Wekdienst 30/3: Gorinchem beslist over herstemming • Hoger beroep Ali B gaat verder
30 maart 2026 06:45
Goedemorgen! De gemeenteraad van Gorinchem besluit over een mogelijke herstemming bij de gemeenteraadsverkiezingen, en bondscoach Ronald Koeman geeft een persconferentie in aanloop naar het duel met Ecuador.
Eerst het weer: in het zuiden en oosten nog enkele buien, het waait ook nog steeds stevig. Vanochtend op de meeste plaatsen droog met af en toe zon. In de middag opnieuw stevige buien, het wordt rond de negen graden.
Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.
Wat kan je vandaag verwachten?
Dit is er vannacht gebeurd:
In het zuiden van Libanon is een blauwhelm van de VN-vredesmacht in het land omgekomen door een aanval. Volgens de VN ontplofte er een projectiel bij een van de posten van de vredesmacht in de omgeving van Adshit al-Qusayr in het zuiden van Libanon. Een andere vredeshandhaver raakte daarbij ernstig gewond.
De VN-vredesmacht zegt dat nog niet duidelijk is door wie het projectiel is afgevuurd. Daar wordt onderzoek naar gedaan.
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog even dit:
Deventer blikt terug op de opnames voor de oorlogsfilm A Bridge Too Far. Precies vijftig jaar geleden werden de stad en de Wilhelminabrug over de IJssel omgebouwd tot een filmset waar tal van Hollywoodsterren rondliepen.
Fijne maandag!
Nederland stemt vaak per volmacht: 'zwakte in ons verkiezingsproces'
30 maart 2026 06:24
Een op de tien kiezers stemde bij de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen via een volmacht. Dat hoge aantal zijn we in Nederland gewend, maar komt in geen enkele andere democratie voor. Internationale waarnemers hebben er al jaren kritiek op.
Uit een data-analyse van de NOS blijkt dat de hoeveelheid volmachtstemmers in gemeenten bovendien nog veel hoger kan uitvallen. In Den Haag stemden op sommige stembureaus een op de drie kiezers via een volmacht.
Het systeem van volmachten kwam deze verkiezing opnieuw in opspraak: de burgemeester van Gorinchem deed aangifte omdat volmachten zouden zijn geronseld. Sinds 1 januari zijn de regels tegen ronselen aangescherpt. Vanavond wordt duidelijk of er in Gorinchem een herverkiezing komt.
Zwakte in verkiezingsproces
Bij het ronselen van volmachten worden stempassen verzameld om een bepaalde partij of kandidaat te helpen. Er zijn vaker incidenten: zo werd de Roermondse politicus Jos van Rey ervoor veroordeeld. Op grote schaal lijkt fraude niet voor te komen.
De bezwaren tegen volmachten zijn echter breder. "Je weet nooit zeker onder welke omstandigheden iemand zijn stempas heeft afgestaan, en of degene die voor jou gaat stemmen ook echt stemt wat je wil", zegt directeur John Bijl van het Periklesinstituut, dat gemeenten adviseert over onder meer verkiezingen. "Het zal altijd een zwakte in ons verkiezingsproces blijven."
Verkiezingswaarnemers van de OVSE waarschuwden de afgelopen decennia herhaaldelijk voor de "buitenproportionele inzet" van volmachten in Nederland. Volgens de organisatie staat die op gespannen voet met het stemgeheim en het principe dat iedereen één stem zou moeten hebben.
Er is een handvol democratieën dat stemmen per volmacht toestaat, maar nergens gebeurt het zo vaak als in Nederland. In andere landen zijn de regels ook strenger, blijkt uit onderzoek. Officieel is een volmacht bedoeld voor wie niet in staat is om te stemmen, maar veel Nederlanders laten uit gemak iemand anders voor hen stemmen.
Ook maakt de OVSE, dat elk jaar z'n 30 verkiezingen in Europa, Noord-Amerika en Azië monitort, zich zorgen over het grote verschil in gebruik van volmachten tussen verschillende regio's.
Grote verschillen
De verschillen tussen gemeenten zijn inderdaad flink: in Urk stemt ruim 20 procent per volmacht, in de gemeente Groningen slechts 7 procent. Ter vergelijking: een aandeel van 7 procent volmachtstemmen was in Vlaanderen reden voor landelijk nieuws en extra onderzoek. De burgemeester van Ninove sprak in 2024 van een "schrikwekkend hoog aantal".
Individuele stembureaus kunnen nog veel hoger uitkomen. In buurthuis Sam Sam in de Haagse Schilderswijk wandelden zo'n 450 kiezers naar binnen, maar er werden ruim 700 stemmen uitgebracht. Met meer dan een derde aan volmachtsbewijzen is dat het hoogste aandeel volmachten van alle stembureaus.
Hoogste aantal volmachtstemmen?
Wie de verkiezingsresultaten analyseert, ziet dat niet een stembureau in Den Haag maar de gemeente Hoeksche Waard het stembureau met het hoogste percentage volmachtsstemmen heeft: 38 procent. Dat blijkt echter een fout, laat de gemeente Hoeksche Waard weten. Bij het tellen van de stemmen zijn 161 volmachten geregistreerd, maar het waren er er eigenlijk 61. "Omdat de uitslag al definitief is vastgesteld en de fout geen gevolgen heeft voor het aantal stemmen, kiezen we niet voor een correctie", laat een woordvoerder weten.
De dertien stembureaus met de hoogste percentages volmachten staan allemaal in de gemeente Den Haag. Ook in Bergen op Zoom, Rotterdam en het in opspraak geraakte Gorinchem staan stembureaus met relatief veel volmachtsstemmen. In al die stembureaus ging circa een kwart of meer van de stemmen per volmacht.
De hoogste percentages volmachtsstemmen lijken voor te komen in "christelijke gemeenschappen als Urk en Volendam en in wijken waarin de meerderheid een migratie-achtergrond heeft", meldde de OVSE op basis van een inventarisatie door de Kiesraad.
De regels voor het ronselen van volmachten zijn per 1 januari van dit jaar aangescherpt: het is nu sneller strafbaar om iemand om een volmacht te vragen, en er staan hogere straffen op. Maar tegen de andere bezwaren tegen volmachtsstemmen gebeurt weinig, concludeerde jurist Edward Brüheim in 2023. Daardoor is er nog steeds het gevaar dat iemand op een andere partij stemt dan afgesproken of door bijvoorbeeld een partner of ouder wordt gedwongen zijn volmacht af te geven.
Helemaal afschaffen is ook problematisch, zegt directeur Bijl van het Perikles-instituut. "Dat gaat ook kiezers kosten, is dat het waard?" De opkomst in bijvoorbeeld Rotterdam is met 40 procent al laag. "Als die nog lager wordt, doet dat wel pijn aan mijn hart."
Verantwoording
Voor dit artikel analyseerde de NOS de uitslagen van de gemeenteraadsverkiezingen. We baseerden ons daarbij op de zogenoemde OSV-bestanden die alle gemeenten na afloop van de verkiezingen publiceren. Daarbij vergeleken we het aantal geregistreerde volmachtbewijzen met het aantal "toegelaten kiezers", het aantal dat staat voor alle kiezers die met een stempas of een volmachtbewijs zijn geregistreerd.
Van de gemeenten Stichtse Vecht en Vlaardingen konden beperkt geldige uitslagen worden ingeladen ten tijde van het onderzoek: de uitsplitsing naar aantal stembureaus ontbrak in die gemeenten, waardoor individuele stembureaus niet zijn meegenomen in het onderzoek. In het geval van de gemeente Scherpenzeel hebben we de details op stembureauniveau met software van de Kiesraad zelf omgezet naar het juiste formaat. In de gemeenten Hilversum en Wijdemeren waren geen verkiezingen door herindelingen.
De gemeente Den Haag was niet bereikbaar voor commentaar.
Tijdelijke halvering van accijns op benzine en diesel in Australië
30 maart 2026 04:42
De Australische regering neemt maatregelen om de brandstofprijs aan de pomp te verlagen. Het land halveert de accijns op benzine en diesel en zware voertuigen hoeven geen wegenbelasting te betalen. De maatregelen gelden voor drie maanden.
De accijnsverlaging zal de brandstofprijs met omgerekend 15 eurocent per liter verlagen. De maatregelen kosten de regering ruim 1,5 miljard euro.
"De gevolgen van de oorlog aan de andere kant van de wereld laten zich hier ook voelen", zei premier Albanese tijdens een persconferentie in Canberra.
Gratis ov in Melbourne
Dit weekend kwamen twee Australische regio's al zelf met maatregelen om de pijn van de stijgende brandstofprijzen te verlichten. Inwoners van de staat Victoria, inclusief de miljoenenstad Melbourne, mogen een maand gratis met het openbaar vervoer reizen. Ook op het eiland Tasmanië mogen inwoners zonder te betalen van het ov gebruik maken.
Amerika laat Russische olietanker ondanks embargo naar Cuba varen
30 maart 2026 03:45
Een Russische tanker komt later vandaag aan in Cuba, ondanks een door Amerika opgelegde olieblokkade. De tanker Anatoli Kolodkin heeft naar schatting ruim 700.000 vaten ruwe olie aan boord.
President Trump laat weten dat hij "er geen problemen mee heeft dat iemand een bootlading krijgt, van de Russen of van anderen." Trump zinspeelde tegen verslaggevers op een val van het communistische regime: "Cuba heeft een zeer slechte en corrupte leiding en of ze nu wel of geen boot met olie krijgen, dat maakt niet uit."
Dagelijkse stroomuitval
Cuba heeft sinds begin dit jaar geen olie of olieproducten meer ontvangen, als gevolg van het Amerikaanse besluit om de export van olie vanuit Venezuela naar Cuba te blokkeren. Ook andere landen zoals Mexico mochten van Trump geen olie meer aan Cuba leveren. Daarnaast geldt er al tientallen jaren een door de Amerikanen ingesteld algemeen handelsembargo.
De economische problemen op Cuba worden steeds groter. Urenlange stroomuitval is al een dagelijks fenomeen en ook voorzieningen als stromend water, openbaar vervoer en hulpdiensten dreigen stil te vallen.
Nieuwsuur maakte vorige maand deze reportage op het eiland:
Verzwakte bultrug opnieuw vast in ondiep water voor Duitse Oostzeekust
30 maart 2026 02:40
Een bultrugwalvis heeft zich voor de derde keer in korte tijd vastgezwommen in ondiep water voor de Duitse kust. Deskundigen maken zich grote zorgen over het dier.
De bultrug van 13,5 meter lengte strandde maandag voor de Oostzeekust bij de plaats Timmendorfer Strand, bij Lübeck. Daar groeven reddingswerkers een geul waarna het dier zichzelf kon bevrijden.
Afgelopen vrijdag lag de bultrug een tijd vast op een zandbank in een baai bij de kustplaats Wismar, ongeveer 50 kilometer naar het oosten. Het dier zwom daar zaterdag weer weg, maar strandde gisteren een stukje verderop opnieuw in ondiep water.
Het gestrande dier trekt veel bekijks en de waterpolitie heeft al verschillende mensen teruggestuurd die naar de bultrug wilden varen.
Zichzelf bevrijden
Voorlopig zijn er geen verdere reddingsacties gepland, maar de regering van de Duitse deelstaat Mecklenburg-Voorpommeren zegt dat er ook geen plannen zijn om de walvis te euthanaseren. Deskundigen koesteren nog steeds de hoop dat het dier zichzelf, na voldoende kracht te hebben verzameld, weer kan bevrijden.
Bultruggen zwemmen normaal gesproken in de Atlantische Oceaan, maar komen soms in de Oostzee terecht tijdens hun zoektocht naar voedsel. De dieren kunnen meer dan 15 meter lang worden en tot 30.000 kilo wegen.
Dankzij afspraken om de dieren te beschermen tegen de walvisvangst wordt de soort niet meer bedreigd.
Schilderijen van Renoir, Cézanne en Matisse gestolen uit Italiaans museum
30 maart 2026 01:06
Uit een museum in het noorden van Italië zijn vorige week drie kostbare schilderijen gestolen. De werken hingen in Villa Magnani, in de buurt van Parma.
Volgens Italiaanse media gingen vier gemaskerde dieven ervandoor met De Vissen (1917) van Pierre-Auguste Renoir, Stilleven met kersen (1885-1887) van Paul Cézanne en Odalisk op het terras (1922) van Henri Matisse.
In Italiaanse kranten wordt vooral de diefstal van het werk van Renoir betreurd. Er hangen maar weinig schilderijen van de impressionist in musea in Italië.
Drie minuten binnen
Het museum maakte de roof van de schilderijen, in de nacht van 22 op 23 maart, op verzoek van de politie nu pas bekend. In een korte verklaring stelt het museum dat de dieven ongeveer drie minuten binnen zijn geweest en dat er videobeelden van de daders zijn gemaakt.
De schilderijen komen uit de collectie van een overleden Italiaanse kunsthistoricus. In het museum van de Magnani Rocca Stichting hangen ook werken van Rubens, Titiaan, Van Dyck, Goya en Monet.
Een in kunst gespecialiseerde afdeling van de Italiaanse politie onderzoekt de diefstal.