Podcast De Dag: hoe Amerika de wapenvoorraden erdoorheen jaagt
11 augustus 2026 13:08
Volgens president Trump is er niets aan de hand, maar in Amerika zijn grote zorgen ontstaan over de Amerikaanse wapenvoorraden. In de oorlog met Iran zou er een groot deel doorheen gejaagd zijn. Van sommige wapensystemen is nog maar 20 procent over.
Luisteren?
Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.
"Deze hele hoge verbruikscijfers gaan je voorstellingsvermogen te boven", zegt defensiespecialst Patrick Bolder van het Haags Centrum voor Strategische Studies in de podcast. "We hebben niet eerder gezien dat een grootmacht als Amerika zich eigenlijk laat verleiden om zoveel wapens te gebruiken dat ze er kwetsbaar door worden." Volgens hem ligt een gebrek aan strategie in combinatie met de inzet van AI om oorlogsdoelen aan te wijzen ten grondslag aan het probleem.
Amerika-correspondent Sjoerd den Daas schetst hoe de Iran-oorlog steeds zwaarder op het presidentschap van Trump begint te drukken. Met de tussentijdse verkiezingen in zicht loopt de frustratie bij de president op, zegt hij.
Reageren? Mail dedag@nos.nl
Presentatie en montage: Elisabeth Steinz
Redactie: Max Smedes
Eindredactie: Judith van de Hulsbeek
Wethouder A'dam wist voor verkiezingen van explosieve stijging kosten IJ-brug
11 augustus 2026 12:17
De Amsterdamse wethouder Melanie van der Horst (D66) wist voor de gemeenteraadsverkiezingen af van de veel hogere kosten voor de geplande Oostbrug over het IJ. Ze deelde die informatie voor de verkiezingen niet met de raad, blijkt uit documenten die in handen zijn van AT5.
Dat de fiets- en voetgangersbrug duurder uit zou vallen dan de eerder geplande 325 miljoen, was algemeen bekend, maar Van der Horst wist als de verantwoordelijke wethouder voor maart 2026 al dat de kosten zouden oplopen tot 650 tot 850 miljoen euro. Ze nam lagere en achterhaalde bedragen mee in officiële documenten, schrijft de stadsomroep op basis van de stukken. De omroep vroeg de stukken op na een beroep op de Wet open overheid (Woo).
Intern kregen ambtenaren de definitieve raming rond 2 december in hun mailbox. Uit appverkeer blijkt dat zij daarvan schrokken. "Het valt niet mee", appte een ambtenaar, die de bedragen graag in kleine kring wilde houden. "Verder dan met deze mensen delen we hem dan voor nu nog even niet", appt de ambtenaar.
Voor onderhandelingen
Ambtenaren gaven de wethouder de keuze om de hernieuwde cijfers "voor of na de verkiezingen" openbaar te maken. Ook maakten ambtenaren duidelijk dat de nieuwe cijfers zeker voor de coalitieonderhandelingen gedeeld moesten worden. Anders kon er geen extra geld gereserveerd worden voor de brug.
Tijdens een overleg op 12 februari werd besloten om de oude, lagere bedragen te hanteren in de officiële investeringsnota. Volgens de politiek verslaggever van AT5 hadden partijen in Amsterdam juist campagne kunnen voeren op dit thema, maar moesten ze dat dus doen met onvolledige informatie. Volgens AT5 zouden debatten er "heel anders" hebben uitgezien.
Acht dagen voor de gemeenteraadsverkiezingen kreeg Van der Horst nog een presentatie met uitleg over de opbouw van de mogelijke bedragen (650 en 850 miljoen euro). Van der Horst was in die periode ook lijsttrekker van D66.
Uiteindelijk kwamen de nieuwe beramingen begin juni pas naar buiten. De gemeente en de Vervoerregio zouden op basis van de oude berekeningen elk circa 165 miljoen euro inleggen. De gemeente maakt honderd miljoen extra vrij. Het is nog de vraag of de Vervoerregio ook extra geld reserveert als de kosten oplopen tot 850 miljoen euro.
De nieuwe wethouder Verkeer en Vervoer Elise Moeskops (D66) is hierover in gesprek met de Vervoerregio. Van der Horst wil zelf niet reageren en verwijst naar Moeskops. Die benadrukt vooral dat de kosten "nog kunnen veranderen" en dat de raming niet definitief was.
Reactie wethouder Elise Moeskops
"Nadat het geld voor de Oostbrug in 2024 geregeld was via de voorjaarsnota, kon de onderzoeksfase en technische uitwerking van start gaan. Al snel bleek dat de kosten flink hoger zouden worden, onder meer door hogere kosten voor een diepere fundering en aanvaarbescherming. In de eerstvolgende voortgangsrapportage is gemeld dat de kosten zouden stijgen en dat de definitieve raming bij het definitiebesluit komt.
Sindsdien wordt er hard gewerkt aan de definitieve kostenraming, die zoals gebruikelijk bij het definitiebesluit aan de raad wordt voorgelegd. De voorlopige ramingen zijn nog erg onzeker met grote marges. Ook nu wordt er nog steeds gewerkt aan het technisch ontwerp, waardoor de kosten nog kunnen veranderen. Daarnaast is er de afgelopen tijd ook gekeken naar mogelijke besparingen en zijn second opinions en extern advies gevraagd. De raming is dus nog niet af en kon daarom nog niet naar de raad.
Pas begin volgend jaar zal de nieuwe raming bekend zijn. Ik heb toegezegd om na de zomer een brief te sturen over de kostenstijging zoals gecommuniceerd aan de onderhandelaars, deze wordt meegenomen in de voortgangsrapportage die in oktober komt."
Bijna alle oppositiepartijen hebben verontwaardigd gereageerd op het nieuws en een spoeddebat aangevraagd. Zeven partijen (Partij voor de Dieren, Volt, Ja21, Denk, Bij1, CDA en SP) hebben een gezamenlijke verklaring naar buiten gebracht waarin ze laten weten geschokt te zijn, maar nog geen definitieve conclusies te trekken. "De oppositie vindt dit schokkend omdat dit zeer schadelijk is voor het vertrouwen in het stadsbestuur en het functioneren van de raad", schrijven ze bij het verzoek om het debat. "Daarna trekken wij onze conclusies en bepalen wij het vervolg."
Syrische oud-dictator Assad bij verstek ter dood veroordeeld
11 augustus 2026 12:10
De Syrische oud-dictator Bashar al-Assad is in zijn thuisland bij verstek ter dood veroordeeld. De rechtbank acht hem schuldig aan oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. Assad was verantwoordelijk voor de dood van honderdduizenden Syriërs tijdens de burgeroorlog tussen 2011 en 2024.
Een speciale rechtbank van de overgangsregering van Syrië is dit jaar begonnen met het berechten van functionarissen uit het regime van de voormalige dictator. Ook zijn broer Maher kreeg de doodstraf opgelegd. Beiden verblijven voor zover bekend in Rusland, waar ze asiel kregen na hun vlucht uit Syrië eind 2024.
Dictator en val
Bashar al-Assad trad in 2000 aan als leider van het land en volgde zijn vader Hafez al-Assad op, die dat jaar was overleden en in 1970 een staatsgreep had gepleegd. Hafez al-Assad regeerde het land als politiestaat, waarbij tegenstanders van het regime, politieke opponenten en journalisten werden gevangengezet, gemarteld en vermoord.
Toen Bashar al-Assad aan de macht kwam werd gehoopt dat hij een vrijere staat zou leiden, maar na een jaar bleek al dat dit niet zo was. Andersdenkenden werden gearresteerd en tijdens de Arabische Lente in 2011 in Syrië werden protesten tegen het regime bloedig neergeslagen en demonstranten neergeschoten. Hierop volgde een burgeroorlog die het hele land jarenlang ontwrichtte en waarbij honderdduizenden mensen om het leven kwamen.
Hoewel Assad het land in 2024 grotendeels onder controle leek te hebben, rukte richting het einde van dat jaar de Syrische rebellengroep HTS op. Zij veroverden in december de steden Homs en Damascus, waarop Assad de stad en ontvluchtte en zijn regime instortte.
Band met Rusland
Ondanks de val van het regime van Assad, is Rusland een trouwe bondgenoot van Syrië gebleven. Zo zijn er al jaren Russische militaire bases in Syrië en ook nu er een nieuwe regering is blijven de banden hecht. Toen vorig jaar de voormalig rebellenleider en huidige president Ahmed al-Sharaa op bezoek bij Poetin was, zei hij dat wordt vastgehouden aan in het verleden gemaakte afspraken tussen beide landen. Vorige week kwamen de landen tot een nieuw akkoord over de Russische bases in Syrië.
Naast de jongere broer van Assad zijn ook andere functionarissen van het regime-Assad bij verstek ter dood veroordeeld. Zij zijn volgens de rechter schuldig aan onder meer moord met voorbedachten rade en marteling.
Daarnaast werd Assads neef van zijn moederskant Atef Najib ter dood veroordeeld. Hij wordt verantwoordelijk gehouden voor onder meer marteling en massamoord. Najib werd na de opstand van HTS in 2024 opgepakt en was wel aanwezig bij het voorlezen van het vonnis tegen hem en zijn neven.
Het is niet bekendgemaakt of de Syrische regering bij de Russische autoriteiten een uitleveringsverzoek gaat indienen voor de oud-dictator en zijn broer. Het is dan ook niet duidelijk of zij daadwerkelijk worden geëxecuteerd.
Correspondent Midden-Oosten Daisy Mohr:
"Gerechtigheid is cruciaal voor het nieuwe Syrië, maar er is nog een lange weg te gaan. Vanaf dag 1 na de val van het regime-Assad zijn mensen op zoek naar antwoorden en eerlijke rechtspraak. Lang niet iedereen zal uiteindelijk berecht kunnen worden maar kopstukken, zoals ook Atef Najib, zijn natuurlijk heel symbolisch.
Wel hoor ik hier in Syrië discussies over de doodstraf. Velen vinden dat een goed idee vanwege de misdaden waar deze mensen verantwoordelijk voor zijn. Anderen vinden juist dat het vanaf nu anders moet en dat de doodstraf daar niet bij past."
Veertien illegale mijnwerkers omgekomen in Zuid-Afrika, tientallen gewonden
11 augustus 2026 12:08
Veertien illegale mijnwerkers zijn in Zuid-Afrika in een verlaten mijnschacht in Nkaneng in het noorden van het land omgekomen. Ook werden tientallen anderen gewond aangetroffen, meldt de politie in een korte verklaring.
Er werden geen verdere details gegeven. Het medium Nova News zegt dat een rotslawine het ongeluk veroorzaakte. De Zuid-Afrikaanse site News24 schrijft dat de wanden van de mijn instortten terwijl een groep mijnwerkers ondergronds, illegaal, aan het werk was. De Zuid-Afrikaanse publieke omroep SABC meldt dat nog niet duidelijk is hoe de mijnwerkers zijn omgekomen.
Het ongeluk zou volgens de krant The Daily Maverick gisteravond hebben plaatsgevonden. De doden vielen in de buurt van de stad Rustenburg, op ruim 100 kilometer van Johannesburg, de grootste stad van het land.
Rustenburg is een belangrijk centrum voor de platinamijnbouw, een uiterst zeldzaam en kostbaar edelmetaal, in Zuid-Afrika.
Illegale mijnbouw groot probleem
Het probleem van illegale mijnbouw in Zuid-Afrika is al decennia hardnekkig. Tienduizenden niet-geregistreerde mijnwerkers zoeken onder de grond naar achtergebleven goud, platina en andere waardevolle mineralen.
Meestal trekken illegale mijnwerkers naar schachten die zijn verlaten door commerciële partijen en proberen vervolgens te winnen wat er nog over is. Vaak zijn mijnwerkers onderdeel van bendes, soms leidt dat tot gewelddadige confrontaties. Mijnwerkers staan bekend als zama zamas, wat vrij vertaald 'risiconemers' betekent.
Eind 2024 ontstond in de plaats Stilfontein een maandenlange patstelling rond een verlaten goudmijn. De politie omsingelde de mijn en beperkte de aanvoer van voedsel en water om de mijnwerkers te dwingen naar boven te komen. Wie naar buiten kwam, werd gearresteerd. Zeker 87 mensen kwamen om.
Ebola grijpt in Congo sneller om zich heen dan ooit, nu 2000 doden
11 augustus 2026 11:18
Volgens de laatste cijfers zijn er bij de ebola-uitbraak in het oosten van Congo zeker 2000 mensen overleden. De ziekte verspreidt zich in het land sneller dan ooit tevoren.
Inmiddels zijn 4381 bevestigde besmettingen geregistreerd, waaronder 2011 sterfgevallen.
Gisteren maakte de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) bekend dat ebola in februari al rondging in Congo, maanden voordat de uitbraak half mei officieel werd vastgesteld.
Mohamed Yakub Janabi, WHO-directeur voor Afrika, meldde dat sommige vroege patiënten ten onrechte de diagnose malaria of buiktyfus kregen. "We lopen daardoor achter het virus aan. Het virus is ons te snel af", zei hij.
Conflict en desinformatie
De epidemie is de op een na grootste ebola-epidemie ooit. Alleen de uitbraak in West-Afrika tussen 2014 en 2016 in Guinee, Liberia en Sierra Leone was groter. Toen vielen er volgens de WHO 11.000 doden en waren er 28.000 besmettingen.
Het dodental loopt nu sneller op dan tijdens voorgaande uitbraken. Dat komt mede doordat de zeldzame Bundibugyo-variant woedt. Daar is in tegenstelling tot de meer voorkomende Zaïre-soort nog geen vaccin of behandeling voor beschikbaar, al wordt daar wel hard aan gewerkt.
Wat de situatie nog verder bemoeilijkt zijn gewapende conflicten, overbelaste gezondheidshulpdiensten en desinformatie waarin wordt beweerd dat ebola niet bestaat. Het lukt daardoor niet goed om patiënten te isoleren, hun contacten op te sporen en de verspreiding in te dammen. Het werkelijke aantal besmettingen is daardoor vermoedelijk veel hoger dan officieel bekend is.
Ebola is een zeldzame zeer besmettelijke infectieziekte. Het virus veroorzaakt bloedingen in het lichaam en kan worden overgedragen via lichaamsvloeistoffen zoals bloed, sperma of braaksel.
Nederland stuurt tientallen militairen op oefening in Groenland
11 augustus 2026 11:00
Nederland stuurt tientallen mariniers naar Groenland om mee te doen aan een NAVO-oefening. Dat heeft Defensieminister Yesilgöz in het tv-programma Goedenavond Nederland gezegd.
Het was al bekend dat Nederland aan de internationale missie zou deelnemen, maar niet duidelijk was hoeveel mensen er begin september voor een paar weken naar Groenland gestuurd worden.
Yesilgöz meldde op televisie dat het om "enkele tientallen mariniers" gaat. Ze wil het exacte getal niet noemen, omdat de Russen volgens haar goed in de gaten houden "wie wat waar doet". Nederland stuurt ook "enkele vaartuigen".
'Niet vanwege Trump'
Volgens de minister van Defensie is de oefening belangrijk vanwege "de stijgende activiteit van de Russen en Chinezen" in het poolgebied en heeft die "niks te maken" met Trump.
De Amerikaanse president heeft een paar keer heeft gezegd Groenland te willen overnemen en heeft het nu opnieuw aan de stok met het eiland, dat een eigen status heeft maar deel uitmaakt van het koninkrijk Denemarken.
"Het is een NAVO-oefening", zegt Yesilgöz, "en in de NAVO zit ook Amerika". De Amerikanen doen weliswaar niet mee, maar het is wel "een gezamenlijke oefening".
Trump dreigde met sancties toen Nederland in januari aankondigde om met één militair mee te doen aan eerdere verkenningsoefening in het gebied, maar hij trok dat later weer in.