Nederlands bedrijf doet in Noordpoolgebied proef om zee-ijs dikker te maken
4 maart 2026 16:50
Een ijsvlakte met op de achtergrond besneeuwde toppen. Temperaturen die schommelen rond min 25 graden Celsius zodat je, zeker als het waait, elk stukje huid moet bedekken tegen bevriezing.
In deze barre omstandigheden spuit het Nederlandse bedrijf Arctic Reflections nu water op het zee-ijs in Noordoost-Canada om het sneller te laten aangroeien. De proef moet leiden tot een aanpak om het ijs trager te laten smelten, en de opwarming van het poolgebied af te remmen.
Beelden van de expeditie in Canada:
Een omstreden plan, en het is verre van zeker dat het zal slagen. "Maar we zijn aan onze stand verplicht het te proberen", zegt Fonger Ypma, oprichter en directeur van Arctic Reflections. "Andere mensen richten zich op het Amazonegebied, wij zijn met het poolgebied bezig."
Elke winter groeit in het Noordpoolgebied een enorme hoeveelheid zee-ijs. Vanaf het hoogtepunt in maart smelt een groot deel, om in september op het jaarlijks dieptepunt te komen. Door de uitstoot van broeikasgassen warmt de regio snel op en verdwijnt er ijs. Sinds de jaren zeventig is het oppervlak en de dikte van het ijs flink afgenomen.
IJsvrije zomer dreigt
Wetenschappers verwachten dat dit doorzet zodat de pool in de komende tientallen jaren praktisch ijsvrij kan worden. En dat jaagt de opwarming van de aarde verder aan. Waar het witte zee-ijs zonlicht grotendeels terugkaatst, neemt donker zeewater veel warmte op. Die spiraal wil Ypma doorbreken.
Arctic Reflections pompt water op het ijs, waar het door de kou snel bevriest. Normaal groeit het ijs alleen aan de onderkant, maar nu dus aan beide zijden. Bovendien bevriest hierdoor de sneeuwlaag op het ijs. Normaal werkt deze als isolatie waardoor het ijs aan de onderkant minder snel aanvriest. Het dikkere ijs dat nu wordt gecreëerd, zou een grotere kans moet hebben de zomer te doorstaan.
De proef gebeurt in nauwe samenwerking met de Inuit, die er toestemming gaven voor en met hun kennis over het ijs bijdragen.
Afleiding van klimaatbeleid
Eerdere proeven op Spitsbergen en in Newfoundland toonden al aan dat het principe werkt. Maar het staat nog niet vast dat het ijs daadwerkelijk langer blijft liggen. De huidige veldproef is weer groter. Op diverse manieren houden onderzoekers in de gaten wat de effecten zijn op het ijs, zowel verwacht en onverwacht.
Samen met een ander bedrijf en diverse universiteiten kreeg Arctic Reflections vorig jaar een subsidie van ruim 11 miljoen euro voor onderzoek naar het dikker maken van poolijs. Dat geld komt van een Britse overheidsfonds dat onderzoek financiert naar (grootschalige) ingrepen in het klimaat, om de gevolgen van klimaatverandering te beperken. Iets wat experts ook wel geo-engineering noemen.
Veel wetenschappers zijn uitgesproken kritisch over deze aanpak. "Het leidt af van, en vertraagt, het naar beneden krijgen van de CO2-uitstoot", zegt Marie Cavitte, poolonderzoeker aan de Vrije Universiteit Brussel. Cavitte vindt dat de plannen "valse hoop" bieden, en alleen maar leiden tot tijdverlies voor hetgeen echt zin heeft.
Twee keer Nederland opspuiten
"Ik zou ook graag willen denken dat we niet moeten ingrijpen", zegt Fonger Ypma. "Maar dat kan ik niet omdat mensen al zoveel klimaatverandering hebben veroorzaakt dat we voor 2050 de eerste vrijwel ijsvrije zomer gaan krijgen." Ypma benadrukt dat hun plan geen vervanging is voor het terugdringen van de uitstoot. Het moet vooral tijd winnen, terwijl de mensheid minder olie, gas en steenkool gaat gebruiken.
Om een serieus effect te hebben moet de aanpak naar een veel grotere schaal. Ypma denkt dat het jaarlijks verdikken van 80.000 vierkante kilometer ijs genoeg is de dalende trend te keren. Dat is ongeveer twee keer Nederland.
Het onderzoek richt zich nu op de basis, maar Ypma heeft al wat algemene ideeën over de opschaling. Daarbij denkt hij aan zo'n honderd mobiele "pompplatforms". Die worden telkens verplaatst om gericht een gebied op de spuiten waar het ijs nét dreigt te verdwijnen in de zomer.
Grote twijfels
Ook over de praktische haalbaarheid leven grote twijfels onder poolonderzoekers. "Ik denk niet dat dit kan worden gedaan op een redelijke schaal", zegt Julienne Stroeve, poolwetenschapper aan University College Londen. Volgens haar is de aanpak onwerkbaar duur, energieverslindend en onpraktisch.
"Ik zou hier ook sceptisch over zijn als iemand anders het zou proberen", zegt Ypma, die veel respect heeft voor de expertise poolwetenschappers. Maar dat wel vaker de opschaling van technologie is onderschat, zoals bij zonne- en windenergie. Ypma blijft erbij dat het de moeite waar is dit te proberen: "Het is belangrijk voor de aarde dat we het hitteschild, wat het noordpoolijs eigenlijk is, in stand houden."
Beoogd azc in Houten verkocht aan ondernemer, opvang lijkt van de baan
4 maart 2026 16:25
Een pand dat de gemeente Houten al maanden op het oog had voor de opvang van asielzoekers, blijkt te zijn verkocht aan de investeringsmaatschappij van ondernemer Wim Beelen. Beelen bevestigt de aankoop en zegt dat hij van het oude bedrijfspand aan de Essenkade een 'belevingscentrum' wil maken.
De gemeente Houten en het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) zeggen niet op de hoogte te zijn gebracht van de aankoop van het pand door de ondernemer.
De verkoper van het pand, De Waal Beheer, bevestigt bij RTV Utrecht dat is gekozen voor de investeringsmaatschappij van Beelen.
De verkoper ergerde zich aan de trage besluitvorming van de gemeente over een mogelijk azc, laat De Waal Beheer weten. "Dat heeft bij dit besluit een belangrijke rol gespeeld", aldus de directeur van de onderneming.
Plannen van de baan
Het gemeentebestuur stelde in juni vorig jaar voor om in het pand een tijdelijke opvang te realiseren voor zo'n 2 tot 2,5 jaar, vooral bedoeld om het vaak overvolle aanmeldcentrum in Ter Apel te ontlasten. In het pand zouden 200 tot 250 asielzoekers komen.
In november besloot de gemeente de plannen in de ijskast te zetten, na een aantal tumultueus verlopen protesten van voor- en tegenstanders. Wel zei de gemeente toen te onderzoeken of in het pand mogelijk een langdurige opvangplek kon komen.
Door de verkoop van de beoogde locatie lijkt het opvangplan in Houten van de baan. "Als het pand echt verkocht is, lijkt me niet dat daar een azc komt", reageert een woordvoerder van de gemeente Houten.
Zij benadrukt dat de gemeente nog wel in gesprek gaat met Beelen over een mogelijke opvang van asielzoekers.
Spreidingswet
De gemeente Houten vangt op dit moment geen asielzoekers op en voldoet dus niet aan de spreidingswet. Volgens die wet zou het dorp minimaal 337 asielzoekers moeten opvangen.
"Hoe het nu verdergaat, moeten we gaan onderzoeken", zegt de gemeentewoordvoerder.
Podcast De Dag: als het zwembad je stem bepaalt
4 maart 2026 15:30
De gemeenteraadsverkiezingen over twee weken kunnen de krimp van het aantal zwembaden keren, hopen veel bezoekers en eigenaren van zwembaden. Al jaren neemt het aantal binnenbaden af. Gemeenten worstelen ermee, omdat het duur is om zwembaden open te houden en gemeenten de afgelopen jaren zijn gefuseerd.
Ook in Harmelen, onderdeel geworden van de gemeente Woerden, is dat het geval. De gemeente heeft twee zwembaden, maar wat moeten ze ermee? De lokale politiek denkt er verschillend over.
Luister hier:
Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!
Vaste bezoeker Gerrie de Kruijf zou het kapitaalvernietiging vinden als het zwembad in haar dorp moet sluiten. Het bad is 25 jaar oud en kan nog wel even mee. Maar wethouder Jacques Rozendaal (CU/SGP) legt uit dat op de lange termijn twee zwembaden heel duur zijn.
Dit voorbeeld laat zien hoe geworsteld wordt met openbare zwembaden. Het doet pijn om ze te sluiten, want inwoners vinden de baden heel belangrijk, blijkt uit onderzoek van het Mulier Instituut. Maar een zwembad verwarmen en schoonhouden kost 400 euro per uur, legt zwembaddirecteur Robert Hoogland uit.
Reageren? Mail naar dedag@nos.nl
Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek
Redactie: IJsbrand Terpstra
Verkeer om beurten door Westerscheldetunnel tijdens maandenlange reparatie
4 maart 2026 15:25
Tijdens de grote reparatie van de Westerscheldetunnel moet het verkeer om de beurt door de beschikbare tunnelbuis. Dat heeft de provincie Zeeland besloten. Die oplossing krijgt de voorkeur boven omrijden via Antwerpen.
De 6,6 kilometer lange tunnel tussen Zuid-Beveland en Zeeuws-Vlaanderen is de eerste vier maanden van volgend jaar deels afgesloten vanwege een grote scheur in een van de tunnelbuizen. Daardoor is maandenlang maar één buis beschikbaar.
Het ene uur zal verkeer door die buis naar het noorden rijden, het andere uur naar het zuiden. Uit gesprekken met mensen uit de zorg, logistiek, onderwijs en het bedrijfsleven bleek dat deze variant de voorkeur had.
Omrijden via Antwerpen kost minstens 50 kilometer extra voor een enkele reis en een veel langere reistijd. Ook in België zaten ze niet te wachten op al dat extra wegverkeer op de toch al drukke ring van Antwerpen. Onder meer de Vlaamse Kamer van Koophandel (Voka) was fel tegen het plan.
Reserveren
De oplossing is volgens gedeputeerde Harry van der Maas alleen mogelijk als het dagelijks verkeer door de tunnel drastisch afneemt. Gebeurt dat niet, dan is volgens hem het risico op opstoppingen groot. Daarom moeten automobilisten die door de tunnel willen vooraf een plek reserveren.
Op drukke momenten krijgen hulpdiensten, zorg, bevoorrading en andere voertuigen die van vitaal belang zijn voor de samenleving voorrang. Daarom geldt in de eerste maanden van het jaar het advies om zoveel mogelijk thuis te werken en alleen door de tunnel te reizen als het echt niet anders kan.
Om reizigers tegemoet te komen, zullen meer bussen worden ingezet en zal de veerboot voor fietsers en voetgangers tussen Vlissingen en Breskens vaker gaan varen. Reizigers die niet met het openbaar vervoer kunnen reizen en ook naast een reservering grijpen, zullen alsnog moeten omrijden via België.
In een animatiefilmpje wordt uitgelegd hoe verkeer tijdens de werkzaamheden door de tunnel kan:
De scheur van 30 meter werd ontdekt in oktober 2022. Bijna een jaar later werd het nieuws wereldkundig gemaakt na uitgebreid onderzoek. Over een lengte van 2 meter blijkt het beton zelfs gebroken te zijn. De tunnel is op dat moment nog veilig te gebruiken, maar de schade moet wel gerepareerd worden. De werkzaamheden zijn meermaals uitgesteld.
De reparatie kost zo'n 20 miljoen euro. Daar komt nog zo'n 10 miljoen euro bij voor de aanleg van extra parkeerplaatsen bij de tunnel en het inzetten van extra bussen.
Frankrijk vraagt om hulp van Nederlands marineschip
4 maart 2026 13:49
Een Nederlands fregat gaat mogelijk het Franse vliegdekschip Charles de Gaulle op de Middellandse Zee ondersteunen, op verzoek van Frankrijk. Het Nederlands kabinet neemt daar op korte termijn een beslissing over. Intussen zet het fregat wel al koers naar de Middellandse Zee.
Het gaat om het luchtverdedigings- en commandofregat Zr.Ms. Evertsen, dat de afgelopen weken heeft meegedaan aan een internationale oefening op de Oostzee. Die oefening vond met 25 schepen, 140 vliegtuigen, 1200 drones en militairen uit 24 landen ook plaats rond het Franse vliegdekschip.
"De Fransen hebben besloten om hun vloot richting de Middellandse Zee te laten gaan, door wat er nu gaande is in Iran. Ze hebben ons gevraagd om te helpen", zegt minister Yesilgöz (Defensie). Volgens de Fransen gaat het om een "defensieve inzet".
'Geen tijd verloren laten gaan'
Yesilgöz benadrukt dat er nog geen beslissing is genomen over of de Zr.Ms. Evertsen echt wordt ingezet, omdat eerst de details van het Franse plan nog duidelijk moeten worden. "Maar we hebben wel al besloten om mee te varen, zodat er geen tijd verloren gaat als we besluiten om mee te doen", licht de minister toe.
Op de Zr.Ms. Evertsen werken zo'n 170 mensen. "Dat is fors', zegt Yesilgöz. "We moeten voordat we een besluit nemen ook kijken wat de risico's voor hen zijn."
Gisteren zei president Macron dat hij met het Franse vliegdekschip vooral de belangrijke vaarroutes wil openhouden. "We moeten onze economische belangen beschermen, omdat olie en gasprijzen en de internationale handel ernstig verstoord worden door de oorlog", zei hij in een televisietoespraak.
'Forum voor Democratie kreeg tonnen van één donateur via omweg'
4 maart 2026 13:43
Forum voor Democratie kreeg vorig jaar twee ton van vastgoedman Peter Poot, dat schrijft Follow The Money. Sinds 2023 is 100.000 euro per donateur de maximale gift voor een politieke partij, maar door een omweg was de gift van Poot toch legaal.
Poot is eigenaar van het vastgoedbedrijf Chipshol. Hij is ook al jaren donateur van Forum voor Democratie (FVD). In het verleden gaf hij al vaker meer dan een ton per jaar, bijvoorbeeld in verkiezingsjaar 2021.
In aanloop naar diezelfde verkiezingen kregen andere partijen nog veel hogere bedragen van één persoon. Zo kreeg D66 een miljoen van techondernemer Steven Schuurman.
De hoge giften waren de aanleiding om partijdonaties aan banden te leggen. Sinds 2023 mag een persoon of rechtspersoon nog maar maximaal 100.000 euro per jaar aan een partij doneren.
Toegestaan?
Toch kreeg FVD vorig jaar het dubbele van twee stichtingen waar Poot de voorzitter van is, blijkt ook uit het overzicht van giften aan politieke partijen. Uit een mailwisseling tussen FVD en het ministerie zou bovendien blijken dat de vastgoedman ook de uiteindelijke eigenaar (in jargon: UBO) van de stichtingen is.
"Hij wil graag een bevestiging dat de andere entiteit waarin hij ook UBO is ook 100.000 kan doneren zonder een boete te krijgen", citeert Follow The Money uit de mail. De ambtenaar zou terug hebben gemaild dat de methode inderdaad is toegestaan.
Poot en FVD reageerden deze ochtend niet op vragen van de NOS.
Andere partijen
Steven Schuurman blijft overigens ook flink doneren. Hij schonk afgelopen jaar eveneens meer dan een ton. Maar omdat hij zijn geld over meerdere partijen verdeelde is het ook toegestaan. Volt kreeg 100.000 euro van Schuurman, net als D66. GroenLinks en PvdA kregen beide 20.000 euro.
Ook dit jaar stroomden er weer aanzienlijke donaties binnen bij verschillende partijen. Die bleven tot nu wel allemaal onder de grens van 100.000 euro per persoon. De Partij voor de Dieren kreeg tot nu toe het meest, twee ton, van twee verschillende mensen. De VVD kreeg 150.000 euro van twee donateurs. D66 en GroenLinks kregen beide zo'n 10.000 euro.