Onderzoekers: te weinig borstkankerpatiënten krijgen nodige gentest
12 juni 2026 07:34
Mogelijk krijgen te weinig borstkankerpatiënten een speciale gentest waarmee wordt gekeken of chemotherapie nodig is voor hun behandeling. Dat blijkt uit onderzoek van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) in samenwerking met de Universiteit Twente.
In 2024 kreeg een op de drie patiënten de test. "Dit kan betekenen dat vrouwen onnodig chemotherapie krijgen", zegt hoofdonderzoeker Sabine Siesling.
Risicobepalend
In Nederland worden de gentesten MammaPrint en Oncotype DX ingezet voor vrouwen boven de vijftig met borstkanker in een vroeg stadium en met specifieke tumoren. De tests brengen de genen van de tumor in kaart en voorspellen daarmee de kans op terugkeer van de kanker. De artsen gebruiken de resultaten om te kijken of chemotherapie zinvol is en bespreken dit met de patiënt.
Sinds 2023 worden de tests gedekt door de verzekering. Voordat ze werden vergoed, kreeg slechts 9 procent van de patiënten die in aanmerking kwamen de test. Sinds de tests worden vergoed, is dat gestegen naar 37 procent, blijkt uit het onderzoek.
Dat betekent dat ongeveer twee derde van de patiënten die wel in aanmerking kwamen, de test niet kreeg. Volgens de onderzoekers zouden dat in 2024 zo'n duizend vrouwen kunnen zijn geweest.
Wel of geen chemotherapie
Van de mensen die de test wel ondergingen, en een hoog risico op uitzaaiingen bleken te hebben, kreeg meer dan 80 procent chemotherapie. Patiënten met een laag risico kregen in minder dan 10 procent van de gevallen chemotherapie. Van de patiënten die in aanmerking kwamen voor een gentest, maar deze niet kregen, onderging meer dan de helft chemotherapie.
"Dit suggereert dat het ontbreken van testinformatie kan leiden tot een ruimere inzet van chemotherapie dan nodig is", zegt Siesling. Chemotherapie kan leiden tot heftige en soms blijvende bijwerkingen, zoals haaruitval, geheugenproblemen en vermoeidheid.
In een vervolgonderzoek gaan de onderzoekers van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) en de Universiteit Twente kijken naar redenen waarom de test niet breder worden ingezet.
Kritiek op NASA vanwege volledig mannelijke crew Artemis III: 'Voelt als een stap terug'
12 juni 2026 07:10
NASA krijgt er op sociale media flink van langs vanwege de volledig mannelijke selectie voor de Artemis III-missie. Die vlucht is een voorbereiding op de eerste Amerikaanse maanlanding sinds 1972.
Op de Artemis II-missie was een van de vier astronauten aan boord een vrouw. Eerder deze week werd de selectie voor Artemis III bekendgemaakt, en deze keer blijkt er geen enkele vrouw bij te zijn. Ook de astronaut die als backup is geselecteerd is een man.
Vrouwelijke astronauten en wetenschappers hebben zich kritisch uitgelaten over die keuze, onder wie Emily Calandrelli, die mee vloog op een korte ruimtevlucht met Blue Origin. "Het is teleurstellend. Artemis is de tweelingzus van Apollo. Laten we deze fout niet meer maken." Wetenschapscommunicator Camille Bergin zegt op Instagram dat "het voelt alsof we een stap terug maken."
De keuze voor een volledig mannelijke crew is opvallend. Zo'n 40 procent van NASA's actieve astronauten is vrouw. Sinds SpaceX in 2021 begon astronauten naar ruimtestation ISS te vervoeren is het slechts twee keer voorgekomen dat er geen vrouw bij was en bij een daarvan ging het om een reddingsmissie voor een zieke astronaut.
Woedende reacties
NASA-hoofd Jared Isaacman heeft op X gereageerd op de teleurgestelde en soms woedende reacties die het ruimtevaartagentschap krijgt. Volgens hem is er alleen gekeken naar de kwaliteiten en expertise van de astronauten voor deze specifieke missie.
"Niemand moet hier iets achter zoeken", aldus Isaacman. "Onze laatste astronautenklas bestond voor meer dan de helft uit vrouwen. We selecteren de beste astronauten om onze doelen te bereiken." De NASA-directeur wijst er daarbij op dat astronauten voor verschillende missies trainen.
Sian Proctor, die in 2021 een ruimtevlucht maakte samen met Isaacman, hoopt desondanks dat het bij Artemis IV, die de eerste maanlanding in ruim 50 jaar moet gaan uitvoeren, anders zal gaan. "Felicitaties aan de crew van Artemis III. Jullie succes zal de weg bereiden voor de volledig vrouwelijke crew van Artemis IV!"
Het Europese migratiepact gaat in: wat verandert er?
12 juni 2026 06:45
Na jarenlang onderhandelen en voorbereiden treedt vandaag het Europese asiel- en migratiepact in werking. Het doel is om het aantal migranten dat illegaal de EU binnenkomt omlaag te brengen en meer controle te krijgen over de mensen die voor asiel naar Europa komen.
Wat verandert er in Nederland?
De IND, de organisatie die beoordeelt of een asielzoeker in Nederland mag blijven, gaat anders gaat werken. Zij moeten asielaanvragen binnen een half jaar afhandelen. Nu duurt die procedure vaak zo'n twee jaar. Om dat voor elkaar te krijgen heeft de IND de procedure versimpeld.
Zo moeten asielzoekers zelf eerst vragen over hun aanmelding beantwoorden op een tablet, zijn er geen verplichte gezondheidschecks meer en moeten asielzoekers direct naar de rechter wanneer ze het niet eens zijn met de beslissing van de IND. Critici vrezen dat de nieuwe werkzijde tot veel meer procedures bij de rechter gaat leiden.
De nieuwe werkwijze heeft ook een grote impact op asielzoekers die nu al in Nederland wachten op een beslissing. Omdat de IND wil voorkomen dat ze onder de nieuwe regels meteen achterstanden oploopt, krijgen asielzoekers die vanaf vandaag een asielverzoek indienen voorrang. Asielzoekers die al een procedure hebben lopen, moeten daarom extra lang wachten. Het kabinet wil die wachttijd beperken tot maximaal drie jaar. Daarnaast voert Nederland, los van het migratiepact, het tweestatusstelsel in.
Wat verandert er voor Ter Apel?
Het is nog onduidelijk of het pact snel tot minder drukte in Ter Apel gaat leiden. In theorie is dat wel zo. Migranten moeten de asielprocedure namelijk voornamelijk aan de buitengrenzen van de Europese Unie gaan doorlopen, in bijvoorbeeld Griekenland of Italië. Nederland heeft met Schiphol ook een buitengrens, maar daar komen over het algemeen weinig mensen aan die op zoek zijn naar asiel.
Of het in de praktijk ook zo zal uitpakken, moet blijken. Daarvoor is het van belang dat de landen aan de buitengrenzen van de EU voorkomen dat asielzoekers doorreizen. Mocht dat toch gebeuren, dan kan Nederland die asielzoekers terugsturen naar het land waar zij de EU binnenkwamen. Dat land is verantwoordelijk voor de asielprocedure.
Deze regel bestaat al jaren, maar zuidelijke EU-landen weigeren migranten terug te nemen, omdat zij als grenslanden al heel veel asielzoekers opvangen. Maar onder het nieuwe migratiepact wordt deze afspraak nieuw leven ingeblazen. De landen aan de buitengrens van de EU zijn in eerste instantie weer verantwoordelijk voor de asielprocedure.
Daar staat tegenover dat de overige EU-lidstaten hulp moeten bieden aan die landen (Griekenland, Cyprus, Italië, Spanje). Die hulp bestaat uit het overnemen van asielzoekers of het bieden van financiële steun. Nederland kiest voor de financiële steun. Enkele andere landen, zoals Duitsland, zijn wel bereid asielzoekers over te nemen.
Het is een van de kwetsbare onderdelen van het migratiepact: als het aantal migranten dat naar de EU komt komende jaren toeneemt, is het de vraag of genoeg lidstaten bereid zijn de grenslanden te ontlasten. Als hulp uitblijft, ontbreekt voor de grenslanden de prikkel om asielzoekers zorgvuldig te registreren en te voorkomen dat ze doorreizen naar andere EU-landen.
Wat verandert er voor asielzoekers?
Asielzoekers die aankomen in bijvoorbeeld Cyprus of Griekeland krijgen te maken met snelle procedures aan de grens. Ze ondergaan eerst een veiligheidsscreening. Hun gegevens worden opgeslagen in een databank. Op basis van de screening wordt besloten of de asielzoekers een reële kans hebben op asiel. Als dat zo is, belanden ze in de normale asielprocedure.
Degenen die weinig kans maken, komen in een extra snelle procedure terecht van maximaal twaalf weken. Zij moeten die procedure afwachten in gesloten centra. Als ze niet mogen blijven, moeten ze terugkeren naar hun land van herkomst. Die terugkeer is een andere kwetsbaarheid in het pact. Op dit moment lukt het EU-landen maar heel beperkt om uitgeprocedeerde asielzoekers terug te sturen. Veel landen weigeren migranten terug te nemen.
Later dit jaar gaan er ook nieuwe Europese regels gelden om die terugkeercijfers omhoog te krijgen. Het geeft EU-landen onder meer de optie afgewezen asielzoekers naar 'terugkeerhubs', uitzetcentra buiten de EU, te sturen. Afspraken over zulke uitzetcentra zijn er nog niet.
Ook wil de EU meer afspraken maken met landen waar veel migranten vandaan komen, zodat zij afgewezen asielzoekers toch willen terugnemen. De EU voert daar nu zelfs met de Taliban gesprekken over. Maar zolang het onvoldoende lukt mensen terug te sturen, is het de vraag in hoeverre het migratiepact succesvol kan zijn.
Wekdienst 12/6: Corona-verhoor Rutte • Tweede dag WK voetbal
12 juni 2026 06:23
Goedemorgen! Dick Schoof en Mark Rutte worden vandaag verhoord door de parlementaire enquêtecommissie Corona, en Canada, de Verenigde Staten, Bosnië en Herzegovina en Paraguay spelen hun eerste wedstrijd op het WK voetbal.
Eerst het weer: veel bewolking en af en toe regen. Later vanuit het westen tijdelijk droger en soms wat zon, maar vanmiddag opnieuw bewolkt en soms regen. Het wordt 16 tot 19 graden.
Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.
Wat kan je vandaag verwachten:
Dit is er vannacht gebeurd:
Bij een explosie en een grote brand bij een flatgebouw in Amsterdam Nieuw-West zijn zeker zeven gewonden gevallen, meldt de gemeente. Een van hen is zwaargewond. De oorzaak van de explosie in Amsterdam is nog niet bekend.
De explosie gebeurde rond middernacht in een bijgebouw van de flat aan de Osdorper Ban, waar een sportschool in zit. Het stortte deels in. Er wordt met honden gezocht of er mensen onder het puin liggen.
De brand die ontstond, sloeg over naar het flatgebouw, en is onder controle. Zo'n 400 mensen zijn geëvacueerd. Vanwege instortingsgevaar is een specialistisch team ter plaatse.
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog even dit:
Het WK voetbal is gisteren officieel begonnen. Het Azteca-stadion in Mexico-Stad was het decor voor een spectaculaire openingsceremonie, die uit twee delen bestond, voorafgaand aan de openingswedstrijd tussen Mexico en Zuid-Afrika. Het hoogtepunt kwam van Shakira en Burna Boy. Zij zongen het officiële WK-lied Dai Dai (Come on, Come on).
Fijne dag!
Iran zegt tanker tegen te houden in Straat van Hormuz, VS haalt drones neer
12 juni 2026 04:35
Iran heeft een tanker tegengehouden die zonder toestemming door de Straat van Hormuz wilde varen. Dat melden Iraanse staatsmedia.
Volgens een Iraanse militaire bron wilde het schip de zeestraat passeren, maar moest het gehoor geven aan waarschuwingen van de Iraanse Revolutionaire Garde.
Iraanse media meldden eerder dat er explosies waren gehoord bij de havenstad Bandar Abbas. Staatspersbureau IRNA berichtte later dat daar geen ontploffingen waren gemeld, en dat de geluiden mogelijk verband hielden met militaire activiteit op zee. Ook bij Sirik, aan de Iraanse kust, zouden explosies zijn gehoord.
Het Amerikaanse leger zegt twee Iraanse aanvalsdrones te hebben neergehaald. Volgens een Amerikaanse bron van persbureau Reuters leek het erop dat Iran schepen in de Straat van Hormuz wilde aanvallen. Volgens de anonieme bron is scheepvaartverkeer door de Straat nog steeds mogelijk.
De militaire leiding in Iran meldde gisteren dat de zeestraat is gesloten voor onder meer olietankers en vrachtschepen. Schepen die toch proberen door te varen, zouden worden beschoten.
Onduidelijkheid over deal
Intussen heeft de Amerikaanse president Trump gezegd dat de VS en Iran mogelijk komend weekend een vredesakkoord sluiten waardoor de zeestraat weer opengaat. Hij zei te verwachten dat vicepresident JD Vance "de komende dagen" naar Europa kan afreizen voor een ondertekeningsceremonie. Trump heeft ook met de Israëlische premier Netanyahu gebeld over het mogelijke akkoord.
De president liet via zijn sociale platform Truth Social weten dat hij geplande aanvallen op Iran heeft laten annuleren omdat die de onderhandelingen in de weg staan.
Iran heeft niet bevestigd dat een akkoord aanstaande is. Een woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken zei gisteravond dat Iran nog geen definitieve beslissing heeft genomen over een mogelijke deal. Staatspersbureau Fars meldde eerder wel dat de kans op een deal "relatief" groot is, omdat de VS een conceptvoorstel van Iran zou hebben geaccepteerd.
Trump heeft de afgelopen maanden minstens 38 keer gezegd dat een deal met Iran dichtbij is.
Ariana Grande boos op Witte Huis vanwege nummer 'Bye' bij immigratievideo
12 juni 2026 03:11
De Amerikaanse popster Ariana Grande heeft bezwaar gemaakt tegen het gebruik van haar muziek bij een video over het strenge migratiebeleid van de regering-Trump. In die video, die door het Witte Huis is geplaatst op TikTok, zijn federale agenten te zien die mensen arresteren en boeien terwijl het nummer Bye van Ariana Grande klinkt.
"Gebruik mijn muziek alstublieft nooit in verband met deze barbaarse, onmenselijke, gruwelijke onzin", schreef de artiest volgens persbureau Reuters in een comment bij de post. Een woordvoerder van Grande bevestigt dat Grande die reactie heeft geplaatst, maar dat die comment "om wat voor reden dan ook" niet meer zichtbaar is. De eigenaar van een TikTok-account kan reacties verwijderen.
Het team van Grande probeert de muziek bij de video verwijderd te krijgen.
Rechtszaken aangespannen
Een woordvoerder van het Witte Huis heeft intussen gereageerd op de kritiek van Grande. "We zeggen het nog één keer: wat werkelijk barbaars, onmenselijk en gruwelijk is, zijn de criminele illegale vreemdelingen die onschuldige Amerikaanse burgers hebben verwond en vermoord", aldus Witte Huis-woordvoerder Abigail Jackson.
Het is niet voor het eerst dat Ariana Grande zich kritisch uitlaat over Trump. In 2025 deelde ze een post op Instagram waarin ze mensen die op Trump hadden gestemd vroeg of hun leven er beter op was geworden sinds hij aan de macht is.
Grande is ook niet de eerste artiest die zich beklaagt over het gebruik van haar muziek door de regering-Trump. Onder anderen Neil Young, John Fogerty, Phil Collins, ABBA, Panic At The Disco en de nabestaanden van Leonard Cohen, Tom Petty en Prince hebben daarover bezwaar gemaakt, en sommigen van hen hebben rechtszaken aangespannen.