NAVO probeert optimisme te hervinden op bijeenkomst in Zweden
21 mei 2026 10:44
Een schip van de kustwacht bewaakt het hermetisch afgesloten hotel in het Zuid-Zweedse Helsingborg waar de 32 NAVO-ministers van Buitenlandse Zaken vanmiddag bijeenkomen. Voor Nederland vergadert Tom Berendsen voor het eerst mee. Helsingborg is niet toevallig gekozen: hier hebben de ministers uitzicht op de strategisch belangrijke zeeroute van de Oostzee naar de Noordzee.
"Zelfs de meest onverbeterlijke optimist zal toegeven dat de NAVO de afgelopen maanden door een lastige periode gegaan is", zeggen diplomaten met gevoel voor understatement. De alliantie is in existentiële crisis, zeggen anderen. De Amerikaanse president Trump is boos op het gebrek aan steun dat hij ervaart van zijn bondgenoten in de Iranoorlog. Keer op keer trekt hij het nut van de NAVO in twijfel.
De hoop is dat bondgenoten na de vergadering weer net zo optimistisch zijn als na de NAVO-top vorig jaar, toen Trump in opperbeste stemming Den Haag verliet. De 32 landen beloofden plechtig 3,5 procent van hun economie aan defensie te gaan besteden en na Trumps overnachting op Paleis Huis ten Bosch leek de eenheid in de alliantie te zijn hersteld.
Kristallen bol
Maar de sfeer is het afgelopen jaar grondig verpest. Trump dreigde mede-bondgenoot Denemarken met het innemen van Groenland en begon zonder overleg een oorlog tegen Iran. "Je hebt geen kristallen bol nodig om te voorspellen dat het tot januari 2029 lastig blijft om de trans-Atlantische relatie te managen", klinkt het op het hoofdkwartier in Brussel over de periode dat het bondgenootschap nog met de onvoorspelbare Trump moet dealen.
De NAVO moet fundamenteel worden verbouwd, van een organisatie waarin de Amerikanen op alle fronten dominant zijn naar een club waarin Europa voor zijn eigen veiligheid moet gaan zorgen. De VS kan zich dan meer op andere dingen kan gaan richten, in Azië bijvoorbeeld.
Het geld voor de verbouwing is toegezegd in Den Haag. Waar nu nog vaak Amerikanen op sleutelposities zitten in de NAVO-commandostructuur, nemen steeds meer Europeanen de komende tijd belangrijke posities over. Veel Europese landen zijn hard bezig met het uitbreiden van hun legers. Maar de transformatie kan wel tien jaar duren.
Voormalig NAVO-topmilitair Rob Bauer spreekt in plaats van een verbouwing liever over "een versterking van het huis waarin we wonen". "Doordat de dreiging is toegenomen de afgelopen jaren, moeten we het huis verstevigen", zegt hij. "Op het moment dat de vijand aanvalt, moet je er klaar voor zijn. Ben je er niet klaar voor, verlies je de oorlog."
Hij relativeert alle kritiek op de Amerikaanse president. "Voor een deel praten we graag over Trump als iemand die onaardige of gekke dingen zegt. Maar wij zijn als Europeanen en Canadezen natuurlijk heel lang eigenlijk geen betrouwbare partner geweest. We hebben Amerika jarenlang dingen beloofd en niet gedaan."
"Vervolgens werden de Amerikanen zo boos dat ze zeiden: als jullie het nú niet gaan doen, dan zijn we weg. Dan kun je boos worden dat Trump dat gezegd heeft. Maar waarom zou zij moeten betalen voor onze veiligheid in Europa? En waarom zouden Amerikaanse soldaten moeten sneuvelen voor ons, terwijl we zelf eigenlijk niet bereid zijn beiden te doen?"
Eén van Mark Ruttes voorgangers als secretaris-generaal, de Deen Anders Fogh Rasmussen, vindt juist dat Trump met zijn uitspraken de NAVO in een moeilijke positie gebracht heeft, zegt hij tegen de NOS. "De Amerikaanse president heeft twijfels gezaaid over zijn betrokkenheid bij Europa en de Europese veiligheid. En dat is op zich al gevaarlijk, want als je twijfels zaait over je betrokkenheid via het beroemde artikel 5, dat een aanval op één een aanval op allen inhoudt, dan verzwak je de alliantie politiek."
Hij denkt dat een vertimmering van de NAVO alleen niet genoeg zal blijken. "Ik vind dat we daarnaast een club landen nodig hebben die in staat en bereid zijn alles te doen om Europa te verdedigen tegen elke aanval. Een coalitie van bereidwillige landen, ook Oekraïne hoort daarbij. Zo'n organisatie moet niet in plaats van de NAVO komen, maar kan die juist versterken. De Amerikanen zijn er voor de nucleaire paraplu, deze club voor de rest van de Europese verdediging."
Maar Rob Bauer ziet daar niets in. "Ik blijf het fascinerend vinden waarom er elke keer nieuwe dingen bedacht worden, terwijl er iets op tafel ligt waar alle 32 landen ja tegen gezegd hebben. Dus ga nou gewoon doen wat je beloofd hebt."
Nederlandse opvarenden Gazavloot worden overgebracht naar Turkije
21 mei 2026 10:05
De zes Nederlandse activisten die deel uitmaakten van de vloot met hulpgoederen voor Gaza en die in Israël vastzitten, worden vanmiddag naar Turkije gebracht. Dat staat in een e-mail van het ministerie van Buitenlandse Zaken aan de familieleden van de opvarenden. Het bericht is ingezien door de NOS.
De vluchten zijn gecharterd door Turkije, meldt het ministerie. Volgens de Spaanse minister van Buitenlandse Zaken, José Manuel Albares, worden ook 44 Spaanse activisten naar Turkije gebracht.
De verwachting is dat de vluchten om 14.50 uur vanaf een luchthaven bij het Zuid-Israëlische Eilat vertrekken. Rond 17.50 uur landen ze in Istanbul. Daar zullen de Nederlanders worden opgevangen door medewerkers van het consulaat in Istanbul. Zij helpen ze verder met hun doorreis naar Nederland, staat in de mail.
Opgelucht
Anne van Schaik, de moeder van één van de opvarenden, zegt opgelucht te zijn dat haar dochter Jesse vrijkomt. "Dat is echt heel erg fijn." Ze heeft haar dochter nog niet gesproken. "Niemand heeft nog kunnen praten met de opvarenden, behalve hun advocaat. Volgens haar zijn de mensen echt heel erg slecht behandeld." Ze zouden zijn geslagen en sommigen zouden hebben gesproken van seksueel misbruik.
Gisteren deelde de Israëlische veiligheidsminister Ben-Gvir op sociale media beelden van hoe de gearresteerde opvarenden door Israël werden behandeld. Daar brak internationale verontwaardiging over uit.
'Gruwelijke beelden'
Van Schaik: "Deze beelden waren gruwelijk om te zien. Ik heb deze mensen uit Barcelona uitgezwaaid. Toen waren het heel hoopvolle mensen die vastberaden waren om humanitaire goederen naar Gaza te brengen. Nu zie je zo op deze manier terug. Dat is natuurlijk afschuwelijk."
De vloot van de Global Sumud Flotilla was met hulpgoederen vanuit Barcelona onderweg naar Gaza. Maandag werden de opvarenden in internationale wateren bij Cyprus tegengehouden. De boten werden door het Israëlische leger geënterd.
Joodse school Cheider in Amsterdam dicht na dreigement
21 mei 2026 09:39
De joodse school Cheider in Amsterdam blijft vandaag gesloten vanwege een dreigement. Dat bevestigt de politie na berichtgeving door De Telegraaf.
Een woordvoerder van de politie kan niets zeggen over de inhoud van de dreiging. "We kunnen alleen zeggen dat er een melding is gedaan", zegt de politie tegen stadsomroep AT5. Voor zover bekend is er niemand aangehouden.
In maart ging 's nachts een explosief af bij de buitenmuur van de school. De school werd voor die tijd al extra beveiligd, net als andere Joodse instellingen.
Brein achter aanslagen
Vorige week werd een Irakees gearresteerd in Turkije en uitgeleverd aan de Verenigde Staten. Hij wordt verdacht van het beramen van de aanslag op het Cheider en andere aanslagen in Nederland en Europa. Zo zou hij onder meer achter de explosie bij de synagoge in Luik zitten en achter een mesaanval op twee Joodse mannen in Londen.
Ondanks opvang in Stadskanaal sliepen er toch mensen buiten in Ter Apel
21 mei 2026 09:30
Hoewel de gemeente Stadskanaal vannacht tientallen asielzoekers heeft opgevangen voor wie geen plaats was in Ter Apel, hebben er alsnog mensen buiten geslapen bij het aanmeldcentrum. Zeker vier mensen hebben de nacht doorgebracht op het veldje voor de poort, zag een NOS-verslaggever. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) heeft dat aantal niet bevestigd.
Het COA meldt dat gisteravond 51 mensen naar Stadskanaal zijn gebracht. Zij werden rond 22.30 uur met bussen opgehaald. Mensen die na het vertrek van de bus aankwamen, hebben buiten geslapen.
De asielzoekers die in Stadskanaal verbleven, werden vanochtend rond 07.00 uur teruggebracht naar Ter Apel. Het COA schreef vanochtend in een liveblog dat zij ontbijt kregen van het Rode Kruis, maar de NOS kon vaststellen dat dit niet is gebeurd. Ook het Rode Kruis bevestigt dat er geen ontbijt is uitgedeeld. Het COA wil niet op vragen daarover reageren.
Verschillende asielzoekers vertellen aan de NOS hoe de omstandigheden in Stadskanaal waren:
De mensen die naar Stadskanaal werden overgebracht, sliepen in een soort fabriekshal, vertellen ze aan de NOS. Ze sliepen op veldbedden en er waren wc's, maar verder geen voorzieningen als douches of eten.
Het Rode Kruis vreest dat zich vandaag eenzelfde situatie zal voordoen als gisteren, maar dan erger. Dat komt doordat het aantal wachtende asielzoekers bij het aanmeldcentrum alleen maar verder zal groeien.
Nvidia overtreft wederom verwachtingen en boekt recordomzet
21 mei 2026 09:11
De Amerikaanse chipfabrikant Nvidia heeft afgelopen kwartaal een recordomzet van 81,6 miljard dollar behaald. De nettowinst verdrievoudigde ten opzichte van een jaar eerder naar 58,3 miljard dollar. Op de beurs is de waarde van de chipmaker inmiddels gegroeid naar meer dan 5 biljoen dollar (dat zijn 12 nullen) en die is daarmee het waardevolste bedrijf ter wereld.
Hoewel deze cijfers de verwachtingen overtreffen, steeg het aandeel van Nvidia niet bijzonder hard na de bekendmaking van de kwartaalcijfers. Beleggers lijken inmiddels gewend aan het succes van het bedrijf.
AI is booming
Het bedrijf maakt chips die gebruikt worden voor AI-datacenters. De afgelopen jaren worden die met hoog tempo wereldwijd uit de grond gestampt en dat leidt tot grote winsten voor bedrijven zoals Nvidia.
Topman Jensen Huang zei bij de presentatie van de kwartaalcijfers te verwachten dat de omzet komend kwartaal om deze reden zal doorgroeien naar 91 miljard dollar. Het succes van Nvidia betekent ook goed nieuws voor de vele bedrijven die leveren aan de chipbouwer.
De ontwikkelingen in de AI-industrie gaan ontzettend hard. Beleggers steken op dit moment veel geld in bedrijven die actief zijn in deze sector.
Hoewel Nvidia op dit moment nog boven iedereen uittorent, neemt de concurrentie wel toe. Vorige week maakte AI-chipfabrikant Cerebras Systems een beursgang in New York. Het was met een aanvankelijke opbrengst van 5,5 miljard dollar de grootste beursgang op Wall Street van dit jaar.
Ziekenhuis Breda is rokers voor de deur beu en stelt peuken tentoon
21 mei 2026 08:37
Het Amphia Ziekenhuis in Breda heeft net als veel andere ziekenhuizen al jaren een geheel rookvrij terrein, maar toch weerhoudt dat mensen er niet van om een peuk op te steken. Naast verbodsbordjes, beveiligers en toezichthouders die rokers aanspreken, gooit het ziekenhuis nu een nieuw middel in de strijd: de peukenzuil.
In de transparante pot zitten 10.000 peuken die met een stofzuiger in vier dagen tijd rond het ziekenhuis zijn verzameld. De zuil staat in de hal van het ziekenhuis. Het Amphia wil zo zichtbaar maken hoe groot het probleem van roken rond het ziekenhuis is. "Het zijn er veel. Heel veel", zegt de medewerker die de peuken opruimt tegen Omroep Brabant.
Medewerker Ruud zuigt duizenden sigaretten per week op:
"Het is dweilen met de kraan open", zegt een beveiliger. "We doen ons best en over het algemeen luisteren mensen wel. Maar je kan ze niet bekeuren. Ik kan alleen maar zeggen dat ze het niet moeten doen."
Eigenlijk mogen bezoekers en patiënten alleen roken buiten het terrein, op enkele honderden meters van de hoofdingang. Een roker die naast een rookverbodsbord een peuk opsteekt, is zich van geen kwaad bewust. "Mag dat hier buiten ook al niet? Wat een onzin", zegt de man.
Niet aso
Longverpleegkundige en stopcoach Lianda Goossens vindt rokers bij het ziekenhuis zeker niet asociaal. "Ik zie dat het een enorme verslaving is en dat het gewoon heel lastig is voor die mensen." Volgens Goossens wordt een nicotineverslaving vaak onderschat. "Het is een van de heftigste verslavingen die er is. Die verslaving zet je niet ineens uit als je in het ziekenhuis ligt."
Ytze van der Sluis is toezichthouder en is uitgerust met een hesje met daarop een sigaret met een grote rode streep erdoor. Hij spreekt rokers aan maar is ook begripvol, zegt hij. "Mensen komen hier vaak met slecht nieuws naar buiten en zijn gespannen. Een sigaretje is dan voor sommigen een manier om tot rust te komen."
Toch hoopt het ziekenhuis dat rokers even schrikken van de peukenzuil. Goossens: "Al haal ik maar één patiënt over de streep om te stoppen met roken, dan is deze actie voor mij al winst."