Podcast De Dag: de lange arm van de Iraanse ex-kroonprins
25 april 2026 07:07
Afgelopen zondag zond Nieuwsuur een reportage uit over intimidaties en bedreigingen in naam van aanhangers van Reza Pahlavi, de zoon van de verdreven Iraanse sjah. Hij woont momenteel in de Verenigde Staten, maar zou graag een rol spelen in een toekomstig Iran, mocht het huidige regime vallen. Iraniërs buiten Iran die zich niet achter hem scharen worden ervan beschuldigd dat ze handlangers van het regime in Teheran zijn. Namen en foto's worden gedeeld in Telegram-appgroepen met soms doodsbedreigingen als gevolg. Ook 'offline' worden critici van Pahlavi belaagd.
Na de uitzending stroomde de mailbox van Nieuwsuur vol met kritiek, en ook dát is veelzeggend. Maker Jan Eikelboom vertelt in de podcast hoe zijn onderzoek tot stand kwam, wat hij blootlegde en hij reageert op de kritiek van de Pahlavi-aanhangers.
Hier te luisteren:
Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!
Reageren? Mail dedag@nos.nl
Presentatie en montage: Mattijs van de Wiel
Redactie: Judith van de Hulsbeek
Veertigste verjaardag van .nl: 'Het is een beetje uit hand gelopen'
25 april 2026 06:46
Vandaag bestaat het .nl-domein veertig jaar. Op 25 april 1986 werd de aanvraag hiervoor goedgekeurd.
De grondlegger van deze landcode op internet was Piet Beertema, die op dat moment als systeembeheerder werkte bij het nationale onderzoeksinstituut Centrum Wiskunde & Informatica (CWI). Vanwege zijn gezondheid geeft de 82-jarige Beertema geen interviews, maar vijf jaar geleden vertelde hij in de podcast 35 jaar .nl over het ontstaan.
"Ik heb een keurige aanvraag opgesteld", zei hij destijds over zijn verzoek om te starten met .nl. "Ik was echt verbijsterd toen ik twee weken later een mailtje kreeg: 'Goedgekeurd, ga je gang maar.'"
Binnen het .nl-domein registreerde Beertema als eerste de website cwi.nl, voor zijn eigen werkgever. "Dat wekt natuurlijk geen verbazing." Inmiddels zijn er meer dan 6 miljoen .nl-domeinnamen geregistreerd. Daarmee is Nederland vierde op de wereldwijde ranglijst van landendomeinen.
Begin jaren 80 bestond al wel een aantal internetdomeinen, zegt Teus Hagen. Hij was in de jaren 80 bij het CWI de leidinggevende van Piet Beertema. "Je had .edu voor onderwijs, .gov voor de overheid en .com voor commerciële zaken. Maar wij vonden dat het te veel gericht was op de Verenigde Staten."
Hagen, Beertema en hun collega's begonnen daarom na te denken over geschikte internetdomeinen voor Europa. "Op een bierviltje schreven we toen .nl en .be", zegt Hagen. "Dat was gebaseerd op de landcodes op kentekenplaten."
Sommige Europese landen hadden op het nummerbord slechts één letter, zoals Duitsland. Maar dat moesten er bij de domeinen twee worden, bedachten de mannen.
Kracht van eenvoud
Nederland was een van de eerste landen in Europa met een eigen domein. Beertema maakte daarom een "doe-het-zelf-pakketje" voor andere landen. "Sommige waren wat trager dan andere, maar binnen een jaar, hooguit twee jaar hadden alle aangesloten landen hun domein."
De kracht van het systeem zit hem in de eenvoud, betoogde Beertema in de podcast. "Beter kon je het niet opzetten, want je deelt het in stukjes op en draagt de verantwoordelijkheid over."
In de eerste jaren deed Beertema het beheer van .nl helemaal zelf. "Hij besliste welke naam gebruikt kon worden", zegt Hagen. In het begin was dat nog wel te doen, "want het begon heel klein".
Maar in de loop der jaren werd dat steeds ingewikkelder. "Hij moest bijvoorbeeld vechten met verschillende mensen die allemaal zeiden dat ze Philips heetten. Dat is een worstelpartij die je niet in je eentje kan doen."
'Beetje uit de hand gelopen'
In 1996 kwam daar een einde aan. Toen werd de Stichting Internet Domeinregistratie Nederland (SIDN) opgericht. Die is sindsdien verantwoordelijk voor aanvragen voor een nieuw internetadres binnen het .nl-domein.
In het eerste jaar ging Beertema nog steeds over de toekenning van domeinnamen. Hij heeft in totaal zo'n 10.000 url's geregistreerd, weet de SIDN. Maar vanaf de jaren 90 ging het snel met de internetadressen in Nederland. In 2003 waren het er ruim 1 miljoen. Dat groeide daarna verder naar 4 miljoen in 2010, 5 miljoen in 2012 en in 2020 werd de grens van 6 miljoen gepasseerd.
"Het is een beetje uit de hand gelopen, mag ik wel zeggen", aldus Beertema. Ook Hagen is nog steeds trots op de vondst van het .nl-domein. "Op elke vrachtwagen zie ik mijn handtekening staan."
Opnieuw droog voorjaar, terwijl bodem nog niet is hersteld van droog 2025
25 april 2026 05:41
Zonnig, al best warm en vrijwel geen regendruppel te bekennen. Voor het tweede jaar op rij is het voorjaar opvallend droog in Nederland. In sommige delen van het land worden zelfs al de eerste sproeiverboden voorbereid. En het is pas eind april.
Net als vorig jaar loopt het neerslagtekort dit voorjaar rap op, vertelt klimaatwetenschapper Lone Mokkenstorm van het KNMI. Het tekort is nu zo'n 50 millimeter. Mokkenstorm: "Als je kijkt naar de metingen sinds begin april, dan zitten we op dit moment op de 5 procent droogste jaren. En de verwachtingen laten wel zien dat dit gaat doorzetten en er zelfs nog wat bovenuit zal steken."
Die droogte in het voorjaar is geen incident meer, ziet hydroloog Inge de Graaf van Wageningen University & Research (WUR). "Wat we over de afgelopen jaren zien, is dat we steeds vaker in die droge voorjaren komen. Dat is het effect van klimaatverandering, die extremen komen steeds vaker voor."
Het gemiddelde neerslagtekort in Nederland:
Doordat er vrijwel geen neerslag valt, het zonnig is en er een windje staat is er veel verdamping en neemt het neerslagtekort dus toe. Maar de droogte die nu in de bodem te zien is, is ook de droogte van vorig jaar. Afgelopen winter heeft het niet veel geregend, waardoor de bodem niet heeft kunnen herstellen.
Hoewel februari vrij normaal was qua neerslag, waren delen van maart ook al droog, ziet Mokkenstorm van het KNMI. "En als we naar april kijken, zie je dat we de hele maand bijna geen neerslag hebben gehad. Het is best wel extreem geweest tot nu toe. Je hebt echt een paar weken normale hoeveelheden neerslag nodig om dat weer te compenseren. Een weekje regen gaat geen zoden aan de dijk zetten."
Tekort niet aangevuld
Dat geldt al helemaal voor de diepere lagen van de grond. "De bovenlagen worden natuurlijk wel nat van de regen, maar dat is niet genoeg om de diepere lagen en het grondwater te bereiken", aldus De Graaf. Dat probleem ziet ze bijvoorbeeld op de hoge zandgronden in Oost- en Zuid-Nederland, waar de grondwatertekorten van 2025 nog niet zijn aangevuld.
Dat zal merkbaar zijn in de natuur en de landbouw, verwacht de hydroloog. "De impact valt nu nog mee, maar de watervraag van gewassen is bijvoorbeeld al vrij hoog. We verwachten ook dat er dus eerder een behoefte zal zijn aan irrigatie."
En dat is waarschijnlijk al snel te zien aan het groen buiten. "Er zit niet echt neerslag in de voorspellingen, dus dan droogt het allemaal uit en en dan zijn het de grassen, die ondiep wortelen, die als eerste geel gaan verkleuren", vertelt De Graaf. Daarnaast ziet het KNMI ook dat het risico op natuurbranden al redelijk groot is.
Weinig regen te verwachten
Of de komende maanden minder droog zullen verlopen, is nog onduidelijk. In de regel wordt de zomer heter en droger na een droog voorjaar, omdat er dan minder water in de bodem zit en dus minder verdamping en afkoeling mogelijk is. Maar hoe dat nu uitpakt, is nog niet duidelijk. Het KNMI experimenteert met seizoensverwachtingen, maar het blijft lastig om ver vooruit te kijken. In de komende twee weken valt in ieder geval weinig regen te verwachten.
De Graaf verwacht niet dat de rest van het jaar zo extreem wordt als in 2025, toen het de op twee na droogste lente was sinds ten minste 1906. "De vooruitzichten wijzen opnieuw op droogte, maar waarschijnlijk minder extreem dan vorig jaar. Door lage grondwaterstanden is het systeem wel kwetsbaar, maar onze modellen laten voor de afvoeren voorlopig vooral een milde droogte zien, al zit daar onzekerheid in."
Toch is ze te spreken over de voorbereidingen op sproeiverboden die al in delen van Nederland worden getroffen. "Ik denk dat het heel slim is dat daar nu al over wordt nagedacht. Dat is wel een ontwikkeling van de laatste jaren, in reactie op de droogte die we hebben gezien. En dat moet ook. In een veranderend klimaat moeten we ons ervan bewust zijn dat we hiermee gaan leren leven."
WHO: nieuwe behandeling tegen malaria voor baby's goedgekeurd
25 april 2026 04:39
De eerste malariabehandeling speciaal voor pasgeborenen is goedgekeurd. Dat meldt de Wereldgezondheidsorganisatie van de Verenigde Naties (WHO). Het gaat om een middel tegen de tropische ziekte dat specifiek bedoeld is voor baby's met een gewicht van tussen de twee en vijf kilo.
Malaria wordt verspreid door muggen en is vooral in Afrika een van de dodelijkste ziektes. In 2024 waren er ruim 280 miljoen infecties en stierven er 610.000 mensen aan malaria, iets meer dan het jaar daarvoor. Het merendeel van de dodelijke slachtoffers is jonger dan 5 jaar.
Tot nu toe werden baby's met malaria behandeld met medicijnen die eigenlijk bedoeld zijn voor oudere kinderen. Door deze medicatie te gebruiken was er bij de baby's en pasgeborenen een verhoogd risico op een foute dosering, vergiftiging en bijwerkingen.
'Uitroeien malaria geen droom meer'
Nu het medicijn is goedgekeurd, kan het worden ingekocht door publieke instanties, zegt de WHO. De directeur van de gezondheidsorganisatie spreekt van "een belangrijke stap voorwaarts" in de strijd tegen malaria. "Eeuwenlang heeft malaria kinderen van ouders afgenomen, maar vandaag verandert dat", zegt hij.
Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie kan deze goedkeuring betekenen dat de circa 30 miljoen baby's die in malariagebieden in Afrika worden geboren, beter worden geholpen. "Het uitroeien van malaria is geen droom meer, maar een reële mogelijkheid", aldus de WHO-directeur.
Naast de malariabehandeling, zijn er ook nieuwe tests goedgekeurd. Die kunnen de tropische ziekte beter diagnosticeren dan tests die voorheen werden gebruikt.
Het is geen toeval dat de Wereldgezondheidsorganisatie vandaag aankondigt dat het medicijn is goedgekeurd. Jaarlijks op 25 april is het Wereld Malaria Dag, die bedoeld is om aandacht te vragen voor de bestrijding van de tropische ziekte.
Minutenwijzer klok Domtoren teruggehangen na valpartij
25 april 2026 01:36
De Domtoren in Utrecht geeft aan alle kanten weer de juiste tijd aan, want de minutenwijzer die in januari naar beneden viel is teruggeplaatst. Hij is gisteren bevestigd en extra goed vastgemaakt.
Het was een flinke klus om het gevaarte naar boven te krijgen. De wijzer van zeventig kilo zwaar en twee meter lang, werd via de trap 55 meter omhoog getild. Daar werd hij bevestigd aan de wijzerplaat, ging het bubbelplastic eraf en draaide hij een proefrondje om te zien of hij de andere wijzer niet zou aantikken.
Verkreukelde wijzer
De minutenwijzer viel in januari naar beneden aan de westkant van de Domtoren. Niemand raakte gewond, want hij viel op een lagere verdieping van de toren. Wel raakte de wijzer beschadigd. "Hij was wel wat verkreukeld. Het is rood koper. Dat is goed bewerkbaar materiaal, dus dat hebben we hersteld en opnieuw verguld", zegt de reparateur bij RTV Utrecht.
Ondanks minutieus onderzoek is er geen definitieve oorzaak van de valpartij vastgesteld. De gemeente noemt het aannemelijk dat de moer die de wijzer aan de as moet bevestigen, onvoldoende geborgd was en de wijzer daardoor loskwam. De moer is nooit teruggevonden.
De reparateur heeft de moeren bij alle wijzers extra vastgedraaid. "Met een boutje er dwars doorheen, zodat hij er nooit meer vanaf kan lopen. Dat hebben we aan alle vier de kanten voor de zekerheid gedaan."
Excuses ChatGPT-baas voor niet waarschuwen over vrouw die bloedbad aanrichtte
25 april 2026 00:59
Sam Altman, de topman van technologiebedrijf OpenAI, heeft in een brief zijn excuses aangeboden omdat zijn bedrijf de politie niet heeft ingelicht over het online gedrag van een vrouw die in februari acht mensen doodschoot in de Canadese provincie British Columbia.
De 18-jarige Jesse van Rootselaar richtte op 10 februari het bloedbad aan in de plaats Tumbler Ridge. Ruim een half jaar daarvoor werd het account van de 18-jarige al geblokkeerd, omdat ze op ChatGPT "gewelddadige activiteiten aanmoedigde".
Zo zou ze aan de chatbot scenario's met wapengeweld hebben voorgelegd. Ook medewerkers van het bedrijf waarschuwden hun leidinggevenden om de autoriteiten in te schakelen. Die besloten dat niet te doen, omdat de dreiging niet reëel genoeg zou zijn.
Altman zegt in zijn brief dat het hem spijt dat hij de politie niet op de hoogte heeft gebracht. Twee maanden geleden moest OpenAI al bij de Canadese regering langskomen om tekst en uitleg te geven.
De vrouw, die als man werd geboren, doodde eerst haar 39-jarige moeder en haar stiefbroer van 11 in het ouderlijk huis. Daarna vertrok ze naar haar middelbare school, waar ze een 39-jarige lerares en vijf leerlingen doodde. Dat waren drie meisjes van 12, een 12-jarige jongen en een jongen van 13. Vervolgens schoot ze zichzelf dood. 25 anderen raakten gewond bij de beschieting.
'Had voorkomen kunnen worden'
Later bleek dat OpenAI, het bedrijf achter de bekende AI-chatbot ChatGPT, al in juni 2025 wist over de gewelddadige activiteiten van Van Rootselaar. De politie werd toen dus niet ingeschakeld, maar het account werd wel geblokkeerd omdat Van Rootselaar zich niet hield aan de gebruikersvoorwaarden.
De premier van de provincie stelde destijds dat hij het gevoel had dat de schietpartij voorkomen had kunnen worden. De OpenAI-baas zegt dat hij de brief op aanmoediging van de burgemeester en de premier heeft geschreven.
Altman heeft de afgelopen maanden vaak aan de gemeenschap in Tumbler Ridge gedacht, schrijft hij. "Ik wil mijn diepste medeleven betuigen, niemand zou ooit zo'n tragedie moeten meemaken. Hoewel ik weet dat woorden nooit genoeg zijn, vind ik een verontschuldiging noodzakelijk om de schade en het onherstelbare verlies dat uw gemeenschap heeft geleden te erkennen."
Ook stelt hij dat hij aan de burgemeester en premier heeft toegezegd dat hij gaat werken aan manieren om "tragedies zoals deze in de toekomst te voorkomen".