Overheden koesteren olieraffinaderijen vanwege hoge brandstofprijzen
11 oktober 2026 12:18
Hoge prijzen aan de pomp en een dreigend dieseltekort zorgen voor een andere kijk op de toekomst van de olieraffinaderijen in Rotterdam en Vlissingen. Weliswaar komt er vanwege klimaatbeleid een einde aan het olietijdperk, voorlopig is er nog benzine, diesel en kerosine nodig. Overheden willen voorkomen dat de productiecapaciteit sneller afneemt dan de vraag naar olieproducten.
Europa is nu voor diesel en kerosine deels aangewezen op import uit het buitenland. Vanwege de oorlog in het Midden-Oosten betalen bedrijven en consumenten hier recordprijzen voor. De Europese Commissie wil van deze afhankelijkheid af. Voorzitter Von der Leyen kondigde deze week daarom een "strategische dialoog" over de raffinaderijen in Europa aan: "Het doel is om de kosten te verlagen en genoeg voorraden te hebben, ook voor defensie."
Eerder al waarschuwde NAVO-voorzitter Rutte voor een tekort aan diesel voor tanks en kerosine voor gevechtsvliegtuigen bij een mogelijke oorlogssituatie. Komende week komt klimaat-minister Stientje van Veldhoven met de plannen voor de toekomst van raffinage in Nederland.
Spil in Europa
Nederland speelt een hele grote rol in de productie van benzine, diesel en kerosine. De raffinaderijen van Shell, BP en ExxonMobil in Rotterdam en de Zeeland Refinery in Vlissingen produceren tientallen miljarden liters brandstof voor de Europese markt. Deze zomer maakten ze iets meer kerosine vanwege tekorten in de luchtvaart, op dit moment wordt er weer iets meer diesel gemaakt.
De kosten voor de productie van brandstoffen liggen in Europa hoger dan in andere delen van de wereld. Dat heeft onder meer te maken met de prijs van CO2-rechten die bedrijven moeten kopen om broeikasgassen te mogen uitstoten. Daarnaast zijn in Nederland de elektriciteitskosten hoger dan in onze buurlanden en is het moeilijk om een zware aansluiting te krijgen.
De uitdaging voor het kabinet is nu om ervoor te zorgen dat raffinaderijen die uiteindelijk moeten verdwijnen, op korte termijn optimaal blijven produceren. Tegelijkertijd moet de CO2-uitstoot wel verder naar beneden.
Daarnaast moet er meer snelheid gemaakt worden bij de ontwikkeling van duurzame alternatieven voor diesel en kerosine. Het gaat dan onder meer om groene waterstof en biobrandstoffen.
De grootste raffinaderij van Europa is die van Shell in Pernis. Dagelijks worden hier ruim 400.000 vaten ruwe aardolie omgezet in brandstoffen. Een jaar geleden blies Shell de bouw van een bio-raffinaderij voor duurzame diesel en kerosine af, ook al was hier al meer dan een half miljard euro in geïnvesteerd. Reden was de concurrentie vanuit Azië en een te beperkte bijmengverplichting van biodiesel en bio-kerosine volgens het bedrijf.
Vijf jaar geleden produceerde Shell in zijn laboratorium al de eerste synthetische kerosine voor een KLM-vlucht naar Madrid. Deze duurzame vliegtuigbrandstof wordt gemaakt uit groene waterstof en CO2. De markt voor synthetische brandstoffen is volgens Shell nog niet rijp voor massaproductie.
Dat betekent niet dat er in Rotterdam niets gebeurt. Shell heeft de eerste grote fabriek voor groene waterstof in Nederland gebouwd. Het Finse Neste produceert op de Tweede Maasvlakte biobrandstoffen en verdubbelt op dit moment de productie naar 2,7 miljoen ton per jaar. Het Nederlandse Power2X werkt aan een fabriek voor synthetische kerosine. De locatie ligt precies tussen de raffinaderijen van Shell en Exxon Mobil.
Miljardenwinsten
Om minder CO2 uit te stoten doen Shell en Exxon Mobil mee aan het afvangen en opslaan van CO2. De broeikasgassen van de raffinaderijen worden dan deels opgeslagen in een leeg gasveld onder de Noordzee. De komende jaren zal het afvangen en opslaan van CO2 de kosten van raffinage verder verhogen.
Het bouwen van nieuwe olieraffinaderijen ligt vanwege het naderende einde van het olietijdperk niet voor de hand. Shell heeft de afgelopen jaren het aantal raffinaderijen wereldwijd al meer dan gehalveerd. De raffinaderij van Gunvor in Rotterdam is vorig jaar gesloten.
Om genoeg raffinagecapaciteit te houden in Europa moeten de kosten niet al te veel afwijken van die op andere continenten. Omdat er in Rotterdam en Zeeland zoveel brandstof gemaakt wordt, kijken ook andere Europese landen naar Nederland.
Beperking van de kosten voor raffinaderijen is niet onomstreden. De oliereuzen maken op dit moment vanwege de hoge brandstofprijzen ieder kwartaal miljardenwinsten. De milieubeweging zal het de minister van Klimaat en Groene Groei niet in dank afnemen als er steun komt voor de productie van diesel en kerosine.
Nieuwe zoektocht naar luchtvaartpionier Earhart op atol in Stille Zuidzee
11 oktober 2026 11:26
"Als je dit vindt, heb je een vondst vergelijkbaar met het vinden van de Titanic", zegt luchtvaartdeskundige Joris Melkert (TU Delft). "Dan heb je echt gescoord."
Melkert doelt op het wrak van het vliegtuig van de wereldberoemde Amerikaanse luchtvaartpionier Amelia Earhart. Zij verdween in 1937 spoorloos tijdens een vlucht om de wereld, samen met haar navigator Fred Noonan. "Een van de grootste mysteries uit de geschiedenis van de luchtvaart", zegt Melkert.
Morgen arriveert een expeditie van Amerikaanse wetenschappers op het afgelegen koraaleiland Nikumaroro in de Stille Zuidzee. Daar is vaker naar Earhart, Noonan en hun toestel gezocht. Tevergeefs.
Zes jaar geleden kreeg de zoektocht naar wat er met hen gebeurd is een nieuwe impuls, omdat het wrak op een satellietfoto te zien zou zijn.
Earhart en Noonan vertrokken op 1 juni 1937 met hun toestel Electra vanuit Miami voor een vlucht rond de wereld. Ze vlogen in oostelijke richting, grofweg langs de lijn van de evenaar. De reis verliep voorspoedig. Op 29 juni hadden ze al 37.000 kilometer afgelegd.
Op 2 juli stegen ze op in Papoea-Nieuw-Guinea voor het laatste deel van de tocht: de oversteek over de Stille Oceaan. De eerste tussenstop zou Howland Island zijn, een vlucht van 20 uur. Daar lag een schip van de Amerikaanse kustwacht klaar om de Electra met radiosignalen naar Howland Island te loodsen.
Maar er ging iets mis. Om een of andere reden lukte het Earhart en Noonan niet om goed contact te krijgen en de richtingaanwijzingen te ontvangen. Ze wisten Howland Island niet te vinden en vlogen door.
Brandstof op
"Ik denk dat op een gegeven moment de brandstof is opgeraakt en dat ze in zee zijn terechtgekomen", zegt Melkert. Dat was ook de conclusie van het onderzoek van de Amerikaanse regering kort na de verdwijning, en latere onderzoekers.
De Electra zou na de crash, niet ver van Howland Island, kilometers diep naar de bodem van de oceaan zijn gezonken.
Er zijn ook andere theorieën. Mogelijk hebben de twee naar een andere landingsplaats gezocht en zijn ze zo bij het onbewoonde atol Nikumaroro terechtgekomen.
Eerdere onderzoeken ter plekke leverden niets concreets op, maar de satellietfoto uit 2020 voedde de theorie dat de vlucht van Earhart en Noonan daar was geëindigd. Onderzoekers van de Amerikaanse Purdue Universiteit troffen dat object op de satellietfoto ook aan op een luchtfoto van Nikumaroro uit 1938.
Ook botten
Melkert blijft sceptisch. "Dat is wel 650 km ten zuiden van het eiland waar ze eigenlijk had aan moeten komen, dus dat maakt het al wat minder waarschijnlijk dat het gelukt is", zegt hij. "Maar goed, daar zijn eerder wat botten gevonden van iemand die mogelijk een vrouw zou kunnen zijn."
"En dan ligt er ergens vlak voor de kust bij dat atol iets wat een vliegtuig zou kunnen zijn. Dus de gedachte is: dit zou het wellicht kunnen zijn, dus laten we maar eens gaan kijken."
Regenboogvlaggen gestolen in Oldebroek op Coming-Outdag
11 oktober 2026 11:12
De veelbesproken regenboogvlag wappert bij de Tweede Kamer. De vlag is gehesen in verband met Coming-Outdag, een dag waarop er wereldwijd extra aandacht is voor uit de kast komen. Het is voor het eerst dat de regenboogvlag bij de volksvertegenwoordiging hangt.
Door het hele land zijn ook vlaggen opgehangen, maar in het Gelderse Oldebroek zijn meerdere regenboogvlaggen gestolen. De gemeente besloot deze week het lhbti-beleid te schrappen, en dus ook geen vlag te hijsen.
Dat besluit leidde tot veel discussie in de gemeente. Uit protest hingen inwoners van Oldebroek vlaggen op. Bij de Kruiskerk in de gemeente werd gisteren in het bijzijn van tientallen mensen een regenboogvlag gehesen.
'Veelkleurigheid'
Volgens dominee Han Wilmink is de vlag juist een christelijk symbool. "Het toont de veelkleurigheid van Gods schepping en daar hoort iedereen bij. We laten niemand aan de kant staan hier."
De actie van inwoners stuitte al snel op weerstand: zaterdagavond werd duidelijk dat meerdere vlaggen waren gestolen, ook de vlag bij de kerk. De Stentor meldt dat sommige vlaggenmasten zelfs waren vernield. Inmiddels hangt bij de kerk een nieuwe vlag.
Hoe de kwestie leeft in Oldebroek (en de gemeente verdeelt) lees je hier:
Ook in de Tweede Kamer leidde het hijsen van de vlag tot veel discussie. Het presidium, het dagelijkse bestuur van de Tweede Kamer, besloot eerst om de regenboogvlag te hijsen. Maar na verzet van de christelijke oppositiepartij de SGP ging dat plan niet door.
Andere oppositiepartijen dienden echter daarop een motie in om toch de vlag te laten hijsen op Coming-Outdag. Donderdagavond werd er met een hoofdelijke stemming overgestemd, waarna duidelijk werd dat een meerderheid van de Kamer de vlag naast het parlementsgebouw toch wilde laten wapperen.
14 doden bij 2 gezinsmoorden in Pennsylvania en Georgia
11 oktober 2026 09:39
Bij twee gezinsmoorden in de VS zijn dit weekend in totaal veertien doden gevallen. Bij een schietpartij in Pennsylvania kwamen negen mensen om, bij een losstaand incident in Georgia nog eens vijf. In beide gevallen was ook de dader onder de doden.
In Pennsylvania vond het bloedbad plaats in de stad Erie, zo'n 200 kilometer van Pittsburgh. Hier schoot een 45-jarige man meerdere familieleden en een vriendin van een van hen neer. Het motief of de precieze relatie tot de slachtoffers heeft de politie nog niet bekendgemaakt.
Agenten gingen rond 17.00 uur plaatselijke tijd poolshoogte nemen na een melding van schoten. Voor de deur van een huis werden twee doodgeschoten vrouwen van 51 en 37 aangetroffen.
Robotverkenning
De politie verkende daarna met een robot en een drone het gebouw en trof meer slachtoffers aan. Onder de slachtoffers waren een vrouw die 8 maanden zwanger was, een jongen van 5 en een meisje van één jaar. Andere slachtoffers waren tussen de 19 en 44.
"Uit piëteit met de slachtoffers zullen we niet beschrijven wat we binnen aantroffen", kondigde een politiecommissaris aan op een persconferentie. Wel is duidelijk dat de schutter zichzelf van het leven had beroofd: hij werd dood aangetroffen op de eerste verdieping van het gebouw.
Ruzie over roken
In het plaatsje Douglas in Georgia werd het familiegeweld rond 23.00 uur ontdekt na een noodtelefoontje van een van de slachtoffers. Deze vrouw had zwaargewond nog het huis kunnen ontvluchten, maar overleed onderweg naar het ziekenhuis.
Ook hier lijkt het te gaan om een serie moorden gevolgd door een zelfmoord. Alle vier slachtoffers waren volgens de politie familie van de dader. Over hun identiteit is nog niets bekendgemaakt, behalve dat het om vijf volwassenen ging.
Hier is evenmin duidelijk wat het motief was. Wel blijkt de politie eerder die dag al eens gebeld te zijn door de vrouw van de dader. Ze klaagde dat haar man binnen rookte en zo "haar vermoordde met de rook".
Hulp nodig?
Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten over zelfdoding helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.
Amerikanen nemen vrachtschip onder vuur dat eerder uit Iran zou zijn vertrokken
11 oktober 2026 09:33
Een vrachtschip is stuurloos geraakt in de Golf van Oman na een Amerikaanse aanval. Het schip was volgens de Amerikanen daarvoor vertrokken uit Iran en hield zich niet aan de Amerikaanse blokkade die voor schepen uit Iran is ingesteld.
"Een Amerikaans gevechtsvliegtuig heeft met een precisiewapen de achterkant van het onder Panamese vlag varende schip Ocean Molica geraakt. Daardoor kon het schip niet meer op eigen kracht varen. De bemanning bleef ongedeerd", meldde het Amerikaanse Central Command, dat verantwoordelijk is voor het Amerikaanse leger in het Midden-Oosten, Centraal-Azië en delen van Zuid-Azië.
De verklaring van de Amerikanen is vrijwel niet te checken. Persbureau Reuters heeft geprobeerd in contact te komen met de eigenaar van het schip, maar slaagde daar niet in. Hoe het met de bemanning gaat, is niet duidelijk.
Feit is dat het schip zijn AIS-baken, waarmee het altijd te volgen is en dat in principe altijd aan moet staan, had uitgezet. De laatste bekende positie is voor de kust van Oman op 5 oktober. Schepen zetten dit baken vaker uit in het gevaarlijke gedeelte van de waterweg.
Sinds 14 juli proberen de Amerikanen schepen tegen te houden die uit Iran vertrekken. Sindsdien zijn volgens Central Command vier vrachtschepen "uitgeschakeld". Nog eens 135 schepen zouden zijn omgekeerd na waarschuwingen en zijn teruggekeerd naar Iraanse wateren. In dezelfde periode zeggen de Amerikanen tien olietankers te hebben vernietigd die gelinkt worden aan de Iraanse Revolutionaire Garde.
Zeggenschap
Iran en Amerika proberen beide zeggenschap over de Straat van Hormuz te claimen door voorwaarden aan schepen op te leggen.
Wat Iran betreft mogen schepen alleen door de zeestraat via een door Iran ingestelde route en na toestemming van het streng-islamitische land. Die toestemming volgt na betaling van een percentage van de totale waarde van de lading die het schip vervoert. Reders die zich daar niet aan houden, riskeren een aanval op hun schip.
Amerika houdt alle schepen tegen die uit Iraanse wateren vertrekken. Wie zich niet aan de blokkade houdt, loopt het risico aangevallen te worden, net als het Panamese schip dit weekend overkwam.
Volgens de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) zijn er sinds het begin van het conflict op 28 februari zeker 93 schepen getroffen door geweld. Daarbij vielen 24 doden.
Omzeilen
De claims van beide landen op de zeestraat zijn niet waterdicht, constateerden meerdere media eerder. Juist door alle communicatiesystemen uit te zetten, zoals AIS, slagen schepen er nog altijd in om de blokkades te omzeilen.
Wie daarin slaagt, verdient goed. Kapiteins en hun bemanningen krijgen premies van duizenden euro's per dag als ze zich wagen in de Straat van Hormuz, schreef de Financial Times deze week.
De Straat van Hormuz wordt algemeen beschouwd als vitaal voor de wereldeconomie. Voor het uitbreken van het conflict tussen Amerika en Iran werd ongeveer 20 procent van alle olie en vloeibaar aardgas via de zeestraat vervoerd. Door de Iraanse en Amerikaanse blokkades zijn de energieprijzen wereldwijd gestegen tot recordniveaus.
Brede verontwaardiging over aanval op luchthaven Riyad: 'Gevaarlijke escalatie'
11 oktober 2026 08:31
De aanval van Houthi-rebellen op de luchthaven van de Saudische hoofdstad Riyad wordt internationaal breed afgekeurd. Wereldleiders spreken schande van de moedwillige aanval op een burgerdoel en noemen het een gevaarlijke escalatie van de strijd op het Arabische schiereiland.
Twaalf mensen kwamen om en meer dan 300 raakten gewond toen de passagiersterminal gistermiddag werd geraakt. Het is daarmee de zwaarste aanval op een Saudisch doel sinds de strijd in Jemen halverwege dit jaar weer oplaaide. Eerder deze week werd de luchthaven ook al geraakt door een aanval uit Jemen.
Van de aanval zijn maar beperkt beelden beschikbaar omdat Saudi-Arabië een zware censuur kent. Wie beelden van aanvallen of schade deelt, kan een zware straf krijgen. Verschillende ambassades hebben landgenoten daarom afgeraden beelden te plaatsen of door te sturen.
Toch kwam er wat beeld van de aanval naar buiten:
VN-gezant voor Jemen Hans Grundberg noemt de aanval een ernstige escalatie. "Dit soort acties vormt een ernstige bedreiging voor de regionale veiligheid, houden een spiraal van geweld in stand en bemoeilijken de zoektocht naar vrede in Jemen."
VN-chef Guterres noemt de aanval op een burgerdoel een schending van het internationaal recht. "Dit moet onmiddellijk stoppen."
Ook premier Carney van Canada zegt dat er "geen enkele rechtvaardiging bestaat voor aanvallen op burgerinfrastructuur". Voor Nederland veroordeelt minister Berendsen van Buitenlandse Zaken de aanval. "Nederland staat in volle solidariteit met het volk van Saudi-Arabië en onze Golf-partners."
Vergelding
Een Houthi-woordvoerder heeft in een verklaring aan The New York Times de verantwoordelijkheid voor de aanval opgeëist. Volgens hem is het een directe vergelding voor Saudische aanvallen op zijn land waarbij burgers omkwamen. Volgens zijn telling zijn er sinds 3 september al 91 mensen omgekomen, voornamelijk vrouwen en kinderen.
"De wereld moet begrijpen dat vliegvelden, havens, trouwerijen, begrafenissen, ziekenhuizen en markten in Jemen burgerdoelen zijn die je niet moet aanvallen", redeneert hij. "Dat geldt zowel voor Jemen als voor elders."
Amerikaanse inmenging?
De Amerikaanse president Trump wilde in een gesprek met journalisten niet zeggen of Amerikaanse strijdkrachten de Saudische strijd tegen de Houthi's gaan ondersteunen. De VS voerde vorig jaar kort na Trumps aantreden meerdere aanvallen uit op de Houthi's, maar hield recentelijk Saudische steunverzoeken af.
"Wie weet, we gaan ernaar kijken", antwoordde Trump ontwijkend toen hem gevraagd werd of hij zijn standpunt heroverweegt. "We hebben nog maar net gehoord van de recente aanval. dus zullen we nog moeten beslissen. Dat zullen we snel doen." De aanval op de luchthaven noemde hij "vreselijk".
Analisten wezen er eerder op dat de VS de aandacht nu vooral gericht heeft op het conflict met Iran en daarom niet zit te wachten op een tweede front in de regio. Bovendien zou het Amerikaanse wapenarsenaal al uitgeput zijn door de aanvallen op Iran en de verdediging bij tegenaanvallen van dat land.
Tirade over Nobelprijs
Na zijn korte antwoord over de crisis in het Midden-Oosten nam Trump langer de tijd om uit te varen tegen het Noorse Nobelcomité over de keuze voor jurist Navi Pallay. Hij herhaalde opnieuw zijn onjuiste claim dat hij acht oorlogen had beëindigd, gijzelaars in Israël had bevrijd en een conflict tussen China en Taiwan had voorkomen.
"Ik heb acht oorlogen gestopt en dan geven ze de Nobelprijs aan iemand waar niemand ooit van gehoord heeft. Ik had nog nooit van haar gehoord, niemand die ik ken had ooit van haar gehoord", stelde Trump. "Er is iets mis in Noorwegen, dat kan ik je wel zeggen."
Trump heeft er in het verleden geen geheim van gemaakt dat hijzelf graag de Nobelprijs voor de Vrede zou ontvangen. Recent nog zei hij dat "de VS, met mij als vertegenwoordiger, de Nobelprijs had moeten krijgen". Dat dat niet was gebeurd noemde hij een "onuitwisbare vlek" op het blazoen van Noorwegen.