'AIVD en MIVD zagen Russische invasie van Oekraïne niet aankomen'
8 juli 2026 05:01
De Nederlandse inlichtingendiensten AIVD en MIVD bleven er tot het laatste moment van overtuigd dat Rusland Oekraïne waarschijnlijk niet zou binnenvallen. Dat kwam door een analyse die gebaseerd was op een "unieke bron" binnen het Russische veiligheidsapparaat.
Dat schrijft de Volkskrant in een reconstructie over de laatste maanden voor de grootschalige invasie die op 24 februari 2022 begon. De krant sprak met 19 betrokken inlichtingenofficieren en hoge ambtenaren.
De Nederlandse inlichtingen belandden zelfs bij de Amerikaanse president Biden, die sinds het najaar van 2021 waarschuwde voor een op handen zijnde Russische invasie. Nederland hoopte hiermee te voorkomen dat het tot een oorlog zou komen.
Kans laten schieten
Achteraf vinden veel betrokkenen dat Nederland juist hierdoor de enige kleine kans die er was om een oorlog te voorkomen heeft laten schieten. Als de VS en Europa gezamenlijk aan Rusland hadden laten weten dat zij bereid waren om militair en economisch tot het uiterste te gaan, had dit Rusland kunnen afschrikken, menen zij.
Een andere hoge ambtenaar zegt dat Europese landen door de verkeerde analyse ook geen extra steun aan Oekraïne hebben gegeven in de maanden voorafgaand aan de invasie.
In het Volkskrant-artikel staat dat zowel de AIVD en als de MIVD het verhaal hebben gelezen. In het artikel reageert namens beide diensten een betrokken AIVD'er anoniem.
Kremlinbron
De analyse dat een Russische inval 'niet waarschijnlijk' was, baseerden de Nederlandse diensten op een "unieke bron", dicht bij de Russische president Poetin. Die "beproefde bron" gaf toegang tot inlichtingen uit het Russische veiligheidsapparaat en zou al jarenlang zeer waardevol zijn voor de Nederlandse diensten.
Volgens de AIVD en de MIVD moest de Russische troepenopbouw worden gezien als het opvoeren van de druk in de onderhandelingen met het Westen. Tot een echte aanval zou het niet komen, want dan was Poetin zijn onderhandelingspositie kwijt. De Amerikaanse lezing was echter dat het niet de vraag was of, maar wanneer de Russen de aanval inzetten.
Die waarschuwden al maanden dat Rusland voorbereidingen aan het treffen was om Oekraïne binnen te vallen. De VS had een bron in het Kremlin, die waarschijnlijk nog dichter bij Poetin stond. De AIVD en MIVD voerden wel gesprekken met de Amerikaanse inlichtingendienst CIA, maar kwamen er niet achter waarom hun analyses uiteenliepen.
Pas nadat de Russische troepen Oekraïne in waren getrokken, werd duidelijk dat de top van het Russische veiligheidsapparaat niet op de hoogte was geweest van de aanvalsplannen van Poetin.
Het is niet alleen het rotsvaste vertrouwen in hun bron dat de AIVD en MIVD een verkeerde inschatting liet maken. Uit de gesprekken die de Volkskrant voerde, blijkt dat deze scepsis ook te maken had met de Irakoorlog in 2003.
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken deelde toen inlichtingen over Iraakse massavernietigingswapens die niet klopten. De daaropvolgende invasie in Irak kostte honderdduizenden mensen het leven.
Nederland was niet het enige land dat zich niet liet overtuigen door de Amerikaanse inlichtingen. Duitsland en Frankrijk waren ook sceptisch over een mogelijke Russische invasie. "We worden een oorlog ingerommeld", vatte een hoge ambtenaar de sfeer tijdens overleggen met Europese ministers samen. Ook Oekraïne zelf dacht lange tijd niet dat het echt tot een Russische invasie zou komen.
Pas drie weken voor de invasie veranderde het standpunt van de diensten enigszins. Het werd toen duidelijk dat het Russische leger grote hoeveelheden bloedplasma naar het front bracht. De diensten veranderden hun conclusie dat een oorlog 'onwaarschijnlijk' was naar 'mogelijk'.
Een inlichtingenblunder
De Nederlandse diensten kwamen na de invasie via inlichtingen te weten dat de Russische veiligheidstop net zo verrast was over het begin van de oorlog als zijzelf. Alleen een heel kleine groep vertrouwelingen wist blijkbaar af van de oorlogsplannen van de president. De bron van de AIVD en de MIVD viel daarbuiten, die van de VS waarschijnlijk niet.
De ontzetting was groot bij de Nederlandse diensten, blijkt uit een citaat van een van de bronnen die de Volkskrant sprak: "Dit is de grootste oorlog op het Europees grondgebied sinds de Tweede Wereldoorlog. En die zagen wij niet aankomen. Wat een fuck-up."
Sommige betrokkenen spreken achteraf dan ook over een inlichtingenblunder. Zo ver wil een senior AIVD'er die de krant sprak niet gaan. Wel is het beeld van Poetin veranderd, zegt hij. "Ik denk dat het eerlijk is om te zeggen dat we Poetin nu met meer wantrouwen zouden bekijken. We gingen te veel uit van Poetin als een rationele actor."
Evacuatie ambassade
Extra pijnlijk voor de inlichtingendiensten is waarschijnlijk dat de Nederlandse militairen en ambtenaren wel steeds meer op de informatie van de Amerikaanse diensten gingen varen. Zij gingen er in de laatste weken wel vanuit dat die invasie zou gaan plaatsvinden.
Enkele maanden eerder had de Nederlandse ambassadeur in Oekraïne die conclusie al getrokken. Zijn ambassade bereidde zich sindsdien voor op oorlog. Hij riep Nederlanders halverwege februari op het land te verlaten als ze er niet hoefden te zijn. Ook liet hij zijn vrouw en de gezinnen van het ambassadepersoneel evacueren.
Toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Hoekstra besloot dat het ambassadepersoneel naar Lviv moest uitwijken. Een dag nadat Rusland was binnengevallen, verliet het Nederlandse personeel Oekraïne in een konvooi met gepantserde auto's.
Rusland valt opnieuw Kyiv aan: twee gewonden en branden
8 juli 2026 03:17
Rusland heeft Kyiv opnieuw aangevallen. Er werden ballistische raketten afgevuurd op de Oekraïense hoofdstad. Zeker twee mensen raakten daarbij gewond. Een van hen moest naar het ziekenhuis.
Ook brak er brand uit in verschillende wijken. Burgemeester Klitsjko schrijft op Telegram dat het gaat om pakhuizen en om een gebouw waar geen mensen wonen.
Het luchtalarm klonk ongeveer een uur lang. Volgens journalisten van The Kyiv Independent ter plaatse waren er explosies te horen vlak voordat de luchtalarmen afgingen. De Oekraïense luchtmacht waarschuwde al voor de Russische raketten die op de hoofdstad afkwamen.
Eerder op de avond werd ook Odessa aangevallen. Daar raakten tien mensen gewond. Acht van hen moesten naar het ziekenhuis.
Massale aanval
Eerder deze week was er ook al een Russische aanval op de Oekraïense hoofdstad. Zeker elf mensen overleefde die aanval niet. Rusland zei toen een massale aanval te hebben uitgevoerd op Oekraïne.
De ballistische raketten, kruisraketten en drones richtten begin deze week een enorme ravage aan in Kyiv:
Veel vuurwerk gevonden in kelderbox Eindhoven, flat ontruimd en straten dicht
8 juli 2026 01:46
In een kelderbox van een flat in Eindhoven is dinsdagavond een grote hoeveelheid vuurwerk gevonden. Uit voorzorg werd een deel van de flat ontruimd. Rond 22.30 uur mochten de bewoners weer terug naar huis. Ook werden een aantal omliggende straten afgezet.
Het ging om professioneel vuurwerk, wat bijvoorbeeld bij vuurwerkshows wordt gebruikt. Daar heb je een vergunning voor nodig, maar die had de man niet.
De eigenaar van de box, een man van 29, is aangehouden. Hij woont zelf ook in het appartementencomplex, meldt Omroep Brabant.
Tip
De politie kwam in actie na een tip over het vuurwerk. "Als dit vuurwerk vroegtijdig tot ontploffing was gekomen, dan was de schade niet te overzien geweest", schrijft de politie.
"Een gespecialiseerd bedrijf is ingeschakeld om het vuurwerk af te voeren." Daarna wordt het vernietigd.
VS voert luchtaanvallen uit als reactie op Iraanse aanvallen in Straat van Hormuz
8 juli 2026 00:05
De VS heeft luchtaanvallen uitgevoerd op Iran. Het Amerikaanse leger sprak ongeveer vijf uur geleden van "een reeks krachtige aanvallen". Na afloop meldde het leger dat er in totaal 80 doelen zijn geraakt.
Als reden worden de Iraanse aanvallen op drie commerciële schepen die door de Straat van Hormuz voeren genoemd.
In een verklaring noemt het Amerikaanse Centrale Commando onder meer doelen als Iraanse luchtafweersystemen, commandonetwerken, kustradarstations. Ook zouden ruim 60 kleine boten van de Islamitische Revolutionaire Garde in en vlak bij de Straat van Hormuz zijn geraakt.
Straat van Hormuz
Dinsdag werd een van de tankers aangevallen door Iran. De BBC meldt dat de andere twee maandag en dinsdag werden aangevallen, allebei binnen een periode van 24 uur.
Het Amerikaanse Centrale Commando noemde die Iraanse aanvallen "onterecht, gevaarlijk en een duidelijke schending van het staakt-het-vuren":
Iraanse staatsmedia melden dat er onder meer explosies te horen waren in Sirik, in het zuiden van Iran. Meerdere projectielen zouden daar een pier hebben geraakt. Door de scherven zouden meerdere mensen gewond zijn geraakt. Ook zouden er explosies te horen zijn geweest in Bandar Abbas. Beide plaatsen liggen aan de Straat van Hormuz.
Het Iraanse leger laat weten dat hun strijdkrachten met een "vernietigende reactie" zullen komen op Amerikaanse aanvallen. Ook herhaalt het onder meer dat zij geen Amerikaanse inmenging in het beheer van de Straat van Hormuz toestaan.
Oliesancties
Het is niet de eerste keer dat de VS aanvallen uitvoert als reactie op een aanval op een schip. Eind juni gebeurde dit ook al. Vicepresident Vance zei toen over de aanvallen dat "geweld met geweld wordt bestreden".
Ondertussen voerde Amerika dinsdag opnieuw tijdelijk sancties in tegen de Iraanse olie-industrie. Dat gebeurde nadat een Amerikaanse functionaris had gewaarschuwd dat de Iraanse aanvallen op de schepen in de Straat van Hormuz "volstrekt onaanvaardbaar" waren en gevolgen zouden hebben. De VS trok een vergunning in die toestemming gaf voor de verkoop van Iraanse olie.
Het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken veroordeelt dat besluit. Die beslissing is volgens Iran in strijd met het memorandum van Islamabad over het beëindigen van de oorlog.
Italiaans dorp wil af van halfnaakte toeristen: boete tot 200 euro
7 juli 2026 23:20
Liefhebbers van zon, warmte en zo min mogelijk kleding kunnen het Italiaanse vissersdorp Varenna maar beter mijden. De autoriteiten van het plaatsje, gelegen aan het Comomeer, zijn het zat dat in de zomermaanden hordes toeristen met blote bovenlijven of in bikini door de nauwe steegjes van het dorp paraderen. Zij riskeren voortaan een boete die kan oplopen tot 200 euro.
Mauro Manzoni, de burgemeester van Varenna, geeft aan lokale media toe dat het een vergaande maatregel is om toeristen te bekeuren, maar ook dat het dorpsbestuur niet anders kon. "Varenna is een prachtig dorp en we zijn er trots op jaarlijks honderdduizenden bezoekers van over de hele wereld te mogen verwelkomen. Maar de levenskwaliteit van onze inwoners mag niet worden opgeofferd aan het massatoerisme."
Toenemende ergernis
De burgemeester liep al langer rond met plannen om de vrijheid van toeristen in Varenna in te perken. Er wonen slechts zo'n 650 mensen in het eeuwenoude dorp, dat veelal bestaat uit vrolijk gekleurde huisjes die dicht op elkaar staan. Zij begonnen zich steeds meer te storen aan toeristen die vanwege de hitte halfnaakt door het dorp liepen.
Een winkeleigenaar zegt tegen een lokale krant maar wat blij te zijn met de nieuwe regels, die nu een paar dagen van kracht zijn. "Op het strand kun je doen wat je wilt, maar als je rondloopt en winkels, restaurants, kerken of het plein bezoekt, moet je je fatsoenlijk kleden." Een ander voegt daaraan toe: "Het werd tijd; het is een verstandige maatregel. Het belangrijkste is dat deze ook wordt gehandhaafd."
Ook geen speakers meer
Toeristen die zich niet aan de kledingvoorschriften houden, krijgen een boete van 50 tot 200 euro. Het is niet de enige maatregel die genomen is: tourgroepen mogen voortaan niet groter zijn dan 25 personen en zij mogen de smalle steegjes in het dorp niet meer blokkeren. Het gebruik van speakers is voor tourgidsen ook verboden. Het moet de rust in het dorpje terugbrengen, aldus Manzoni.
George E. Johnson overleden, pionier van afro-cosmetica en muziek
7 juli 2026 22:45
De Amerikaanse zakenman George E. Johnson is overleden op 99-jarige leeftijd. Als ondernemer was hij een pionier in cosmetica voor zwarte consumenten. En passant hielp hij ook nog het invloedrijke muziekprogramma Soul Train nationaal in de markt te zetten.
Johnson werd in 1927 geboren in het Diepe Zuiden van de VS, maar op zijn tweede trok zijn gezin al naar het noorden. Als onderdeel van de grote volksverhuizing om banen te zoeken en racisme te ontvluchten, kwam hij in Chicago terecht. "Ik ben mijn moeder er nog elke dag dankbaar voor", zei hij eens in een interview. "Zij heeft me gelukkig uit Mississippi laten wegkomen."
Als twintiger had hij allerlei baantjes, tot hij toevallig een zwarte barbier tegen het lijf liep. Hij ontdekte dat de man geld als water verdiende met het ontkroezen van haar: veel zwarte Amerikanen lieten destijds hun haar behandelen met hitte of chemicaliën om het steiler te maken, om maar meer aan het witte ideaalbeeld te voldoen.
Gelogen over een lening
Johnson werkte negen maanden aan een middeltje dat mensen thuis konden gebruiken, zonder veel van dat gedoe. Hij haalde 250 dollar op bij vrienden en leende nog eens zoveel van een bank, onder het leugentje om bestwil dat hij zijn vrouw een vakantie wilde geven. "Toen mijn eerste partij klaar was, had ik nog één dollar op mijn bankrekening staan."
De gok pakte goed uit: Ultra Sheen was al snel onontbeerlijk in menig zwart huishouden. Het was het begin van een imperium waarin Johnson vooral ook iets wilde teruggeven aan de zwarte gemeenschap. Hij liet werknemers delen in de winst, betaalde door tijdens vakanties, loofde studiebeurzen uit en zorgde voor schoolontbijtprogramma's.
Johnson was ook pienter genoeg om zijn producten aan te passen aan veranderende trends. Toen de zwarte gemeenschap in de jaren 60 steeds meer trots vond in de eigen identiteit en ontkroezen uit de mode raakte, stapte Johnson juist in de afro-producten. In reclames liet hij de boodschap black is beautiful doorklinken, met reclameteksten in het Swahili als Watu Wazuri, prachtige mensen.
Het legde Johnson geen windeieren: hij had op een gegeven moment 80 procent van deze markt in handen. In 1971 werd zijn Johnson Products Company het eerste bedrijf van een zwarte eigenaar dat aan de beurs van New York genoteerd was.
In datzelfde jaar was Johnson ook cruciaal in de groei van het muziekprogramma Soul Train. Dat was een springplank voor artiesten die in witte entertainmentprogramma's moeilijk aan bod kwamen, zoals The Jackson 5, Marvin Gaye, Chaka Khan, Ike en Tina Turner, B.B. King.
Muziek, dans, mode
Het programma van Don Cornelius liep al enkele jaren op de lokale tv in Chicago, maar door de sponsoring van Johnson kon de stap naar een nationaal publiek worden gemaakt. De grote tv-zenders vonden het te niche, maar lokale zenders in zeven steden als Los Angeles en Philadelphia zagen de waarde ervan.
Soul Train groeide uit tot een cultureel fenomeen. Niet alleen muziekstijlen en artiesten vonden een nationaal publiek, kijkers volgden ook nauwkeurig de mode en danspassen van iedereen in beeld. Aan het einde van het eerste seizoen was het aantal steden waar het werd uitgezonden gegroeid tot vijftig, het programma zou uiteindelijk tot 2006 lopen.
Een terugblik op Soul Train:
Bij zijn overlijden schrijft zijn familie dat Johnson zijn bescheiden afkomst, als zoon van een pachter, nooit is vergeten. "Die vroege ervaringen vormden zijn waarden: nederigheid, toewijding, persoonlijke verantwoordelijkheid en de gouden regel: behandel iedereen zoals je zelf wil worden behandeld."