Eerste verhoordag coronacommissie: kijken met de kennis van nu of die van toen?
29 mei 2026 19:24
Wat had er in het begin van de coronacrisis anders gekund met de kennis van nu? En wat met de kennis van toen? Het waren centrale vragen op de eerste dag van de openbare verhoren van de parlementaire enquêtecommissie Corona.
Viroloog Marion Koopmans en oud-zorgminister Bruno Bruins werden gehoord over de maanden na het uitbreken van de pandemie, zes en een half jaar geleden. Het was een onzekere tijd waarin weinig bekend was, benadrukten beide getuigen. "Ik denk dat er bij elke uitbraak een fase is van weken of maanden waarbij je niet genoeg weet", zei Koopmans, die het spits afbeet.
In december 2019 kwam het virus op in de Chinese stad Wuhan, op 27 februari 2020 werd het eerst geval vastgesteld in Nederland. Twee weken later werden landelijke maatregelen afgekondigd, nadat een steekproef in Brabant had aangetoond dat er meer besmettingen waren dan gedacht.
Niet realistisch
Koopmans noemde het "niet realistisch" om al veel eerder maatregelen te nemen. Er was toen nog maar weinig bekend over het virus. Met de kennis van nu had het "in theorie" wel tot minder doden geleid, aldus Koopmans." Als je eerder bent, heb je minder verspreiding en minder doden."
Daarbij benadrukte ze wel dat ze sprak over die eerste fase van de pandemie. Of het uiteindelijk in het totale aantal coronaslachtoffers had uitgemaakt, is daarmee volgens haar niet gezegd.
Broeinest
Carnaval, kort voor de eerste lockdown half maart, bleek achteraf een broeinest van besmettingen. Maar destijds kwam het niet in het kabinet op om beperkingen te stellen aan de viering van carnaval, zei oud-minister Bruins in zijn verhoor. Toen het feest begon was er nog geen besmetting in Nederland vastgesteld, wel in andere Europese landen.
Eind februari 2020 maakte Bruins in een live-uitzending bekend dat er iemand in Nederland besmet was met het virus:
"Je moet je verplaatsen in de situatie van toen", aldus Bruins. "Dan zoek je naar maatregelen die goed zijn om de pandemie in te tomen. En je zoekt ook naar maatregelen om de samenleving niet onnodig te hinderen." Met de kennis van toen is het dus zo goed gegaan als kon, was eigenlijk zijn boodschap.
Bruins was de eerste maanden verantwoordelijk voor de bestrijding van de pandemie. Zijn aandacht lag vooral op het verzamelen en verspreiden van informatie over het virus waar nog zo weinig over bekend was. De Tweede Kamer moest wat hem betreft goed worden geïnformeerd "en via de Kamer de inwoners van Nederland".
'Smalle taakopvatting'
Op de vraag van de commissie of informatie vergaren niet een wat "smalle taakopvatting" was, antwoordde Bruins ontkennend. "Informatie verzamelen is altijd nodig als er moet worden gehandeld." Commissielid Dion Huidekooper vroeg meermaals wat voor beleid Bruins verder voerde, maar de oud-minister bleef herhalen dat hij vooral informatie verzamelde. "Ik wilde geen dingen bedenken."
Bruins trad 19 maart af omdat hij overwerkt was geraakt en was dus niet meer betrokken bij latere maatregelen en besluitvorming. Koopmans nog wel, als lid van het Outbreak Management Team.
De enquêtecommissie vroeg de viroloog naar de besluitvorming van toentertijd. "De discussie rondom de toegangsbewijzen was lastig", herinnerde Koopmans zich. Met het zogenoemde coronatoegansgbewijs kon je bijvoorbeeld een restaurant bezoeken. "Daar hebben we veel discussie over gehad."
Het kabinet nam doorgaans maatregelen op basis van het advies van het OMT. Die adviezen bevatten vaak pakketten aan maatregelen om verspreiding van het coronavirus te voorkomen. "In de beeldvorming was het vaak: het OMT beslist", zei Koopmans. "Maar het kabinet besliste, ook als veel adviezen werden overgenomen."
Viroloog Marion Koopmans vertelde de enquêtecommissie ook over de beschuldigingen en bedreigingen die ze via sociale media kreeg:
De enquêtecommissie wil nadrukkelijk lessen trekken voor de toekomst en dus keek Koopmans ook vooruit. Ze vindt dat Nederland niet genoeg doet om klaar te zijn voor een volgende pandemie. Als voorbeeld noemde ze ebola, "waar wij helemaal niks aan doen". Volgens haar neemt Nederland de uitbraak van het dodelijke virus in Congo niet serieus genoeg.
Het vorige kabinet bezuinigde 300 miljoen euro per jaar op de zogenoemde 'pandemische paraatheid', die was opgetuigd als reactie op de coronacrisis. Dit kabinet draaide die bezuiniging deels terug, waardoor er nu jaarlijks 177 miljoen euro beschikbaar is. "Vrij zuinig", oordeelde Koopmans.
Volgende week spreekt de commissie nog zes getuigen over het begin van de pandemie. Onder anderen toenmalig Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib, RIVM-directeur Jaap van Dissel en Pieter-Jaap Aalbersberg, de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid komen langs.
Uiteindelijk moeten ruim vijftig verhoren in negen weken leiden tot een eindverslag met lessen voor de toekomst.
Nieuwe trein naar Parijs, reis vanaf Amsterdam duurt ruim zeven uur
29 mei 2026 19:14
Er komt vanaf december een nieuwe treinverbinding naar Parijs. Vanuit Amsterdam vertrekt de trein dagelijks via Haarlem, Den Haag, Roosendaal, Antwerpen en Gent naar de Franse hoofdstad. De Nederlandse prijsvechter GoVolta gaat hiermee concurreren met Eurostar.
GoVolta kiest voor bestemming Gent in plaats van Brussel, omdat de Belgische hoofdstad al goed bereikbaar is via bestaande verbindingen, schrijft de Bredase spoorvervoerder. Gent had nog geen directe internationale treinverbinding met Parijs of Nederlandse steden.
Ook Den Haag krijgt met de nieuwe lijn een directe verbinding met Antwerpen en Parijs. Daarmee krijgt de stad weer een rechtstreekse internationale treinverbinding, nadat zij in 2009 haar positie op de Eurostar-lijn verloor aan Rotterdam.
De GoVolta-trein van Amsterdam naar Gare du Nord in Parijs doet er ruim zeven uur over; de terugreis duurt ongeveer een half uur langer. Daarmee zijn de reistijden niet te vergelijken met die van Eurostar, waarmee reizigers er rond de drie uur en twintig minuten over doen.
De goedkoopste tickets van GoVolta voor de verbinding Amsterdam-Parijs beginnen bij 19 euro. Voor verbindingen tussen Nederland en België, of tussen Frankrijk en België, zijn tickets verkrijgbaar vanaf 10 euro. In een trein is er plek voor 840 passagiers.
Direct en duurzaam
Medeoprichter Hessel Winkelman ziet als voordeel dat de treinen van GoVolta voor iedereen toegankelijk en betaalbaar zijn. "Reizigers kunnen tussen hoofdsteden reizen of kleinere steden ontdekken. Mensen in kleinere steden en landelijke gebieden krijgen eindelijk toegang tot een directe en duurzame internationale verbinding."
GoVolta kondigde afgelopen jaar aan ook treinreizen van Amsterdam naar Hamburg en Berlijn aan te bieden. Vanaf 1 juli gaat de prijsvechter zes keer per week naar Berlijn rijden, maar de treinen naar Hamburg worden geschrapt vanwege tegenvallende bezetting. Daarmee is GoVolta de enige concurrent van NS en Deutsche Bahn op de route Amsterdam-Berlijn.
Curaçao kleurt blauw voor historisch WK-avontuur: 'Even geen bomboshi en bringamentu'
29 mei 2026 19:11
Met een druk op de knop van premier Gilmar Pisas kleurde gisteravond het historische centrum van Willemstad blauw. De verlichting van de Handelskade, de Pontjesbrug en omliggende gebouwen was het officiële startsein voor het Blue Wave Festival.
Het driedaagse festival, vernoemd naar de bijnaam van het Curaçaose elftal, is de officiële opmaat naar het wereldkampioenschap voetbal, dat voor Curaçao op 14 juni begint met een wedstrijd tegen Duitsland.
Al vroeg in de avond stromen bezoekers toe naar Punda en Otrobanda, de twee stadswijken die samen het historische hart van Willemstad vormen. Overal verschijnen blauwe vlaggen, shirts en lichtprojecties. Op straat klinkt muziek, mensen dansen tussen de monumentale panden en toeristen mengen zich tussen lokale supporters. Het centrum is even één grote supporterszone.
Voor de meeste bezoekers draait het feest om meer dan voetbal alleen. In de straten overheerst vooral het gevoel dat Curaçao gezamenlijk geschiedenis schrijft. "Het feit dat wij als kleinste natie ooit meedoen aan het grootste podium in voetbal levert ons een vermelding op in het Guinness Book of World Records,", zegt een bezoeker. "Dat zegt al alles toch?"
Dat gevoel van nationale trots vormt ook de kern van het Blue Wave Festival. Volgens de organisatoren verandert Willemstad drie dagen lang in één grote viering van cultuur, sport en saamhorigheid. In het programma staan straatactiviteiten, concerten, kunstprojecten, jeugdvoetbal, een botenparade en een modeshow op de Pontjesbrug.
Premier Pisas speelt tijdens de openingsavond nadrukkelijk in op dat gevoel: volgens hem is "blauw nu in de mode". De wereld moet weten dat Curaçao meer is dan een stip op de kaart, het eiland is "de parel en het paradijs van het Caribisch gebied".
Die boodschap sluit aan bij wat onder bezoekers leeft. "Heel veel mensen wisten niets van Curaçao, maar nu weten ze dat wel", zegt een supporter in een Blue Wave-shirt.
Geen 150.000 bondscoaches
De WK-koorts wordt op Curaçao anders beleefd dan in Nederland, waar eindeloze discussies over opstellingen, selecties en tactiek de revue passeren. Op Curaçao draait het vooral om het gezamenlijke succes. "Iedereen samen. Dat is belangrijk", zegt een vrouw die geniet van de festiviteiten. "Geen gezeik, geen ruzie."
Dat gevoel van verbondenheid valt meerdere bezoekers op. "Iedereen is blij", zegt een supporter lachend op het Wilhelminaplein. "Geen bomboshi (gedoe), geen bringamentu (ruzie). Iedereen samen."
Operazangeres Tania Kross ziet dezelfde ontwikkeling. Zij treedt vanavond op tijdens het culturele programma van het festival. Volgens haar brengt de WK-deelname iets teweeg wat Curaçao zelden meemaakt. "Ik heb Curaçao nog nooit zo gezien, dat zoveel mensen bij elkaar komen en dan zo'n energie kunnen zetten in dezelfde doel."
Volgens de zangeres gaat het effect verder dan sport alleen. Zij ziet in de saamhorigheid rond het WK ook een voorbeeld voor andere maatschappelijke discussies op het eiland. "Als wij samen kunnen komen op zo'n onderwerp, kunnen we ook andere onderwerpen samenkomen."
Advocaat keert terug
Nederlandse voetbalanalisten mogen zich dan eerder hebben afgevraagd wat Curaçao eigenlijk op een WK te zoeken heeft, maar daar reageert Kross scherp op. "Je kan voetbalkenners hebben, maar dan ben je geen Curaçao-kenner. Dat is het verschil."
Toch kent de aanloop naar het WK ook onrust. Bondscoach Dick Advocaat nam ontslag daags voor de cruciale kwalificatiewedstrijd tegen Jamaica vanwege de gezondheid van zijn dochter. Er volgde een wekenlange discussie, vooral in de Nederlandse media. Sponsor Corendon stuurde aan op zijn terugkeer, terwijl de voetbalbond andere plannen had. Uiteindelijk keerde Advocaat toch terug, ten koste van Fred Rutten.
Tijdens de openingsavond van het Blue Wave Festival lijkt die discussie ver weg. Supporters hebben de oude bondscoach weer in hun armen gesloten. "Dick heeft ons zover gebracht. Hij hoort hier gewoon", zegt een van de bezoekers.
Op het Wilhelminaplein, tussen de blauwe vlaggen, muziek en feestende supporters, overheerst vooral trots. Voor even verdwijnen politieke discussies en economische zorgen naar de achtergrond. Curaçao beleeft een moment dat jarenlang onmogelijk leek: een klein Caribisch eiland dat zich samen opmaakt voor het grootste voetbalpodium ter wereld. "En dat moet de wereld weten", zo besluit premier Pisas, om daarna de stad in het blauw te zetten.
Maastricht: archeologische regels niet nageleefd bij opgraving 'vierde musketier'
29 mei 2026 19:02
De archeoloog die in een kerk bij Maastricht mogelijk het skelet vond van de beroemde Franse musketier D'Artagnan, heeft zich niet gehouden aan de regels die gelden bij zo'n opgraving. De gemeente Maastricht schrijft dat er daardoor informatie verloren is gegaan en identificatie significant moeilijker wordt.
Volgens de gemeente was er geen vergunning afgegeven voor de zoektocht en was die daardoor dus illegaal. Bovendien heeft archeoloog Wim Dijkman zich niet gehouden aan "de in de beroepsgroep geldende norm voor archeologische opgravingen". Op welke manier hij in de fout ging, schrijft de gemeente niet in het feitenrelaas.
Wel is volgens de gemeente duidelijk dat "er sprake is van een aanzienlijk verlies aan informatiewaarde" ten opzichte van een reguliere opgraving, "waardoor het nu veel meer moeite en tijd kost om deze vondst wetenschappelijk te duiden".
Verstoord
Gisteren meldde de regionale omroep L1 al de vele complicaties in het onderzoek die ontstaan zijn door het onzorgvuldig werken van de archeoloog. Volgens een anonieme bron die de omroep sprak, is meer dan de helft van het botmateriaal "verstoord" en daardoor onbruikbaar.
Dijkman zou de resten hebben aangeraakt, waardoor DNA-onderzoek moeilijker wordt. De bron zegt ook dat hij minder zorgvuldig werkte dan gebruikelijk bij archeologen: botresten werden afgevoerd in schepijsbakjes en Dijkman zou in het graf hebben gestaan bij het blootleggen van de de botten. "Hij stond letterlijk boven op het skelet, wie weet welke schade daardoor is aangericht", aldus de bron.
Lang onderzoek
Het skelet ligt op dit moment bij hogeschool Saxion in Deventer. Daar wordt onderzocht of het daadwerkelijk om de resten van d'Artagnan gaat, schrijft L1. "Dit proces is tijdrovend en leidt ertoe dat het lang duurt alvorens er resultaat gecommuniceerd kan worden", waarschuwt de gemeente
Tot de resultaten van het onderzoek bekend zijn, heerst er radiostilte. De gemeente waarschuwt dat de kans klein is dat er dan meteen harde uitspraken kunnen worden gedaan over de identiteit die toebehoort aan de botresten. Waarschijnlijk is vervolgonderzoek nodig.
Dijkman zei eerder tegen L1 dat hij voorlopig niet wil reageren. Hij wil eerst onderzoekers van Saxion spreken over "wat er aan de hand is". Saxion Hogeschool wil niet reageren op vragen over de staat van de resten.
Nationale held in Frankrijk
Het skelet werd begin februari gevonden in een kerk in Maastricht en de ontdekking werd wereldnieuws. Het zou mogelijk gaan om het graf van d'Artagnan. Deze graaf is een nationale held in Frankrijk en daarbuiten vooral bekend als de 'vierde musketier'.
Luchtfoto's onthullen groot kernwapencomplex in China: 'Land wil overlevingszekerheid'
29 mei 2026 18:08
In een afgelegen woestijn in de noordwestelijke regio Xinjiang bouwt China een groot militair complex voor het kernwapenprogramma van het land. Het bestaan ervan was al bekend, maar de grootte ervan en waarvoor het gebruikt kan worden, is volgens persbureau Reuters voor het eerst in kaart gebracht.
Het gaat om een gebied van honderden vierkante kilometers groot, is te zien op satellietbeelden die Reuters heeft geanalyseerd. Tussen de lanceersilo's van de kernraketten is een netwerk van bases opgezet.
Tim Sweijs van het The Hague Centre for Strategic Studie (HCSS) ziet dat het complex past bij China's inzet om het kernwapenarsenaal te moderniseren en uit te breiden. Het land wil gelijkwaardig worden aan kernmachten als Rusland en de VS, die volgens schattingen beide rond de 5000 kernkoppen hebben. China heeft er zo'n 600.
Kernraketopslag
In de buurt van het kernraketcomplex van Hami staan in totaal meer dan tachtig lanceerplatforms voor (nucleaire) raketten en luchtafweersystemen. De lanceerplatforms liggen in de buurt van geïsoleerde kernsilo's waar de belangrijkste Chinese kernraketten liggen opgeslagen.
Dicht bij de lanceerplatforms staan gebouwen waarin onder meer grote militaire voertuigen kunnen worden gestald en waar medewerkers van de Chinese defensie kunnen verblijven. Daarnaast liggen er wapenopslagplaatsen, bunkers en vliegvelden en is er een spoornetwerk. In mei en april waren er oefeningen met grote militaire vliegtuigen, zag Reuters.
China zegt al jaren dat het land nooit als eerste een nucleair wapen zal inzetten. "Het gaat om afschrikking, de mogelijkheid om aan te vallen als je zelf wordt aangevallen", duidt Sico van der Meer van Instituut Clingendael die strategie.
Dit complex past volgens beide experts bij een zogenoemde second strike capability: de mogelijkheid om terug te slaan bij een aanval. China maakt het moeilijker om alle nucleaire faciliteiten in een keer uit te schakelen, door in te zetten op de spreiding van dit soort silo's en kernwapens aan boord van bijvoorbeeld onderzeeërs.
"Het gaat om een honderden vierkante kilometers gebied, dus als een land als de VS China's capaciteit om raketten af te vuren wil raken, moeten ze een gigantisch gebied kapotschieten", zegt Sweijs. Ook Van der Meer ziet dat. "De silo's liggen verspreid over een gebied waarmee je niet met één kernbom alle opslagplaatsen kan opblazen."
Sweijs stelt dat China hiermee de drempel voor een verassingsaanval wil verhogen. "China denkt dat het hiermee grote stappen heeft gemaakt om een kans te hebben tegen landen als de VS, maar ook tegen landen in de regio."
In februari zei China dat het niet wil meedoen aan eventuele gesprekken over een nieuw kernwapenverdrag, dat toen afliep. "Peking wil niet gechanteerd of aangevallen kunnen worden en zeker weten dat het niet kwetsbaar is", zegt Sweijs. Daarmee creëert China ook bewegingsvrijheid om een invasie van Taiwan te starten, zonder dat de nucleaire dreiging van de VS daarboven hangt", zegt de HCSS-expert.
"Er spelen nog meer problemen met de VS, zoals de Zuid-Chinese Zee en de onvoorspelbaarheid en agressiviteit van Trump", zegt Van der Meer. "En China ziet ook Rusland niet per se als een goede vriend. Een Poetin in het nauw kan immers ook gekke sprongen maken".
Correspondent China Gabi Verberg:
"Het is niet de eerste keer dat China's nucleaire uitbreiding via satellietbeelden in de woestijn aan het licht komt. In 2021 ontdekten onderzoekers meer dan 100 nieuwe silo-bouwplaatsen nabij Yumen in de Gobiwoestijn. Kort daarna werd een nog groter complex in Xinjiang geïdentificeerd.
China stelt zelf dat deze uitbreiding niet draait om meer macht, maar om "overlevingszekerheid": het ontwikkelen van capaciteiten die volgens Peking nodig zijn om de nationale veiligheid te waarborgen. Die wordt door China als toenemend onder druk staand gezien. Volgens militaire experts hangt dit samen met de modernisering van Amerikaanse precisiewapens en raketafweersystemen, evenals de oplopende spanningen rond Taiwan, dat China beschouwt als een afvallige provincie en dus als een binnenlandse veiligheidskwestie.
China richt zijn zorgen vooral op de VS. Toen eerder dit jaar het laatste bilaterale verdrag dat de kernwapenarsenalen van beide landen beperkte afliep, gaf China vooral de Verenigde Staten de schuld van toenemende instabiliteit. Volgens Peking heeft het Amerikaanse beleid de VS "tot de grootste bron van onzekerheid gemaakt voor de internationale nucleaire orde", met gevolgen voor de wereldwijde strategische stabiliteit."
Zestal bekogelt moskee Rotterdam met bierflesjes en urineert tegen gebouw
29 mei 2026 17:42
Zes personen hebben afgelopen nacht de Mevlana-moskee in Rotterdam aangevallen. Ze hebben een mozaïekmuur vernield, bierflesjes richting het gebouw gegooid en tegen de gevel geürineerd, meldt de Islamitische Stichting Nederland (ISN), een moskeekoepel met 148 Turkse moskeeën. Op het moment van het incident waren er mensen aanwezig in het gebedshuis.
"De aanwezigen hoorden agressief geschreeuw en harde geluiden. Mede gelet op het huidige maatschappelijke klimaat en de toenemende agressie tegen moslims en moskeeën, voelden de bezoekers zich ernstig bedreigd en in het nauw gedreven", meldt de stichting.
Burgemeester Schouten heeft zich fel uitgesproken over de aanval. "Dit soort intimiderend en vernielzuchtig gedrag is volstrekt onacceptabel en staat haaks op de waarden van respect en vrijheid van godsdienst die wij in onze stad hooghouden."
Ze heeft contact gezocht met het bestuur van de moskee om haar steun te betuigen. Ook doet ze een oproep aan mogelijke getuigen: "Iedereen die iets gezien of gehoord heeft dat het onderzoek kan helpen, meld deze informatie aan de politie."
Niet direct ter plaatse
De ISN zegt een klacht te willen indienen tegen het handelen van de politie. Er kwamen namelijk niet meteen agenten op de melding af, omdat het incident "kennelijk niet als voldoende dreigend werd beoordeeld".
"Dit is een beslissing die ISN niet kan plaatsen", zegt de ISN-woordvoerder. "De veiligheid van bezoekers van gebedshuizen en het recht om ongestoord en zonder angst een geloof te kunnen belijden, dienen te allen tijde te worden beschermd."
Een woordvoerder van de politie bevestigt dat de politie niet meteen ter plekke wilde komen. Dat had te maken met de urgentie van de dreiging, legt hij uit. "Tijdens de melding gaven ze ook aan dat de verdachten op dat moment in een taxi stapten. Daarmee is de dreiging weg en wordt het een vernieling, en dus een andere prioritering van hoe we onze capaciteit inzetten."
Er zijn nog geen aanhoudingen verricht, "maar de daders staan goed op beeld", aldus de politie.