Overheid was onbetrouwbaar voor boeren, zegt Nationale ombudsman
4 november 2026 00:37
De overheid was de afgelopen tien jaar onbetrouwbaar voor boeren. Dat stelt de Nationale ombudsman, onder meer op basis van gesprekken met 32 boeren.
Wisselende regels, tegenstrijdig beleid en onduidelijke besluiten veroorzaakten onzekerheid. Dat raakte volgens ombudsman Reinier van Zutphen niet alleen de bedrijven van de boeren, maar ook hun gezinnen.
Nieuw landbouwbeleid volstaat niet om het vertrouwen van de sector terug te winnen, waarschuwt Van Zutphen, daags nadat het kabinet een nieuwe stikstofwet presenteerde. "Boeren hebben geleden onder het handelen van de overheid en de onzekerheid over de toekomst. Ze kunnen alleen verder als de overheid erkent wat er mis is gegaan en welke gevolgen dat heeft gehad."
In de knel
Boeren betaalden volgens Van Zutphen de prijs voor veranderende regels over stikstof, mest, natuur, water en dierenwelzijn. "Zo werden investeringen uitgesteld en kwamen plannen voor verduurzaming en innovatie in de knel." Volgens de ombudsman nam de overheid te weinig regie, was de overheid onvoldoende betrouwbaar en transparant en luisterde ze te weinig naar boeren.
De effecten van de onzekerheid werken door binnen gezinnen, hoorde Van Zutphen. Bij boerengezinnen lopen werk en privé vaak door elkaar. "Verschillende visies op doorgaan, stoppen of aanpassen kunnen relaties onder druk zetten."
De manier waarop overheden communiceren, kan ook wantrouwen wekken. Meerdere boeren vertelden dat belangrijke besluiten vaak op vrijdag of vlak voor een vakantie worden aangekondigd. Ze kunnen ambtenaren dan niet bereiken met vragen of kritiek en denken dat dit expres gebeurt in de hoop dat de woede bijvoorbeeld na de vakantie is gezakt.
Ervaringen staan centraal
Opvallend is dat de ombudsman het feitelijke handelen van overheden niet als belangrijkste uitgangspunt nam. Centraal in het onderzoek staan de gesprekken die sinds 2019 met boeren werden gevoerd. Het ombudsman-team sprak met 32 boeren uit het hele land, uit verschillende sectoren, zowel biologisch als gangbaar. De ombudsman destilleerde rode draden uit hun niet-geverifieerde verhalen.
Verder sprak de ombudsman met boerenbelangenorganisaties, Natuurmonumenten, wetenschappers en andere deskundigen, onder meer van de Rabobank. Die gesprekken vonden plaats tussen november 2025 en mei 2026, voordat landbouwminister Van Essen zijn stikstofplannen presenteerde.
De ombudsman schrijft in het rapport dat boeren zelf ook bijdragen aan de onzekerheid waarin ze zitten. "Enerzijds worden zij dagelijks geconfronteerd met veranderlijk beleid en wet- en regelgeving. Anderzijds lobbyt de sector actief bij de politiek. Hierdoor dragen boeren op sommige momenten zelf bij aan de veranderlijkheid, terwijl diezelfde veranderlijkheid het dagelijks reilen en zeilen van hun boerenbedrijf niet makkelijker maakt."
Aanbevelingen
"Stel doelen voor de lange termijn en houd daaraan vast", adviseert de Nationale ombudsman op basis van wat hij in de gesprekken hoorde. Daarnaast vindt Van Zutphen dat de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur meer regie moet nemen en ervoor moet zorgen dat regels en plannen van verschillende overheden meer op elkaar aansluiten.
Tot slot meent Van Zutphen dat "het boerenverstand de afgelopen jaren te vaak is genegeerd." Overheden moeten kennis en ervaring van boeren beter benutten in de besluiten die ze nemen.
NOS-podcast De Dag uitgeroepen tot beste dagelijkse podcast
4 november 2026 00:31
De NOS-podcast De Dag is verkozen tot beste dagelijkse podcast bij de Dutch Podcast Awards. Volgens de jury zijn in de serie complexe onderwerpen voor de luisteraar goed te volgen. "Zo kan die na de afleveringen over diverse onderwerpen op een gelaagd niveau meepraten", luidt het oordeel.
In De Dag wordt in een dagelijkse aflevering van zo'n twintig minuten verdieping gegeven bij een onderwerp uit het nieuws. De vaste presentatoren zijn Elisabeth Steinz en Marco Geijtenbeek. De Dag ging op 1 februari 2018 van start en inmiddels zijn ruim 2300 afleveringen gemaakt.
De jury spreekt van een "rijkgevulde podcast", waar "een balans bestaat tussen informatie en rust, waardoor De Dag nooit overweldigt. Dat getuigt van sterk redactioneel werk".
Ook eens luisteren?
Alle afleveringen van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.
Bij de Dutch Podcast Awards, een initiatief van BNR Nieuwsradio, worden jaarlijks prijzen uitgereikt in diverse categorieën. Een 37-koppige jury bepaalde dit jaar wie er met de prijzen vandoor ging.
De hoofdprijs, die van 'beste podcast van Nederland', was voor De Rolverdeling van omroep NTR. Journalist Sara de Monchy trok daarvoor een jaar lang op met kinderen uit een groep 8 van een basisschool in Rotterdam. Vorig jaar won de NOS-podcast Mino's Imperium, over voetbalmakelaar Mino Raiola.
Roxanne en André Hazes gingen aan de haal met de publieksprijs. In hun podcast ADHAZES bespreken de broer en zus een scala aan onderwerpen, van hun jeugd tot alledaagse beslommeringen.
Een overzicht van alle prijswinnaars:
Opnieuw duizenden Tsjechen de straat op tegen hervorming publieke omroep
3 november 2026 23:08
In Tsjechië zijn opnieuw duizenden mensen de straat op gegaan uit solidariteit met de publieke omroep. Radio- en tv-medewerkers staakten vandaag uit protest tegen de hervormingsplannen van de regering voor de publieke omroep en trokken in het zwart gekleed door het centrum van Praag. Zij waarschuwen dat die plannen de onafhankelijkheid van de omroep ondermijnen.
De regering van de populistische premier Babis, die leunt op steun van twee rechtse partijen, verwijt publieke en private media partijdigheid en wil nu de omroepbijdrage schrappen. Het geld moet dan uit de algemene begroting komen, zodat de regering er meer grip op krijgt. De coalitie trekt daar bovendien 15 procent minder voor uit dan het budget dat de omroep nu te besteden heeft. Babis wijst er daarbij op dat het publiek minder gaat betalen.
De regering kreeg het wetsvoorstel vorige maand in een eerste stemming aangenomen na de debattijd tot een minimum te hebben ingeperkt. Met verdere bespreking in het parlement in aantocht schroeven tegenstanders het protest op. Vorige week maandag was er een demonstratie, vandaag kwam daar de staking bij en volgende week zondag staat opnieuw een betoging gepland.
Orbán en Vucic
Oppositiegroepen leggen een verband met hervormingen die de dit voorjaar weggestemde premier Orbán in Hongarije doorvoerde, en zijn oud-collega Vucic in Servië - die inmiddels ook zijn meerderheid kwijt is. Zij wisten een netwerk van regeringsgezinde media op te bouwen. Tegengeluiden verdwenen daarmee naar de achtergrond.
"Als dit voorstel wordt aangenomen, krijgt de regeringscoalitie instrumenten in handen om de inhoud van de publieke media politiek te beïnvloeden", aldus Jan Molácek, verslaggever bij de Tsjechische televisie en lid van het stakingscomité, tegen persbureau Reuters. Uit onderzoek blijkt dat de publieke omroep tot de meest gevolgde en meest vertrouwde nieuwsbronnen van het land behoort.
Beknotting van de vrije pers roept in Tsjechië herinneringen op aan het communistische verleden en het gewelddadige einde van de Praagse Lente in 1968, met aanvallen van de Sovjet-Unie op Radio Praag. Het zijn hoofdstukken uit de geschiedenis waarvan veel Tsjechen dachten dat het land die helemaal achter zich had gelaten. Die weerstand tegen antidemocratische ontwikkelingen verklaart mede de hoge opkomst bij de vele betogingen.
Sinds de terugkeer van de populist Babis als premier, nu een klein jaar geleden, stromen pleinen en parken in Tsjechië met regelmaat vol met burgers die zich bezorgd tonen over de in hun ogen antidemocratische koers van de regering.
De grootste demonstratie vond plaats in maart, met naar schatting 200.000 mensen. Op andere betogingen van actiegroep 'Eén miljoen stemmen voor democratie' zijn in de voorbije maanden duizenden tot tienduizenden mensen afgekomen.
Drenten willen strengere aanpak wolf: 'Kinderen durven niet meer op de fiets'
3 november 2026 22:46
Inwoners van Drenthe maken zich grote zorgen over de wolf in de provincie. Burgemeesters van tien gemeenten stuurden daarover een brandbrief naar staatssecretaris Silvio Erkens (Landbouw). Vandaag kwam hij naar Drenthe voor een gesprek.
Het gesprek ging voornamelijk over de schade die wolven aanrichten op het platteland. Niet alleen omdat ze paarden, koeien en schapen te grazen nemen, maar ook omdat mensen vervolgens angstig zijn. Sommige aanwezigen waren tot tranen toe geroerd, zag RTV Drenthe. "Kinderen durven niet meer op de fiets te stappen richting Hoogeveen", zei een van hen.
Burgemeesters Jan Zwiers (Midden-Drenthe) en Jouke Spoelstra (Westerveld) schoven aan in het kringgesprek, als medeondertekenaars van de brandbrief.
Schuw
Wolven moeten schuw worden, concludeerde staatssecretaris Erkens. Hij wil ervoor zorgen dat wolven die dat niet zijn (en te veel overlast veroorzaken) sneller afgeschoten kunnen worden. Bijvoorbeeld door een maximumaantal wolven in te stellen, en de meest problematische roedels af te schieten. Zo gebeurt het ook in Duitsland.
"Het is nodig om ervoor te zorgen dat de aanvallen op vee en incidenten rondom mensen niet toenemen", aldus Erkens.
Ook werd duidelijk dat de staatssecretaris "actief beheer" van de wolf noodzakelijk vindt. Wanneer en hoe snel dit geregeld kan zijn, blijft nog onduidelijk.
In de brandbrief pleiten tien van de twaalf Drentse burgemeesters verder voor een afgeschermd leefgebied voor de wolf. Het dier zou dan enkel in aangewezen natuurgebieden leven, zoals bij wilde zwijnen bijvoorbeeld ook het geval is.
Toenemende populatie
Op dit moment leven in Drenthe vier roedels wolven. Tot nu toe werden dit jaar zeker 13 welpen geboren in de provincie. "Ons bereiken steeds vaker verhalen over wolvenschade, zorgen over veiligheid en veranderingen in het dagelijks leven", aldus de tien burgemeesters.
Op een paar plekken in de provincie komen meer wolven voor dan op andere. Beilen is zo'n hotspot. Volgens burgemeester Zwiers laten de dieren zich daar steeds vaker binnen de bebouwde kom zien. "Vooral bij ouders en grootouders leeft de vraag hoe veilig het is wanneer kinderen buiten spelen of in het donker zelfstandig naar school fietsen."
Alleen de burgemeesters van Tynaarlo en Hoogeveen zetten geen handtekening onder de brief.
Dit jaar werden in Drenthe tot nu toe 49 meldingen gemaakt van schade door een wolf. Van 13 daarvan is bevestigd dat dat dier inderdaad de veroorzaker van de schade is. De overige meldingen worden nog onderzocht.
"Dat raakt dierhouders en agrariërs die hun dieren verliezen, maar ook inwoners die zich zorgen maken over hun leefomgeving of bepaalde natuurgebieden en wandelroutes mijden", aldus de burgemeesters. Financiële tegemoetkoming voor wolvenschade is belangrijk, stellen zij, maar neemt de schrik, het verdriet en de onzekerheid over de volgende nacht niet weg.
De burgemeesters vragen de staatssecretaris niet om direct tot uitvoering over te gaan, maar om de mogelijkheid van een "actief beheer van de wolf" serieus en volwaardig te onderzoeken. "De discussie over de wolf gaat uiteindelijk over de manier waarop wij natuur, landbouw, wonen en recreatie in een dichtbevolkt land naast elkaar willen organiseren", schrijven ze. "Niets doen is wat ons betreft geen keuze."
Dodental na aanval in regio Zaporizja loopt op, VN veroordeelt aanval op burgers
3 november 2026 22:05
Het dodental van de Russische aanval van gisteren op een voormalig schoolgebouw in Oekraïne is opgelopen tot meer dan 30 en er worden zeker 50 mensen vermist. Reddingswerkers zijn nog op zoek naar overlevenden.
Er werden zeker negen bommen gedropt op het gebouw in Komysjoevacha, in de regio Zaporizja, waar humanitaire hulp werd uitgedeeld. Het gebouw fungeerde ook als schuilplaats. Het dorp ligt vlak bij het front.
De lokale autoriteiten hadden aangekondigd dat er hulpgoederen zouden worden uitgedeeld in het gebouw. Daarom stond er een lange rij mensen te wachten.
Aanval veroordeeld
De VN-missie die toezicht houdt op het naleven van de mensenrechten in Oekraïne, HRMMU, zegt dat de aanval in strijd lijkt te zijn met de meest fundamentele principes van het humanitaire recht.
"Óf het Russische leger wist dat er hulpgoederen werden uitgedeeld, óf het had zich van tevoren niet geïnformeerd wat er gaande was in het dorp dat het wilde aanvallen", zegt de VN-missie.
De aanval laat de verwoestende impact zien van zweefbommen op dichtbevolkt gebied, zegt de VN-missie. Zweefbommen of glijbommen kunnen door hun vleugels een lange glijvlucht maken en met behulp van navigatie heel precies doel treffen. Ze kunnen honderden kilo's explosieven dragen.
Spaanse minister van Transport stapt alsnog op na treinramp
3 november 2026 21:45
De Spaanse minister van Transport Puente treedt af na de dodelijke treinramp van vorige week in Urda. Daar kwamen 69 mensen om het leven toen een hogesnelheidstrein op een stilstaande regionale trein inreed.
Het was de tweede dodelijke treinbotsing dit jaar met tientallen doden, waardoor Puentes positie als minister van Transport onder druk kwam te staan.
"Een minister van Transport in een land als Spanje kan niet aanblijven na twee ongelukken in minder dan een jaar tijd", verklaarde de minister. Hij zei dat hij dat besluit al had genomen direct na het ongeluk in Urda, maar dat hij in functie was gebleven om de gevolgen aan te pakken en maatregelen te treffen om dergelijke ongelukken in de toekomst te voorkomen.
Vorige week zei hij op een persconferentie nog dat hij geen gehoor gaf aan de oproep van oppositiepartijen en een vakbond om op te stappen.
Veiligheidsmaatregelen
Voordat hij zijn aftreden bekendmaakte kondigde Puente een nieuw pakket veiligheidsmaatregelen aan, waaronder nieuwe technieken in de twintig verkeersleidingcentra, aanpassing van de veiligheidsprotocollen en betere arbeidsomstandigheden voor het personeel in de verkeersleidingscentra.
Ook zei hij dat "het spoorwegsysteem in Spanje herzien moet worden".
Zo ging het vorige week mis bij de treinramp: