Turkse boer in regio Antalya, waar klimaattop is, worstelt met verduurzaming
16 november 2026 20:33
Turkije verwelkomde vorige week wereldleiders die bijeenkwamen voor de klimaattop in Antalya. Opvallend was de afwezigheid van een aantal leiders, zoals premier Jetten, president Macron en bondskanselier Merz.
Het weerhield de Turkse president Erdoğan er niet van om in zijn toespraak de gezamenlijke verantwoordelijkheid te benadrukken. "We hebben maar een dak boven ons huis: de hemel, en we hebben maar één tuin: de aarde."
Groene ambities Turkije
Voor gastland Turkije is de top een belangrijk moment om de eigen groene ambities te tonen. Het wil zich nadrukkelijk profileren als een land dat werk maakt van de energietransitie. Turkije wil in 2053 klimaatneutraal zijn. Het investeert in duurzame energie, zoals grote wind- en zonneparken. Toch blijft het ook sterk afhankelijk van kolen.
Ook op het gebied van de landbouw zijn er uitdagingen. De regio-Antalya is bekend als vakantiebestemming, maar het gebied heeft ook rijke en vruchtbare landbouwgrond. In veel dorpen wordt het boerenleven van generatie op generatie doorgegeven.
Grootouders en overgrootouders begonnen er ooit met het verbouwen van fruit. Zo ook de familie van agrarisch ondernemer Tevfik Tekin.
Droogte en overstromingen, 30 procent oogst weg
In zijn mandarijnenboomgaarden ziet hij de gevolgen van klimaatverandering. Waar vorig jaar vooral droogte een probleem vormde, hadden ze dit jaar te maken met overstromingen, zegt Tekin. "Vorig jaar was ons probleem dat het helemaal niet regende. Dit jaar hebben we juist te maken met te veel water."
Hij moest maar liefst 30 procent van zijn oogst weggooien. Vooral een teveel aan water kan grote gevolgen hebben. Wanneer de wortels langdurig onder water staan, kunnen ze gaan rotten en kunnen bacteriële ziekten ontstaan.
"Je kunt het vergelijken met de opvoeding van een kind. Hoe meer stress dat tijdens het opgroeien ervaart, hoe groter de kans dat het op latere leeftijd psychische problemen ontwikkelt."
Tekin heeft twee banen, want rondkomen van alleen het verbouwen van fruit kan niet, zegt hij. Volgens hem moet de landbouw van vandaag zich aanpassen aan het veranderende klimaat. "We moeten het overtollige water dat we krijgen ook van onze landbouwgronden kunnen afvoeren."
Hoge productiekosten inflatie
De overheid steunt de boeren met miljarden Turkse lira. Zo krijgen boeren subsidies, goedkope leningen en hulp bij schade aan hun oogst. "Maar dat is toch niet voldoende om de problemen op te lossen", zegt Tekin. Want er zijn ook nog economische problemen.
Door de inflatie worstelen boeren met hoge productiekosten. Diesel en kunstmest zijn bijvoorbeeld door de belastingen erg duur. Volgens Tekin is het zo ingewikkeld dat boeren zich met veel meer moeten bezighouden dan alleen hun gewassen. "We moeten tegenwoordig voortdurend voorspellingen doen over de toekomstige dollarkoersen en ons afvragen hoe de prijzen van kunstmest en andere productiemiddelen zich ontwikkelen. We zijn eigenlijk ook een beetje een econoom."
Die financiële druk maakt het moeilijk om te investeren in verduurzaming. Er zijn Turkse boeren die werken met kunstmatige intelligentie. De ambities zijn er om de landbouw toekomstbestendiger te maken.
Ook Tevfik gelooft in de mogelijkheden van innovatie en verduurzaming, maar benadrukt dat boeren dit niet alleen kunnen realiseren. Toch probeert hij optimistisch te blijven. Zijn liefde voor het boerenleven en de natuur motiveren hem om door te gaan. "Als je eenmaal aan dit leven gewend bent, kun je er niet meer van loskomen. Ik doe het omdat ik ervan houd."
Gérard Depardieu accepteert straf en biedt excuses aan voor aanrandingen
16 november 2026 20:21
De Franse acteur Gérard Depardieu ziet af van hoger beroep tegen zijn veroordeling wegens de aanranding van twee vrouwen. Jarenlang hield hij vol onschuldig te zijn aan seksueel geweld. Maar op de dag dat zijn beroep zou dienen voor de rechtbank ging de 77-jarige overstag.
Depardieu bood zijn "oprechte excuses" aan voor zijn jarenlange wangedrag op filmsets. "Ik heb me lange tijd verborgen achter provocaties en schunnige humor", citeren media uit een verklaring van de acteur. Hij "accepteert" en "begrijpt" zijn straf nu naar eigen zeggen.
'Filmgigant is gevallen'
De acteur is daarmee definitief schuldig aan aanranding op de filmset van Les Volets Verts, uit 2021. Daar heeft hij een regieassistente en een zogeheten setdresser meerdere keren betast. Er was ook sprake van seksuele intimidatie. Depardieu hoeft overigens niet de cel in: hij kreeg een voorwaardelijke celstraf van 18 maanden.
De twee slachtoffers reageerden opgelucht. "Het gevecht is over. De filmgigant is gevallen", zegt een van hen.
Maatschappelijke discussie
In de nasleep van de #MeToo-beweging is Depardieu door minstens twintig vrouwen beschuldigd van seksueel geweld of intimidatie. Er loopt nog een verkrachtingszaak tegen hem. De Franse actrice Charlotte Arnould beschuldigt Depardieu ervan haar tweemaal te hebben misbruikt. Hij verklaarde vorig jaar dat er volgens hem geen sprake is geweest van dwang.
De zaken tegen Depardieu leidden tot een hevige maatschappelijke discussie in Frankrijk. In een ingezonden krantenartikel had een groep van zestig prominenten uit de cultuursector het voor de beroemde acteur opgenomen. De acteurs en kunstenaars vonden dat er sprake was van een publieke lynchpartij. Er was volgens hen te weinig nuance in de kritiek op Depardieu.
De in 1948 geboren acteur was decennia een gevierde naam in de Franse filmwereld. Hij heeft gespeeld in zo'n 200 films en won talloze prijzen.
Verkiezingen geen optie bij gemeentelijke coalitiecrises: 'Drink een borrel met elkaar'
16 november 2026 19:59
Een lijmpoging, nieuwe formatie of toch nieuwe verkiezingen? Dat zijn de opties die D66, VVD en CDA hebben sinds ze vorige week in een coalitiecrisis belandden. De Tweede Kamer wil in ieder geval niet dat een kabinetsval, mocht het zover komen, direct tot nieuwe verkiezingen leidt. In de provinciale en lokale politiek hebben ze al ervaring met het lijmen van coalitiebreuken. "Je moet partijen een spiegel voorhouden."
In gemeenten en provincies doen ze niet aan vervroegde verkiezingen. De datum voor Provinciale Staten- en gemeenteraadsverkiezingen staat namelijk vast, telkens vier jaar na de vorige verkiezingen. Wanneer er voor die tijd in de lokale of provinciale politiek een coalitiecrisis ontstaat, komen er geen tussentijdse verkiezingen en moeten ze eruit zien te komen.
Nog drie jaar tot verkiezingen
Zo ging het bijvoorbeeld ook in 2019 in Arnhem. Daar ontstond na een politieke crisis een breuk in de coalitie van VVD, D66, GroenLinks en PvdA.
"We wilden de financiële afspraken openbreken om te voorkomen dat we moesten bezuinigen op de zorg. Daar kwamen de partijen niet uit", zegt Cathelijne Bouwkamp, toenmalig wethouder namens GroenLinks. Daarop trokken GroenLinks en PvdA de stekker uit het bestuursakkoord.
Met nog bijna drie jaar te gaan tot de volgende verkiezingen, moest er een oplossing komen voor het stadsbestuur. De toenmalige Gelderse VVD-gedeputeerde Jan Markink en de Amsterdamse GroenLinks-wethouder Rutger Groot Wassink werden gevraagd om die te helpen zoeken. Ze kregen de rol van verkenners, zoals die ook altijd na verkiezingen worden aangewezen.
'Kan het nog gelijmd worden?'
De twee mannen gingen aan de slag en hebben vooral heel veel gepraat. "Met alle fracties, zowel coalitie als oppositie", vertelt Markink. "Dan heb je wel een beeld en ga je de afweging maken: kan het nog gelijmd worden of is het een coalitiebreuk?"
"Uit die gesprekken werd duidelijk dat andere partijen het niet zagen zitten om een nieuwe coalitie te vormen", herinnert toenmalig wethouder Bouwkamp zich. Ook getalsmatig had het niet de voorkeur om andere partijen toe te voegen aan de coalitie, volgens Groot Wassink.
"Niet iedereen was er blij mee, maar wij kwamen tot de conclusie dat de vier partijen toch met elkaar door moesten", herinnert Groot Wassink zich. Dat was niet eenvoudig, want naast het concrete twistpunt over de zorgkosten was er volgens de beide verkenners een veel groter probleem: de verziekte onderlinge verhoudingen.
'Wantrouwen kanaliseren'
En wat moet je dan doen? "Heel veel praten", aldus Groot Wassink. "We hebben in feite iedereen een spiegel voorgehouden", zegt Markink. "We hebben fractievoorzitters en fractieleden bij elkaar gezet en gezegd: let eens op wat je aan het doen bent."
Wat ook helpt is afspraken op papier zetten, legt Groot Wassink uit. "Je maakt eigenlijk gewoon werkafspraken: hoe ga je met elkaar om?" Een voorbeeld van zo'n afspraak is dat coalitiepartners elkaar niet verrassen met moties en met elkaar overleggen als een van de partners bezwaren ziet.
"Dat soort spelregels zijn een manier om bestaand wantrouwen te kanaliseren", vat de voormalig GroenLinks-verkenner het samen. Maar veel belangrijker is het volgens hem om bijvoorbeeld een hapje met elkaar te gaan eten en zo aan de onderlinge relaties te werken.
'Gooi chagrijn op tafel'
"Ga maar eens een borrel drinken en gooi het chagrijn op tafel, want als je het niet uitspreekt, dan blijft het onderhuids voortwoekeren", licht Groot Wassink toe.
Dat herkent ook toenmalig GroenLinks-wethouder Cathelijne Bouwkamp. "Je moet echt allemaal op tafel kunnen leggen wat voor jou belangrijk is en waar je pijn zit bij het handelen van de ander. Dat is best moeilijk in een soms vijandige sfeer, maar het is echt belangrijk."
Uiteindelijk lukte het na veel gesprekken om de onderlinge verhoudingen te verbeteren en de vier Arnhemse coalitiepartijen samen door te laten gaan. "Politiek is een strijd van idealen, maar je kan elkaar niet de hele tijd willen aftroeven", zegt Bouwkamp.
"Als de politiek alleen nog maar om winnen gaat, dan verliezen we allemaal. Je hebt een tijd van campagne voeren en een tijd van besturen", wil Bouwkamp meegeven. "Dan moet je verzachten, naar elkaar luisteren en elkaar wat gunnen."
Carnavalsvereniging Kerkrade zet deur open voor Prinses Carnaval
16 november 2026 19:53
Bij de carnavalsvereniging van Kerkrade mogen voortaan alle functies binnen de vereniging worden ingevuld door mannen en vrouwen. De Kerkraadse vereniging maakt hiermee ook de weg vrij om een Prinses Carnaval uit te roepen en is daarmee de eerste van de vijf grootste en oudste stadsverenigingen in Limburg die dat doet.
De koerswijziging is recent besloten tijdens de jaarvergadering van Kirchröatsjer Vasteloavends Verain 'Alaaf Kirchroa 1936' (KVV 1936). "Voortaan zijn alle functies in alle geledingen van de stadscarnavalsvereniging van Kerkrade voor iedereen toegankelijk. Hiervoor past de KVV 1936 haar statuten aan", zo staat op de website van de vereniging.
De wijziging betekent dus ook dat KVV 1936 komend carnaval een Prinses Carnaval zou kunnen uitroepen. Dat zou voor het eerst in de geschiedenis van de vereniging zijn, schrijft de regionale omroep L1 Nieuws.
Eeuwenoude traditie
De Prins Carnaval-verkiezing is een eeuwenoude traditie. De uitverkorene, vaak een bekend gezicht uit de stad of het dorp, vervult een belangrijke symbolische rol tijdens het feest.
Vroeger konden alleen mannen 'Prins' worden, maar in de afgelopen jaren waren er steeds meer carnavalsverenigingen die afweken van die traditie.
Zo had het Brabantse Oss dertien jaar geleden al de eerste carnavalsprinses. Wijchen (Gelderland) en Margraten (Limburg) hadden dit jaar voor het eerst een vrouwelijke 'Prins' Carnaval. In 2024 had ook Eindhoven voor het eerst een vrouw.
Grote steden
De nieuwe koers om te kiezen voor een vrouwelijke Prins Carnaval werd vooral gezien bij kleinere carnavalsverenigingen in dorpen of wijken. Zowel de Brabantse Carnaval Federatie als de overkoepelende carnavalsvereniging in Limburg zei eerder tegen Nieuwsuur dat vooral de grote steden hechten aan de traditie van een mannelijke Prins Carnaval.
Dit gold ook voor Kerkrade, Venlo, Maastricht, Sittard en Roermond. De stadsverenigingen lieten eerder allemaal nog weten een vrouwelijke prins nog niet te willen overwegen.
'Wij zetten de deur voor iedereen open'
KVV 1936 lijkt nu dus van gedachten veranderd nu de vereniging de statuten heeft gewijzigd. KVV 1936 benadrukt het belang van tradities en gebruiken, maar wil de vereniging ook toekomstbestendig houden.
"Met deze statutenwijziging geeft onze vereniging een belangrijk signaal af", laat Sterk weten op de website van de vereniging. "Wij zetten de deur voor iedereen open en bewaken tegelijkertijd onze tradities en gebruiken."
Of dit ook betekent dat Kerkrade een Prinses Carnaval krijgt, is nog niet zeker. De nieuwe stadsprins(es) wordt op 3 januari bekendgemaakt.
Rivaliteit China-VS rond Asean-top werpt schaduw vooruit op andere top
16 november 2026 19:18
In de Filipijnen is vandaag de Asean-top van start gegaan. De Associatie van Zuidoost-Aziatische Staten (Asean), probeert zich staande te houden te midden van de groeiende rivaliteit tussen de VS en China.
Waar de Chinese premier Li Qiang vooral de goede samenwerking tussen China en Asean wilde benadrukken, sloot de VS vandaag een nieuwe overeenkomst met een reeks Aziatische landen.
Het getouwtrek om loyaliteit van Aziatische landen belooft weinig goeds voor de APEC, die later deze week in China van start gaat. Daar zullen de Chinese president Xi Jinping en ambtgenoot Donald Trump elkaar ontmoeten om economische samenwerking in de brede Aziatische regio te bespreken.
Het verschil tussen Asean en APEC
Associatie van Zuidoost-Aziatische Staten (Asean) is een samenwerkingsverband van elf Zuidoost-Aziatische landen. De samenwerking richt zich op economie, politiek, veiligheid en cultuur. De afspraken die gemaakt worden, zijn gebaseerd op officiële verdragen en bindend.
Azië-Pacifische Economische Samenwerking (APEC) telt 21 lidstaten. In tegenstelling tot Asean is APEC een puur economisch samenwerkingsforum. De afspraken die gemaakt worden, zijn dan ook niet bindend. China en de VS zijn beide geen lid van Asean, maar wel van APEC. Aankomende woensdag begint de APEC-top in de Zuid-Chinese stad Shenzhen.
China en Asean zijn de belangrijkste handelspartners van elkaar. Vorig jaar bereikte de handel tussen de twee een record van ruim 950 miljard euro. Wat China betreft, wordt deze samenwerking verder uitgebreid. Dat lijkt tijdens deze top deels te lukken.
De verwachting is dat de Asean-leiders deze week de allereerste bindende overeenkomst op het gebied van digitale economie ter wereld zullen ondertekenen. Hoewel China geen ondertekenaar is van dit akkoord, speelt het via andere China-Asean-verdragen wel een belangrijke rol in de vorming ervan.
Verenigd blijven
Wie naar de cijfers kijkt, zou bijna geloven dat China stevig in het zadel zit in Zuidoost-Azië, maar niks is minder waar. Dat viel ook duidelijk af te lezen uit de speech van de Chinese premier Li die hij vandaag in de Filipijnse hoofdstad gaf.
Hij prees de "buitengewone prestaties" van China en Zuidoost-Azië in een tijd van "toenemend unilateralisme en protectionisme", verwijzend naar de VS. Ook benadrukte hij dat het in de "turbulente wereld van vandaag" nog belangrijker is voor China en Asean om verenigd te blijven en zich te weren tegen inmenging van buiten.
De woorden van de Chinese premier komen in een tijd dat steeds meer grote Asean-economieën, waaronder Indonesië, Vietnam en Thailand, openlijk twijfelen over de wenselijkheid van de hechte economische band met China. Zij zouden liever meer handelen met de VS om zich op die manier minder afhankelijk van een grote speler te maken.
Amerikaans tegenwicht
De Amerikaanse president Trump meldt zich morgen ook op de Filipijnen voor een ontmoeting met QUAD, een veiligheidsdialoog tussen Australië, Japan, India en de VS. Hoewel deze dialoog zich in woord richt op het bevorderen van een vrij en open Indo-Pacifische regio, wordt deze door velen gezien als overleg om China's groeiende invloed in de regio te beteugelen. Daarna zal de Amerikaanse president in navolging van de Chinese premier, de leiders van Asean toespreken.
Ook liet het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken vandaag weten dat de VS samen met een aantal Aziatische landen de San Francisco-verklaring heeft ondertekend. Hierin nemen de landen zich voor om meer samen te werken op het gebied van AI. De aankondiging kwam op hetzelfde moment dat China en Asean2027 uitriepen tot het jaar van AI-samenwerking.
Aanloop APEC
Duidelijk is dat China en de VS, ondanks dat ze geen lid zijn, een grote invloed uitoefenen op de agenda van Asean. Dat maakt de ontmoeting tussen Xi en Trump tijdens de APEC-top aankomende donderdag extra beladen.
Terwijl beide leiders spreken over economische samenwerking in de Aziatisch-Pacifische regio, geeft hun gedrag eerder blijk van strijd om steun van landen in de regio.
Zo lijken samenwerkingsverbanden als Asean en APEC, die bedoeld zijn om de regionale samenwerking tussen vooral kleinere economieën te versterken, steeds meer verscheurd door de belangen van supermachten als Amerika en China.
Koning herdenkt Amerikaans saluut, Sint-Eustatius eert eigen vrijheidsstrijders
16 november 2026 19:07
Op Sint-Eustatius heeft koning Willem-Alexander het historische saluut aan de Verenigde Staten van 250 jaar geleden herdacht. Maar voor veel eilandbewoners is 16 november vooral Statia Day: een feest van hun eigen cultuur en geschiedenis. Op het eiland is steeds meer aandacht voor mensen die zich hebben verzet tegen de slavernij.
Vlak bij Fort Oranje, waar in 1776 de Amerikaanse vlag met kanonschoten werd begroet, is dit weekend een muurschildering onthuld van Thomas Dupersoy en andere leiders van de slavenopstand van 1848. Hun portretten hangen nu in Oranjestad, vlak bij de plek waar de koning het Amerikaanse saluut herdacht.
Eerste erkenning
Op 16 november 1776 voer het Amerikaanse oorlogsschip Andrew Doria de haven binnen. Het bracht een saluut, dat op bevel van de Nederlandse gouverneur Johannes de Graaff vanaf Fort Oranje werd beantwoord. Dat geldt als de eerste buitenlandse erkenning van de Amerikaanse vlag, enkele maanden na de onafhankelijkheidsverklaring.
Sint-Eustatius was destijds een belangrijke handelshaven. Via het eiland kwamen wapens, buskruit en voorraden bij de Amerikaanse opstandelingen terecht. Vandaag werd die geschiedenis herdacht met toespraken, vlaggen en het naspelen van de saluutschoten. Ook de Amerikaanse ambassadeur Joe Popolo was aanwezig. Premier Rob Jetten zegde zijn bezoek af vanwege de politieke crisis in Den Haag.
Vrijheid voor wie?
De viering ligt bij een groot aantal Statianen gevoelig. Terwijl de Amerikanen hun vrijheid bevochten, leefden op Sint-Eustatius duizenden mensen in slavernij. De gouverneur die het saluut liet beantwoorden, was zelf slavenhouder. Het eiland was bovendien een knooppunt in de handel in tot slaaf gemaakte Afrikanen.
De St. Eustatius Afrikan Burial Ground Alliance, onder leiding van Kenneth Cuvalay, noemt het jubileum vooral een Nederlands-Amerikaanse aangelegenheid. De organisatie vroeg om de internationale herdenking in Den Haag te houden. Ook vindt ze dat inwoners geen inspraak hebben gehad.
De Nederlandse regering bestrijdt dat. Volgens Den Haag bepaalt Sint-Eustatius zelf hoe Statia Day wordt gevierd en is de koning er te gast.
Willem-Alexander staat stil bij slavernij
Willem-Alexander sprak op Fort Oranje ook over het slavernijverleden. Hij herinnerde aan de duizenden Afrikanen die onder mensonterende omstandigheden op het eiland aankwamen. "Voor hen geen saluut bij aankomst", zei hij.
De koning verwees naar onderzoek dat hij zelf liet uitvoeren naar de rol van zijn voorouders. Daaruit blijkt dat Nederlandse stadhouders en koningen kolonialisme en slavernij eeuwenlang actief ondersteunden. Hij zei zich verbonden te voelen met Statianen die de gevolgen daarvan nog ervaren.
De opstand van 12 juni 1848 krijgt tegenwoordig veel aandacht op Sint-Eustatius. Thomas Dupersoy en vijf tot slaaf gemaakte mannen kwamen toen in verzet tegen het koloniale gezag. Ze eisten vrijheid, betere voedselrantsoenen en kortere werkdagen. De opstand werd met geweld neergeslagen.
Hun geschiedenis wordt ook verteld in het geïllustreerde kinderboek Courage on Golden Rock, dat afgelopen weekend werd gepresenteerd. De auteurs beschrijven de verzetsstrijders als mensen met eigen talenten en verlangens. Joseph leert lezen, Prince kent de werking van de suikermolen en Abraham geeft anderen moed met zang en verhalen. Mother Betsy brengt vrouwen samen om het verzet te steunen. Het boek combineert historische gebeurtenissen met verhalende scènes.
Afgelopen vrijdag werden bovendien de stoffelijke resten van 69 voorouders uit de slavernijperiode herbegraven. Hun graven waren in 2021 bij archeologisch onderzoek geopend. Dat leidde tot protesten. De betrokken Statianen wilden dat hun voorouders opnieuw een waardige rustplaats kregen en dat zij voortaan zelf betrokken worden bij besluiten over hun erfgoed.
Eigen feestdag
Voor de Statianen is 16 november allang niet meer alleen de dag van het Amerikaanse saluut. Statia Day is hun eigen feestdag geworden, waarop ze hun cultuur, muziek, geschiedenis en vooral hun mensen vieren. Het hele weekend zijn er festiviteiten geweest. Op grote muurschilderingen in Oranjestad worden ook oudere eilandbewoners geëerd die veel voor de gemeenschap hebben betekend. De koning fietste vandaag langs deze portretten.
De belangstelling voor de eigen verzetshelden is niet uniek voor Sint-Eustatius. Ook op de andere Caribische eilanden en in Suriname wordt de slavernijgeschiedenis opnieuw onderzocht en verteld. Daarbij krijgen de mensen die zich tegen hun onderdrukking verzetten meer aandacht.
Veel van wat we over deze mensen weten, komt uit archieven van koloniale bestuurders, plantagehouders en rechtbanken. Daarin werden opstandelingen vaak beschreven als misdadigers en onruststokers. Historici lezen die documenten nu ook vanuit het perspectief van de mensen die werden onderdrukt. Daarbij gebruiken ze mondeling overgeleverde verhalen, kerk- en plantageregisters en archeologische vondsten. Mensen die destijds door het koloniale gezag werden vervolgd, worden nu geplaatst in het perspectief van het verzet en geëerd als vrijheidsstrijders.
Op Sint-Eustatius gebeurt dat met muurschilderingen, boeken en herdenkingen. De zes mannen van de opstand van 1848 krijgen daarmee een plaats naast de historische figuren die al eeuwen worden herdacht.
Ook de koning besteedde aandacht aan het slavernijverleden en de betrokkenheid van zijn eigen voorouders. Maar de kritiek van de Alliance gaat niet alleen over de inhoud van de herdenking. Cuvalay wil dat Statianen zelf kunnen beslissen welke verhalen worden verteld en wie op hun nationale feestdag wordt geëerd.


