters uit beide landen elkaar troffen was een diplomatiek hoopvol moment, waar jaren later weinig van over is. Toch is het niet verrassend dat Noord-Korea een team stuurt. Er is vrijwel geen teamsport waarin het land internationaal succesvoller is dan in het vrouwenvoetbal, en dat laat Pyongyang graag aan de wereld zien.
Neogohyang speelt in het wit, Suwon in het rood-wit:
De laatste grote inter-Koreaanse sportontmoeting vond plaats op de Olympische Winterspelen van 2018 in Pyeongchang. Dat moment gold als een diplomatiek hoogtepunt in de moderne geschiedenis van de twee Korea's.
Symbool van toenadering
Bijzonder was vooral de aanwezigheid van Kim Yo-jong, de zus van de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un. Het was de eerste keer sinds de Koreaanse Oorlog dat een lid van de Kim-dynastie Zuid-Korea bezocht. Tijdens de openingsceremonie schudde zij de hand van de toenmalige Zuid-Koreaanse president. Dat beeld ging de wereld over als symbool van toenadering tussen Noord- en Zuid-Korea.
Maar van die toenadering is weinig meer over. Sinds 2023 heeft Noord-Korea officieel afstand genomen van het idee van vreedzame hereniging. Ook inter-Koreaanse betrekkingen hebben wat Pyongyang betreft geen prioriteit meer.
De Zuid-Koreaanse regering probeert ondertussen de spanningen niet verder te laten escaleren. Voorstanders van dialoog spreken daarbij van een beleid van "strategisch uithoudingsvermogen": afwachten, beperkte contacten openhouden en hopen op betere tijden.
Volgens Koreadeskundige Christopher Green, verbonden aan de Universiteit Leiden, is die terughoudendheid ook zichtbaar rond deze wedstrijd. Zo zal de Zuid-Koreaanse minister van Eenwording waarschijnlijk niet aanwezig zijn, omdat dat de wedstrijd een te officieel karakter zou geven, legt Green uit. Wel is er volgens hem geld vrijgemaakt om een gastvrije sfeer rond het duel te creëren, "maar zonder daar te veel nadruk op te leggen".
Toch werden de Noord-Koreaanse speelsters afgelopen weekend enthousiast onthaald. Activisten stonden zondag op de luchthaven in Zuid-Korea klaar met spandoeken om het team welkom te heten. Ook Zuid-Koreaanse voetballiefhebbers lopen massaal uit: de wedstrijd was binnen een dag uitverkocht.
Omdat het om clubteams gaat en niet om nationale elftallen, zullen er volgens de regels van de Aziatische voetbalbond geen volksliederen of politieke symbolen worden gebruikt. Daaronder valt ook de Koreaanse herenigingsvlag.
Stimuleren van patriottisme
In de beginjaren van de Noord-Koreaanse staat werd sport vooral gezien als iets functioneels. Mensen moesten sporten omdat dat goed was voor hun gezondheid, en gezonde burgers betekenden betere arbeiders en soldaten. Internationale wedstrijden vonden destijds vooral plaats tegen andere socialistische landen en werden gebruikt om de banden binnen het communistische blok te versterken.
Dat veranderde onder Kim Jong-il, de vader van de huidige leider. Hij was een groot sportliefhebber en zag sportief succes ook als middel tot staatsvorming: het stimuleren van patriottisme en loyaliteit aan de partij. Daarom investeerde Noord-Korea gericht in sporten waarin het land internationaal kon uitblinken.
Noord-Korea's voetbalsucces
Onder Kim Jong-un begon Noord-Korea grootschaliger en systematischer te investeren in voetbal. Er kwam meer aandacht voor jeugdopleidingen, infrastructuur en buitenlandse trainers. Dat leverde vooral bij het vrouwenvoetbal resultaat op.
Het nationale vrouwenteam won meerdere gouden medailles op de Aziatische Spelen en Noord-Korea is regerend wereldkampioen onder 17 en onder 20 bij de vrouwen. Bovendien heeft het Noord-Koreaanse vrouwenteam zich twee keer zo vaak geplaatst voor een WK als het mannenteam.
Waar de populariteit van voetbal vandaan komt, is moeilijk vast te stellen. Mogelijk speelt het wereldkampioenschap van 1966 een rol, toen Noord-Korea verrassend goed presteerde. Ook kan de persoonlijke interesse van Kim Jong-un in voetbal meespelen. Volgens Noord-Koreaanse sportkenners bezoekt hij vaker voetbalwedstrijden dan andere sportevenementen.
Hoe dan ook, het internationale prestige van het Noord-Koreaanse vrouwenvoetbal is voor Pyongyang reden genoeg om het team naar Zuid-Korea te laten reizen. Op grote diplomatieke impact hoeven we niet te rekenen, "maar als de wedstrijd vreedzaam verloopt, kan dat later misschien toch een klein positief effect hebben", aldus Green.
Finaleplaats voor Naegohyang
De wedstrijd is inmiddels gespeeld en geëindigd in een 1-2 overwinning voor de uitspelende ploeg, het Noord-Koraanse Naegohyang. Door de zege staat het elftal in de finale, waar het Tokyo Verdy Beleza uit Japan treft.
Duits echtpaar opgepakt dat mogelijk spioneerde voor China
20 mei 2026 18:12
De Duitse politie heeft een echtpaar uit München gearresteerd omdat de twee mogelijk voor China hebben gespioneerd. Het koppel zou zich onder meer hebben voorgedaan als tolk om wetenschappers van Duitse universiteiten naar China te lokken. De politie onderzocht de woningen en werkplekken van de verdachten in München.
De twee, geïdentificeerd door het Duitse Openbaar Ministerie als Xuejun C. en Hua S., zijn beiden Duitse staatsburgers.
Volgens het OM zocht het koppel contact met wetenschappers van meerdere Duitse universiteiten en onderzoeksinstituten die zich bezighouden met onderwerpen als lucht- en ruimtevaarttechniek, informatica en AI.
"De verdachten deden zich soms voor als tolken of werknemers van een autofabrikant", zegt het Duitse OM. Het echtpaar zou ook wetenschappers naar China gelokt hebben om betaalde lezingen te geven aan inwoners van China. "In werkelijkheid werden deze lezingen echter gegeven aan werknemers van staatsbedrijven in de wapenindustrie."
Op meerdere plekken in Duitsland worden personen die als potentiële getuigen kunnen dienen ondervraagd. De verdachten verschijnen vandaag voor de onderzoeksrechter, die onder meer de lengte van het voorarrest bepaalt.