Grote natuurbrand aan de Costa Brava, 12 Spaanse gemeenten in lockdown
3 juli 2026 18:01
Aan de Costa Brava in het oosten van Spanje is een grote bosbrand uitgebroken. In meerdere gemeenten in de kuststrook van de Middellandse Zee is daarom een lockdown aangekondigd door de autoriteiten. Inwoners van het gebied hebben een waarschuwing gekregen om binnen te blijven vanwege de hevige rook die vrijkomt bij de brand.
Volgens Spaanse media brak er vanochtend in La Bisbal d'Empordà een grote bosbrand uit, maar hebben kleinere branden zich verspreid naar naburige plaatsen. Volgens de brandweer breiden de branden zich uit door de wind. Die veroorzaakt nieuwe branden en maakt het lastig om te blussen.
De grote brand heeft inmiddels al 750 hectare land verwoest, meldt de regionale omroep 3Catinfo. Een uur eerder was dat nog 250 hectare. De brandweer vreest dat er potentieel 10.000 hectare in vlammen op kan gaan.
De Catalaanse president Illa heeft inwoners opgedragen om de instructies van de brandweer en andere hulpdiensten op te volgen en binnen te blijven. Ook riep hij mensen met een tweede huis in het gebied op daar voorlopig niet heen te gaan, omdat meerdere wegen afgesloten zijn. Door niet onnodig te gaan reizen blijven de wegen vrij voor de hulpdiensten.
Illa heeft de Spaanse regering gevraagd om hulp van de militaire noodhulpdienst, ter ondersteuning van de brandweerploegen die aanwezig zijn.
Over de oorzaak van de brand is nog niet veel bekend, maar Spaanse media melden dat die mogelijk door wegwerkzaamheden vanochtend is ontstaan.
Podcast De Stemming: partypoopers, pepernoten en vakantievibes
3 juli 2026 17:59
In de laatste podcast De Stemming van dit seizoen blikken Joost en Marleen terug op het stikstofdebat en kijken ze vast vooruit naar de begrotingsbesprekingen in augustus. Voor die begroting heeft het kabinet nog wel steun nodig van de oppositie en dat kan nog wel eens een probleem worden. Dus wrongen minister Heinen en premier Jetten zich in allerlei bochten om zoveel mogelijk partijen aan boord te krijgen voor een zo breed mogelijk draagvlak.
Podcast De Stemming
Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is hier te beluisteren bij NPO Luister
Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.
Over deze podcast
Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.
Kakkerlak uitgerust met duikpak, onderzoekers zien kansen bij reddingsoperaties
3 juli 2026 17:52
Kakkerlakken met duikpakjes zijn in de toekomst mogelijk inzetbaar voor zoek- en reddingsoperaties, bijvoorbeeld na overstromingen. Onderzoekers van technische universiteiten in Singapore en Japan hebben een duikpak met zuurstoffles voor de insecten ontwikkeld, waarmee deze tot drie uur onder water kunnen overleven.
De onderzoekers gebruikten de sissende kakkerlak uit Madagaskar, die enkele centimeters groot wordt en tot 15 gram kan dragen. Het duikpakje weegt 5,5 gram, wat ruimte laat voor verdere ontwikkeling van het apparaatje. Zo kan die in de toekomst worden uitgerust met sensoren of een navigatiesysteem.
De "amfibische cyborg-insecten", zoals de wetenschappers de kakkerlakken noemen, kunnen door de gebruikers worden aangestuurd. Door het compacte ontwerp van het duikpakje en het lage energieverbruik kunnen de insecten zich bewegen door krappe en rommelige ruimtes, zowel op land als onder water.
Kakkerlakken ademen via ademopeningen op hun borst. Een zuurstofgenerator voorziet de diertjes via slangetjes van zuurstof.
Afstandsbediening
Het besturen van insecten is niet nieuw. In 2022 hadden onderzoekers uit Japan al een apparaat ontwikkeld waarmee de kakkerlakken bestuurd konden worden met een afstandsbediening.
Zo worden ze met elektrische signalen aangestuurd om te zoeken naar overlevenden na bijvoorbeeld een aardbeving. De uitvinding is nog niet inzetbaar omdat de besturing van de diertjes nog niet vlekkeloos verloopt.
Pijnlijk?
Het onderzoek over de duikpakjes roept nog wel vragen op, bijvoorbeeld over diervriendelijkheid. Het is niet duidelijk of de insecten pijn ervaren door de elektroden of het rugzakje.
De onderzoekers benoemen wel dat de dieren een schoon verblijf hadden tijdens de onderzoeken en wekelijks verse wortelschijfjes kregen als voeding, maar niet of de insecten last hadden van hun outfit.
Uit een groot wetenschappelijk onderzoek uit 2022 kwam naar voren dat insecten als kakkerlakken hoogstwaarschijnlijk wel pijn ervaren.
Man (20) aangehouden om aanval met kettingslot na wedstrijd Nederland - Marokko
3 juli 2026 17:36
De politie heeft een 20-jarige Amsterdammer aangehouden die wordt verdacht van een poging tot doodslag met een kettingslot. De aanval vond in de vroege dinsdagochtend plaats na de WK-wedstrijd Nederland - Marokko.
Beelden van het incident gaan rond op sociale media. Daarop is te zien hoe de verdachte met een kettingslot achter een Oranjesupporter aanrent, waarna een andere Oranjefan tussenbeide komt, schrijft de regionale omroep NH.
De man die tussenbeide komt, krijgt vervolgens een klap op zijn hoofd van een andere man. Ook haalt de nu aangehouden verdachte met een kettingslot uit naar de man die hij achtervolgde.
Meerdere mensen hebben het incident in de Van Woustraat zien gebeuren. De politie roept hen op om zich te melden. Ook is de politie nog op zoek naar de persoon die het andere slachtoffer een klap op zijn achterhoofd gaf en hem vervolgens vasthield.
Beroving
De man die nu vastzit wordt ook verdacht van betrokkenheid bij diefstal met geweld eerder die dag en een andere mishandeling iets later in de Van Ostadestraat.
De politie is op zoek naar drie medeverdachten van de diefstal met geweld en heeft hun signalementen gedeeld.
'Gespierde tegenzin' en botsende grondrechten: zo kwam de avondklok er toch
3 juli 2026 17:16
Het was een van de meest ingrijpende maatregelen in coronatijd: de avondklok, waarbij iedereen vanaf 21.00 uur verplicht binnen moest blijven tot de volgende ochtend. Deze week sprak de parlementaire enquêtecommissie erover met betrokkenen. Niemand wilde het echt graag, maar uiteindelijk ging Nederland drie maanden 's nachts op slot.
In januari 2021 dreigde een grote besmettingsgolf. Er was al een lockdown, maar er kwamen nieuwe coronavarianten aan en die leken gevaarlijk. Voor die tijd had het adviesorgaan OMT de avondklok al genoemd als optie, maar toen wilde het kabinet er niet aan. "Ik had grondrechtelijke problemen met de avondklok", zei oud-minister Ferd Grapperhaus van Justitie en Veiligheid in zijn verhoor.
Zware inbreuken
Topambtenaar Hanneke Schipper-Spanninga schetste dat er tijdens corona voortdurend sprake was van "botsende grondrechten". Zo waren er maatregelen die inbreuk maakten op het familieleven, omdat mensen niet dicht bij elkaar mochten zijn. Maar ook het eigendomsrecht werd ingeperkt toen ondernemers niet meer over hun eigen openingstijden gingen.
Schipper, die maatregelen toetste aan grondrechten, sprak van "zware inbreuken". Maar ze benadrukte dat daar tegenover het recht op leven als "heel fundamenteel grondrecht" stond. Volgens haar bestaat er geen rangorde tussen grondrechten, maar is de volksgezondheid wel zwaarwegend.
Orkaan
Begin 2021 begon dat dan ook zwaar te tellen vanwege de nieuwe virusvarianten, vertelde Grapperhaus. "We stonden epidemiologisch tegen de muur." In een spoedadvies stelde het OMT dat een avondklok effect kon hebben, en dus liet hij zijn "gespierde tegenzin" varen.
Binnen het kabinet was wel discussie, onder meer over de proportionaliteit en doelmatigheid, maar de oud-justitieminister wilde niet al te veel kwijt over hoe die verliep.
Comissielid Mutluer wilde meer weten dan Grapperhaus wilde zeggen en dat leidde tot een stekelig gesprek:
Hoewel het OMT de avondklok al een aantal keer had opgenomen in een advies, was er daar ook twijfel, schetste oud-voorzitter Jaap van Dissel in zijn tweede verhoor. "Je vraagt mensen een offer in hun grondrechten, terwijl we niet 100 procent kunnen zeggen wat het betekent voor de uitbraak."
Nu kon hij daar wel wat meer over zeggen. Volgens hem heeft de avondklok "naar alle waarschijnlijkheid" geholpen. "Het zorgde voor een klein maar significant effect."
Grens bereikt
Vooraf werd ook onder burgemeesters flink gediscussieerd, herinnerde Femke Halsema zich. "Niet elk doel heiligt alle middelen. Mensen dwingen om thuis te blijven was voor mij onaanvaardbaar." De Amsterdamse burgemeester maakte zich zorgen over eenzaamheid en mentale gezondheid. "Ik vond dat we de grens hadden bereikt qua maatregelen die we konden en mochten nemen."
Toch voerden zij en de andere burgemeesters de maatregel uit, "want als bestuurder heb je je te voegen naar democratische besluitvorming".
De avondklok zou in eerste instantie gelden voor een paar weken, maar werd vijf keer verlengd en duurde drie maanden. Terwijl door Schipper-Spanninga al bij de start werd geadviseerd om de avondklok als eerste 'af te schalen', vanwege de zwaarte.
Dat gebeurde niet, eerst werd namelijk versoepeld in onder meer het onderwijs. Ze vond dat wat betreft scholen "voorstelbaar", maar begreep niet dat andere versoepelingen ook voorrang kregen. Wel benadrukte ze dat het om politieke afwegingen ging, waar veel belangen speelden.
Repressie
De nadruk in het coronabeleid kwam gaandeweg erg veel op repressie en handhaving te liggen, haalde burgemeester Halsema aan in haar verhoor. "Het plaatste de overheid op een veel te harde manier tegenover een bevolking die de moed aan het verliezen was."
Aan het begin van de coronapandemie werd vooral benadrukt "dat we het samen moesten doen", zei ze. "Er was een ongelooflijke solidariteit." De kentering kwam volgens Halsema begin 2021. "Ergens in die winter raakte de overheid zijn bevolking kwijt."
Wat misschien had geholpen om de boel bij elkaar te houden, was betere uitleg, zei oud-korpschef Henk van Essen. Hij zei dat de politie het kabinet bijvoorbeeld opriep om in de communicatie meer rekening te houden met de grieven van tegenstanders. "Begrip tonen is iets anders dan gelijk geven."
Een van de tegenstanders was Romy Quint. Ze richtte tijdens de pandemie Vrouwen voor Vrijheid op, een organisatie die kritisch was op coronamaatregelen. "Alle respect voor wat er bedacht werd, maar sommige dingen gingen gewoon te ver."
Quint zei in haar verhoor dat alle critici op één hoop werden gegooid. "We werden lelijk weggezet als lastige gekkies en als één homogene groep." Ze denkt dat er minder polarisatie was geweest als kritische burgers beter gehoord waren door journalisten en politici. "Als mensen hun mening hadden gehoord, hadden ze niet de straat op hoeven te gaan."
Ex-korpschef Van Essen voegde er nog aan toe dat het voor het draagvlak had geholpen als maatregelen begrijpelijk, uitlegbaar en eenduidig waren. Het veelvuldig op- en afschalen hielp volgens hem niet. En daar vond hij Van Dissel aan zijn zijde, die sprak van "een spaghettibrij aan maatregelen", tegen het einde van pandemie. "Het was nauwelijks meer te begrijpen", aldus de oud-OMT-voorzitter.
Teheran bereidt zich voor op miljoenen mensen bij rouwstoet Khamenei
3 juli 2026 16:58
De aankomende dagen kunnen Iraniërs na bijna vijf maanden afscheid nemen van ayatollah Ali Khamenei. Het lichaam van de hoogste Iraanse leider, die in de eerste dagen van de oorlog werd gedood, is overgebracht naar de hoofdstad Teheran. Morgen gaat de openbare rouwplechtigheid van start, meldt de Iraanse staatsnieuwszender.
Het lichaam van Khamenei wordt dit weekend opgebaard in de belangrijke Mosalla-moskee, die werd gebouwd ter ere van Khameneis voorganger Khomeini. Leiders en religieuze figuren uit onder meer Irak en Pakistan reizen vandaag af naar Teheran.
Op maandag trekt een rouwstoet door Teheran en vervolgens zijn er plechtigheden gepland in de voor sjiieten heilige stad Qom. Daarna zullen ceremonies in de Iraakse steden Bagdad, Karbala en Najaf volgen. Irak heeft een grote sjiitische populatie.
De begrafenis zal plaatsvinden op 9 juli in de oostelijke stad Mashhad, de geboorteplaats van Khamenei. De plechtigheid werd telkens uitgesteld door de aanhoudende oorlog tussen de VS en Israël en Iran.
'Grootste bijeenkomst in geschiedenis'
Volgens de burgemeester van Teheran kan de rouwstoet "de grootste bijeenkomst in de geschiedenis van de stad" worden. Hij verwacht zo'n 20 miljoen deelnemers. Ter vergelijking: de uitvaart van generaal Soleimani, de leider van een elite-eenheid binnen de Revolutionaire Garde, in 2020 trok volgens Iraanse nieuwszenders zo'n 7 miljoen mensen. Daarbij vielen tientallen doden toen paniek uitbrak en mensen werden vertrapt. Ook raakten er meer dan 200 mensen gewond.
Er worden dan ook flink wat veiligheidsmaatregelen getroffen: het luchtruim boven Teheran en Mashhad wordt tijdelijk gesloten tijdens de ceremonies en "de autoriteiten bereiden zich voor op het beheersen van de menigte te midden van een regionale hittegolf", schrijft nieuwszender Al Jazeera.
37 jaar aan de macht
Khamenei was bijna 37 jaar de machtigste man van Iran. Als zowel geestelijk als politiek leider stond Khamenei nog boven de president en andere gekozen functionarissen van het land. Khamenei benoemde zelf de functionarissen in belangrijke overheidsorganen en had de steun van de strijdkrachten, waarvan hij het hoofd was. Een belangrijk onderdeel van zijn machtsapparaat was de Revolutionaire Garde.
Zijn begrafenis kan plaatsvinden door het (fragiele) staakt-het-vuren, op dezelfde dag dat de VS haar 250-jarig bestaan viert. Dat lijkt geen toeval. Op billboards en muurschilderingen in Teheran is Khamenei te zien. Soms met een publiek dat de vuisten in de lucht houdt. De leuze van de begrafenis: "We must rise".
Zoon aanwezig?
Of de nieuwe opperleider van Iran, de 56-jarige zoon van Khamenei Mojtaba, aanwezig zal zijn is de grote vraag. Hij werd kort na de dood van zijn vader benoemd, maar is sindsdien niet in levende lijve gesignaleerd. The New York Times berichtte begin maart op basis van Iraanse en Israëlische bronnen dat Mojtaba bij een aanval gewond zou zijn geraakt aan zijn benen.
De nieuwe Iraanse leider zag door de Amerikaans-Israëlische bombardementen niet alleen zijn vader gedood worden. Ook zijn vrouw, zoon en moeder werden gedood.
Correspondent Midden-Oosten Daisy Mohr:
"Een politiek en religieus leider van grote betekenis niet alleen voor veel Iraniërs maar ook voor veel sjiieten in landen als Irak, Jemen en Libanon. Ook daar zullen er de komende dagen ceremonies plaatsvinden om hem te eren. De verontwaardiging over zijn liquidatie zal hier in de regio de geschiedenisboeken in gaan.
Het mysterie rondom het lot van zijn zoon Mojtaba maakt dit voor de loyale aanhang niet eenvoudiger. Nog steeds zijn er allerlei geruchten rondom zijn situatie en gezondheid. Mocht hij publiekelijk kunnen verschijnen dan zou dit hét moment zijn. De verwachting is niet dat dat zal gebeuren. Veiligheidsmaatregelen zijn hoe dan ook enorm opgeschroefd de komende dagen omdat veel belangrijke kopstukken samen zullen komen.
Er zullen miljoenen mensen op de been zijn om hun loyaliteit te tonen tijdens, zoals de autoriteiten het aankondigen, 'de begrafenis van de eeuw'. In de tussentijd zijn er ook heel veel Iraniërs die niets met hun regime hebben en die helemaal niet zitten te wachten op deze week vol rouwplechtigheden. Zij zijn hun huidige leiders sowieso liever kwijt dan rijk en zien het liefst een heel ander Iran waarin geen ruimte is voor denkbeelden zoals die van de Khameini's. Maar deze groep zullen we de komende dagen waarschijnlijk niet horen of zien vanuit Iran."