ASML overtreft verwachtingen, maar nieuwe Amerikaanse wet hangt dreigend boven de markt
15 juli 2026 08:27
ASML heeft weer meer geld verdiend dan verwacht. De chipmachinebouwer uit Veldhoven behaalde het tweede kwartaal een omzet van 9,3 miljard euro; meer dan waar het op rekende.
Het bedrijf uit Veldhoven profiteert flink van de gigantische hoeveelheid geld die in de AI-sector wordt gepompt. Voor AI zijn veel chips nodig en die worden veelal gemaakt met ASML-machines.
Onder aan de streep boekte ASML een winst van 2,9 miljard euro. De chipmachinebouwer stelt vanwege de fors gestegen winst de verwachtingen voor komend jaar naar boven bij.
Donkere wolken
Maar er hangen ook donkere wolken boven het bedrijf in de vorm van een nieuwe Amerikaanse wet.
De Verenigde Staten proberen al jaren te voorkomen dat de meest geavanceerde ASML-machines in China terechtkomen. Onlangs beschuldigde de VS ASML ervan wel zo'n machine te hebben verkocht aan China. Bewijs hiervan werd niet gegeven.
De Verenigde Staten broeden nu op een wet die alle verkoop van ASML aan China verbiedt, de MATCH Act. Dat zou betekenen dat ook de veel minder geavanceerde ASML-machines en -diensten niet meer geleverd mogen worden aan China.
Als deze wet er werkelijk komt, dan zou in één klap een groot deel van de omzet van ASML wegvallen. Dit jaar verwacht ASML 20 procent van de omzet uit China te halen. De vraag vanuit China naar ASML-machines neemt net als de wereldwijde vraag alleen maar toe.
Hoofdpijndossier voor Hoekstra: moet de luchtvaartsector meer betalen voor uitstoot?
15 juli 2026 07:09
De Europese Commissie overweegt vliegmaatschappijen te laten betalen voor de CO2-uitstoot van intercontinentale vluchten. Tegenstanders vrezen hogere ticketprijzen en een slechtere concurrentiepositie voor de Europese luchtvaart. Voorstanders vinden de stap noodzakelijk voor vergroening van de luchtvaartsector.
Vrijdag presenteert de Commissie haar voorstel. Lobbyisten draaien overuren om de plannen nog te beïnvloeden.
Lobby
Op het Schumanplein in Brussel zit het kantoor van Airlines for Europe (A4E), recht tegenover het gebouw van de Europese Commissie. A4E vertegenwoordigt de stem van grote spelers in de Europese luchtvaartsector, zoals Air France-KLM, Lufthansa en Airbus. Ze maken zich zorgen over extra kosten voor de luchtvaart en doen er alles aan die boodschap bij de Europese Commissie over te brengen. "Daar zijn we elke dag actief mee bezig. Dat is onze baan," zegt Ourania Georgoutsakou, directeur van A4E.
Een paar straten verderop huist Transport & Environment (T&E), dat pleit voor een vervoerssector zonder uitstoot. De lobbyisten hiervan proberen de Europese Commissie ervan te overtuigen intercontinentale vluchten wel mee te nemen in de plannen.
"We hebben veel contact. Via email, via vergaderingen," zegt Vincent de Haes, beleidsmedewerker luchtvaart bij T&E. "We hebben afgelopen weekend nog contact met de Commissie gehad om duidelijk te maken welke impact hun voorstellen kunnen hebben."
Bezweken onder druk
Vliegenmaatschappijen moeten al betalen voor de CO2-uitstoot van vluchten binnen de Europese Unie. Maar voor vluchten naar locaties buiten de EU geldt dat niet. Maatschappijen betalen dus wel voor een vlucht van Amsterdam naar Barcelona, maar niet voor een vlucht van Amsterdam naar Beijing.
Oorspronkelijk was dat wel de bedoeling. Maar de EU bezweek in 2012 onder de druk van de Verenigde Staten en China, die niet op extra kosten voor hun vliegsector zaten te wachten. Bovendien werd al gewerkt aan een wereldwijd systeem om de uitstoot van de luchtvaart te beteugelen. Brussel schoof daarom het plan voor een CO2-prijs voor intercontinentale vluchten op de lange baan.
Inmiddels is dat wereldwijde systeem er, maar het is nog niet erg effectief. China en de VS hebben het in tegenstelling tot de EU niet opgenomen in hun nationale wetten. En dus kijkt de Commissie opnieuw naar het beprijzen van uitstoot van intercontinentale vluchten.
Zorgenkind
Het is een hoofdpijndossier voor Klimaatcommissaris Wopke Hoekstra, op wiens bord dit vraagstuk ligt. De luchtvaart is voor hem een zorgenkind. Vergroening gaat buitengewoon moeizaam.
Alle vluchten die vanuit de EU vertrekken beprijzen zal tot grote weerstand leiden. "Diplomatiek geen klein bier," noemt een EU-ambtenaar zo'n maatregel. Wie gaat Trump vertellen dat Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen straks Europese CO2-rechten moeten kopen?
De luchtvaartindustrie vreest bovendien dat extra kosten de concurrentiepositie van Europese luchtvaartmaatschappijen ondermijnen. Reizigers zullen bijvoorbeeld sneller voor een overstap op luchthavens buiten de EU kiezen. "En het lijkt me onmogelijk voor Europese maatschappijen de extra kosten niet door te berekenen aan de reiziger," zegt Georgoutsakou van A4E.
Maar de Commissie moet echt iets doen, vindt Vincent de Haes van Transport & Environment. Juist de vluchten die de EU verlaten, zorgen voor de meeste uitstoot. "Je mist nu twee derde van de uitstoot van de Europese luchtvaart. Als je die beprijst, kan je dat geld weer investeren in duurzame luchtvaart."
'Te gevoelig'
Niet alleen A4E en T&E melden zich bij Hoekstra. Talloze bedrijven, ngo's, belangenbehartigers, lobbyisten en politici mailen, bellen en sturen brieven.
De Commissie broedt op een tussenoplossing. Een voorstel dat wel meer vluchten beprijst, maar niet tot te veel weerstand van de industrie, handelspartners en EU-landen zelf leidt. EU-ambtenaren willen nog weinig kwijt over de opties die op tafel liggen. "Het ligt nog te gevoelig."
Een optie kan zijn vliegmaatschappijen maar voor een deel van hun vlucht een CO2-prijs te laten betalen, bijvoorbeeld alleen het deel dat ze binnen het EU-luchtruim vliegen.
Vrijdag presenteert Hoekstra zijn plannen, die onderdeel uitmaken van een groter pakket maatregelen om het Europese Emissiehandelssysteem aan te passen. Dan moet blijken of hij daadwerkelijk een uitbreiding voor de CO2-beprijzing van luchtvaart voorstelt.
Vervolgens beginnen de politieke onderhandelingen. EU-landen en het Europees Parlement krijgen dan de mogelijkheid het voorstel aan te passen. Pas als de EU-landen en het parlement definitief akkoord zijn, is duidelijk in hoeverre de luchtvaartsector meer gaat betalen voor zijn CO2-uitstoot.
Wekdienst 15/7: Dagopvang asielzoekers opent in Ter Apel • Engeland-Argentinië in halve finale WK
15 juli 2026 06:33
Goedemorgen! In Ter Apel opent een nieuwe dagopvang voor asielzoekers en op het WK voetbal spelen Engeland en Argentinië om een plek in de finale.
Eerst het weer:
Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.
Wat kun je vandaag verwachten?
Wat heb je gemist?
De Nederlandse acteur Cees Geel is op 61-jarige leeftijd overleden aan een hartstilstand. Dat heeft zijn management bekendgemaakt. Geel laat twee kinderen na.
De acteur heeft een lange staat van dienst. Hij brak in 2004 door bij het grote publiek met zijn hoofdrol in de film Simon. Daarna was Geel te zien in talloze films en series, zoals Nieuw Zeer en Samen.
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog even dit:
Spanje is de eerste finalist van het WK voetbal. Het land versloeg op overtuigende wijze het tot nu toe fantastisch aanvallende Frankrijk. Het was niet het spektakel waar vooraf op werd gerekend, dat was vooral te danken aan de goede verdediging van Spanje.
Bekijk hier de lange samenvatting:
Fijne dag!
Surinaams leger arresteert veertien gewapende Chinezen
15 juli 2026 05:47
In het zuiden van Suriname zijn veertien gewapende Chinese mannen gearresteerd bij een gezamenlijke operatie van de politie en het leger.
In het land ontstond grote onrust toen gisterochtend lokale tijd beelden opdoken van Chinese mannen in militaire uniformen met daarop de Chinese vlag, die met wapens marcheerden in het Surinaamse oerwoud.
De beelden zijn gemaakt in het zuiden van Suriname, nabij de Sarakreek, in het district Brokopondo. Deze regio wordt gedomineerd door duizenden illegale goudzoekers. Behalve Surinaamse goudzoekers zijn er ook Brazilianen en Chinezen werkzaam in illegale goudmijnen.
Weinig controle
Controle van de overheid is hier nauwelijks, zoals op veel plekken in het binnenland. Op andere beelden is te zien hoe spanningen en confrontaties ontstaan tussen de gewapende Chinezen en bewoners van het gebied. Nadat er vervolgens ook meldingen binnenkwamen bij justitie over de aanwezigheid van deze gewapende Chinezen, besloten de Surinaamse autoriteiten om een politie- en legereenheid met helikopters naar het gebied te sturen.
Bij deze gezamenlijke operatie werden de veertien gewapende Chinezen gearresteerd. Ook werd een grote hoeveelheid wapens en munitie in beslag genomen.
Onderzoek
Waarom de Chinezen bewapend waren en marcheerden in legerkleding, is nog onduidelijk. Mogelijk waren ze ingezet voor de beveiliging van een goudmijn.
In een persbericht van de regering over de aanhouding benadrukte justitieminister Harish Monorath dat er ook in het binnenland zal worden toegezien op de naleving van de Surinaamse wetten. Maar hij gaf ook toe dat er logistieke uitdagingen zijn in het immense Surinaamse oerwoud met zijn moeilijk begaanbare gebieden. "Dit mag echter niet leiden tot bandeloosheid en straffeloosheid", aldus Monorath.
Brunswijk
Op sociale media verschenen ook beelden van de vicevoorzitter van het parlement, Ronnie Brunswijk, die naar het gebied trok toen de beelden viral gingen. Brunswijk is niet alleen politicus, hij heeft ook persoonlijk grote belangen in de goudsector en is eigenaar van diverse goudmijnen.
Dat uitgerekend Brunswijk met de door hem opgerichte partij ABOP binnen de regeringscoalitie het beheer heeft over het ministeries van Natuurlijke Hulpbronnen (waar ook de goudsector onder valt) en het ministerie van Justitie en Politie, is veelzeggend. Volgens justitieminister Harish Monorath was Brunswijk echter op eigen titel naar het gebied gekomen toen de Chinezen werden aangehouden.
Milieu
De aanwezigheid van duizenden illegale goudzoekers en goudmijnen in Suriname vormt al langere tijd een grote bedreiging voor het milieu en het tropisch regenwoud. Behalve met het giftige kwik wordt er in de goudsector met het levensgevaarlijke cyanide gewerkt, vooral door Chinese goudzoekers.
Vorige maand was er massale vissterfte bij de Saramaccarivier, veroorzaakt door cyanide uit de goudmijnen. Diverse inheemse dorpen in het gebied werden hierbij getroffen. In 2023 sloeg in het Brokopondo-stuwmeer een boot om met zakken cyanide aan boord. Vissen gingen dood en bewoners werden ziek van drinkwater uit het stuwmeer. Milieuorganisaties trekken al jaren aan de bel over de vele milieudelicten in het Surinaamse oerwoud als gevolg van de illegale goudwinning.
Volgens justitieminister Monorath worden de aangehouden Chinezen nu snel voorgeleid en er is een strafrechtelijk onderzoek aangekondigd.
Iran en VS blijven aanvallen uitvoeren, onder meer Koeweit geraakt
15 juli 2026 05:16
Ook vannacht hebben de VS en Iran weer aanvallen uitgevoerd. In Koeweit en in Bahrein voerde Iran luchtaanvallen uit. Volgens de Iraanse Revolutionaire Garde waren Amerikaanse wapenopslagplaatsen het doel.
De VS meldt aanvallen te hebben uitgevoerd op tientallen militaire doelen in de buurt van de straat van Hormuz en in gebieden bij de Iraanse kust. Daarbij waren volgens het Amerikaanse leger onder meer raketinstallaties, drones en marineschepen doelwit. Al Jazeera meldt dat luchtaanvallen werden uitgevoerd in het westen van Iran.
Blokkade
President Trump dreigde in een interview met Fox News dat hij aanvallen gaat uitvoeren op elektriciteitscentrales en bruggen als Iran niet aan de onderhandelingstafel gaat met de VS. Ook stelde Trump dat de VS de komende nachten zwaardere aanvallen op Iran gaat uitvoeren "totdat ik zeg dat het genoeg is".
Om 22.00 uur Nederlandse tijd heeft de VS de blokkade van Iraanse havens hervat. Iran viel volgens het Amerikaanse ministerie van Defensie de afgelopen week zeven schepen aan in de straat van Hormuz, waarbij meerdere dodelijke slachtoffers vielen.
Douane treedt harder op tegen professionele sigarettensmokkelaars
15 juli 2026 04:28
De douane gaat extra maatregelen nemen tegen de smokkel van sigaretten. Dit jaar zijn al 106 miljoen illegale sigaretten in beslag genomen. De smokkel van tabak is volgens de douane inmiddels duidelijk een verdienmodel van criminelen geworden.
Dat heeft alles te maken met de hoge accijnstarieven in Nederland. In 2024 gingen die flink omhoog, waardoor Nederland voor rokers een van de duurste landen van Europa is geworden. Gemiddeld kost een pakje sigaretten nu tussen de 11,50 en 13,50 euro.
Het gevolg is dat rokers hun sigaretten steeds vaker zelf in het buitenland halen, maar ook dat criminelen zich op de markt hebben gestort. Zij smokkelen grote hoeveelheden sigaretten uit het buitenland. Ook wordt illegaal geproduceerde tabak hier onder de toonbank verkocht.
"Georganiseerde criminaliteit associëren we eigenlijk altijd met cocaïnehandel, maar kun je nu ook in verband brengen met sigarettensmokkel", zegt Nanette van Schelven, directeur-generaal van de douane. "We zien dat grote drugsbazen hiermee nog een centje extra verdienen."
Omdat steeds minder mensen de hier belaste sigaretten kopen, dalen de inkomsten voor de Nederlandse schatkist flink. Vorig jaar werd 400 miljoen euro (15 procent) minder aan tabaksaccijns geïncasseerd. Die trend lijkt zich dit jaar door te zetten, zegt de douane.
Daarom gaat de dienst tabaksfraude actiever bestrijden. Dat gebeurt onder meer samen met de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD). Het gezamenlijke team dat zich met illegale sigaretten bezighoudt, wordt uitgebreid. Ook komen er meer controles.
De focus ligt daarbij op professionele smokkelaars, die vooral de Rotterdamse haven gebruiken om sigaretten naar Nederland te halen. Recent werden daar meerdere grote partijen onderschept uit Azië.
Koffers vol sigaretten
Ook andere smokkelroutes probeert de douane tegen te gaan. Zo begint op Schiphol een proef met scanapparatuur die koffers met sigaretten moet gaan herkennen. Binnen de Europese Unie mogen passagiers maximaal vier sloffen sigaretten meenemen, maar soms worden hele koffers vol rookwaar aangetroffen.
Verder ligt er een wetsvoorstel om camera's en drones in te zetten tegen accijnsfraude. De douane zou dan bijvoorbeeld de ANPR-camera's die langs de snelweg staan mogen gebruiken om verdachte voertuigen te volgen. Drones kunnen worden gebruikt om te kijken wie verkeerscontroles langs de snelweg probeert te omzeilen of om warmtebeelden te maken van een vermoedelijke illegale sigarettenfabriek.
De afgelopen jaren werden tientallen van zulke fabriekjes gevonden in Nederland. Dat zijn er inmiddels wel veel minder: vorig jaar maar één werkende en twee in opbouw.
Tegenwoordig geldt namelijk een vergunningsplicht voor de machines die nodig zijn om sigaretten te maken. Daardoor is het voor criminelen lastiger om aan de juiste apparatuur te komen, denkt de douane.
Het gevolg is wel dat de productie zich lijkt te verplaatsen naar de andere kant van de grens. Vorig jaar werden in België elf illegale sigarettenfabrieken gevonden.
Drugs
De douane publiceerde vandaag niet alleen de laatste cijfers over sigarettensmokkel, maar ook over drugsvangsten. Daaruit blijkt dat er in de eerste helft van 2026 ruim 19.000 kilo cocaïne is onderschept. Dat is meer dan in dezelfde periode vorig jaar.
De douane is van plan om vaker te controleren in de kleinere havens vanwege het risico op zogeheten drop-offs. Daarbij worden pakketten drugs op zee overboord gegooid vanaf grote schepen. Kleine, snelle bootjes brengen de drugs vervolgens aan land. Tot nu toe is dit jaar één zo'n drop-off gezien bij Zeeland.
Opvallend is dat de hoeveelheid in beslag genomen cannabis juist weer sterk daalt, na een recordhoeveelheid vorig jaar. Toen vond de douane 60.000 kilo wiet, vooral uit landen waar nu legaal geteeld mag worden, zoals Canada.
Dit jaar is er tot nu toe 7900 kilo aangetroffen. Volgens de douane kijken hun collega's in Canada inmiddels beter naar wat er wordt uitgevoerd en komen er minder containers met wiet binnen in de Rotterdamse haven. Wel wordt er nog geregeld via Schiphol gesmokkeld.