Spaanse koning schiet paus Leo te hulp en leent hem vliegtuig uit
12 juni 2026 21:10
Paus Leo wilde na zijn bezoek aan Spanje vanmiddag vanaf Tenerife weer terugvliegen naar Rome, maar zijn gehuurde vliegtuig van Iberia kampte met technische problemen. De paus was al aan boord gegaan, maar moest het toestel weer verlaten, net als de andere passagiers.
De Spaanse koning Felipe had kort daarvoor afscheid genomen van de paus en escorteerde hem terug naar de terminal. Vervolgens bood hij paus Leo een ander vliegtuig aan voor de terugreis.
De Spaanse regering meldt dat het gaat om een vliegtuig van de luchtmacht dat door de koning wordt gebruikt. Het wordt vanavond om 23.00 uur in Rome verwacht.
Motor wilde niet starten
Iberia meldt dat de motor van het vliegtuig niet wilde starten en dat er een ander vliegtuig is gestuurd voor de passagiers die met de paus meereisden, zoals personeel van het Vaticaan en journalisten.
De paus deed de afgelopen dagen onder meer Madrid, Barcelona en de Canarische eilanden aan. Bij dat laatste bezoek lag de focus op migratie, een belangrijk thema in de Spaanse politiek de afgelopen maanden.
Tweede week coronaverhoren: hoe ver ging het kabinet om code zwart te voorkomen?
12 juni 2026 19:48
Was er genoeg oog voor de sociaal-maatschappelijk gevolgen van de coronamaatregelen? Dat was deze week een belangrijke vraag bij de verhoren van de parlementaire commissie. Scholen en horeca gingen dicht om verspreiding te voorkomen, met als neveneffect eenzaamheid en leerachterstanden.
Daar had het kabinet oog voor, zei de laatste getuige van deze week, oud-premier Mark Rutte. "Vanaf het begin" was er de "volle aandacht" voor de gevolgen voor Nederlanders, die thuis moesten werken of hun familie in een verzorgingshuis niet konden bezoeken. Toch was niet iedereen daar deze week van overtuigd.
Dick Schoof, ook oud-premier, maar uitgenodigd omdat hij tijdens de pandemie topambtenaar was bij Justitie, zei dat het wel heel complex was om maatschappelijke gevolgen mee te wegen. "Het sluiten van het onderwijs, niet kunnen sporten, effect op het verenigingsleven: iedereen voelde dat wel, maar de vraag was hoe je dit kon meewegen."
Want aan de andere kant stond het aantal beschikbare IC-bedden en de zogenoemde R-waarde van het virus, waarmee de besmettingsgraad werd gemeten. Keiharde getallen dus. "Het was ingewikkeld om de sluiting van de scholen in dezelfde harde cijfers te meten", zei Schoof. "Een worsteling voor ons allemaal."
Evangelie en evenwichtsbalk
Het beschermen van kwetsbaren, inzicht hebben in de verspreiding van het virus en het voorkomen van overbelasting in de zorg werden bijna meteen aangemerkt als officiële doelen, die terugkwamen in allerlei documenten. Beperking van de impact van de maatregelen was aanvankelijk geen officieel doel, dat werd pas een jaar later toegevoegd.
Waarom toen pas, vroeg de commissie bij herhaling aan Rutte, die eindverantwoordelijk was. "Die doelen waren niet het evangelie", wuifde hij de vragen weg. En de sociaal-maatschappelijk gevolgen waren heus "totaal mede-leidend". Rutte sprak meermaals van een "evenwichtsbalk" bij het maken van beleid.
Topambtenaar Mark Roscam Abbing was in die tijd bezig met dit vraagstuk. Zijn taak was om een langetermijnvisie te ontwikkelen en aandacht geven aan de sociaal-maatschappelijke factoren. In de praktijk kwam daar aanvankelijk niet veel van terecht, omdat het virus roet in het eten gooide. "Het perspectief werd elke keer ingehaald door een nieuwe crisis", zei Schoof.
Duidelijke rode lijn
Toch bestreed Roscam Abbing het beeld dat er te weinig aandacht is geweest voor de gevolgen. "Dat was echt niet mijn ervaring", zei hij maandag tegen de coronacommissie. "Het was alleen heel moeilijk."
Volgens de ambtenaar, die bij veel topoverleggen zat, had Rutte een harde grens aangegeven: hij wilde niet dat er mensen zouden stikken doordat er geen plek was om beademd te worden op een intensive care. "Dat was een duidelijke rode lijn, die hij in meerdere overleggen heeft herhaald."
Dat van die "rode lijn" kon Rutte zich niet herinneren, maar wel dat de zorg topprioriteit was. In het begin van de crisis raakte de zorg in het Italiaanse Bergamo overbelast en die beelden kwamen binnen "als een mokerslag", herinnerde oud-premier zich.
Code zwart
Het ging in die tijd over 'code zwart'. Dat betekent dat niet iedereen meer geholpen kan worden en dat er dus moet worden gekozen tussen patiënten. "Op een gegeven moment kwam ik erachter dat het aan de minister was om code zwart uit te roepen", vertelde oud-zorgminister Tamara van Ark. "Toen wilde ik dat eerst oefenen, want het is een loodzwaar besluit."
Artsen zelf vonden dat in de keuze moest meewegen welke leeftijd patiënten hadden. Het kabinet was het daar niet mee eens en wilde een lotingsysteem invoeren. Na druk vanuit de Kamer schaarde het zich toch achter het standpunt van de artsen. Uiteindelijk kwam het net niet zo ver. Rutte: "We zijn door het oog van de naald gekropen."
In het voorjaar van 2021 leek het iets beter te gaan met het aantal coronabesmettingen. Het kabinet voelde druk om de lockdown te versoepelen, maar oud-minister Van Ark kreeg nog altijd "noodkreten" vanuit de zorg.
Er was toen veel discussie, herinnerde Van Ark zich. Uiteindelijk besloot het kabinet na een "open uitwisseling" om niet te versoepelen. De oud-minister zegt dat ze zich naderhand wel heeft afgevraagd of dat nou de goede beslissing was. "Het was een enorm dilemma", zei ze tegen de coronacommissie. "Kijkend naar de urgentie die er lag, was de ruimte er uiteindelijk niet."
Oud-minister van Sociale Zaken Wouter Koolmees beaamde dat in zijn verhoor. "Als we zagen dat de situatie slechter werd, was er ook geen discussie over dat we maatregelen moesten nemen om het virus in te dammen."
Dergelijke grote besluiten werden in die tijd genomen in de Ministeriële Commissie Crisisbeheersing, vaak op dinsdag. In aanloop daarnaartoe waren er andere informele vertrouwelijke overleggen tussen een beperkte groep betrokken ministers, ambtenaren en experts.
Daar zijn geen notulen van, dus hadden commissieleden er veel vragen over. Werd daar niet te veel voorgekookt? Rutte vindt van niet. Volgens hem had het Catshuisoverleg "een grote meerwaarde", omdat er zonder tijdsdruk toch gepraat kon worden over mogelijke maatregelen.
En andere betrokkenen kijken er ook met een goed gevoel op terug. "De vertrouwelijkheid van het Catshuis zorgde ervoor dat je van je hart geen moordkuil hoefde te maken", zei Koolmees. Als je niet informeel van gedachten kan wisselen "durven mensen geen domme ideeën meer te hebben", zei Roscam Abbing erover.
Duivels dilemma
Een maatregel waar in formele en informele overleggen veel over is gesproken was de avondklok. "Het was een duivels dilemma. Ik heb er veel buikpijn van gehad", aldus Koolmees.
En zoiets gold ook voor Hubert Bruls. De burgemeester van Nijmegen was in die tijd voorzitter van het Veiligheidsberaad van de 25 veiligheidsregio's. "Het was buitengewoon verregaand", aldus de burgemeester. "Je berooft mensen van een grondrecht zonder heel goed aan te tonen waarom." Toch werd de maatregel ingevoerd en meerdere keren verlengd.
Het hoe en waarom daarvan komt later aan bod; de commissie heeft een hele verhoorweek gereserveerd voor de avondklok. Maar nog niet volgende week, want dan komt "de impact op de zorg" aan bod. Onder anderen IC-baas Diederik Gommers en RIVM-modelleur Jacco Wallinga komen langs.
Lees hier het liveblog na van de afgelopen verhoorweek:
Podcast De Stemming: Een betaalmuur, het luchtalarm en déjà vu-bingo
12 juni 2026 19:08
De corona-enquête is inmiddels alweer een paar weken op stoom en vrijdag werden twee voormalige premiers ondervraagd: Rutte en Schoof.
Schoof was in corona-tijd natuurlijk geen premier, maar was de hoogste ambtenaar, de secretaris-generaal, van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Politiek verslaggever Lars Geerts volgt de enquête en vertelt wat dit tot nog toe heeft opgeleverd.
Verder hebben Marleen en Joost het over het luchtalarm, Jos L., het dertigledendebat en de spraakmakende documentaire over Forum voor Democratie.
De Stemming
Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is hier te beluisteren bij NPO Luister
Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.
Over deze podcast
Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.
Opnieuw reddingsactie voor wadlopers bij Ameland
12 juni 2026 18:55
Voor de tweede keer in korte tijd is een groep wadlopers in de problemen gekomen bij Ameland. Ze werden overvallen door de vloed, zegt een woordvoerder van de veiligheidsregio tegen Omrop Fryslân.
De kustwacht heeft een helikopter en drie reddingsboten ingezet om de tien wadlopers in veiligheid te brengen. Ze zijn allemaal uit het water gehaald en per helikopter naar het boothuis van de KNRM op het eiland gebracht. Bij het boothuis stonden onder meer ambulances en een traumahelikopter klaar.
De wadlopers zijn vermoeid en koud, meldt de brandweer:
Volgens de veiligheidsregio waren de weersomstandigheden op het wad slecht. Zo waaide het hard. Volgens woordvoerder Jan Willem Zwart is het nog niet duidelijk of de wadlopers een gids bij zich hadden.
32 wadlopers gered
Vorige maand kwam ook een groep wadlopers vast te zitten bij Ameland. Het ging om 32 mensen, onder wie vier gidsen. Ze werden tijdens een nachtelijke tocht overvallen door het hoge water en kregen onderkoelingsverschijnselen.
De kustwacht heeft geen verklaring waarom twee keer in korte tijd wadlopers in de problemen zijn geraakt.
Akkoord tussen Iran en VS over tekst voor vredesdeal lijkt dichtbij
12 juni 2026 18:54
Bemiddelaar Pakistan meldt dat Iran en de Verenigde Staten het eens zijn over de tekst van een vredesakkoord. De Pakistaanse premier Shehbaz Sharif schrijft op X dat nu met beide partijen wordt gewerkt aan volgende stappen. "Vrede is nog nooit zo dichtbij geweest als nu", aldus Sharif.
Vandaag plaatste de Iraanse minister Araghchi van Buitenlandse Zaken ook al een bericht op X met de boodschap dat een akkoord "dichterbij dan ooit" was. De Amerikaanse president Trump heeft dat bericht op zijn eigen socialemediakanalen gedeeld. Vanuit Iran kwamen gisteravond nog afhoudende berichten.
Over de tekst van de vredesdeal is officieel nog niets bekendgemaakt. Een anonieme Amerikaanse overheidsfunctionaris stelt tegenover persbureau Reuters dat met de overeengekomen tekst de belangrijkste doelen van de regering-Trump behaald worden.
'Nucleair materiaal wordt vernietigd'
Volgens de functionaris zou in het akkoord staan dat de Straat van Hormuz wordt heropend en dat de VS de blokkade van Iraanse havens opheft. Ook zou het nucleaire materiaal waarover Iran beschikt worden vernietigd.
Iran zou in ruil daarvoor economisch beloond worden. Het gaat dan over het opheffen van de economische sancties tegen het land en het vrijgeven van bevroren Iraanse tegoeden.
Een woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft laten weten dat er in Iran nog wordt gesproken over de voorwaarden van de deal, maar dat dat overleg "in de afrondende fase" zit.
Dit weekend ondertekend?
Volgens Trump kan het akkoord dit weekend of maandag worden ondertekend. De Iraanse woordvoerder deed daar geen uitspraak over.
Zwitserland heeft alvast aangeboden gastland te zijn voor de ondertekening. Het Zwitserse ministerie van Buitenlandse Zaken meldt dat het land "volop betrokken is" en in nauw contact staat met de Verenigde Staten en Iran. In internationale media is Genève genoemd als mogelijke plaats van handeling.
Trump heeft de afgelopen tijd vaak gezegd dat een deal met Iran in de lucht hing. Deze week voerden Iran en de VS en Israël echter nog aanvallen op elkaar uit, ook al geldt er sinds 7 april een bestand.
Israël is geen partij bij de deal tussen Iran en de VS. Wel heeft de Israëlische premier Benjamin Netanyahu gisteravond met Trump gebeld over de inhoud van het akkoord, meldde zijn kantoor.
Cruiseschip Hondius vertrokken voor nieuwe reis
12 juni 2026 18:52
Het cruiseschip de Hondius is weer uitgevaren. Zaterdag vertrekt het schip met 132 passagiers en een arts vanuit Spitsbergen voor een achtdaagse tocht over de Noordelijke IJszee.
De Hondius was in mei groot in het nieuws toen er verschillende besmettingen met het hantavirus werden vastgesteld op het schip. Het gaat hierbij om een ernstige variant van het virus, waaraan gemiddeld 35 tot 50 procent van de besmette personen overlijdt. In totaal zijn drie passagiers overleden, onder wie twee Nederlanders.
Het schip heeft na terugkomst bijna drie weken in de Rotterdamse haven gelegen. Daar is het meerdere dagen intensief gereinigd door een gespecialiseerd bedrijf. Daarna is het door de GGD en deskundigen op het gebied van infectiepreventie schoon verklaard.
Geen grote veranderingen
Het schip heeft plaats voor 270 passagiers, maar dat zijn er deze reis dus maar 132. Volgens de woordvoerder van eigenaar Oceanwide Expeditions komt dat doordat een deel van de reis niet kon doorgaan door de meerdaagse reiniging in Rotterdam. Daarom hebben verschillende passagiers hun reis geannuleerd.
Komende reizen volgen het normale schema en de bezetting daarvan is volgens de woordvoerder als gebruikelijk.
Het bedrijf is in gesprek met onder andere het RIVM, de GGD en eigen medisch personeel over eventuele aanpassingen van het veiligheidsprotocol. Dan gaat het voornamelijk over tochten naar gebieden waar het hantavirus heerst. Bij de reis die nu op stapel staat is daar geen sprake van.