Franse autoriteiten: natuurbrand bij Perpignan onder controle
3 juli 2026 11:59
De brandweer heeft een natuurbrand in de buurt van de Zuid-Franse stad Perpignan onder controle, laten de plaatselijke autoriteiten weten. Vanwege de brand zijn gisteravond 3000 mensen geëvacueerd uit het gebied, onder wie 1700 vakantiegangers.
Het vuur woedt tussen de kustplaatsen Sainte-Marie-la-Mer en Canet-en-Roussillon. Acht mensen zijn lichtgewond geraakt, onder wie een kind en twee brandweerlieden.
De brand heeft een gebied ter grootte van 30 voetbalvelden in as gelegd en 281 vakantiebungalows verwoest. Het vuur bereikte ook de haven van Canet-en-Roussillon. Onder meer een botenbedrijf ging in vlammen op.
2000 brandweerlieden
Ook op andere plaatsen in Frankrijk woeden natuurbranden. In totaal zijn de afgelopen dagen zo'n 2000 brandweerlieden opgeroepen om die te bestrijden.
Beelden van de branden op verschillende plaatsen in Zuid-Frankrijk:
Een van de andere grote branden woedt iets ten noorden van Perpignan in de buurt van Narbonne. Daar gaat het om zo'n 950 hectare. Die brand is nog niet onder controle, maar volgens de lokale autoriteiten ontwikkelt de situatie zich "gunstig".
De 500 brandweerlieden die daar in actie zijn gekomen zouden de verdere verspreiding van het vuur hebben gestopt. Andere natuurbranden zijn uitgebroken in de twee departementen Gard en Bouches-du-Rhône.
De Franse premier Lecornu heeft de leiding over een crisisteam dat de evacuaties en de brandbestrijding coördineert. Tijdens een ministerieel overleg in Marseille maakte hij bekend dat sinds het begin van het natuurbrandenseizoen bijna 7000 brandhaarden zijn gesignaleerd. Zo'n 8700 hectare is in as gelegd, waarvan 1200 afgelopen woensdag.
Campings en vakantieparken in het getroffen gebied bij Perpignan zijn populair, ook bij Nederlanders. Of ook Nederlandse vakantiegangers noodgedwongen door het vuur moesten vertrekken, is niet bekend. Er hebben zich geen mensen in het gebied gemeld bij de ANWB alarmcentrale, laat een woordvoerder weten.
Passagiersbus stort in ravijn in Pakistan, 40 doden
3 juli 2026 11:34
Bij een busongeluk in Pakistan zijn veertig mensen omgekomen, acht personen raakten gewond. Dat meldt persbureau AP op basis van lokale bronnen. De passagiersbus was overvol en reed met hoge snelheid toen die in een kloof stortte.
De bus had passagiers meegenomen van een andere bus die pech had gekregen in Quetta, daardoor raakte het voertuig overvol. Niet veel later raakte de buschauffeur de controle kwijt en stortte het voertuig in de kloof.
Het ongeluk gebeurde bij het afgelegen gebied Dhana Sar, vlak bij de grens van de provincies Beloetsjistan en Khyber-Pakhtunkhwa in het noordwesten van Pakistan, tegen de grens met Afghanistan. De bus was onderweg naar Pesjawar, een stad ten westen van de hoofdstad Islamabad.
Reddingswerkers hebben de gewonden en dode passagiers naar nabijgelegen ziekenhuizen gebracht. In totaal zaten er 48 mensen in de bus.
Slechte wegen
Volgens lokale ambtenaren is het een van de dodelijkste verkeersongelukken van de afgelopen jaren. Verkeersongelukken komen wel vaker voor in Pakistan door de slechte wegen en onveilig rijgedrag, voornamelijk in bergachtige gebieden.
Afgelopen mei reed een busje nog in op een geparkeerde in het noordwesten van Pakistan. Daarbij kwamen zeventien mensen om het leven, vijf anderen raakten gewond.
Reinier van Zutphen stopt in 2027 als Nationale ombudsman, Kamer zoekt opvolger
3 juli 2026 11:30
Reinier van Zutphen stopt per 1 april 2027 als Nationale ombudsman. De Tweede Kamer gaat op zoek naar een opvolger.
De 66-jarige Van Zutphen is sinds april 2015 de Nationale ombudsman. In die rol helpt hij burgers en ondernemers die vastlopen in hun contacten met de overheid. Volgend jaar april loopt zijn tweede termijn af, dan is hij twaalf jaar ombudsman geweest. Dat is de maximumduur dat iemand ombudsman mag zijn.
Van Zutphen had het ambt naar eigen zeggen nog jaren met evenveel energie kunnen vervullen. "Iedere dag ontmoet ik burgers en veteranen die mij vertellen dat zij een overheid nodig hebben die naar hen luistert en naast hen staat."
Tegelijkertijd is het aflopen van zijn tweede termijn voor de Tweede Kamer een natuurlijk moment om op zoek te gaan naar zijn opvolger, zegt Van Zutphen. "Ik kijk met veel trots naar wat wij de afgelopen jaren voor burgers hebben kunnen betekenen."
Aardbevingsschade
De ombudsman uitte de afgelopen twaalf jaar meerdere keren forse kritiek op de overheid, onder meer op het herstel van aardbevingsschade in Groningen, op de omgang met gedupeerden van de toeslagenaffaire en op de opvang van asielzoekers en Oekraïense vluchtelingen. De Nationale ombudsman ontvangt jaarlijks tienduizenden klachten van Nederlanders over de overheid en houdt kritisch in de gaten hoe de overheid met burgers omgaat.
Van Zutphen studeerde recht en bekleedde diverse functies in de rechterlijke macht voordat hij de Nationale ombudsman werd. Hij staat bekend als een maatschappelijk betrokken rechter en pleitbezorger van openheid.
Hij liet de afgelopen jaren tal van onderzoeken doen naar de gevolgen van de gaswinning in Groningen, een taak die de Nationale ombudsman sinds 1 januari 2022 heeft overgenomen van de Onafhankelijke Raadsman gaswinning Groningen. Daarin adviseerde hij de Tweede Kamer en het kabinet steevast over hoe het herstelproces beter kan worden ingericht.
Proactieve overheid
"Ik heb de afgelopen jaren met duizenden mensen aan de keukentafel, in buurthuizen en op bankjes gezeten om hun verhaal te horen. Dáár begint het werk van de ombudsman. En dat gaat niet om mij, maar om de mensen voor wie we het doen", zegt hij. De komende tijd blijft hij zich inzetten voor burgers die een proactieve overheid nodig hebben.
Van Zutphen is de vijfde ombudsman sinds de oprichting van het instituut in 1982. Eerder leidde hij het College van Beroep voor het bedrijfsleven en de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak.
Steeds vaker spookbronnen in wetenschappelijke artikelen door gebruik AI
3 juli 2026 11:15
Het komt steeds vaker voor: citaten die "gehallucineerd" zijn door het gebruik van kunstmatige intelligentie (AI), en dus niet bestaan. Uit onderzoek van de Groene Amsterdammer blijkt ook de Nederlandse wetenschap niet immuun te zijn tegen dergelijke "spookcitaten".
In februari bleek al bij onderzoek van het wetenschappelijk blad Nature dat minstens 10.000 publicaties uit 2025 door AI verzonnen academische verwijzingen bevatten. Volgens de Groene Amsterdammer hebben in de afgelopen drie jaar ook honderden aan Nederlandse universiteiten verbonden wetenschappers artikelen gepubliceerd met spookreferenties.
Het tijdschrift onderzocht samen met de Data School van de Universiteit Utrecht ruim 100.000 publicaties in wetenschappelijke tijdschriften. Daarbij vonden ze dat het percentage artikelen met spookreferenties in drie jaar tijd is verzevenvoudigd: bevatte in 2023 nog een op de 1400 artikelen een spookreferentie, dat was in de eerste maanden van 2026 een op de 200.
In totaal vond de Groene in 208 gepeerreviewde artikelen ruim 748 verwijzingen naar wetenschappelijke onderzoeken die niet bestaan.
AI voor referentielijsten
"Iedereen schrok heel erg van wat ze hoorden en probeerden het onmiddellijk recht te zetten bij de journals", vertelt Yannick van der Heijden, een van de journalisten die meewerkte aan het onderzoek. "Vaak hoorden we als reden toch een stukje slordigheid."
De journalisten besloten niet alle wetenschappers bij naam te noemen, maar benaderden hen wel. De wetenschappers zeiden dat zij met behulp van AI de alfabetische volgorde of stijl van hun referentielijst wilden aanpassen. Daarbij zouden hallucinaties zijn ontstaan.
In andere gevallen ging het om wetenschappers die via AI aanvullende bronnen wilden verkrijgen die hun hypotheses of stellingen bevestigden. Daarbij controleerden ze niet zorgvuldig of die gesuggereerde referenties ook daadwerkelijk bestonden.
Sneeuwbaleffect
Het gevaar van nepreferenties, vertelt Van Der Heijden, is dat die een sneeuwbaleffect kunnen opleveren, als een niet-bestaand artikel dat een chatbot verzint meerdere keren wordt geciteerd. De onderzoekers zagen hoe een enkele nepreferentie "een eigen leven" begon te leiden.
"We kwamen bijvoorbeeld een onderzoek tegen over de behandeling van hersenkanker, waarbij een bepaalde behandeling werd onderbouwd door bestaande en niet-bestaande bronnen." De consensus die dan wordt gesuggereerd is gebaseerd is op een broze basis. "Een verkeerd beeld van de bestaande literatuur kan serieuze consequenties hebben", aldus Van Der Heijden.
Niet controleren op referenties
Onder meer wetenschappers van de Wageningen Universiteit en het Rotterdamse Erasmus MC hebben artikelen gepubliceerd met spookreferenties, blijkt uit het onderzoek.
De Wageningen Universiteit zegt tegen de NOS geschrokken te zijn van het nieuws. Een woordvoerder laat weten dat de universiteit "niet inhoudelijk" kan ingaan op vragen, omdat de universiteit niet weet om welke artikelen het gaat. De universiteit noemt het onderzoek een "belangrijk signaal". "We gaan intern kijken of controlemechanismen aangescherpt moeten worden." Het Erasmus MC is gevraagd om een reactie.
Al langer onder druk
De klassieke controle die moet plaatsvinden, de peer review waarbij een artikel door andere wetenschappelijke collega's wordt nagekeken, kan lang duren en wordt volgens sommige wetenschappers niet altijd even nauwkeurig nageleefd.
De fouten in de citaties zijn dan ook niet nieuw in de academische wereld, zegt Mohammad Hosseini, die onderzoekethiek en -integriteit bestudeert aan Northwestern University, in de Groene. Ook voor de komst van generatieve AI waren volgens Hosseini al onnauwkeurigheden in citaties.
Zo zouden sommige wetenschappers niet even secuur zijn in het lezen van de artikelen die ze citeren, waardoor deze niet altijd aansluiten bij de bewering. Of nemen ze claims over zonder de bron te controleren.
Volgens Hosseini is dat deels te wijten aan de publicatiedruk onder wetenschappers. Hoe meer een wetenschapper namelijk publiceert en wordt geciteerd, hoe groter de kans is op bepaalde functies of beurzen, stelt hij.
Nieuwe richtlijn
Sommige uitgeverijen ontwikkelen nu detectiesystemen om AI te herkennen. Ook hebben de tijdschriften Springer Nature en Elsevier hun integriteitsteams uitgebreid, zeggen ze tegen de Groene Amsterdammer. Volgens Elsevier zijn "de 'traditionele controlemechanismen' niet meer genoeg".
Dat beaamt ook Bert Seghers, voorzitter van Enrio, het Europese samenwerkingsverband voor wetenschappelijke integriteit. Seghers werkt aan een nieuwe globale rapporteringsstandaard over AI in de wetenschap, die volgens hem hoog nodig zijn, gezien er geen gemeenschappelijke richtlijnen zijn.
"Referenties zijn maar een stuk van de vraag. Dit is nog een van de dingen die we kunnen zien: een gehallucineerde referentie van AI kan je gewoon opzoeken en zien dat die niet bestaat", zegt Seghers tegen de NOS. "Maar als het al kan gebeuren met referenties, wat kan dat ons vertellen over de inhoud van papers die we niet kunnen checken?"
"Het is dan ook cruciaal dat wetenschappers transparant zijn over hoe ze AI gebruikt hebben, en hoe ze op AI toezicht houden, bijvoorbeeld hoe ze output geverifieerd hebben."
Flitspoeder bij verdachten verraadt betrokkenheid bij aanslag
3 juli 2026 10:58
De vondst van flitspoeder op een verdachte kan bewijzen dat die persoon betrokken was bij een aanslag. Dat blijkt uit nieuw explosievenonderzoek van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI).
Uit het onderzoek blijkt dat iemand eigenlijk niet toevallig kan worden blootgesteld aan de stof perchloraat, een vast onderdeel van flitspoeder. Als dat wordt gevonden op iemands huid of kleding, kan dat betrokkenheid betekenen bij het gebruik van explosieven, zoals het maken, vervoeren of afsteken ervan.
In Nederland zijn er per week gemiddeld 29 explosies of pogingen daartoe. De gebruikte explosieven bevatten in de meeste gevallen flitspoeder, bijvoorbeeld uit illegaal vuurwerk zoals de Cobra 6. Er was tot nu toe echter niet goed onderzocht of het aantreffen daarvan bij een verdachte belastend kan zijn.
'Bommenfabriek'
Forensisch onderzoeker Irene van Damme is op dit onderwerp gepromoveerd aan de Universiteit van Amsterdam. Zij en haar collega's onderzochten hoe perchloraat wordt overgedragen. Dat deden zij door in een bunker een bommenfabriek na te bootsen.
Daar werd onderzocht hoeveel perchloraat zich door een ruimte verspreidt als iemand een vuurwerkexplosief maakt. Ook werd gemeten hoeveel van de stof achterblijft op de neus, het haar, de handen en de kleding van mensen die zo'n ruimte in en uit gaan.
De wetenschappers onderzochten ook hoe perchloraat op andere locaties kan terechtkomen op bijvoorbeeld handen of kleding. Een verdachte kan immers zeggen dat hij alleen vuurwerkresten heeft opgeraapt of handen heeft geschud met iemand die met flitspoeder in aanraking was geweest.
Proefpersonen
Proefpersonen gaven elkaar een hand en pakten daarna verschillende materialen vast, zoals glas, katoen en plastic. Zo konden de onderzoekers zien hoeveel perchloraat wordt overgedragen en welke materialen de stof het beste vasthouden.
Voor het onderzoek werd ook op de dag voor en de dag na de jaarwisseling op verschillende plekken buiten monsters afgenomen van voorwerpen. "Deze data toonden aan dat perchloraat in Nederland inderdaad niet willekeurig voorkomt, en dat als het wél aanwezig is op handen, er doorgaans een link is met beroepsmatig gebruik", zegt forensisch onderzoeker Van Damme.
In enkele rechtszaken zijn de onderzoeksresultaten al gebruikt als bewijs. Wel is er meer onderzoek nodig, aldus het NFI. Zo is bijvoorbeeld nog niet duidelijk hoe lang de stof detecteerbaar is.
Ruim 2000 extra doden in Frankrijk tijdens 'historische' hittegolf
3 juli 2026 10:34
In Frankrijk zijn tijdens de hittegolf vorige maand zeker 2025 mensen meer gestorven dan normaal. Dat heeft de Franse minister van Volksgezondheid Stéphanie Rist bekendgemaakt. In het weekend gingen de Franse autoriteiten nog uit van 1000 extra doden door de hitte.
Tijdens de hittegolf, die officieel van 22 tot 28 juni duurde, lag vooral onder mensen boven de 45 jaar het aantal doden hoger.
"We zien dat het aantal mensen dat thuis is gestorven in die week met 91 procent steeg ten opzichte van de week ervoor", zei Rist. Eenzaamheid speelt daarbij volgens haar een belangrijke rol. Oudere mensen krijgen niet altijd de nodige hulp terwijl de temperatuur in huis hoog kan oplopen.
In de regio Île-de-France, waarin Parijs ligt, lag tijdens de hittegolf het aantal sterfgevallen van 62,8 procent hoger ten opzichte van de week ervoor. Dat komt neer op 619 extra doden. In andere regio's lag dat percentage lager.
Rist waarschuwt dat het aantal extra doden tijdens de hittegolf nog verder kan oplopen. "We hebben nog niet alle gegevens binnen", voegde de minister eraan toe.
De digitaal vastgelegde sterfgevallen zijn verwerkt, maaar er zijn ook papieren overlijdensakten die nog niet zijn geregistreerd. "De cijfers zullen de komende weken zeker nog veranderen", verwacht ze.
In Nederland zijn tijdens de hitte ongeveer 480 mensen meer overleden dan verwacht, volgens een eerste schatting van het RIVM. Daarbij ging het vooral om mensen van 80 jaar en ouder.
Bosbranden
Het Franse weerinstituut omschreef de hittegolf die Frankrijk een week in zijn greep hield als historisch. Volgens weerkundigen was het de zwaarste hittegolf in Europa ooit gemeten.
Inmiddels is de hitte wat afgenomen. Wel is door de droogte is het risico op natuurbranden groot. Bij Perpignan, aan de Franse zuidkust, zijn 3000 mensen geëvacueerd vanwege bosbranden bij kustplaatsen in de buurt van de stad.