Bedrijf dat software levert voor patiëntendossiers aangevallen door hackers
7 april 2026 22:56
Zorgleverancier ChipSoft is getroffen door een hack met gijzelsoftware. Dat meldt Z-Cert, het expertisecentrum voor digitale beveiliging in de zorg, in een vertrouwelijk bericht aan zorginstellingen. Dat bericht is in handen van de NOS. ChipSoft zegt niet te kunnen uitsluiten dat persoonsgegevens zijn ingezien of gestolen.
Het bedrijf bevestigt aan de NOS dat er sprake is van een "data-incident" waarbij "mogelijke ongeautoriseerde toegang" is geweest. Of het om ransomware gaat, zegt ChipSoft niet.
De zorgleverancier zegt alle maatregelen te nemen om "de nadelige gevolgen zoveel mogelijk te beperken." Meteen na de ontdekking van de hack is volgens het bedrijf geprobeerd om criminelen de toegang tot de systemen te ontzeggen.
De website van het Nederlandse bedrijf is al de hele dag niet bereikbaar en gebruikers als zorginstellingen krijgen het advies om de VPN-verbinding met ChipSoft te verbreken.
Marktleider
ChipSoft levert zorgsystemen aan ziekenhuizen en huisartsenpraktijken. Die gebruiken het systeem onder meer voor het verwerken van patiëntinformatie en het stroomlijnen van processen in het ziekenhuis.
Naar schatting werkt zo'n 70 procent van de ziekenhuizen met het bedrijf. Daarmee is het bedrijf marktleider. Klanten krijgen het advies om de komende tijd het netwerkverkeer te monitoren, blijkt uit een bericht van Z-Cert.
Meeste patiëntportalen niet offline
Waar de ransomware-aanval precies plaatsvond, is onbekend. Meerdere systemen van ChipSoft voor ziekenhuizen en huisartsen zijn mogelijk geraakt, maar op welke manier precies is nog niet bekend. De aanvallers kregen mogelijk toegang tot de webkoppeling van patiëntendossiers met het internet. Met die koppeling kunnen patiënten hun eigen data inzien.
De meeste ziekenhuizen hebben hun patiëntportalen niet offline gehaald. Elf ziekenhuizen hebben dat wel gedaan, blijkt uit een inventarisatie van de NOS. Zeker negen daarvan zijn ziekenhuizen die hun patiëntendossiers verdergaand aan de systemen van ChipSoft hebben gekoppeld dan de meeste andere ziekenhuizen.
Nog volop plastic wegwerpbekers op festivals, ondanks verbod
7 april 2026 21:53
Het merendeel van de festivals gebruikt ondanks een verbod nog plastic wegwerpbekers. Dat concludeert de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) na een onderzoek onder ruim zeventig festivals.
Vorig jaar zomer vroeg de inspectie de gegevens op van tientallen festivals die plaatsvinden op een afgebakende locatie en met een gecontroleerde toegang. "Het gaat om festivals door het hele land", licht een ILT-woordvoerder toe. "Kleine en grote evenementen en verschillende genres."
Slechts een kwart bleek herbruikbare verpakkingen en bekers te gebruiken. Op 53 van de ruim 70 festivals waren plastic wegwerpverpakkingen nog volop aanwezig.
Drie voorwaarden
Evenementenorganisatoren zijn sinds 2024 verplicht om herbruikbare bekers te gebruiken, maar kunnen een uitzondering aanvragen. In dat geval moet er worden voldaan aan drie voorwaarden.
Evenementenorganisatoren moeten zich vooraf melden bij de ILT. Als tweede voorwaarde geldt dat festivals een vastgesteld percentage van de verpakkingen moeten inzamelen voor recycling. Dit jaar gaat het om 85 procent. De derde voorwaarde is dat organisatoren moeten kunnen bewijzen dat dit percentage gehaald wordt.
In de praktijk worden de regels slecht nageleefd. Zo hadden slechts vier festivalorganisatoren vooraf aan de ILT gemeld dat plastic wegwerpverpakkingen gebruikt zouden worden. Van de 53 festivals die wegwerpbekers gebruikten, voldeed maar één festival aan alle drie de voorwaarden.
De inspectie wijt de slechte naleving aan onwetendheid bij organisatoren. Ook werken verschillende partijen samen op een festival waardoor niet helder is wie bijvoorbeeld verantwoordelijk is voor het contact met de ILT en de inzameling van plastic bekers.
Begin dit jaar heeft de ILT een brief aan de evenementensector gestuurd om de regels nog eens onder de aandacht te brengen. Als evenementenorganisatoren zich alsnog niet aan de regels houden, kunnen zij maatregelen van de inspectie verwachten.
Al jaren duurzaam
Ondanks de uitkomsten van dit onderzoek zijn er ook festivals die zich juist al jaren toeleggen op duurzaamheid. Zo gebruikt het Amsterdamse dancefestival DGTL, dat afgelopen weekend werd gehouden, al langer herbruikbare bekers. Ook is al het eten helemaal plantaardig.
Het Vlielandse festival Into The Great Wide Open gebruikt sinds 2022 herbruikbaar servies.
Wat staat ons te wachten door de wekenlange sluiting van de Straat van Hormuz?
7 april 2026 21:30
Vannacht loopt het ultimatum van president Trump aan Iran af. Hij eist dat het land akkoord gaat met een Amerikaans voorstel, dat onder meer gaat over de heropening van de Straat van Hormuz. De dreigementen van Trump zijn niet mals. Hij schrijft dat "een hele beschaving vanavond zal uitsterven".
Maar zelfs als de VS en Iran tegen alle verwachtingen in tot een akkoord komen en het vechten stopt, gaat Europa snel veel merken van de energietekorten die oplopen door de sluiting van de zeestraat. Dat zeggen deskundigen tegen de NOS.
"Er komt een enorm gat in het wereldwijde olie en gas-aanbod," zegt Adi Imsirovic, docent energiesystemen aan de universiteit van Oxford. "We zullen wereldwijd minder moeten consumeren. Minder op vakantie en minder zakenreizen maken."
Straat van Hormuz
Iran heeft een ijzeren greep op het scheepsverkeer in de Straat van Hormuz, waar vóór de oorlog 20 procent van de wereldwijde dagelijkse oliebehoefte doorheen ging. Nu laat Teheran - tegen betaling - maar mondjesmaat tankers door de zeestraat varen. En vrijwel alleen naar landen als China en India. Daarmee houdt Iran de druk op Amerika om de dagelijkse bombardementen op het land te beëindigen.
Na het passeren van de Straat van Hormuz duurt het weken voordat alle olie en gas zijn bestemmingen bereikt in Azië, Afrika, Noord-Amerika en Europa. Over een week, rond 15 april, zullen de laatste tankers die voor de oorlog die nauwe zeestraat in het Midden-Oosten passeerden aanmeren in de VS. In Europa gebeurt dat rond 10 april. Daarna zullen er geen nieuwe ladingen aankomen.
Het effect hebben we in Europa dus nog niet gevoeld. Maar er komt een flinke "energie-shock" aan, zegt energiedeskundige Imsirovic. "En dat gaat vele jaren doorwerken. Zelfs als er vanavond een wonder gebeurt en vrede wordt gesloten. Maar met veel minder consumeren komen we over deze oorlog heen, als die tenminste snel ophoudt".
Dat een snel einde van de gevechten van cruciaal economisch belang is, vindt ook econoom Bert Colijn van ING. "De kans dat we weer snel terug zijn in de situatie van voor de oorlog wordt steeds kleiner. Ook als de oorlog snel afloopt, blijven we met verhoogde olieprijzen te maken hebben doordat energie-infrastructuur is beschadigd."
Bijvoorbeeld door de Iraanse aanvallen op olieraffinaderijen in Saudi-Arabië, Koeweit en de Verenigde Arabische Emiraten en een bombardement in maart die een forse klap gaf aan de lng-productie van Qatar. Ook was er een Israëlische raketaanval op het belangrijkste Iraanse gasveld. De schade van de energieoorlog is nu al groot.
De Amerikaanse journalist Max Fisher maakte deze video over de vertraagde gevolgen van de afsluiting van de Straat van Hormuz:
We zullen maandenlang hogere energieprijzen moeten betalen, zeggen de experts. Maar over hoe hard de Nederlandse economie geraakt wordt, zijn ze het niet helemaal eens. Hugo Erken van Rabobank verwacht dat bedrijven en consumenten de broekriem zullen aantrekken, ook als de regering dat niet afdwingt. "Huishoudens gaan minder gas verbruiken, de markt doet zijn werk."
Dat zal niet tot een recessie leiden, denkt Erken, maar wel tot tragere groei. "Op veel fronten is de Nederlandse economie veerkrachtig, maar het leidt in dat scenario wel tot halvering van de economische groei en de inflatie loopt dan in 2027 op tot 5 procent".
Covid-achtige toestanden
Elders in Europa zijn deskundigen somberder. Zoals Cornelia Meyer, topvrouw van MRL adviesbureau in het Verenigd Koninkrijk. "We hebben het effect nog niet gevoeld omdat Europa zijn ruwe olie niet via de Straat van Hormuz krijgt", zegt ze. "Maar veel van onze verwerkte olieproducten zoals vliegtuigbrandstof en diesel worden in Azië geraffineerd uit ruwe olie die wel uit de Perzische Golf komt. Als de laatste kerosine uit Azië ons heeft bereikt, gaan we een zware tijd tegemoet."
Zodra producten zoals vliegtuigbrandstof schaars worden, gaan landen in Azië de export daarvan bevriezen, verwacht Meyer. De schaarste zal leiden tot een biedingsstrijd tussen de rijkere landen in Europa en Azië. "Europa is rijk genoeg om die strijd soms te winnen", zegt ze, "maar ik zie ook wel gebeuren dat Nigeriaanse lng-schepen met bestemming Europa van koers veranderen naar Azië omdat rijke landen daar meer bieden".
Meyer en Oxford-deskundige Adi Imsirovic verwachten allebei dat de economische effecten in Europa zullen lijken op de toestand tijdens de corona-pandemie. Met een belangrijk verschil, zegt Meyer: "Tijdens covid werd de hele economie ook geraakt, maar toen was het een probleem van te weinig vraag. Het aanbod bleef op peil. Zodra de vraag terugkwam, kon de economie zich vrij makkelijk herstellen. Een aanbodprobleem is veel moeilijker te corrigeren."
Groot onderhoud IJsselbrug A12 van start, forse verkeershinder verwacht
7 april 2026 21:22
Rijkswaterstaat is vanavond begonnen met groot onderhoud aan een deel van de IJsselbruggen in de A12 bij Arnhem. Verkeer moet wekenlang rekening houden met een uur extra reistijd.
De IJsselbruggen bestaan uit drie bruggen: twee stalen bruggen voor verkeer richting Duitsland en een betonnen brug voor verkeer richting Arnhem en Utrecht.
Aan de betonnen brug wordt onderhoud gepleegd, en die is sinds 21.00 uur afgesloten. De stalen bruggen die ernaast liggen zijn wel gewoon open. Maar gezien het grote aantal auto's dat er normaal over de bruggen rijdt - zo'n 110.000 voertuigen per dag - verwacht Rijkswaterstaat toch een flessenhals en flink meer reistijd.
Opknapbeurt
Rijkswaterstaat wijst erop dat het groot onderhoud nodig is omdat het brugdek en het asfalt in de loop der jaren zijn versleten. "Veel van onze infrastructuur is in de jaren 50 en 60 aangelegd. Intussen zijn we met veel meer inwoners, het verkeer is intenser en de voertuigen zwaarder. Met andere woorden: we zijn toe aan een forse vernieuwingsopgave", zegt de organisatie.
Rijkswaterstaat vervangt onder meer voegen en delen van het brugdek en herstelt het beton. Ook komt er nieuw asfalt en wordt op het beton een waterdicht membraan gelegd. Zo blijft het beton onder het asfalt droog en gaat de wapening niet rotten.
Naar verwachting kan de brug vanaf 14 mei weer worden gebruikt. Tot het einde van die maand kan de brug 's nachts nog wel dichtgaan voor de laatste werkzaamheden, aldus Rijkswaterstaat.
'Vermijd de A12 zoveel mogelijk'
Volgens Omroep Gelderland is de A12 met de IJsselbrug een van de belangrijkste verbindingen in de regio. Vanwege de verwachte verkeershinder en vertraging worden weggebruikers opgeroepen de A12 zoveel mogelijk te vermijden. "Werk thuis als het kan, reis buiten de spits of kies voor alternatieven, zoals het openbaar vervoer, carpoolen of ga met de fiets", zegt Rijkswaterstaat.
Wie toch de weg op moet, wordt aangeraden om niet via de omliggende wegen te rijden. "Die wegen zijn niet geschikt voor al het extra verkeer", zegt de organisatie. "Zo blijft het omliggende wegennet bereikbaar voor openbaar vervoer en hulpdiensten."
Ziekenhuis en bedrijven treffen maatregelen
Ziekenhuis Rijnstate heeft vanwege de werkzaamheden maatregelen getroffen om de zorgverlening zo goed mogelijk te laten verlopen. Zo worden waar mogelijk afspraken van patiënten die 'aan de verkeerde kant van de brug' wonen verplaatst naar de locatie in Zevenaar. Ook worden er meer video-afspraken ingepland.
Bedrijven probeerden zich voor te bereiden door bijvoorbeeld eerder te leveren of de logistiek aan te passen, maar de impact blijft naar verwachting groot.
Ondernemersvereniging Lindus waarschuwde dat de economische schade breed voelbaar zal zijn en onderzoekt de mogelijkheid van collectieve compensatie.
Zeldzame zwarte jaguar gespot in jungle Ecuador
7 april 2026 21:16
In de jungle van Ecuador is met een wildcamera een zeldzame zwarte jaguar vastgelegd. Volgens de Belgische afdeling van het Wereld Natuur Fonds (WWF) werd het dier gezien niet ver van de grens met Peru.
Jaguars zijn erg schuwe dieren. Meestal hebben ze een goudkleurige vacht met zwarte rozetten, maar zo'n 10 procent van de jaguars is helemaal zwart. Dat komt door melanisme, een teveel aan zwarte pigmentatie. Het tegenovergestelde is albinisme, waarbij er juist minder pigment is.
'Natuur in balans'
De jaguar werd gespot in het oosten van Ecuador in de regio van de Tinkias-gemeenschap. De wildcamera legde het dier al vast in december, maar het duurde even voordat de beelden werden bekeken. Daarom is de vondst nu pas wereldkundig gemaakt.
Door ontbossing verliest de jaguar steeds meer leefgebied. Het dier heeft grote stukken regenwoud nodig om te leven. Het WWF probeert daarom stukken woud opnieuw met elkaar te verbinden zodat het leefgebied verbetert.
"Dat we een zwarte jaguar aantreffen in dit gebied, betekent dat het ecosysteem er in stabiele en goede staat is, en dat ons werk er vruchten afwerpt. Het woud is in balans, anders zouden we zo'n zeldzaam dier er nooit kunnen zien", zegt Rebeca Martinez van WWF Ecuador.
Boeren overtreden regels bestrijdingsmiddelen, NVWA vindt dat zorgwekkend
7 april 2026 21:03
Nederlandse akkerbouwers en bollenboeren houden zich niet altijd aan de regels over het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen op hun grond bij oppervlaktewater. Dat blijkt uit controles van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Bijna twee op de vijf onderzochte telers overtraden de regels.
66 akkerbouwers en bollenboeren werden in 2024 gecontroleerd door de NVWA. Het ging om telers van aardappelen, uien, tulpen en tarwe in de regio's Noordwest-Friesland/Groningen en Goeree-Overflakkee/West-Brabant.
Deze gebieden zijn niet zonder reden uitgekozen. Hier werd in 2022 een te hoge hoeveelheid landbouwgif in het oppervlaktewater gevonden. Vervuild oppervlaktewater heeft negatieve gevolgen voor planten, dieren en mensen.
Verboden middelen
25 bedrijven hielden zich niet aan de regels. De NVWA heeft elf boetes uitgedeeld. Verder zijn er waarschuwingen gegeven.
In de meeste gevallen werden bestrijdingsmiddelen tegen schimmelziekten te vaak gebruikt. Ook kwam het voor dat gewasbeschermingsmiddelen in een te hoge dosis werden ingezet en dat telers verboden middelen op voorraad hadden.
In een geval stelden NVWA-controleurs het gebruik van onkruidverdelger glyfosaat vast bij een strook landbouwgrond langs het water. In die bufferstroken is het gebruik van bestrijdingsmiddelen verboden. De NVWA zegt dat deze overtreding gevolgen kan hebben voor landbouwsubsidies.
Kwaliteit ondermaats
De kwaliteit van het oppervlaktewater in Nederland (rivieren, sloten, kanalen en meren) staat onder druk. Nederland is een van de landen in Europa waar de waterkwaliteit het slechtst is. Uit een analyse van Nieuwsuur blijkt dat er de laatste jaren sprake is van achteruitgang.
De NVWA noemt de lage naleving van de regels rond gewasbeschermingsmiddelen zorgwekkend. De toezichthouder zegt in te zetten op samenwerking met andere toezichthoudende partijen om ervoor te zorgen dat de regels strikter worden nageleefd.