'Het meisje met de zaadjes in het haar' van Nancy Bosmans wint Thea Beckmanprijs
12 september 2026 12:59
Het meisje met de zaadjes in het haar van auteur Nancy Bosmans en illustrator Lisa van Winsen heeft de Archeon Thea Beckmanprijs gewonnen. Dat is de prijs voor het beste historische jeugdboek van het jaar.
Het boek van Bosmans gaat over slavernij en volgt daarbij het Ghanese meisje Yaa. Zij is ongeveer 4 jaar oud als ze samen met haar moeder en anderen uit haar dorp ontvoerd wordt door slavenhandelaars. Yaas moeder verstopt zaadjes uit hun thuisland in de vlechten van het meisje. Yaa plant de zaadjes stiekem, en voelt zich dan weer eventjes thuis.
Jeugdprijs
De Thea Beckmanprijs wordt ieder jaar uitgereikt in Museumpark Archeon in Alphen aan den Rijn aan het beste historische jeugdboek. De jury kijkt naar historische jeugdromans die zowel goed geschreven zijn als de lezer op geloofwaardige wijze meenemen naar het verleden. De winnaar ontvangt 1250 euro.
Naast de volwassen jury is er ook een jeugdjury bestaande uit twaalf kinderen. Zij reiken de Jonge Beckmanprijs uit. Een panel van jongeren kiest de winnaar. Die krijgt eveneens 1250 euro.
Dit jaar ging de Archeon Jonge Beckmanprijs naar het boek De Titanic en het raadsel van de Grote Omar van Lucinda Vos en Marlene Rebel. Het boek volgt een meisje en een jongen op het welbekende schip.
Thea Beckman
De prijzen zijn vernoemd naar schrijfster Thea Beckman (23 juli 1923 - 5 mei 2004). Zij is het bekendst door haar historische jeugdboeken zoals Kruistocht in Spijkerbroek. Dat boek won de Europese prijs voor het beste historische jeugdboek.
Weer brand in Bulgaarse wapenopslag, eigenaar eerder doelwit van Rusland
12 september 2026 12:02
Voor de tweede keer in korte tijd is er brand uitgebroken in een opslag van de Bulgaarse wapenfabrikant EMCO. Het vuur ontstond bij een loods bij de plaats Gorna Varpishta waar munitie en kruit ligt opgeslagen, de vlammen sloegen daarna over naar twee andere gebouwen.
Bij de brand vielen geen slachtoffers. Aanwezige bewakers konden op tijd wegkomen. De brandweer stuurde een noodmelding aan omwonenden, maar volgens een woordvoerder liep het nabijgelegen dorp geen direct gevaar.
Het is de tweede keer in korte tijd dat er brand uitbreekt bij een EMCO-complex: op 10 augustus werd al een munitieopslag bij de plaats Belitsa in de as gelegd.
Speculatie over Russische connectie
De oorzaak van beide branden is nog onduidelijk. Een EMCO-woordvoerder zei eerder dat bij de eerste brand een menselijke fout inmiddels wordt uitgesloten en het bedrijf meewerkt aan het verdere politieonderzoek.
In Bulgaarse media wordt gespeculeerd over mogelijke Russische betrokkenheid bij de branden. De afgelopen jaren werd Rusland vaker ervan beschuldigd heimelijke aanvallen uit te voeren op doelwitten in Europa, zoals de explosieven-drones die vorige maand bij een wapentransport in Leipzig werden gevonden.
In 2024 vaardigde Bulgarije al eens een arrestatiebevel uit tegen zes Russen die in het afgelopen decennium betrokken zouden zijn geweest bij aanslagen op EMCO. Tussen 2011 en 2020 gingen meerdere voorraden die bedoeld waren voor export naar Oekraïne in vlammen op.
Vergiftigd
Ook moesten eigenaar Emilian Gebrev, zijn zoon en een EMCO-leidinggevende in 2015 in het ziekenhuis worden opgenomen na een plotselinge verslechtering van hun gezondheid. Ze zouden zijn vergiftigd met een onbekend middel. Drie Russen worden daarvoor gezocht. Moskou ontkent betrokkenheid.
De Bulgaarse minister van Binnenlandse Zaken nam vanmorgen zelf een kijkje bij Gorna Varpishta, waar de brandweer nog steeds aan het blussen is. Hij zei tegen de pers dat uit voorzorg de controles en beveiliging bij soortgelijke bedrijven in het land zullen worden opgeschroefd. Hij voegde eraan toe niet te willen speculeren over de oorzaak: "We houden alle opties open en zullen alle theorieën zorgvuldig bestuderen".
'Enorme aanval'
In Oekraïne zelf zijn vannacht vier mensen omgekomen bij Russische aanvallen, rond de dertig personen raakten gewond. In Zaporizja kwamen een man en een vrouw om bij een drone-aanval in een woonwijk. In Kryvyi Rih werden twee werknemers gedood bij een aanval op een metaalbedrijf.
Havenstad Odesa werden vannacht ook geraakt door een volgens de autoriteiten "enorme aanval". Hier zouden zeker 28 mensen gewond zijn geraakt, onder wie bewoners van een woonflat waarvan de bovenste verdiepingen werden verwoest.
Rusland heeft de afgelopen weken de aanvallen op Oekraïne opgevoerd, zeker nu de verdediging van het land te wensen overlaat door munitietekorten. Moskou houdt - ondanks de vele burgerslachtoffers - daarbij vol militaire doelwitten te kiezen en te werken met "uiterst nauwkeurige wapens".
In Zaporizja en Kryvyi Rih zou vannacht de metaalsector doelwit zijn geweest die levert aan het leger, in Odesa ging het om de haveninfrastructuur die nodig is voor militaire bevoorrading.
Oekraïne kondigde op zijn beurt vanmorgen aan een belangrijke rubberfabriek in de Zuid-Russische stad Toljatti te hebben aangevallen. Hier zou synthetisch rubber worden gemaakt dat nodig is voor Russische raketten.
Defensie werkt door aan opkomstplicht bij onvoldoende militairen
12 september 2026 11:55
Als de internationale veiligheid verslechtert of als defensie er veel taken bijkrijgt, bijvoorbeeld van de NAVO, dan moet het mogelijk zijn bepaalde dienstplichtigen op te roepen. Defensie werkt daarom verder aan een zogenoemde selectieve opkomstplicht. Dat meldt staatssecretaris Boswijk van Defensie aan de Tweede Kamer.
Bij een selectieve opkomstplicht worden alleen dienstplichtigen opgeroepen die op dat moment volgens defensie nodig zijn. De opkomstplicht wordt wat Boswijk betreft opgedeeld in fases. Van het verplicht geven van informatie aan Defensie over je geschiktheid tot het verplicht deelnemen aan een keuring en het in dienst gaan als militair.
17-jarigen krijgen nu al een enquête van defensie toegestuurd die ze op basis van vrijwilligheid kunnen invullen. Daar worden vier fases aan toegevoegd die steeds verplichtender worden, afhankelijk van hoeveel en hoe snel defensie militairen nodig heeft. Naast vrijwillig de enquête invullen zijn dat verplicht de enquête invullen, verplicht reageren op een uitnodiging, verplicht meedoen aan een selectie, en als uiterste verplicht in dienst treden.
Zeer gevoelig onderwerp
Het is niet voor het eerst dat de selectieve opkomstplicht ter sprake komt. Boswijk heeft daar in maart van dit jaar al een debat over gevoerd met de Tweede Kamer. Daarin uitten onder andere Pro en de SP bezwaren. In zijn voortgangsbrief aan de Kamer noemt Boswijk het "een zeer gevoelig onderwerp" maar zegt dat het kabinet het niettemin nodig vindt.
Het uitgangspunt blijft dat defensie werkt met beroepsmilitairen aangevuld met reservisten, op basis van vrijwilligheid. Maar defensie moet zich voorbereiden op situaties dat dat niet meer voldoende is, zegt hij.
In Nederland bestaat nog steeds dienstplicht voor mensen van 17 tot 45 jaar. Maar dienstplichtigen worden niet meer opgeroepen, de opkomstplicht is sinds 1997 opgeschort. In de plannen van defensie wordt gewerkt aan nieuwe wetgeving als dienstplichtigen weer opgeroepen gaan worden.
Zo moeten jongeren de keuze krijgen wanneer ze hun dienstplicht vervullen. Niet meer verplicht vanaf 18 jaar, maar ergens tussen hun achttiende en zevenentwintigste. Die dienstplichtigen krijgen een opleiding van zes maanden: de Nationale Weerbaarheidstraining. In de nieuwe wetgeving worden ook regels opgenomen voor uitzonderingen, vrijstellingen en gewetensbezwaarden.
Positieve prikkels
Ook moet er nog uitgewerkt worden hoe de overheid reageert op mensen die geen gehoor geven aan hun oproep van defensie. Boswijk spreekt van "positieve prikkels, sancties, eventuele tegemoetkomingen, rechtsbescherming en de verwerking van persoonsgegevens". Wie weigert dienst te doen kan dus een straf krijgen.
Het wetgevingstraject en de organisatie rondom de selectieve opkomstplicht gaat jaren duren. Tot die tijd wil defensie met duidelijke opleidingstrajecten en meer oog voor persoonlijke voorkeuren, vaardigheden en opleidingswensen zo veel mogelijk vrijwilligers bereiken.
Boswijk zegt te begrijpen dat het nieuwe plan effect heeft op de samenleving. Daarom wil hij de komende tijd de maatschappelijke discussie voeren en in gesprek gaan met jongeren.
Eind september debatteert de Tweede Kamer verder over het onderwerp.
Vermoedens van sabotage bij ontspoorde trein in Noordwest-Frankrijk
12 september 2026 11:40
Bij de trein die gisteravond in het noorden van Frankrijk ontspoorde was waarschijnlijk sprake van sabotage. Dat melden gerechtelijke bronnen aan Franse media.
Bij de ontsporing tussen de steden Rouen en Caen raakten gisteren 44 mensen gewond. Een vrouw van 18 is er slecht aan toe en werd in kritieke toestand naar het ziekenhuis gebracht.
Bronnen meldden gisteravond al aan media dat er een metalen voorwerp op het spoor lag, waar de trein tegenaan was geknald. Nu zeggen ze ervan uit te gaan dat het voorwerp bij de plaats Oissel-sur-Seine opzettelijk is neergelegd. Het zou gaan om een stuk rails.
Wat het motief zou zijn, is nog niet duidelijk. Een verdachte is ook nog niet in beeld. Officieel moet uit onderzoek nog blijken of het stuk rails de oorzaak was van de ontsporing. Duidelijk is in elk geval dat de machinist niet onder invloed was van alcohol of drugs.
Vermogenden verdeeld over box 3-belasting: 'Mijn kijk is wel veranderd'
12 september 2026 11:26
Niet alleen binnen de politiek, ook daarbuiten is de discussie over de box 3-belasting weer opgelaaid. Vanaf 2028 zou er een nieuw systeem van belastingheffing ingaan op spaargeld, beleggingen en vastgoed, maar of dat doorgaat is onduidelijk. De coalitie is er nog niet uit.
Buiten Den Haag is de één blij met uitstel, de ander niet. Hoe kijken verschillende typen vermogenden naar de geplande wetswijziging en het uitstel daarvan?
Cryptobeleggers
Blij zijn bijvoorbeeld beleggers in crypto, met name vanwege de vermogensaanwasbelasting, zegt cryptobelegger Rob Duijvestijn. "Goed dat ze terug zijn naar de tekentafel, want met deze wet wordt risico nemen voor mij afgestraft in plaats van beloond."
Hoe wordt er belasting geheven in de nieuwe wet
De discussie over box 3 gaat over de manier waarop er belasting wordt geheven over de inkomsten die met vermogen worden verdiend.
De ene manier is via een vermogensaanwasbelasting. Dan betaal je elk jaar belasting over de winst die is gemaakt, ook als die nog 'vastzit' in bijvoorbeeld aandelen of crypto. Wie geen spaargeld heeft om die belasting te betalen, moet (een deel van) de aandelen of crypto verkopen.
De andere manier is via een vermogenswinstbelasting. Dan betaal je alleen belasting op het moment dat je je aandelen of vastgoed verkoopt. Het nadeel is dat belastingbetalers de verkoop van hun aandelen dan kunnen uitstellen en zo belasting kunnen ontwijken.
Duijvestijn is tegen de gekozen vorm in het nieuwe stelsel. Hij legt uit dat het voor hem als cryptobelegger ingewikkeld is om aanwasbelasting te betalen, omdat de cryptomarkt heel sterke stijgingen en dalingen van de koers kent.
"Je kunt 100 procent rendement maken, maar ook veel verlies. Als je het geld dan niet reserveert om de belasting tussendoor te betalen, kun je financieel in de problemen komen", zegt hij. "Wie in december een piek raakt en in het voorjaar een crash meemaakt, betaalt over winst die niet meer bestaat."
Vastgoedbeleggers
Vastgoedbeleggers, zoals verhuurders, zijn juist niet blij met het uitstel. Hoewel zij geen aanwasbelasting gaan betalen, zouden ze graag willen dat de nieuwe wet sneller ingaat. In box 3 betalen ze nu 36 procent belasting over een fictief rendement van 6 procent, maar het echte rendement is vaak veel lager.
Dat komt bijvoorbeeld doordat veel verhuurders hun huurprijzen door de Wet betaalbare huur niet konden verhogen.
Verhuurder Wim Steenks heeft de huur van zijn vastgoed niet kunnen verhogen, omdat zijn huurders er al ruim 50 jaar in zitten. Omdat hij sinds 2021 over een hoger fictief rendement betaalt van 6 procent levert hij meer in dan er aan huuropbrengsten binnenkomt.
Vastgoedbeleggers mogen op dit moment hun werkelijke rendement al doorgeven aan de Belastingdienst als ze denken dat dat lager is dan het fictieve rendement, maar de Belastingdienst rekent de woz-waardestijging van woningen ook mee als rendement. Omdat de huizenprijzen de afgelopen jaren alleen maar stegen, maakt Steenks op papier wel meer rendement.
"Als het leeg komt, verkoop ik het, want het kost me ieder jaar geld", zegt Steeks. Hij zou bij het belasten op werkelijk rendement, wat in het nieuwe stelsel gaat gebeuren, veel baat hebben. "Mits de kosten aftrekbaar zijn", zegt hij.
Pensioenbeleggingen
Een andere manier om pensioen op te bouwen, is door middel van beleggingen. Veel zzp'ers doen dat.
Dat kan via pensioenbeleggen bij een pensioenaanbieder, die dan geld voor je belegt op een aparte geblokkeerde pensioenrekening. Of je kunt het zelf beleggen via een gewone beleggingsrekening. Pensioenaanbieders zagen al een stijging in het aantal nieuwe klanten.
Petra van Rooijen is ondernemer en een van die zelfstandige beleggers die bij het nieuwe stelsel overweegt om over te stappen naar pensioenbeleggen. "Mijn kijk is wel veranderd door het nieuwe stelsel", zegt ze.
Ze is tegen de vermogensaanwasbelasting, omdat ze dan jaarlijks belasting moet betalen over koerswinsten die nog niet in geld zijn omgezet, omdat ze nog vastzitten in aandelen.
"Het voelt niet helemaal eerlijk om belasting te betalen over winst die alleen nog op papier bestaat. Daarnaast wil je je beleggingen juist zo lang mogelijk ongestoord laten groeien."
Als Van Rooijen ook zou gaan pensioenbeleggen, betaalt ze er pas belasting over als het pensioen wordt uitgekeerd. Daar staat tegenover dat ze de flexibiliteit kwijtraakt om het geld te kunnen opnemen voordat ze de pensioengerechtigde leeftijd bereikt.
"Die flexibiliteit was voor mij juist een belangrijke reden om niet voor pensioenbeleggen te kiezen, maar door het nieuwe stelsel gaat het belastingvoordeel van pensioenbeleggen voor mij zwaarder wegen dan voorheen."
Storing bij noodkanaal kustwacht, wel telefonisch bereikbaar
12 september 2026 10:29
Door een storing kan de Nederlandse Kustwacht geen gebruikmaken van de radiosystemen. Daardoor kunnen er geen (nood)berichten ontvangen of verzonden worden. De kustwacht is wel telefonisch bereikbaar.
Ook is het niet mogelijk om navigatieberichten te versturen of te ontvangen. Scheepsverkeercentrales zijn op de hoogte van het probleem en kunnen wel meldingen ontvangen.
Ook vrijwilligers van de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM) kunnen berichten via de radiokanalen ontvangen en doorzetten naar de kustwacht. Zij kunnen de kustwacht alarmeren bij een noodmelding en houden de schepen in de gaten, laat een woordvoerder van de kustwacht weten.
"Het Kustwachtvliegtuig vliegt boven de noordelijke Noordzee en de noodhulpslepers zijn op het water en luisteren mee met de radio", schrijft de kustwacht op de liveblog. Ook Duitse en Belgische kustwachten helpen mee door te luisteren op het noodkanaal. Zij zetten eventuele meldingen door.
Oorzaak onduidelijk
De storing begon vanochtend vroeg. Volgens een woordvoerder is het veroorzaakt door onderhoud. Het is nog niet bekend hoelang de storing gaat duren.
Het beheer van de kustwacht ligt bij het ministerie van Defensie. Monteurs van defensie werken aan een oplossing.