Zoon columnist Yesim Candan na voetbalcolumn geslagen met kettingslot
3 juni 2026 16:49
De zoon van Parool-columnist Yesim Candan is gisteravond in Amsterdam-Zuid geslagen met een kettingslot. De politie onderzoekt of er een verband is met een column over een incident waarbij de Amsterdamse voetbalclub ASV De Dijk betrokken was. "Ik ben echt ontdaan", zegt de 51-jarige columnist op sociale media. Tegen de NOS zegt ze dat het "naar omstandigheden" goed gaat met haar zoon.
Op 15 mei verscheen in Het Parool een column van Candan over een voetbalwedstrijd tussen AFC en De Dijk, waarbij zij aanwezig was. "Op het moment dat de vrouwelijke scheidsrechter een penalty aan AFC toekende, stormde een groep jongens van de tegenpartij collectief op haar af", schrijft zij in haar column. Ze zouden de scheidsrechter daarbij hebben uitgescholden voor "kankerlijer".
'Structureel probleem'
Volgens Candan is dit meer dan een losstaand incident. "Dit gaat over iets groters: over respect, opvoeding en de manier waarop jongens leren omgaan met autoriteit en met vrouwen. En ja, het schuurt om dit te benoemen, maar de tegenpartij was een multicultureel team." Candan schrijft dat in sommige voetbaldistricten ruim 70 procent een sterke stijging van agressie ervaart. "Dat is een structureel probleem."
Naar aanleiding van de column ontving Het Parool een anonieme dreigbrief. Daarin staat dat de columnist en de krant gewaarschuwd zijn om niet te publiceren. De schrijvers zeggen te weten waar ze de columnist en haar zoon kunnen vinden.
Burgemeester spreekt steun uit
"In haar column pleit Yesim Candan voor respect en fatsoen", aldus burgemeester Halsema op sociale media. "In plaats daarvan wordt haar zoon mishandeld, mogelijk om de moeder het zwijgen op te leggen." Halsema noemt dat "afschuwelijk en onverteerbaar". Candan en haar zoon verdienen volgens de burgemeester "alle steun en vrijheid".
De hoofdredacteur van Het Parool, Michiel Couzy, noemt de aanval "verschrikkelijk". "Als deze aanval verband houdt met haar column, is dit ook een aanval op de persvrijheid. Een columnist moet in alle vrijheid onderwerpen aan de orde kunnen stellen. Wij staan met z'n allen achter Yesim en haar zoon."
De politie bevestigt een mishandeling in Amsterdam-Zuid te onderzoeken en roept getuigen op om zich te melden. Verder wil de politie niet veel kwijt over het incident.
Uitslag eindexamens van meer dan 40.000 vmbo-leerlingen is dag vertraagd
3 juni 2026 16:48
Meer dan 40.000 vmbo-leerlingen moeten langer op hun eindexamenuitslag wachten. Dat meldt het College voor Toetsen en Examens. Vanwege een "technische fout in de verwerking van normeringsgegevens" konden de n-termen van de examens niet worden bekendgemaakt, schrijft het college in een bericht.
N-termen zijn de normeringstermen die bepalen hoeveel vragen goed moeten zijn om een voldoende te halen. De eindexamens van vmbo-leerlingen bestaan uit centraal schriftelijke en praktische examens beroepsgericht (cspe's) en centraal schriftelijke examens (cse's). De uitslagen van de cspe's komen altijd een week eerder en hadden vandaag bekend moeten worden. Deze examens bestaan uit meerdere onderdelen. Doordat de n-termen eerder bekend zijn kunnen docenten alvast nadenken over eventuele herkansingen.
Tonia Rijlaarsdam-Veldhuis, teamleider bij het Aeres vmbo in Ede, zegt tegen de Algemene Onderwijsbond dat het bericht zorgt voor "stress" bij leerlingen, docenten en "op alle scholen". "Voor ons is dit één van de belangrijkste dagen van het jaar, ik maak mijn agenda leeg, ben half acht op school en had ingepland om met de examensecretaris en docenten om tafel te zitten voor de n-termen", zegt Rijlaarsdam-Veldhuis. "Nu kregen we vanochtend dit bericht en hebben we ook alle ouders en leerlingen moeten bellen om uit te leggen dat het een landelijk probleem is."
De bekendmaking van de normeringstermen is naar morgenochtend 8.00 uur verplaatst.
Podcast De Dag: stevenen we af op een super-El Niño?
3 juni 2026 16:36
"De wetenschap is duidelijk: El Niño staat in de komende maanden met 90 procent zekerheid voor de deur." Met die woorden waarschuwde secretaris-generaal van de Verenigde Naties António Guterres deze week voor de terugkeer van het weerfenomeen El Niño.
Meteorologen zien aanwijzingen dat het deze keer uitzonderlijk sterk kan zijn. Sommigen spreken zelfs van een super-El Niño of een 'Godzilla'- El Niño. Het leidt wereldwijd tot alertheid.
Wat is El Niño precies? Hoe ontstaat het weerfenomeen? En waarom denken experts dat het dit keer extra hevig wordt?
NOS-klimaatredacteur Rob Ramaker legt in deze podcast uit wat wetenschappers in hun weermodellen zien. "Veel modellen laten zien dat de kans groot is dat er een zware aankomt. Dat heeft te maken met de verwachtingen voor de opwarming van het zeewater, in sommige modellen loopt die op tot wel 3 graden. Stel dat dit uitkomt, ik houd hier wel een slag om de arm, dan wordt het een record-El Niño", aldus Ramaker.
Luisteren?
Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!
Bij een sterke El Niño zijn gevolgen zoals droogte en overstromingen ook groter. Wereldwijd wordt het gemiddeld warmer door El Niño, de verwachting is dat 2027 hierdoor een uitzonderlijk warm jaar wordt. "In Indonesië en Australië wordt het droger en in Zuid-Amerika wordt het juist natter. En zo kan ik nog wel even doorgaan", zegt Ramaker.
Reageren? Mail dedag@nos.nl
Presentatie en montage: Bart Tuinman
Redactie: Rosanne Sies
Eindredactie: Judith van de Hulsbeek
Vijlbrief dreigt met uitzendverbod voor vleessector
3 juni 2026 16:34
Minister Vijlbrief dreigt de vleessector met een verbod op het inhuren van uitzendkrachten. Als de sector niet voor 15 juni aantoont dat er verbeteringen in de omgang met de arbeidskrachten zijn doorgevoerd, gaat hij hier werk van maken.
Vijlbrief vertelde over deze "deadline" in een debat over arbeidsmigratie in de Tweede Kamer. Na afloop voegde hij er tegenover Nieuwsuur aan toe dat hij die zo'n twee maanden geleden, in een gesprek met de vleessector, al had gesteld.
Hij zei dat er al sinds 2010 misstanden worden gemeld over de behandeling van personeel, veelal arbeidsmigranten, in bijvoorbeeld slachthuizen. De klachten gaan onder meer over onderbetaling, het aantal arbeidsuren dat gemaakt wordt, onveiligheid op de werkvloer, slechte huisvesting, intimidatie en geweld.
'Zien geen vooruitgang'
Sinds 2021 zijn er volgens Vijlbrief al 29 gesprekken met de sector geweest, waarvan twaalf met hem en zijn voorgangers, maar dat heeft volgens hem niet geleid tot "de noodzakelijke vooruitgang".
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid vindt dat het nu genoeg is geweest. Als over anderhalve week niet is aangetoond, dat het beter gaat "ga ik werken aan een uitzendverbod, zo simpel is het". Als dat er komt, mogen er helemaal geen tijdelijke arbeidskrachten meer worden ingehuurd.
Vijlbriefs voorganger Eddy van Hijum (NSC) kondigde vorig jaar al aan te werken aan een verbod op het gebruik van uitzendkrachten in de sector. Vijlbrief zegt nu: "Ik wil gewoon zien wat er gebeurd is, anders ga ik deze stok achter de deur inzetten".
Zijn we straks minder afhankelijk van Amerikaanse tech? Als het aan de EU ligt wel
3 juni 2026 16:26
Je e-mail checken, series streamen en door social media scrollen. Goede kans dat dit allemaal gebeurt via de cloud van Amerikaanse bedrijven. De Europese Commissie komt met een plan om de Europese afhankelijkheid van deze techbedrijven te verminderen.
Zo wil de EU onderzoek en innovatie ondersteunen om de nieuwe generatie van cloud- en AI-technologie hier in Europa te ontwikkelen. Ook is het doel om binnen zeven jaar de capaciteit van Europese datacenters te verdrievoudigen. Daarom wil de EU het makkelijker maken om datacenters te bouwen.
De komst van al die nieuwe datacenters moet wel duurzaam gebeuren, zegt de commissie erbij. Dus er moet voldoende groene elektriciteit en water voor zijn.
'Eigen keuzes'
"We kunnen het ons niet veroorloven om afhankelijk te zijn van anderen om onze ziekenhuizen draaiende, ons energienetwerk stabiel en onze diensten veilig te houden", zegt Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. "Dit gaat om het beschermen van onze burgers, het verdedigen van onze belangen en het maken van onze eigen keuzes."
Uiteindelijk moeten bedrijven en ook burgers makkelijker kunnen kiezen tussen Amerikaanse giganten als Google, Microsoft en Amazon, en Europese aanbieders.
KPN: veel vraag naar
KPN lanceerde vorige week nog een gezamenlijke 'Europese soevereine cloud' met het Duitse bedrijf Schwarz Digits. Dat is onderdeel van hetzelfde concern als Lidl. Volgens het telecombedrijf groeit de vraag naar Europese clouddiensten al.
"Er is op dit moment een grote vraag naar die Europese soevereine oplossing en daar stappen we nu in", zegt KPN-bestuursvoorzitter Joost Farwerck. "Het is vooral door geopolitieke ontwikkelingen aangejaagd. De vraag komt met name vanuit overheidsinstellingen, de financiële sector en de zorgsector. Wij kunnen garanderen dat data die wij opslaan voor klanten onder Europese regelgeving vallen en onder niet Amerikaanse of andere."
Techexpert en autonomie-activist Bert Hubert is blij met de Europese plannen. "De commissie gaat als eerste zijn eigen data weer terughalen. Ze geven het goede voorbeeld en dan durft het bedrijfsleven ook mee te gaan."
Hij verwacht niet dat er enkele heel grote Europese techbedrijven zullen verrijzen. "Ik weet ook niet helemaal of we dat moeten willen. Want als we overgaan van een Amerikaanse monopolist naar een Europese monopolist, dan zijn we er ook niet veel op vooruitgegaan. Het lijkt er meer op dat er een veelheid van bedrijven komt."
Hubert denkt ook dat die best de concurrentie aankunnen met de Amerikaanse techgiganten. "Want zo goedkoop zijn die op dit moment helemaal niet."
Chips en open source
Sinds 2023 stimuleert de EU al met miljarden de ontwikkeling en productie van computerchips in de EU. In dit nieuwe plan wil de EU de chipsindustrie nog verder stimuleren. Zo moet de groei van Europese cloud- en AI-diensten leiden tot meer vraag naar Europese chips.
Ook wil de EU stimuleren dat er meer gebruik wordt gemaakt van zogeheten opensource-software. Dat is software waarbij de makers de broncode openbaar beschikbaar maken. Iedereen kan de software of delen daarvan dus bekijken, kopiëren of aanpassen.
Het plan is dat vooral overheden vaker gebruik maken van opensource-software. Binnen de EU wordt er jaarlijks zo'n 264 miljard euro uitgegeven aan vooral Amerikaanse IT-diensten. Volgens de Europese Commissie kan dat dus anders.
Strafhof stapte over
Een voorbeeld van de gevolgen van afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven is wat er gebeurde bij het Internationaal Strafhof in Den Haag. President Trump stelde vorig jaar sancties in tegen de hoofdaanklager, omdat het Strafhof arrestatiebevelen had uitgevaardigd tegen de Israëlische premier Netanyahu vanwege de oorlog in Gaza.
Die hoofdaanklager verloor daardoor toegang tot zijn Outlook-mail van Microsoft. Eind vorig jaar stapte het Strafhof daarom over van Microsoft naar Open Desk. Die software is open source en gratis, en werd ontwikkeld door een bedrijf in handen van de Duitse overheid.
Microsoft: eerlijke concurrentie
In een reactie zegt Microsoft de ambitie van de EU te steunen. "Dat moet gebeuren op basis van openheid, samenwerking en eerlijke concurrentie", zegt een woordvoerder. "Europese bedrijven en overheidsinstellingen moeten de ruimte hebben om hun keuzes te baseren op een brede risicoafweging binnen een open en concurrerende markt."
De plannen van de Europese Commissie moeten nog worden goedgekeurd door het Europees Parlement en de EU-landen.
'Milieudruk van AI groeit en voordelen zijn oneerlijk over de wereld verdeeld'
3 juni 2026 16:01
De explosieve groei van kunstmatige intelligentie (AI) leidt tot een sterke toename in het gebruik van water, stroom en land. Dit kan meer vervuiling en klimaatverandering veroorzaken. Intussen zijn de lusten en lasten ongelijk verdeeld, stellen onderzoekers van een denktank van de Verenigde Naties.
Veel van de cijfers zijn niet nieuw. Toch is dit rapport volgens experts completer dan eerdere overzichten. "Het geeft een breed beeld van de impact van AI", zegt Bernard van Gastel, die onderzoek doet naar duurzame digitalisering aan de Radboud Universiteit.
Zorgen over het stroomgebruik van datacenters bestaan al langer. In Ierland gebruikt de sector meer dan een vijfde van alle stroom en in de Verenigde Staten drijven datacenters lokaal stroomprijzen op. Ook in Nederland leidde de voorgenomen bouw al veelvuldig tot discussie.
Stroomgebruik explodeert
AI was vorig jaar al verantwoordelijk voor een vijfde van het stroomgebruik van datacenters. Dat aandeel groeit naar verwachting gestaag door. Deels komt dat doordat het trainen van almaar krachtigere AI-modellen steeds meer stroom vergt. Daarnaast gebruiken mensen en bedrijven de technologie vaker.
Het toenemende stroomgebruik is deels op te vangen met wind-, zon- en kernenergie. Bij het opwekken daarvan komen geen broeikasgassen vrij. De groei is echter zo sterk, schrijven de onderzoekers, dat deze bronnen niet genoeg zijn. Bedrijven grijpen ook naar stroom uit steenkool en aardgas. Dat leidt dus tot meer uitstoot en meer opwarming van de aarde.
Het energiezuiniger maken van AI helpt maar beperkt, stelt het rapport. De techniek wordt dan, paradoxaal genoeg, goedkoper en aantrekkelijk voor nieuwe taken waarvoor die eerst te duur was. Het gebruik neemt daardoor toe, wat het zuiniger werken deels tenietdoet.
Fiks meer watergebruik
De schattingen van het watergebruik in het VN-rapport zijn fiks hoger dan eerdere schattingen. Datacenters gebruiken water vaak voor hun koeling. Dit watergebruik wordt veel hoger geraamd dan in een vorig rapport van het Internationaal Energie Agentschap.
"Dat komt voor mij niet als een verrassing", zegt Alex de Vries-Gao, die de voetafdruk van AI onderzoekt. Hij benadrukt dat die eerdere schatting te rooskleurig was. "Goed dat ze dit benoemen." Koelwater gaat niet per se verloren, maar het kan volgens De Vries-Gao een pijnpunt zijn als het op een kwetsbare plek wordt gebruikt: "Dat ze zoveel water gebruiken uit de omgeving terwijl er waterschaarste is, of gaat komen."
Het VN-rapport benadrukt dat AI veel voordelen heeft. Het kan wetenschappelijk onderzoek naar ziekten of de aanpak van klimaatverandering versnellen. In sommige sectoren maakt het werknemers productiever.
Scheve verdeling
Alleen zijn de baten ongelijk verdeeld. De AI-rekenkracht bevindt zich voor 90 procent in China en de Verenigde Staten. Ook welvarende landen in Europa en Azië hebben, hoewel in mindere mate, de beschikking over zulke rekenkracht. Voor de meeste landen geldt dat niet, zeker in Zuid-Amerika en Afrika.
Deze landen zijn afhankelijk en moeten betalen voor toegang. En dat terwijl ze wel last hebben van de nadelen. Neem de vervuiling die komt kijken bij de winning van grondstoffen, als koper en silicium, die nodig zijn voor AI. En het verergeren van de opwarming van de aarde. Juist de armste landen lijden hier veel onder, terwijl ze de minste middelen hebben om zich te beschermen.
Open deuren
Volgens de onderzoekers zijn er diverse manieren om AI eerlijker en milieuvriendelijker te maken. Zo zouden AI-bedrijven meer openheid moeten geven over hun stroom- en watergebruik. Ook moet eraan worden gewerkt om AI-gebruik te temperen, en het resterende gebruik zo slim mogelijk te doen. Daarnaast moet er gezocht worden naar manieren om mensen mee te laten delen.
"Dat zijn deels open deuren", zegt Bernard van Gastel van de Radboud Universiteit. "Hoe je AI kan begrenzen en slim in kan zetten is een pijnpunt." Volgens Van Gastel is er wereldwijd eigenlijk geen goed democratisch systeem om dat te regelen. "Het is fijn dat de aanbevelingen nu op een rijtje staan. Er is nog heel veel werk aan de winkel."
Ook Alex de Vries-Gao verzucht dat het rapport wat betreft oplossingen blijft hangen in algemeenheden. "Het is moeilijk om consensus te krijgen en daarom krijg je algemeen taalgebruik en geen concrete actiepunten." Ook is het volgens De Vries-Gao een hardnekkig probleem dat AI-bedrijven geen openheid willen geven.