NCTV: overheden en bedrijven houden tempo online bedreigingen niet bij
6 november 2026 15:59
Nederlandse bedrijven, organisaties en overheden nemen maatregelen om de weerbaarheid tegen online aanvallen te verhogen, maar niet snel en stevig genoeg om het oplopende tempo van alle dreigingen bij te benen, signaleert de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Die noemt dat een "ernstig risico voor de nationale veiligheid".
Volgens de NCTV vergroot het de kans op "maatschappij-ontwrichtende spionage, datadiefstal, sabotage en uitval van digitale processen". De vraag is niet óf, maar wanneer het in Nederland misgaat.
Minister Van Weel van Justitie en Veiligheid roept naar aanleiding van het "zorgelijke" nieuwste rapport van de NCTV bedrijven en organisaties op de nieuwste technologie te gebruiken om hun netwerken effectief te verdedigen. "Sommigen zeggen dat er een cyberversie van 9/11 moet komen om ons allemaal wakker te maken", zei hij na afloop van de ministerraad. "Ik hoop het niet."
Cyberincidenten
NCTV Marc Kuipers schreef zijn jaarlijkse overzicht van de digitale dreigingen vóór de cyberaanval op Ahold Delhaize van vorige maand. Die kostte het supermarktconcern 200 tot 250 miljoen euro aan omzet en zorgde ervoor dat winkels met lege schappen te maken kregen en websites en apps dagenlang onbereikbaar waren. Dochterbedrijf Delhaize werd begin deze week opnieuw getroffen door een hack.
Er zijn volgens de NCTV inmiddels veel van dit soort "cyberincidenten", waarvan er een hele reeks in het rapport is opgenomen. In maart bijvoorbeeld drongen Russische staatshackers wereldwijd binnen in WhatsApp- en Signal-accounts van overheidsmedewerkers. Daarbij kregen zij ook toegang tot gevoelige informatie van Nederlandse ambtenaren.
Een maand later stalen kwaadwillenden bij een cyberaanval op de servers van de gemeente Epe de persoonsgegevens van vrijwel alle inwoners. In dezelfde periode was er een hack bij telecomprovider Odido, waarbij de gegevens van meer dan 6 miljoen (oud-)klanten werden buitgemaakt - een van de grootste Nederlandse datadiefstallen ooit.
Daarbij valt het Kuipers op dat, zelfs als er in dit soort gevallen losgeld wordt betaald door bedrijven, gestolen gegevens niet altijd worden gewist door de criminelen, terwijl dat wel was beloofd.
Basismaatregelen niet op orde
De Coördinator Terrorismebestrijding doet geen moeite zijn ergernis over de "tekortschietende weerbaarheid" van sommige Nederlandse (overheids)organisaties en bedrijven te verbergen. "Ondanks jarenlange waarschuwingen en concrete cyberincidenten heeft een deel de basismaatregelen niet op orde", constateert hij. En het komt ook nog altijd voor dat geconstateerde lekken te laat worden gedicht, "ondanks preventieve waarschuwingen".
De NCTV en de veiligheidsdiensten waarschuwden er eerder al voor dat AI het steeds eenvoudiger maakt gaten in computersystemen te vinden en grotere aanvallen te organiseren.
Aanvallers gebruiken kunstmatige intelligentie onder meer voor het ontwikkelen van malware, kwaadaardige software die is bedoeld om systemen te beschadigen of ontregelen. Ook maakt AI het makkelijker om tijdens de aanval de malware aan te passen en te verfijnen als dat nodig is om de beveiliging te omzeilen.
Steeds meer landen
Het is al langer bekend dat naast criminelen ook landen als Rusland, China, Iran en Noord-Korea heel actief zijn op dit gebied. De NCTV ziet dat inmiddels steeds meer andere landen dat soort programma's hebben of eraan werken.
Het probleem is op dit punt nog groter dan aangenomen, omdat van met name de Chinese operaties tegen Nederland maar een beperkt deel wordt opgemerkt en gecounterd.
Er zijn verschillende oorzaken dat de weerbaarheid hiertegen nog altijd niet op peil is, van een gebrek aan "bestuurlijke sturing" tot een gebrek aan geld en menskracht. Met name voor kleinere organisaties en bedrijven is dit een uitdaging.
Risico van de "scheefgroei" die zo ontstaat ten opzichte van de snel toenemende dreiging is dat het vertrouwen van burgers afneemt, is de vrees van de CNTV. Of dat er zelfs apathie ontstaat.
33 doden bij aanval rebellengroep Oost-Congo, ebola-patiënten op de vlucht
6 november 2026 15:42
Bij een aanval van gewapende militanten van de Allied Democratic Forces (ADF) in een dorp in het oosten van Congo zijn minstens 33 mensen om het leven gekomen. Volgens een lokale maatschappelijke organisatie werden daarbij huizen in brand gestoken en geplunderd.
"We hoorden kogelschoten en huizen op zo'n 50 meter afstand werden in brand gestoken", zegt de directeur van een lokaal ziekenhuis.
De aanval gebeurde in Cantine in de provincie Noord-Kivu. Inwoners van het dorp zijn naar andere delen van de provincie gevlucht. Onder de vluchtelingen zijn ook een ebola-patiënt en zo'n 180 mensen die mogelijk besmet zijn met het virus. Zij werden in het plaatselijke ziekenhuis verzorgd.
Vrees voor besmettingshaard
In de Democratische Republiek Congo is de op één na grootste grote ebola-uitbraak ooit aan de gang. De directeur zegt dat "hoge risico-gevallen en andere patiënten die werden gemonitord" zijn weggevlucht. "Onze zorg is dat wanneer mensen met een mogelijke ebolabesmetting vrij rondlopen, ze een besmettingshaard kunnen worden."
Tot nu toe zijn aan de ebola-uitbraak 5000 mensen overleden en raakten 10.000 mensen besmet met het virus. Deze week heeft de Wereldgezondheidsorganisatie het gebruik van twee nieuwe vaccins tegen de dodelijke Bundibugyo-variant goedgekeurd.
Militante groepen
Het gebied wordt ook al jaren geteisterd door verschillende militante groepen, waarvan er zo'n 100 in de regio actief zijn. ADF is een van oorsprong Ugandese militie die is ontstaan in de jaren 90 als verzetsbeweging tegen president Musenevi. Allied Democratic Forces heeft trouw gezworen aan de jihadistische groep Islamitische Staat en voert geregeld aanvallen uit in de grensregio.
De grootste rebellengroep in de regio is M23, die vermoedelijk gesteund wordt door Rwanda. M23 heeft in 2021 grote delen van Oost-Congo veroverd en nam begin 2025 de belangrijkste steden, Goma en Bukavu, in. In april hebben de rebellengroep en de regering van Congo een overeenkomst gesloten over het toelaten van humanitaire hulp.
Hogere straf voor doodrijden twee vrouwen en twee kinderen in Oud Gastel
6 november 2026 15:17
Een automobilist uit Roosendaal die vier jaar geleden twee kinderen en twee moeders doodreed heeft in hoger beroep een zwaardere straf gekregen. De 31-jarige Omar E. moet van het gerechtshof in Den Bosch zes jaar en acht maanden de cel in. Bij de lagere rechtbank kreeg hij eerder vier jaar cel opgelegd.
Het fatale ongeluk was in september 2022 in Oud Gastel, ten noorden van Roosendaal. De man reed in een gehuurde Mercedes ruim 150 kilometer per uur op een weg waar 50 de snelheidslimiet is.
Hij was aan het bumperkleven, haalde rechts in en gaf extra gas toen hij op het een kruispunt afreed waarvan de verkeerslichten oranje knipperden. Daar raakte hij met 95 kilometer per uur de flank van de stilstaande Toyota Yaris met daarin de twee vrouwen en drie kinderen. Alleen een kind overleefde het ongeluk. E. was niet onder invloed van alcohol of drugs.
Veel leed
Het gerechtshof legt een hogere straf op dan de rechtbank omdat er volgens het hof sprake is van "meerdaadse samenloop". Kort gezegd komt het erop neer dat het hof het de man zwaarder aanrekent dat er vier doden zijn gevallen.
"Ook de overlevende inzittende en alle nabestaanden heeft hij onbeschrijflijk veel leed toegebracht", aldus het hof. De automobilist kreeg ook een rijverbod van tien jaar, de maximumtermijn die kan worden opgelegd.
Het hof zegt dat de man geen verantwoordelijkheid heeft genomen voor het ongeluk. Omar E. geeft wel toe dat hij te hard reed, maar vindt dat de vrouw hem voor had moeten laten omdat hij op een voorrangsweg reed.
Het gerechtshof en eerder ook de rechtbank gingen daar niet in mee en oordeelden dat het ongeluk kwam door het gevaarlijke rijgedrag van de man. Bij wie dat anders ziet, is volgens het hof sprake van "een fundamenteel gebrek aan inzicht of een ontkenning tegen beter weten in".
Niet de eerste keer
Het was voor Omar E. niet de eerste keer dat hij in het verkeer in de fout ging. In 2020 raakte hij zijn rijbewijs kwijt nadat hij op de A16 was betrapt op het rijden van 183 kilometer per uur waar hij maximaal 100 mocht. Nog geen jaar later moest hij voor een snelheidsovertreding 1750 euro betalen.
Podcast De Dag: Het spel van de game-componist
6 november 2026 15:13
Deze week kwam een nieuwe versie uit van een van de populairste games ooit gemaakt: Zelda, Ocarina of Time. En later deze maand kunnen liefhebbers na jaren wachten eindelijk de gameconsole aanslingeren voor GTA VI, de grootste game-release ooit.
Bij die spellen hoort onlosmakelijk muziek. Soundtracks, waar steeds meer aandacht en waardering voor is. Zo is volgende week de Gamemuziek Top 50 te horen op de zender NPO Klassiek. De muziek wordt als plaat uitgebracht en je kunt steeds vaker naar concerten waar de muziek uit games live wordt uitgevoerd.
Luister hier:
Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.
In de podcast vertelt game-componist Jonathan van den Wijngaarden over de kracht van deze soundtracks, wat ze met je doen als speler en waarom ze niet beperkt blijven tot de games zelf. Vanuit zijn studio laat hij horen hoe je zulke muziek maakt.
Reageren: mail naar dedag@nos.nl
Presentatie & montage: Mattijs van de Wiel
Redactie: IJsbrand Terpstra
Eindredactie: Rosanne Sies
Keniaanse sekteleider krijgt 200 jaar cel voor uithongeren 190 kinderen
6 november 2026 15:08
De Keniaanse sekteleider Paul Mackenzie is veroordeeld tot een gevangenisstraf van 200 jaar voor de moord op 190 kinderen en een volwassene. De kinderen werden op zijn bevel uitgehongerd en begraven in een bos. Mackenzie wordt gelinkt aan de massamoord op meer dan 400 mensen.
Ook 28 andere leden van de sekte van Mackenzie zijn veroordeeld. Dit zijn onder meer bewakers die zijn regels handhaafden en mensen die hielpen bij het graven en verbergen van de massagraven. Op één na hebben alle veroordeelden de beschuldigingen ontkend. Volgens hen hebben ze niemand ergens toe gedwongen. Eén veroordeelde heeft wel bekend.
Mackenzie werd na een tip van een mensenrechtenorganisatie in april 2023 aangehouden. In de weken daarna ontdekte de Keniaanse politie massagraven met 400 lichamen.
Van 101 van de 191 onderzochte slachtoffers kon de doodsoorzaak niet worden achterhaald, als gevolg van de staat van ontbinding van hun lichaam. In de meeste overige gevallen is de doodsoorzaak uithongering. In sommige gevallen was het verstikking, wurging of traumatisch hoofdletsel. Het onderzoek naar de overige slachtoffers die zijn gevonden in de massagraven loopt nog.
Doomsday-beweging
Mackenzie was de leider van een doomsday-beweging, een religieuze stroming die gelooft dat het einde der tijden nabij is. Hij haalde zijn volgelingen over hun kinderen uit te hongeren "zodat zij Jezus eerder konden ontmoeten".
Volgelingen die tegen zijn bevelen ingingen, werden gemarteld en in sommige gevallen gewurgd. De kinderen stierven tussen januari 2021 en september 2023 in het Shakahola-woud in Kenia.
Medische behandelingen waren niet toegestaan, dat zou "een instrument van Satan" zijn. Mackenzie liet zichzelf wel behandelen, blijkt uit de verklaring van een getuige. "Hij zei dat ze zichzelf moesten uithongeren vóór het einde van de wereld, en dat hij de laatste zou zijn en de deuren zou vergrendelen."
Tijdens de rechtszaak verklaarde een andere getuige dat een moeder haar pasgeboren kind geen borstvoeding mocht geven. De baby stierf daardoor twaalf dagen later.
'Koel en berekend'
De moorden waren volgens de rechter "koel en berekenend". Volgens haar toonden de schuldigen geen genade. Uit onderzoek bleek dat er voedsel en water in het kamp aanwezig was.
De rechter oordeelde dat de kinderen opzettelijk zijn uitgehongerd en verwerpt het verweer dat zij vrijwillig stierven. Baby's, peuters en kleuters kunnen geen toestemming geven, en kinderen tussen de zes en tien jaar konden de gevolgen niet overzien, aldus de rechter.
Tijdens de strafuitspraak glimlachte Mackenzie vaak, schrijft persbureau Reuters. Ook was hij regelmatig in gesprek met zijn assistent-predikant, die zelf is veroordeeld tot 160 jaar cel.
Er lopen nog twee andere rechtszaken tegen Mackenzie. Daarin wordt hij beschuldigd van terrorisme, kindermishandeling en marteling.
Kabinet wil meer met AI, maar Nederland zal afhankelijk blijven
6 november 2026 14:22
Nederland moet zich meer mengen in de wereld van AI, maar we zullen altijd afhankelijk blijven van andere landen. Dat staat in de visie die staatssecretaris Aerdts van Digitale Economie en Soevereiniteit vandaag openbaar heeft gemaakt.
"Volledige onafhankelijkheid", is volgens Aerdts niet het doel, omdat het niet realistisch is. "De grondstoffen, de chips, de software, dat kunnen we niet allemaal alleen doen als Nederland."
Waar het kabinet op inzet is genoeg "kennis en capaciteit" om belangrijke technologie te kunnen blijven gebruiken en "zelf onze keuzes te kunnen blijven maken". Het streven is daarbij dat Nederland niet afhankelijk is van "van één land, één bedrijf, één speler".
Meeste rekenkracht
Vooral Amerikaanse en Chinese bedrijven bepalen de razendsnelle ontwikkeling van AI. "Zij beschikken over het meeste geld, de grootste modellen en de meeste rekenkracht." Maar het kabinet wil dat Nederland en Europa een been bijtrekken.
In de AI-visie staat het belang om zoveel mogelijk in EU-verband te doen of met andere "betrouwbare partners". Daarbij noemt Aerdts onder meer Singapore, Zuid-Korea, Japan en Canada.
Het is voor het kabinet tegelijk duidelijk dat samenwerking met de Verenigde Staten en China onvermijdelijk is. Daarom wil het dat Nederland en de EU "werken aan stabiele en voorspelbare relaties" met die grootmachten.
Wat is AI?
AI staat voor Artificial Intelligence (kunstmatige intelligentie dus). En het gaat om (computer)systemen die hun omgeving analyseren en in meer of mindere mate zelfstandig iets kunnen doen om doelen te bereiken. Niet alleen de denkkracht is hierbij van belang, maar ook de mogelijkheid om te leren en zelf beslissingen te nemen.
Om mee te blijven doen, moet Nederland zelf nog meer inzetten op de industrie, stelt de D66-staatssecretaris. Ze heeft het daarbij onder meer over ASML en over andere bedrijven in de regio Eindhoven die bezig zijn met het ontwikkelen van AI-gestuurde robots.
Wat er vooral moet gebeuren, vindt Aerdts, is randvoorwaarden scheppen voor bedrijven hier om AI te ontwikkelen. Dat gaat dan bijvoorbeeld om het verbeteren van het investeringsklimaat en duidelijke wetten en regels.
Datacenters
Het kabinet trekt er overigens nauwelijks geld voor uit om dit allemaal kracht bij te zetten. Aerdts schrijft in haar visie over 120 miljoen euro voor een Europees AI-project. In AI gaan wereldwijd honderden miljarden om.
Binnen het kabinet wordt nog nagedacht over "ruimte voor rekenkracht", oftewel het bouwen van datacenters. Die zijn nodig om AI, dat veel rekenkracht nodig heeft, mogelijk te maken.
Maar de aanleg ervan ligt gevoelig, omdat datacenters veel water en stroom gebruiken. En beide zijn niet oneindig beschikbaar in Nederland. Het nadenken hierover is dus nog niet klaar; begin volgend jaar wil Aerdts meer duidelijkheid hebben over "AI-infrastructuur".
Tandeloze tijger
Volt-leider Dassen, die zich in de Tweede Kamer veel bezighoudt met het onderwerp, is kritisch dat het kabinet nu 'slechts' met een visiestuk komt. "Ik verwacht van het kabinet dat er ook echt plannen zijn. Dit is een tandeloze tijger."
Volgens hem is het tekenend dat er niet echt geld wordt uitgetrokken. "AI zou topprioriteit moeten zijn. Dat is het niet als er geen budget is", zegt Dassen. "We hebben geld nodig om te zorgen dat we meekunnen in de wereldwijde strijd die nu gaande is."