Klimaattop blijft uitdijen: top in Turkije kan drukste ooit worden
18 november 2026 08:45
Zelfs in de tram op weg naar de klimaattop is het al druk. Diplomaten in pak, activisten en hier en daar een gewone Turk staan tegen elkaar aangedrukt in een rijtuig dat met elk station warmer wordt. Bij het eindpunt stroomt een lange stoet mensen richting het congrescentrum.
De afgelopen jaren namen landen op klimaattoppen steeds minder grote beslissingen, maar het aantal deelnemers blijft maar stijgen. Nog nooit meldden zich zo veel deelnemers aan als voor deze editie in Antalya. Hoeveel er echt komen, wordt achteraf pas duidelijk, maar in principe hebben 93.000 mensen toegang.
"Dat is echt idioot veel", zegt Hilde Stroot, klimaatexpert bij Oxfam Novib. Zij bezocht al vijf toppen om toe te zien op de onderhandelingen. "Ik heb ook gehoord dat er een hele hoop uit Turkije zelf komen. De president van de klimaattop heeft veel mensen uit Turkije uitgenodigd."
Uitdijende toppen
In de wandelgangen tref inderdaad je veel Turken. Zonder die lokale gasten breekt aantal bezoekers weliswaar geen record, maar gaat het nog steeds om een relatief grote klimaattop. Dat is best opvallend. In het begin kwamen er maar een paar duizend mensen om te onderhandelen. Plus wat toezichthouders en pers.
Deels is de groei volgens Stroot begrijpelijk. De onderhandelingen zijn ingewikkelder geworden. "Wat ik zie is dat het aantal onderwerpen waarover wordt gesproken veel groter is geworden", zegt ze. "Dat raakt alle hoeken van de samenleving: het gaat hier ook over gezondheid, landbouw, noem maar op. En dus worden de delegaties groter."
Maar rond de onderhandelingen dijden de toppen ook uit. Ook dit jaar is er weer een grote hal waar landen en organisaties paviljoens inrichten. Daar zijn bijvoorbeeld bijeenkomsten over klimaat en energie. Veel bezoekers zijn er om kennis op te doen of andere experts te ontmoeten. Maar er is ook een paviljoen dat in een daar ingerichte kapsalon een energiezuinige haardroger demonstreert.
Bij de paviljoens is het een drukte van jewelste:
Tussen de diplomaten en activisten tref je ook allerlei andere mensen. "Ik wil gesprekken volgen die relevant zijn voor de energietransitie", zegt Liz, een masterstudent uit Canada. Naast haar staat de Frans-Britse Emma. Na een opleiding hernieuwbare energie werkt ze nu als stemcoach. Zij gaat naar de zogenaamde 'Groene Zone' waar vooral bedrijven op afkomen.
Veel van die mensen komen met het vliegtuig en stoten dus ook een hoop CO2 uit. Zolang de top wat oplevert, vinden bezoekers dat vaak de moeite waard. "Je moet een beetje opofferen om grote beslissingen te kunnen nemen", zegt de Turkse student Bartu.
Ook Stroot denkt dat het onvermijdelijk is dat er gevlogen wordt om klimaatverandering aan te pakken. "Geen enkel land kan de klimaatcrisis in zijn eentje aanpakken", zegt ze. "Nederland kan dat ook niet op zichzelf."
Afslanken
Twee jaar geleden werd al eens gepleit de klimaattoppen af te slanken. Volgens een groep internationale diplomaten, onder wie oud VN-secretaris-generaal Ban-Ki moon, zijn er inmiddels al behoorlijk wat afspraken gemaakt over klimaat. Jaarlijks bijeenkomen met een kleine groep onderhandelaars, misschien op een vaste plek, zou nu genoeg zijn.
In de overvolle gangen van de klimaattop Antalya is duidelijk dat deze oproep aan dovemansoren is gericht. Ook Hilde Stroot van Oxfam Novib denkt dat de balans een beetje zoek is. "Veel mensen komen puur om te netwerken", zegt ze. "Ga lekker thuis netwerken, denk ik dan."
Stadhuis Amsterdam heeft nu ligtoilet voor mensen met ernstige handicap
18 november 2026 07:55
Het stadhuis van Amsterdam heeft sinds vandaag een ligtoilet, speciaal voor kinderen en volwassenen met een ernstige lichamelijke beperking die liggend verschoond moeten worden. Amsterdam is naar eigen zeggen de eerste gemeente met zo'n ruim en aangepast toilet op het stadhuis.
Het ligtoilet heeft een plafondlift, een in hoogte verstelbare ligtafel en wastafel, en een wc met beugels. Er is genoeg ruimte voor een begeleider of familielid. Het college van burgemeester en wethouders heeft 200.000 euro uitgetrokken voor het ligtoilet.
Volgens de gemeente is gekozen voor het stadhuis vanwege de centrale ligging in het centrum en de ruime openingstijden. Het stadhuis is vijf dagen per week vanaf 07.00 uur geopend. In het weekend is het stadhuis dicht.
Ieder gezin een dagje uit
De gemeente heeft het toilet samen met Stichting het Gehandicapte Kind ingericht. Die stichting zet zich in voor goede toiletvoorzieningen voor kinderen en volwassenen met een ernstige handicap, zodat "ieder gezin een dagje uit kan".
Daardoor zijn er inmiddels liggende toiletvoorzieningen in safaripark Beekse Bergen, Paleis Het Loo, de Efteling, Oorlogsmuseum Overloon en het Chassé Theater in Breda.
'Trambestuurders Amsterdam kampen met gehoorschade door harde geluiden'
18 november 2026 07:27
Amsterdamse trambestuurders hebben geregeld last van plotselinge harde geluiden tijdens het rijden. Bij sommige bestuurders heeft dat geleid tot gehoorschade, meldt Het Parool.
Volgens de krant is vervoersbedrijf GVB op de hoogte van de problemen, maar de bestuurders zeggen dat er te weinig wordt gedaan om ze op te lossen.
De geluidsoverlast kan verschillende oorzaken hebben, zoals verouderd materiaal. Het kan hierbij gaan om zowel de trams als de rails. Bij hoge snelheden en bij bochten maakt dat versleten materiaal veel geluid. Volgens de bestuurders gaat het niet om constante harde geluiden, maar om geluidspieken.
Uitschieters tot 92 decibel
Volgens de wet moet een werkgever gehoorbescherming aanbieden bij een dagelijkse blootstelling aan 80 decibel. Boven de 85 decibel is het dragen ervan verplicht en de grens van 87 decibel mag niet worden overschreden. In dat geval moet de werkgever er alles aan doen om het geluid te verminderen. Trambestuurders hebben zelf metingen gedaan en zagen daarbij uitschieters van 87 tot 92 decibel.
In een reactie aan Het Parool wijst het GVB naar een eerder onderzoek uit 2022 waaruit bleek dat geluidsnormen niet werden overschreden. Het vervoersbedrijf ziet daarom geen aanleiding om trambestuurders standaard gehoorbescherming te geven. Ook hebben trambestuurders hun gehoor nodig om verkeerssituaties goed in te schatten en veilig deel te nemen aan het verkeer, aldus het GVB.
Vakbond CNV zegt de klachten van de trambestuurders te herkennen. Volgens het CNV liggen er al langere tijd vragen bij het management van het GVB over nieuwe geluidsmetingen in de trams.
Einde salderen leidt tot run op thuisbatterijen, 'hoofd koel houden'
18 november 2026 07:12
Het aantal huishoudens met een thuisbatterij is dit jaar meer dan verdubbeld, naar bijna 430.000. Dat blijkt uit de nieuwste editie van het trendrapport Storage & Solar van onderzoeksbureau Dutch New Energy.
Belangrijkste oorzaak van de toename is het afschaffen van de zogenoemde salderingsregeling. Voor de ruim drie miljoen Nederlandse huishoudens met zonnepanelen lijkt een thuisbatterij de oplossing nu het per 1 januari minder voordelig wordt om stroom terug te leveren aan het net.
Die toegenomen vraag merkt installatiebedrijf Lokaal Verduurzamen. "Wij installeren er nu gemiddeld tussen de zeven en tien per week", zegt Nick Bretveld. "Maar door het einde van de salderingsregeling loopt de agenda vol en kijken we of we verder kunnen opschalen."
Een van de klanten die ook de vlucht naar voren hebben genomen is de 78-jarige Gert Simon. Hij wist dat de salderingsregeling zou verdwijnen, las dat het uitzetten van zijn zonnepanelen niet de beste optie is en besloot daarom een batterij aan te schaffen. "Misschien heb ik er niet zoveel meer aan, maar ik hoop ooit dat degene die hierna in mijn huis komt er wel wat aan heeft."
Met Simon zijn er steeds meer die om verschillende redenen kiezen voor een thuisbatterij. Al moet de opmars ook in perspectief worden geplaatst: eind dit jaar is de batterijcapaciteit op papier genoeg om Nederland ongeveer een half uur van stroom te voorzien. Afhankelijk van het tijdstip op de dag en hoeveel energie er wordt opgewekt kan dat langer of korter zijn.
Hoewel een deel van de mensen nu al handelt, voorziet Dutch New Energy voorlopig nog groei. "Volgend jaar zullen de mensen reageren die op de rekening zien dat er iets gebeurt", zegt hoofdonderzoeker Hrvoje Medarac. "Als mensen eind volgend jaar zien dat de jaarlijkse besparingen op hun energierekening uit zonnestroom daalt, zullen ook in 2028 weer mensen een nieuwe batterij kiezen."
Batterij-aanbieders spelen met reclame in op de toegenomen interesse. Experts roepen bezitters van zonnepanelen op het hoofd koel te houden. "Je moet goed onderzoek doen en niet over een nacht ijs gaan", waarschuwt Joyce Donat van de Consumentenbond. Niet elke verkoper kan zijn beloftes nakomen, zegt ze. Bovendien zijn er oplichters actief die mensen aan de deur of per telefoon benaderen.
De Consumentenbond adviseert mensen om te kijken naar hoeveel panelen je hebt en hoeveel stroom je gebruikt. "Voor de meeste mensen is het helemaal niet zo aantrekkelijk", zegt Donat. "Onze berekening is dat een gemiddeld huishouden met een thuisbatterij er ongeveer vijftien jaar over doet voordat deze is terugverdiend. Dat is ongeveer de levensduur van een batterij."
Toch kunnen sommigen hun batterij sneller terugverdienen. "Het ligt aan je situatie", zegt Donat. Maar in de praktijk is dat vooral weggelegd voor mensen met veel kennis en motivatie. "Als het jou lukt om je stroomgebruik heel erg te sturen, dan kan het interessant zijn."
Een deel van de kopers vindt het ook niet erg de batterij niet terug te verdienen. Zij beschouwen het als een uitdaging om zoveel mogelijk eigen zonnestroom te gebruiken.
Batterijen aan het net
Naast de thuisbatterijen winnen ook grotere batterijen terrein. Door het overvolle stroomnet sluiten steeds meer bedrijven een contract waarbij ze op sommige momenten geen garantie hebben op stroom. Batterijen helpen dit te overbruggen.
Ook hangen er steeds meer 'reuzebatterijen' aan het stroomnet. Zonnepanelen en windturbines wekken nu vaak grote hoeveelheden stroom tegelijkertijd op. Soms ook als er weinig vraag is. Dat leidt tot lage stroomprijzen en soms wordt stroom 'weggegooid'. Om die stroom op te slaan, krijgen nieuwe zonne- en windparken steeds vaker direct een batterij.
Het kabinet lanceerde begin november een visie om de batterijcapaciteit de komende vijftien jaar enorm te laten groeien om zo ruimte te maken op het overvolle stroomnet. Ook krijgen mensen de mogelijkheid om, tegen vergoeding, netbeheerders de controle te geven over hun batterij. Daarmee kan drukte op het stroomnet worden verlicht.
Wekdienst 18/11: Hilversum en Wijdemeren naar stembus • Opiniepeiler Maurice de Hond staat terecht
18 november 2026 06:44
Goedemorgen! Inwoners van Hilversum en Wijdemeren gaan naar de stembus om de nieuwe gemeenteraad te kiezen en tot middernacht kunnen kandidaten voor het voorzitterschap van wereldvoetbalbond FIFA zich melden.
Eerst het weer:
Vandaag trekken van west naar oost buien over het land. Vooral in het noorden schijnt ook zo nu en dan de zon. Bij een vrij stevige westenwind wordt het ongeveer 11 graden. Morgen blijft het wisselvallig en zacht. Vanaf vrijdag gaan de temperaturen geleidelijk weer wat omlaag en blijft het vaak droog.
De verwachting voor de komende dagen zie je in deze video:
Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier zie je de situatie op het spoor.
Wat kun je vandaag verwachten?
Wat heb je gemist?
De inzet van Sybrand Buma, de vicepresident van de Raad van State, is bij veel oppositiepartijen met weinig enthousiasme ontvangen. Dit bleek afgelopen avond en nacht tijdens een ruim acht uur durend debat over de 'ontstane politieke situatie'.
Onder meer Pro, SP, PVV, Partij voor de Dieren, BBB en ChristenUnie zetten vraagtekens bij de inzet van Buma. Pro en de Partij voor de Dieren vinden dat het kabinet de keuze voor samenwerking met oppositiepartijen opnieuw vooruit schuift. Wel is er opluchting dat er voorlopig geen nieuwe verkiezingen komen.
Premier Jetten is ervan overtuigd dat door het inroepen van de hulp van Buma het minderheidskabinet beter zal gaan functioneren. Buma moet "mogelijke vormen schetsen" waarin het minderheidskabinet beter kan samenwerken rond "financiële besluitvormingsmomenten".
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog even dit:
"Als ik niks doe, gaan die mensen het waarschijnlijk niet overleven", dacht de 18-jarige Jorn Kappert. Hij sprong gisteren in het ijskoude water in Harlingen om een man en een vrouw uit een te water geraakte auto te redden.
Toen Kappert naast de auto lag, was het nog niet zo makkelijk om de deuren open te krijgen, vertelt hij:
Fijne dag!
Datacenters verbruikten vorig jaar 5 procent van alle stroom
18 november 2026 06:30
Het elektriciteitsverbruik van datacenters in Nederland blijft toenemen. Uit nieuwste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat datacenters vorig jaar verantwoordelijk waren voor 5 procent van het totale stroomverbruik.
In 2024 was dat nog 4,6 procent. Het gaat nog wel om een verwachting, het definitieve cijfer voor 2025 kan nog omhoog of omlaag worden bijgesteld. Sinds de start van de meting van het CBS in 2017 is het aandeel van stroomverbruik door datacenters meer dan verdrievoudigd.
Volgens het CBS is binnen de Europese Unie alleen Ierland een groter deel van de totale elektriciteit kwijt aan datacenters. Daar gaat ruim 21 procent van het energieverbruik naar datacenters.
In Nederland staan ongeveer 200 datacenters, waarvan er ongeveer 50 tot de categorie 'groot datacenter' worden beschouwd door het statistiekbureau. Die gebruiken meer dan 10 gigawattuur (GWh) aan energie per jaar en zijn goed voor meer dan 90 procent van de geleverde elektriciteit aan datacenters.
Datacenters in ons land zijn bijvoorbeeld van techbedrijven en bedrijven die clouddiensten aanbieden.
In de berekening van het CBS zijn bedrijven en instellingen die een eigen voorziening hebben voor dataopslag niet meegenomen, zoals universiteiten en ziekenhuizen.
De grote datacenters zijn de afgelopen jaren in aantal niet erg gegroeid ziet het CBS, maar het elektriciteitsverbruik van die groep is wel gestegen.
Vol stroomnet
In datacenters staan computerservers, voor het draaiende houden van programma's of het opwekken van rekenkracht voor kunstmatige intelligentie. Die servers worden door het vele stroomgebruik ook warm en daarom gebruiken datacenters ook systemen om de ruimtes te koelen. Die verbruiken op hun beurt ook weer stroom.
Op veel plekken in ons land is het stroomnet vol en zijn nieuwe aansluitingen lastig. Het kabinet-Rutte IV stelde om die schaarse ruimte in 2022 een landelijk verbod in op de bouw van grote datacenters. De komende jaren worden er nog wel meerdere nieuwe grote datacenters gebouwd, omdat de vergunningen daarvoor al waren afgegeven.
Dat speelt ook bij een al gepland datacenter in Amsterdam. In de zomer was daar een groot protest tegen de bouw. Bewoners vinden dat het gebouw een te groot deel opeist van voorzieningen als drinkwater en elektriciteit. Volgens tegenstanders zit het datacenter woningbouw in de weg. Dat ontkent netbeheerder Liander.
Het bedrijf achter het datacenter in Amsterdam zegt dat meerdere bedrijven en de overheid gebruik gaan maken van de servercapaciteit die vrijkomt. Het datacenter draagt daarmee bij aan de economie, zeggen ze.


