Wetenschappers maken voor het eerst ritje met container vol antimaterie
24 maart 2026 06:39
Een paar honderd antiprotonen gaan vandaag op een historisch uitstapje. Een ritje van nog geen half uur, over het terrein van het Zwitserse onderzoeksinstituut CERN, wordt de eerste keer dat antimaterie over de weg vervoerd gaat worden.
CERN is de enige plek ter wereld die dit zeldzame materiaal kan produceren en opslaan. De container die vandaag wordt getest, moet het mogelijk maken nog beter onderzoek te doen naar het mysterieuze materiaal.
Antimaterie is precies het tegenovergestelde van reguliere materie, maar waar bijvoorbeeld een elektron een negatieve lading heeft, is zijn evenbeeld positief geladen (een positron). Als zo'n deeltje zijn tegendeel tegenkomt, heffen ze elkaar op in en komt energie vrij.
Al ongeveer een eeuw weten wetenschappers van het bestaan van antimaterie. Paul Dirac won een Nobelprijs met zijn berekening uit 1928 dat antimaterie moest bestaan. Toen Carl Anderson vier jaar later daadwerkelijk de eerste anti-elektron waarnam, leverde dat ook hem de Nobelprijs op.
Sciencefictionschrijvers wisten wel raad met het exotische goedje. Star Trek liet de Enterprise erop vliegen, Isaac Asimov stopte het in zijn robots en voor Het Bernini Mysterie bedacht Dan Brown een antimateriebom om het Vaticaan mee op te blazen. Maar eigenlijk is antimaterie best gewoon: het uiteenvallen van het radioactieve kalium in bananen zorgt ervoor dat er ongeveer elke 75 minuten een antimaterie-deeltje uit je fruitschaal schiet.
De studie naar antimaterie kan iets vertellen over het ontstaan van het universum, want waarom is er iets in plaats van niets? Uit berekeningen blijkt dat er bij de oerknal even veel materie als antimaterie moet zijn ontstaan, maar als die twee elkaar opheffen, waarom is alle materie dan niet allang vervluchtigd in botsingen met antimaterie?
Lichtgewicht van 1000 kilo
Bij CERN wordt al ruim veertig jaar antimaterie bestudeerd, maar juist de apparatuur die wordt gebruikt om de antideeltjes te vangen vormt daarbij ook een bottleneck. De sterke elektrische en magnetische velden die nodig zijn om de deeltjes af te remmen, storen ook de fijngevoelige apparatuur. Wetenschappers willen daarom antimaterie overbrengen naar een onderzoeksinstituut in Düsseldorf, 800 kilometer verderop. Daar staan instrumenten die honderd keer gevoeliger zijn.
Voor die reis is de speciale container ontworpen, een ringenkoker van een centimeter doorsnee en drie centimeter lang. Om te voorkomen dat de antideeltjes in contact komen met reguliere materie (en zichzelf onherroepelijk opheffen) worden ze door magnetische en elektrische velden in die cilinder gehouden. De magneten die daarvoor nodig zijn vormen met 600 kilo het leeuwendeel van het gewicht van het apparaat.
Extra bijkomstigheid is dat de antimaterie vervoerd wordt in een vacuüm vergelijkbaar met dat van de kosmos; contact met de atmosfeer zou immers al funest zijn. Daarvoor wordt de cilinder met vloeibaar helium afgekoeld tot -269 graden. Voor de test vandaag loopt het hele systeem op accu's, voor langere reizen wordt nog gewerkt aan een generator.
Hoewel het systeem van 2 meter lang, 1,5 meter hoog en net geen meter breed nog altijd een ton weegt, is dat volgens wetenschappers al veel kleiner dan dit soort apparatuur normaal gesproken is. Niet alleen kan het nu op een vrachtwagen worden rondgereden, het past ook door de deuren van andere laboratoria.
0,000000000000000000000167 gram
De test van vandaag, een ritje van nog geen half uur, moet bewijzen dat zo'n transport mogelijk is en dat optrekken, afremmen of kuilen in de weg niet leiden tot verlies van de lading. Alle deeltjes worden daarvoor tijdens de reis gemonitord. Een proefritje met zeventig reguliere protonen verliep in 2024 zonder problemen: de lading kwam toen veilig thuis, geen proton ging verloren.
Mocht dat er dit keer toch iets fout gaan, dan is het alle sciencefictionverhalen ten spijt geen ramp: als alle duizend deeltjes ineens in energie veranderen, dan is dat vergelijkbaar met slechts een miljardste van een zonnestraal op de huid. Het is dan ook maar maximaal 0,000000000000000000000167 gram. "Het ergste dat er kan gebeuren is dat we terug moeten naar de antimateriefabriek om de cilinder weer te vullen", aldus de hoofdonderzoeker.
Als de proef slaagt hoopt CERN in 2029 de eerste levering te kunnen bezorgen in Düsseldorf. Daarvoor zou het apparaat het tien uur moeten volhouden, inclusief de twee uur die nodig is om alles in en uit te laden.
Wekdienst 24/3: Hoger beroep Ali B • Oekraïne-debat in Tweede Kamer
24 maart 2026 06:33
Goedemorgen. Bij het gerechtshof in Amsterdam start het hoger beroep in de zaak rond Ali B. En in de Tweede Kamer wordt gedebatteerd over de steun aan Oekraïne.
Maar eerst het weer: het is op veel plaatsen bewolkt, alleen in het zuidoosten breekt de zon nog door. Het blijft droog en het wordt 11 tot 16 graden. De wind trekt aan in de loop van de dag. De komende dagen is het een stuk koeler met veel buien. Het kan dan ook hagelen en onweren.
Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.
Wat kan je vandaag verwachten?
Dit is er vannacht gebeurd:
De EU en Australië zijn het eens geworden over een handelsakkoord. De onderhandelingen daarover begonnen al in 2018, maar kwamen door de geopolitieke onrust in een stroomversnelling.
"In een onzekere wereld wordt het steeds belangrijker om samenwerking op het gebied van handel na te streven", zegt Commissievoorzitter Von der Leyen over de deal. "In een wereld waarin grootmachten tarieven gebruiken om druk uit te oefenen en toeleveringsketens als zwakke plekken die uitgebuit kunnen worden, laten we zien dat vrije handel positieve resultaten oplevert. Vertrouwen is belangrijker dan transacties."
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog even dit:
Jezelf verwennen met kleine traktaties, zogeheten little treats, is populair onder jongeren. Dat blijkt uit onderzoek van Wijzer in geldzaken, een platform dat Nederlanders helpt met financiële keuzes.
Vrijwel alle jongeren van 16 tot 19 jaar gunnen zichzelf weleens zo'n verwennerij: zo'n 95 procent. Meer dan een derde van de jongeren doet dat zelfs (heel) vaak. Een kwart van de jongeren gunt zichzelf vaker iets omdat sparen voor grote uitgaven, zoals het kopen van een huis, voor hen onhaalbaar lijkt.
Fijne dag!
Hoger beroep Ali B: OM wil meer veroordelingen, rapper wil vrijspraak
24 maart 2026 05:49
Ali B staat na bijna twee jaar weer voor de rechter. Vandaag begint het hoger beroep in zijn zaak, waar zowel hij als het Openbaar Ministerie om heeft gevraagd.
Ali B stond terecht voor vier delicten bij drie vrouwen. Hij werd op 12 juli 2024 veroordeeld tot twee jaar celstraf voor een verkrachting en een poging tot verkrachting, maar ging tegen de uitspraak in hoger beroep. Het proces mocht hij in vrijheid afwachten.
Niet voor alle ten laste gelegde delicten werd de artiest veroordeeld. Zo was volgens de rechter niet onomstotelijk vast komen te staan dat Ali B zangeres Ellen ten Damme had verkracht. Een poging tot verkrachting achtte de rechter wel bewezen. Daarnaast werd Ali B vrijgesproken van twee aanrandingen.
Het Openbaar Ministerie wil Ali B alsnog veroordeeld krijgen voor deze aanrandingen en het verkrachten van Ten Damme. De rapper hoopt daarentegen met het hoger beroep op volledige vrijspraak.
Het gerechtshof in Amsterdam buigt zich vandaag, donderdag en maandag over de zaak. Vandaag komen de feiten en persoonlijke omstandigheden van Ali B aan bod. Ook kunnen de vrouwen gebruikmaken van hun spreekrecht.
Ali B werd twee jaar geleden veroordeeld voor verkrachting van Naomi, een vrouw die hij ontmoette op een schrijverskamp in Heiloo in 2018. Zij verklaarde tijdens de rechtszaak dat zij in een slaapkamer seks had met rapper Ronnie Flex. Ali B kwam volgens Naomi onverwachts binnen en stak een of meerdere vingers in haar vagina. Haar verklaring was volgens de rechtbank betrouwbaar en werd ondersteund door verklaringen van twee getuigen.
Op datzelfde schrijverskamp werd Naomi naar eigen zeggen ook aangerand door Ali B, toen zij samen op een bank zaten. De rechtbank vond ook deze verklaring betrouwbaar, maar zag te weinig steunbewijs voor een veroordeling.
De rechtbank achtte wel bewezen dat Ali B had geprobeerd om zangeres Ten Damme te verkrachten. Dit gebeurde in 2014 tijdens opnames voor het televisieprogramma Ali B en de Muziekkaravaan in Marokko. Ali B en de zangeres hadden een keer 's avonds op haar kamer afgesproken om iets te bespreken. Eenmaal daar probeerde de rapper haar te verkrachten, aldus Ten Damme. Of dit uiteindelijk is gebeurd, werd volgens de rechtbank niet duidelijk.
De derde vrouw in de zaak tegen Ali B is Jill Helena (artiestennaam), oud-deelnemer aan The Voice of Holland. Zij verklaarde dat de rapper haar in mei 2018 had aangerand toen ze samen in een auto zaten. Zij werd betast en moest hem aftrekken tegen haar wil, zei ze. De verklaringen van Jill Helena waren volgens de rechtbank betrouwbaar, maar werden onvoldoende ondersteund door ander bewijs.
'Geen seksueel roofdier'
Bij de uitspraak in 2024 stelde de rechter dat Ali B's "eigen seksuele behoeftes leidend" waren bij de verkrachting en poging tot verkrachting. Hij had volgens de rechter geen oog voor de psychische gevolgen voor de vrouwen. "Ook deze twee vrouwen dragen die gevolgen tot op de dag van vandaag met zich mee."
De opgelegde straf, twee jaar cel, was lager dan wat het OM had geëist. Dat wilde een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van drie jaar.
De advocaat van Ali B, Bart Swier, had om vrijspraak voor alle delicten gevraagd. Ali B "accepteert wel degelijk nee", stelde hij. De platenbaas zelf zei dat hij onterecht werd neergezet als "een seksueel roofdier". Hij zei dat hij nooit signalen had gehad dat hij iets deed tegen iemands zin. Ook was er volgens Ali B sprake van een "trial by media".
Twee jaar geleden sprak Ali B uitgebreid met de media en werd hij gefilmd in de rechtszaal. Deze keer wil hij niet in beeld en zal hij de pers volgens zijn advocaat alleen kort te woord staan.
Directeur tbs-kliniek Oostvaarders weg na 'verschil van inzicht'
24 maart 2026 04:31
De algemeen directeur van de Oostvaarderskliniek in Almere, Elles Tillema-Van Loo, is daar niet langer bestuurder. Dat bevestigt de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) maandag. De redenen voor het vertrek zijn "een verschil van inzicht over de koers van de kliniek" en het programma om verbeteringen door te voeren.
De tbs-kliniek heeft normaal gesproken twee directeuren. Omroep Flevoland schrijft dat afgelopen weekend bekend werd dat een van hen op non-actief was gezet. De Telegraaf schreef dat het om Tillema-Van Loo zou gaan, maar de DJI wilde geen toelichting geven.
In het bericht op de site van de DJI staat nu meer informatie. "De Oostvaarderskliniek maakt een uitdagende periode door na het vertrek van de algemeen directeur."
Problemen en 'concrete stappen'
In de tbs-kliniek spelen al enkele jaren problemen. Zo overleden er in 2024 twee patiënten en moesten twee anderen naar het ziekenhuis na drugsgebruik. Ook werden therapeuten ontslagen, omdat ze een relatie hadden met een patiënt.
Uit het jaarverslag van de kliniek van mei 2025 bleek dat het aantal klachten van de patiënten over slechte behandeling meer dan verdubbeld was (van 102 naar 217). Een paar maanden later concludeerden de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en Inspectie Justitie en Veiligheid dat de werkdruk nog steeds hoog was en dat dit risico's meebracht voor de veiligheid en de kwaliteit van de zorg. Dat stond in een brief aan de directie.
In februari was dat probleem volgens de kliniek opgelost, omdat er in een jaar tijd ongeveer 100 medewerkers waren aangenomen die de werkdruk weg zouden nemen.
De DJI zegt dat er het afgelopen jaar "concrete stappen zijn gezet" voor een betere organisatie. "Zo is de personeelsbezetting verbeterd, de samenwerking tussen afdelingen versterkt en zijn de doorlooptijden van therapieën verkort." Wat precies het verschil van inzicht met Tillema-Van Loo is, wordt niet duidelijk.
'Focus onveranderd'
De functie van algemeen directeur wordt tijdelijk overgenomen door Arjan van den Nagel. De klinisch psycholoog is onder andere de directeur Forensische Zorg en Justitiële Jeugdinrichtingen bij DJI.
"Wat ons allemaal bindt, is dat we dagelijks werken aan de optimale behandeling van onze patiënten, zodat zij veilig en verantwoord kunnen terugkeren in de maatschappij", zegt Van den Nagel. "Die focus blijft onveranderd."
EU sluit in zoektocht naar nieuwe vrienden na 8 jaar handelsdeal met Australië
24 maart 2026 02:58
De EU en Australië zijn het eens geworden over een handelsakkoord. De onderhandelingen daarover begonnen al in 2018, maar kwamen door de geopolitieke onrust in een stroomversnelling.
"In een onzekere wereld wordt het steeds belangrijker om samenwerking op het gebied van handel na te streven", zegt Commissievoorzitter Von der Leyen over de deal. "In een wereld waarin grootmachten tarieven gebruiken om druk uit te oefenen en toeleveringsketens als zwakke plekken die uitgebuit kunnen worden, laten we zien dat vrije handel positieve resultaten oplevert. Vertrouwen is belangrijker dan transacties."
Ook in Australië is er veel enthousiasme over het akkoord, dat volgens de regering een enorme economische boost geeft. "Dit is een belangrijk moment voor ons land", zei premier Albanese.
Rood vlees en wijn
De verwachting is dat er vooral veel Australisch rood vlees, wijn en kritieke grondstoffen richting Europa gaan. In het handelsakkoord is onder meer afgesproken om bijna alle importheffingen te schrappen voor goederen die bedrijven in de EU naar Australië exporteren.
De Europese Commissie schat dat het Europese bedrijven bij elkaar opgeteld ongeveer een miljard euro aan importheffingen per jaar scheelt. Vooral exporteurs van zuivel en motorvoertuigen zullen profiteren, is de verwachting. Ook kunnen Europese bedrijven straks makkelijker meedoen aan Australische aanbestedingen.
Ook Australische exportproducten naar de EU worden vrijgesteld van invoerrechten. Volgens Von der Leyen zal de deal naar verwachting bijna 8 miljard Australische dollar (ruim 4,8 miljard euro) aan het bbp van Australië toevoegen.
Veiligheid en defensie
De EU en Australië hebben ook afgesproken intensiever te gaan samenwerken op het gebied van veiligheid en defensie, vooral door meer informatie uit te wisselen over bijvoorbeeld cybersecurity en veiligheid op zee. Albanese zegt dat ook de samenwerking op het gebied van "desinformatie, terrorismebestrijding en de onwrikbare steun aan Oekraïne" een prioriteit is.
In 2023 liepen de onderhandelingen nog vast, vooral vanwege het meest heikele punt: de export van Australisch rood vlees naar Europa. Australië eiste goedkopere toegang voor hun rund- en schapenvlees, terwijl de Europese boeren vreesden voor concurrentie door de goedkopere Australische import.
Maar de handelsblokken zijn toch tot een compromis gekomen. Australische boeren mogen tot een maximale hoeveelheid aan Australische, agrarische producten naar de EU exporteren tegen een lage importheffing. Boven dat maximum gaan ze hogere heffingen betalen. Zo kunnen Australische bedrijven jaarlijks ruim 30.000 ton aan rundvlees goedkoop naar de EU exporteren. Dat geldt ook voor bijvoorbeeld schapen- en geitenvlees (25.000 ton) en boter (5000 ton).
Nieuwe vrienden
Voor de EU is het akkoord met Australië de derde deal in een paar maanden tijd. In januari sloot de Europese Commissie een verdrag met India. Dat akkoord volgde op handelsafspraken met Indonesië in september.
Ook Australië is druk bezig nieuwe handelsdeals te sluiten. Onlangs sloot het land een akkoord met de Verenigde Arabische Emiraten. Zowel de EU als Australië zoeken in rap tempo naar nieuwe handelspartners om minder afhankelijk te worden van de VS en China. Die afhankelijkheid maakt Europa kwetsbaar voor handel als geopolitiek wapen.
Dat de VS en China bereid zijn dat wapen in te zetten, weten ze in de EU inmiddels maar al te goed. Trump dreigde met importheffingen toen verschillende landen, waaronder Nederland, militairen naar Groenland stuurden.
China toonde zijn macht toen het in april en oktober vorig jaar de export van zeldzame aardmetalen en lithiummagneten beperkte, wat belangrijk is voor het maken van bijvoorbeeld chips, defensiematerieel en elektrische auto's. De Europese industrie kwam meteen in de problemen.
Belangrijke grondstoffen
Op het gebied van zeldzame aardmetalen kan Australië een uitkomst bieden. In de Australische woestijn is een van de belangrijkste bronnen van zeldzame aardmetalen buiten China te vinden. Dat betekent nog niet dat Australië China's rol als grondstoffengigant zomaar kan overnemen. Om de zeldzame aardmetalen daadwerkelijk te kunnen gebruiken, moeten ze verwerkt worden. De wereldwijde verwerking van die aardmetalen gebeurt nu nog voor 90 procent in China.
Australië wil op lange termijn zelf meer zeldzame aardmetalen verwerken, maar heeft daarvoor nog niet de benodigde infrastructuur. Maar de Australische ambitie is voor andere landen genoeg reden om toenadering te zoeken. Australië beschikt daarnaast ook over andere belangrijke grondstoffen zoals lithium en aluminium. Vorig jaar sloten de Verenigde Staten al een grondstoffendeal met de Australiërs.
En nu dus met de EU. Met Australië is afgesproken dat ook voor belangrijke grondstoffen de importheffingen omlaag gaan. Bovendien hoopt de Australische sector op meer Europese investeringen in de delving en productie van deze kritieke grondstoffen.
Voordat het akkoord tussen de EU en Australië in werking kan treden, moeten nog wel het Europees Parlement en de regeringen van de EU-landen akkoord gaan.
Politie deelt beeld van verdachte explosie bij Zuidas-kantoor
24 maart 2026 02:32
De politie heeft een foto vrijgegeven van een van de twee verdachten van de explosie bij een kantoorpand op de Zuidas. In het programma Opsporing Verzocht was het nieuwe beeld maandagavond te zien.
De explosie vond een week geleden plaats. Na de explosie ontstond een kleine brand, die door beveiligers werd geblust. In het pand is onder meer de Amerikaanse Bank of New York gevestigd.
Twee nachten voor de explosie op de Zuidas was er ook een explosie bij een joodse school in Amsterdam. Allebei zijn opgeëist door de groep Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah, waarover nog veel onbekend is.
Rugzak
Over het incident op de Zuidas zei de politie eerder al op zoek te zijn naar een duo dat aan kwam rijden op een fatbike. De bijrijder liep vervolgens naar het gebouw en stak aan de Eduard van Beinumstraat het explosief af.
Deze verdachte is waarschijnlijk de persoon met een rugzak op afbeelding die maandag is gedeeld. Na de ontploffing ging diegene met de rugzak waarschijnlijk richting het Zuidplein en station Zuid.
De politie roept iedereen die meer informatie over de verdachten heeft op zich te melden. Dat kan ook anoniem. Ook als mensen over camerabeelden beschikken "uit de wijde omgeving" komt de politie daar graag over in contact.
150 tips
Ook aan de explosie bij de joodse school besteedde Opsporing Verzocht aandacht in de uitzending van 16 maart. Sindsdien zijn er over die explosie ongeveer 150 tips bij de recherche binnengekomen.