Techbedrijven VS zoeken geld in Europa, risico voor Europese bedrijven
30 oktober 2026 07:04
Uit kwartaalcijfers van Amerikaanse techbedrijven deze week blijkt dat ze nog meer geld nodig hebben voor de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie (AI). Steeds vaker halen ze dat geld op door leningen uit te geven, eerst in dollars maar nu ook in euro's. Dat brengt ook een risico voor Europese bedrijven met zich mee.
Vooral het bouwen van datacenters kost veel geld. Voorheen gebruikte deze hyperscalers, zoals de grote Amerikaanse techbedrijven ook wel genoemd worden, voornamelijk hun eigen winsten, maar dat is niet meer voldoende. Daarom geven ze veel obligaties uit. Dat zijn leningen met rente en een einddatum waarop het totale uitgeleende bedrag terugbetaald wordt.
En deze technologiebedrijven doen dat steeds meer in euro's in plaats van dollars. Zo kunnen ze een nieuwe groep beleggers bereiken. Alphabet, het moederbedrijf van Google, was vorig jaar de eerste hyperscaler en gaf twee leningen uit die samen neerkwamen op meer dan 13 miljard euro, en dit jaar nog eens 9 miljard euro. En dit jaar volgde ook Amazon met de grootste bedrijfsobligatie ooit in euro's uitgegeven: 14,5 miljard euro. Dat was reden voor de Europese Centrale Bank om deze ontwikkeling nauw in de gaten te houden.
Verdringing
Bedrijven reageren door deze ontwikkeling namelijk anders dan voorheen, zegt Oana Furtuna, analist financiële markten bij de Europese Centrale Bank. "Zo zijn er Europese bedrijven die het uitgeven van een lening uitstellen wanneer een Amerikaans techbedrijf dat ook doet, om zo de directe concurrentie uit de weg te gaan."
Daarnaast kan het dat beleggers deze nieuwe obligaties gaan kopen en minder van andere uitleners kunnen aankopen. Dat zou kunnen zorgen voor een verdringing van Europese bedrijfsobligaties, schrijven ECB-economen onder wie Furtuna. Bedrijven moeten dan een hogere rente gaan aanbieden op een lening en wordt het voor hen dus duurder om geld op te halen.
Ook econoom Tyrone Gunther van De Nederlandsche Bank ziet dat risico. "Wanneer er in een keer veel schuld naar de markt komt, zie je dat beleggers meer rente vragen wanneer zij geld uitlenen. Zo wordt het voor bedrijven duurder om geld te lenen." Wel benadrukken beide economen dat dit in Europa nog niet aan de orde is.
Maar in de VS is dat een ander verhaal. Voorzitter van de Amerikaanse centrale bank Kevin Warsh uitte recent zijn zorgen over het uitgeven van leningen door techbedrijven. De snelle toename is volgens hem een van de factoren achter hogere rente in de VS.
Schuldenberg
Al kan de komst van deze euro-obligaties ook voordelen met zich meebrengen, denkt Furtuna. In de Europese Unie zijn er nog maar weinig technologiebedrijven die op deze schaal obligaties uitgeven. En het zijn ook vaak leningen met een zeer lange looptijd. De keuze voor beleggers wordt daarmee groter.
"Over het algemeen zijn beleggers daar zeker blij mee", zegt hoofdstrateeg van Achmea Investment Management, Thomas van Galen. De komst van deze euro-obligaties heeft volgens hem nog een ander voordeel. Veel grote Europese beleggers gebruiken obligaties die in euro's zijn uitgegeven namelijk om bepaalde renterisico's te verkleinen. "De vijver met obligaties waarin beleggers vissen wordt zo beter gevuld", aldus Van Galen.
De golf aan schuld die hyperscalers nu uitgeven, komen op een moment dat overheden te maken hebben met hoge financieringskosten. De rentes op staatsleningen van de VS maar ook Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk stijgen tot niveaus die in geen 25 jaar zo hoog waren.
Dat beïnvloedt ook keuzes van beleggers. "Als je de keuze hebt tussen een Franse staatsobligatie of een obligatie van een hyperscaler, dan is het niet meer vanzelfsprekend dat de staatslening de veiligere belegging is", zegt Van Galen.
Nu AI-bedrijven steeds vaker langlopende leningen uitgeven, roept dat de vraag op of beleggers hun staatsobligaties inruilen voor obligaties van techbedrijven. Dan zou het voor overheden duurder worden om geld te lenen. Hoewel sommige analisten op Wall Street dit beweren, is daar nog geen duidelijk bewijs voor.
Wekdienst 30/10: Kabinet praat verder over begroting • Stationsgebouw Vught verplaatst
30 oktober 2026 06:47
Goedemorgen! Vandaag praat het kabinet verder met verschillende oppositie-combinaties over de begroting en het stationsgebouw van Vught wordt verplaatst.
Eerst het weer: vanochtend is het op veel plaatsen eerst grijs met mist of lage bewolking. Vanmiddag vooral in de zuidelijke helft van het land ook geregeld zon, verder naar het noorden blijft het bewolkt en nog enige tijd mistig. Maxima liggen tussen 11 en 14 graden bij een hooguit matige oostenwind.
Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier zie je de situatie op het spoor.
Wat kan je vandaag verwachten?
Wat heb je gemist:
Bij de verkiezingen in Israël heeft geen van beide politieke blokken na het tellen van alle stemmen een meerderheid behaald in het parlement. Dat heeft de Centrale Verkiezingscommissie bekendgemaakt. Noch de regeringscoalitie van premier Netanyahu, noch het oppositieblok van Gadi Eisenkot kwam tot minimaal 61 zetels.
De verkiezingsuitslag bevestigt dat de Likud-partij van Netanyahu de grootste is geworden, met 27 zetels. Zijn coalitie van rechts-conservatieve, uiterst rechtse en religieuze partijen behaalde 53 zetels en komt er dus 8 tekort voor een meerderheid in de 120 zetels tellende Knesset. Bij de verkiezingen in 2022 kwam de coalitie nog tot 64 zetels.
Netanyahu's rivaal, oud-legerchef Gadi Eisenkot, behaalde met zijn vorig jaar opgerichte partij Yashar 21 zetels en kwam daarmee op de tweede plek. Zijn oppositieblok bleef steken op 48 zetels.
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog even dit:
De Britse acteur Patrick Stewart is gisteren op 86-jarige leeftijd overleden. Stewart was een klassiek geschoolde acteur die zich het Shakespeare-repertoire eigen maakte. Bij het grotere publiek was hij voornamelijk bekend om zijn rol in de science-fictionserie Star Trek: The Next Generation en de superheldenfilms uit de X-Men-serie.
Een greep uit Stewart's optredens in de serie Star Trek:
Fijne dag!
Belastend materiaal mogelijk versnipperd in Servië nu corruptiejacht begint
30 oktober 2026 06:24
Dat de aanstaande machthebbers van Servië er een hele kluif aan krijgen om hun voorgangers te vervolgen voor corruptie, was al duidelijk. Maar het wordt mogelijk nog een stuk lastiger nu er aanwijzingen zijn dat overheidsinstellingen documenten door de versnipperaar halen. De hoogste aanklager van het land beveelt dat de vernietiging moet stoppen.
In een verklaring roept ze aanklagers in het hele land op ervoor te zorgen dat de politie ingrijpt en melding maakt van dergelijke praktijken. De vernietiging is strafbaar en ze roept op elke poging daartoe te registreren.
Haar instructie is "dringend", schrijft ze er in hoofdletters bij. Kennelijk is er haast bij: de aanklager wijst op "bevindingen en informatie" dat er stukken door de versnipperaar gaan bij staatsinstellingen, banken, veiligheidsdiensten en andere belangrijke instituties.
Feeststemming
De afgelopen dagen doken foto's op van zakken vol papiersnippers, genomen door medewerkers van publieke diensten. Of het daarbij daadwerkelijk gaat om overblijfselen van gevoelige documenten, staat niet vast.
Ook de bewering dat er bij een staatsbank grote sommen geld verdwijnen, is niet bewezen. Maar zorgen dat de regering van ex-president Vucic haar straatje zo veel mogelijk probeert schoon te vegen zolang dat nog kan, komen niet uit de lucht vallen.
Het is immers precies de strijd tegen corruptie en vriendjespolitiek en de belofte degene die zich daaraan schuldig hebben gemaakt te vervolgen, die de Studentenlijst zondag een klinkende overwinning bezorgden in de Servische parlementsverkiezingen.
Servië verkeert nog steeds in een opgeluchte feeststemming, maar de studenten zijn nog niet aan de macht, en dat gaat ook nog even duren. Allereerst moeten de verkiezingen in 53 stembureaus verspreid over het land opnieuw vanwege onregelmatigheden.
Trouwe volgeling van Vucic
Kiezers kunnen daar zondag opnieuw hun stem uitbrengen. Op basis daarvan wordt de definitieve uitslag vastgesteld. Daarna heeft de president dertig dagen de tijd om het nieuwe parlement bijeen te roepen.
Die president is Ana Brnabic, een trouwe volgeling van Vucic die de post tijdelijk bekleedt, nadat hij in september was afgetreden om mee te kunnen doen met de parlementsverkiezingen. Zij kan de boel traineren door de volle dertig dagen te nemen. Daarna moet er binnen negentig dagen een regering zijn.
Brnabic moet ook nog presidentsverkiezingen uitschrijven, die volgens de wet voor het eind van het jaar moeten plaatsvinden.
Hoofdredacteuren ontslagen
Intussen blijft de oude regering in functie, zij het demissionair. Ook de ambtenaren op de ministeries zitten nog op hun plek, evenals de gemeentebesturen die zonder uitzondering in handen zijn van de partij van Vucic.
Daarmee verkeert het land in een soort machtsvacuüm, waarbij duidelijk is welke kant het opgaat, maar niet precies wanneer. Er gaan beelden rond van burgers die het portret van Vucic weghalen in overheidsgebouwen en in vuilcontainers gooien.
Sommige functionarissen kiezen de vlucht naar voren. De directeur van de publieke omroep RTS nam ontslag, nadat ze eerst de hoofdredacteuren en chefs van diverse programma's de laan uit had gestuurd.
RTS was onder Vucic verworden tot een staatsomroep. Gisteren was er in het belangrijkste nieuwsbulletin op tv voor het eerst in lange tijd geen aandacht voor Vucic. Vandaag bood de presentator namens de omroep in de uitzending zijn excuses aan. "Beste kijkers, dit zijn de eerste stappen naar, hopen we, het herstel van RTS. Dit is de eerste verontschuldiging voor alles wat we in de afgelopen periode nagelaten hebben. We moeten nog werken aan de inhoud van het programma. We willen uw vertrouwen herstellen."
Misstanden
De studenten willen dat de toezichthouder stappen onderneemt tegen commerciële zenders dicht bij Vucic. Die zouden stelselmatig de wet hebben overtreden. Presentatoren van nieuwsprogramma's daar zijn ineens spoorloos verdwenen. Daardoor vallen er gaten in de programmering.
Verder roepen de studenten medewerkers van media, overheidsinstellingen en staatsbedrijven op misstanden te melden via een speciaal e-mailadres. Als klokkenluiders genieten ze wettelijke bescherming, beloven de studenten.
Goed nieuws is er voor festivalgangers: het ook bij Nederlanders populaire Exit Festival keert terug naar Servië. Dit jaar week het voor het eerst uit naar diverse buitenlandse locaties.
De organisatoren stonden onder politieke druk omdat ze openlijk de studentenprotesten in het land steunden. In juli moet het weer als vanouds in de stad Novi Sad plaatsvinden.
'Oekraïne pauzeert aanvallen op Russische olieraffinaderijen onder druk Trump'
30 oktober 2026 05:52
Oekraïne is tijdelijk gestopt met uitvoeren van luchtaanvallen op Russische olieraffinaderijen na wekenlange druk van de Amerikaanse president Trump. Dat meldt The Wall Street Journal op basis van bronnen die op de hoogte zijn van de militaire operaties.
Het besluit is niet officieel aangekondigd. De pauze is van kracht sinds begin vorige week en duurt vermoedelijk tot na de tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten of nog langer.
De betrekkingen tussen Oekraïne en de VS zijn tot een dieptepunt gedaald. Eerder deze maand zei Trump dat het tijd wordt dat Oekraïne een nieuwe leider krijgt. Een dag daarvoor maakte de Amerikaanse president bekend dat hij een akkoord had bereikt met de Russische president Poetin over het opschorten van sancties en de levering van diesel.
Ook begrensde Starlink, de Amerikaanse satellietdienst van Elon Musk, de snelheid van drones. Oekraïne heeft de militaire variant van Starlink, Starshield, hard nodig bij het verdedigen van zijn grondgebied. Volgens Musk had het Oekraïense leger de gebruiksvoorwaarden geschonden, maar president Zelensky sprak dat tegen.
Rusland en Oekraïne bestoken al maanden elkaars energievoorzieningen. Trump claimde eerder deze maand dat Rusland en Oekraïne hadden afgesproken dat ze elkaars energiedoelen voorlopig niet zouden aanvallen. Enkele dagen later hervatte Oekraïne de aanvallen omdat Rusland zich volgens president Zelensky niet had gehouden aan de afspraken.
Doden bij Russische aanvallen
Gisteravond laat viel er een dode bij Russische raketaanvallen in Kyiv. Door de aanvallen raakten gebouwen beschadigd en ontstonden branden, meldt burgemeester Klitsjko.
Eerder op de dag meldde het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) dat een medewerker van de kerncentrale in Zaporizja om het leven was gekomen bij een Russische droneaanval. IAEA-directeur-generaal Rafael Grossi herhaalde zijn oproep tot militaire terughoudendheid in de omgeving van de nucleaire faciliteit.
Megaoperatie in Vught: monumentaal stationsgebouw wordt opgetild en verplaatst
30 oktober 2026 05:00
Het is geen alledaagse verhuizing: het monumentale stationsgebouw van Vught wordt vandaag in zijn geheel opgetild en 13,6 meter verplaatst. Met een gewicht van 720 ton wordt het gebouw uit 1868, inclusief de historische kelder, in zeven uur tijd verhuisd richting het oosten.
De operatie begint naar verwachting tussen 08.00 en 09.00 uur. Halverwege de middag moet het gebouw van 28 meter lang en 9,5 meter breed op zijn nieuwe plek staan.
Livestream
De verhuizing van het stationsgebouw is vanaf 07.50 uur live te volgen bij de NOS.
Het stationsgebouw moet plaatsmaken voor een vierde spoor. Vanaf 2030 moeten er namelijk meer treinen gaan rijden tussen Meteren en Boxtel. Dat vierde spoor komt tussen Den Bosch en Vught verdiept te liggen, precies op de plek waar nu het stationsgebouw staat.
Daarom moet het gebouw worden verplaatst. Het gebouw laten staan en eromheen bouwen of het afbreken en opnieuw bouwen, waren geen opties. Het stationsgebouw is een rijksmonument en door het gebouw inclusief kelder in zijn geheel te verplaatsen wordt de monumentale waarde behouden.
De verhuizing maakt deel uit van het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer, een initiatief van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat dat sinds 2010 loopt. Het doel is om meer treinen op drukke trajecten te laten rijden.
Op sommige trajecten moet dat uitkomen op een "metroachtige" frequentie van zes treinen per uur. Nu zijn dat er op de meeste trajecten nog twee tot vier per uur.
Betonnen constructie als dienblad
Om het rijksmonument te verplaatsen, wordt het eerst opgetild. Onder het gebouw komt vervolgens een betonnen constructie te liggen die als een soort dienblad moet dienen. Onder die constructie wordt een schuifbaan geplaatst, waarmee het gebouw in slagen van 40 centimeter naar zijn nieuwe locatie wordt geschoven. In totaal zijn daar 34 slagen voor nodig; exact 13,6 meter.
Het gebouw komt uiteindelijk 32 centimeter lager te liggen dan nu. Taco Bresser, directeur van het bedrijf dat verantwoordelijk is voor de verhuizing, vertelde aan de Brabantse streekomroep DTV Nieuws dat de kans klein is dat er iets misgaat. Het gebouw verkeert in goede staat en de afstand is relatief klein.
Wel wordt het pand tijdens de operatie voortdurend gecontroleerd met meetapparatuur. Wijkt er iets af of zijn de weersomstandigheden ongunstig, dan kan de verhuizing worden uitgesteld.
Plek met oorlogsverleden
Dat het stationsgebouw een rijksmonument is, heeft te maken met de grote rol die het speelde in de Tweede Wereldoorlog. Het station was destijds een plek voor de transporten van duizenden Joden en andere gevangenen van en naar Kamp Vught.
Het Brabants Dagblad schrijft hoe stationschef Willem Jooren, die boven het station woonde, gevangenen hielp die via Vught werden gedeporteerd. Hij voorzag hen van eten, tabak, warme kleding en hielp sommigen ontsnappen. De kelder van het station speelde daarbij een belangrijke rol. Jooren verborg er mensen en hielp hen zo uit handen van de Duitsers te blijven.
Kleindochters Ageeth, Gerdie en Marianne verdiepten zich in het verhaal van hun opa en zijn blij dat het stationsgebouw, inclusief de kelder, behouden blijft. Jooren kreeg in 1984 postuum het Verzetsherdenkingskruis, een onderscheiding voor verzetsstrijders uit de Tweede Wereldoorlog.
Kijklocatie
Wie de verhuizing ter plekke wil volgen, kan terecht op een kijklocatie bij het station. Die is geopend van 08.00 tot 16.30 uur.
Alle stemmen geteld in Israël: geen meerderheid voor politieke blokken in parlement
30 oktober 2026 04:05
Bij de verkiezingen in Israël heeft geen van beide politieke blokken na het tellen van alle stemmen een meerderheid behaald in het parlement. Dat heeft de Centrale Verkiezingscommissie bekendgemaakt. Noch de regeringscoalitie van premier Netanyahu, noch het oppositieblok van Gadi Eisenkot kwam tot minimaal 61 zetels.
De verkiezingsuitslag bevestigt dat de Likud-partij van Netanyahu de grootste is geworden, met 27 zetels. Zijn coalitie van rechts-conservatieve, uiterst rechtse en religieuze partijen behaalde 53 zetels en komt er dus 8 tekort voor een meerderheid in de 120 zetels tellende Knesset. Bij de verkiezingen in 2022 kwam de coalitie nog tot 64 zetels.
Netanyahu's rivaal, oud-legerchef Gadi Eisenkot, behaalde met zijn vorig jaar opgerichte partij Yashar 21 zetels en kwam daarmee op de tweede plek. Zijn oppositieblok bleef steken op 48 zetels.
Patstelling
Het was al duidelijk dat de verkiezingsuitslag tot een patstelling heeft geleid in de Israëlische politiek. De vorming van een nieuwe regering zal vermoedelijk lang gaan duren.
Mogelijk is een sleutelrol weggelegd voor de Arabische partijen, de winnaars bij deze verkiezingen. De Arabische partijen Ra'am en de Gezamenlijke Lijst behaalden samen 19 zetels, tegen 10 zetels in 2022.
Om aan een meerderheid te komen, heeft Eisenkot de steun nodig van deze partijen. Toch is het de vraag of de Joodse oppositie de samenwerking aan zal gaan met de Arabische partijen. Het erkennen van Hamas als terroristische organisatie die ontmanteld moet worden is een van de eisen die Eisenkot stelt.
De opkomst bij de verkiezingen bedroeg 77,9 procent, het hoogste percentage in decennia. Ruim 5,7 miljoen mensen brachten hun stem uit.
Op woensdag 4 november wordt de zetelverdeling definitief vastgesteld. President Herzog zal daarna degene die wat hem betreft de beste kans maakt op een meerderheid vragen een regering samen te stellen. Partijen hebben tot 18 november de gelegenheid om klachten in te dienen of juridische stappen te ondernemen.