De Zweden beleggen belastingvrij, is dat ook iets voor Nederland?
20 juni 2026 10:25
Elke maand belegt Karlijn van Herpen een klein stukje van haar salaris op de beurs. Dit gaat automatisch, naar vijf fondsen die investeren in bedrijven wereldwijd. In tegenstelling tot veel andere Nederlanders ligt ze niet wakker van de risico's. Zij woont in Stockholm en daar belegt voor haar gevoel "iedereen" via een zogeheten investeerspaarrekening, ISK.
"Mijn Zweedse partner, mijn zwager en collega's waren er allemaal mee bezig en dan ga je zelf ook denken dat het misschien verstandig is", zegt Van Herpen.
Ze belegt om ooit een appartement te kunnen financieren. Het gaat om geld dat ze niet meteen nodig heeft. Gelukkig maar, want eerder dit jaar zakte de waarde van haar investeringen flink.
"Ja toen baalde ik, zeker. Ik had het er veel over met familie en vrienden want dit is gewoon onderwerp van gesprek hier." Uiteindelijk lukte het om het standaardadvies te volgen: niks doen. "Nu is het natuurlijk weer bijgetrokken."
Iets voor Nederland
Beleidsmakers in Den Haag en Brussel willen dit vaker horen: kleine spaarders die (naast een spaarrekening) ook in de beurs stappen. Want Europese bedrijven komen moeilijk aan kapitaal. Verander dat of Europa wordt niks meer dan een openluchtmuseum, waarschuwde EU-zwaargewicht Mario Draghi eerder al.
Voor het goede voorbeeld kijkt iedereen naar Zweden. Daar is beleggen de normaalste zaak voor burgers. Dat komt grotendeels door die ISK die Karlijn van Herpen ook gebruikt.
De Europese Commissie is inmiddels helder: dit moet Europa - en Nederland - ook hebben. Dat beaamt de regering-Jetten in het coalitieakkoord. Net als het Wennink-rapport, over hoe Nederland concurrerender kan worden: "Introduceer een fiscaal aantrekkelijke Nederlandse equivalent van de Zweedse investerings-spaarrekening om spaargeld van huishoudens te activeren".
Belastingvrij
Met een ISK kunnen mensen met een Zweeds BSN-nummer beleggen in aandelen en fondsen onder versimpelde voorwaarden. Investeringen onder de 300.000 Zweedse kronen (zo'n 27.000 euro) zijn belastingvrij. Daarboven wordt een voordelig belastingtarief gerekend.
"Als ik aangifte doe, heb ik er geen omkijken naar - het is al automatisch ingevuld", zegt de Nederlandse maatschappelijk werker Femke van Ratingen, woonachtig in Zweden. Ze zegt dat ze geen ervaring had met beleggingen voordat ze een ISK opende. In Zweden heb je meestal een eigen contactpersoon bij de bank, iemand die je kent en bij wie je langsgaat op de koffie. "Die stelde zo'n ISK voor. Dan voelt beleggen ook wel vertrouwd."
De Financial Times concludeerde dat de ISK een van de redenen is dat "de rest van Europa jaloers is" op de beurs in Stockholm. Het is dé plek voor bedrijven die kapitaal willen ophalen in Europa, concludeerde zakenblad The Economist. Inmiddels belegt zo'n 40 procent van de Zweden via de regeling. Dat zorgt voor 167 miljard euro aan investeringen in bedrijven. Dat is bijna een derde van het bruto binnenlands product, de som van wat bedrijven, huishoudens en de overheid in één jaar toevoegen aan de economie.
Controversieel
"Deze Zweedse constructie zou een hartstikke goede manier zijn om meer kapitaal vrij te maken voor bedrijven in Nederland", zegt Mary Pieterse-Bloem, hoogleraar bij de Erasmus School of Economics en chief investment officer bij de Rabobank.
De Europese Commissie roept alle EU-landen op om een beleggingsproduct te bieden dat goedkoop en makkelijk is voor burgers. Inmiddels bestaat zo'n Europese beleggingsrekening in een tiental landen. De Zweedse variant ISK wordt vaak gezien als de succesvolste, juist omdat die zo veel kapitaal heeft aangetrokken.
Experts noemen het een plus voor Europa dat de ISK zich niet beperkt tot bijvoorbeeld Europese bedrijven. Dat houdt de regeling aantrekkelijk voor investeerders, die vaak spreiding willen. Nederlanders en Europeanen hebben toch de neiging om buitenproportioneel veel te investeren in bedrijven uit eigen land. Die zogenoemde home bias zie je ook onder ISK-investeerders.
Maar in Zweden is er altijd kritiek geweest op de regeling. Op links is het een klassiek vraagstuk over arm en rijk: mensen die het al breed hebben hoeven geen belasting te betalen op dividend. Slachtoffers daarvan zijn arme mensen die afhankelijk zijn van publieke diensten die met belastinggeld betaald worden zoals zorg en uitkeringen, luidt de kritiek.
Onderzoekers concluderen inderdaad dat de ISK ervoor zorgt dat de staatskas miljarden misloopt aan belastingen. Andere toezichthouders waarschuwen dat beleggen niet altijd makkelijker of voordeliger is met dit product.
Geen plan
Feit blijft dat het Zweden als geen ander EU-land lukt om spaargeld van burgers aan het werk te zetten, en dat grotendeels door middel van de ISK.
Tegelijkertijd is het een precair moment voor Nederlandse beleggers. De voorgestelde hervormingen van belasting op beleggingen kunnen haaks staan op de ambities om beleggen makkelijker en goedkoper te maken, zeggen deskundigen tegen de NOS. Het is momenteel onduidelijk hoe het nu verdergaat met die belastingregels.
In een reactie zegt het ministerie van Financiën dat het aan "banken en brokers" is om beleggingsproducten te ontwerpen voor burgers. "Het fiscale aspect is waar wij een rol in hebben. Dat wordt op dit moment nog onderzocht."
Deel goederentrein stort van brug in München, een gewonde
20 juni 2026 10:12
In de Duitse stad München zijn twee wagons van een goederentrein van een brug gestort. Daarbij raakte een persoon zwaargewond, meldt de politie. Over de identiteit van het slachtoffer is niets bekendgemaakt.
Het ongeluk gebeurde aan het begin van de nacht. De twee wagons botsten tijdens het rangeren tegen elkaar, volgens Duitse media. Daardoor stortten de wagons van een brug en kwamen op de weg terecht.
Het spoor wordt volgens een woordvoerder van spoorbedrijf Deutsche Bahn uitsluitend gebruikt door goederentreinen. Er zijn dus geen consequenties voor regionale of langeafstandstreinen.
Wel is de weg waarop de goederenwagons zijn beland nog afgesloten. Duitse media schrijven dat er "aanzienlijke verkeershinder" wordt verwacht.
Bekijk hier beelden van de plek van het ongeluk:
Podcast De Dag: de coronaverhoren, een tussenstand
20 juni 2026 10:04
Tijdens de parlementaire coronaverhoren vertelden sleutelfiguren, onder wie oud-premier Rutte, de afgelopen weken onder meer dat Nederland nét geen code zwart bereikte. Maar Nieuwsuur sprak met artsen die zeggen dat de praktijk anders was. 'Dat er geen code zwart geweest is, is niet het geval. Er zijn wel degelijk keuzes gemaakt voor patienten die wel of niet naar de IC gingen waar je dat normaal gesproken anders zou hebben gedaan,' aldus een van de artsen.
Luisteren?
Deze aflevering kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!
En er zijn meer zaken die in de eerste drie weken van de verhoren opvielen. Bijvoorbeeld details over hoe politiek en wetenschap in elkaar overliepen rondom de richtlijnen voor het gebruik van mondkapjes in de ouderenzorg. En lukt het de betrokkenen wel voldoende om te reflecteren op hun eigen rol?
Reageren? Mail dedag@nos.nl
Presentatie en montage: Elisabeth Steinz
Redactie: Rosanne Sies
Meeste gemeenten werken mee met spreidingswet, maar niet van harte
20 juni 2026 09:15
De meeste gemeenten zeggen gehoor te geven aan de spreidingswet, al is dat vaak zonder al te veel enthousiasme. Slechts elf gemeenten kondigen breder verzet aan tegen de verplichting om asielzoekers op te vangen, al geven ook die meestal toe dat ze uiteindelijk aan de wet zullen moeten voldoen.
Dat blijkt uit een analyse van de eerste 212 coalitieakkoorden na de gemeenteraadsverkiezingen in maart. Drie maanden na de verkiezingen is bijna twee derde van de nieuwe gemeentebesturen rond.
Verreweg de meeste gemeenten blijken bereid de spreidingswet uit te voeren. Daarbij stellen ze wel voorwaarden: veel gemeenten willen alleen 'passende' (lees: kleinschalige) opvanglocaties. Ook benadrukken ze dat inwoners eerst de gelegenheid moeten hebben mee te praten over die locaties.
Soms is er een expliciete voorkeur voor wie er in de opvang moet komen te wonen, bijvoorbeeld uitsluitend gezinnen met kinderen - en (dus) geen alleenstaande mannen.
Wat ook vaak terugkomt is de klacht dat gemeenten in de buurt te weinig opvang bieden. Zo voldoet Heerlen aan de spreidingswet, en is daar "trots" op. Maar een uitbreiding van de opvang zit er niet in: "als Heerlen op dit punt nóg meer verantwoordelijkheid neemt", redeneren partijen in het coalitieakkoord, worden "gemeenten die binnen en buiten onze regio hun verantwoordelijkheid ontlopen beloond voor hun gebrek aan solidariteit."
Tegenstribbelen
Een van de tegenstribbelende gemeenten is Maassluis. "Het bod van Maassluis zal nul asielopvangplekken zijn", schrijft het college in zijn akkoord. Om dat te bereiken zal de gemeente "niet schromen om de grenzen van de wet op te zoeken".
Ook de gemeente Hardenberg, die overhoop ligt met opvangorganisatie COA omdat het asielzoekerscentrum langer openblijft dan de afspraak was, wil voorlopig geen nieuwe asielzoekers opvangen. Het nieuwe college wil "maximaal druk" zetten om het bestaande azc zo snel mogelijk te sluiten.
De gemeenten Albrandswaard en Borne gaan verder. Zo heeft Albrandswaard beroep ingesteld tegen het aantal asielzoekers dat die gemeente volgens de wet moet opvangen. Volgens de nieuwe coalitie wordt er al genoeg gedaan aan de opvang van "bijzondere doelgroepen", onder meer via de aanwezigheid van de tbs-kliniek. De gemeente Borne overweegt juridische stappen.
Eerlijker verdelen
Met de spreidingswet in de hand wil het kabinet opvangplekken voor asielzoekers eerlijker verdelen over gemeenten. Ook zouden er zo meer opvangplekken moeten komen om de tekorten op te lossen. Daarom is het opvallend dat de spreidingswet in sommige akkoorden ook een argument is om het aantal plekken juist te verminderen.
Dat speelt bijvoorbeeld in Wassenaar. Daar staat een azc dat zes keer groter is dan de aantallen die de wet eist. "Om de leefbaarheid te vergroten en gevoelens van onveiligheid weg te nemen, gaan we voor een kleiner azc als de huidige afspraken in 2028 aflopen. De spreidingswetgetallen voor Wassenaar zijn het uitgangspunt."
In de akkoorden van tien gemeenten staat niets over de opvang van asielzoekers. Daarbij gaat het vooral om heel kleine gemeenten of om plaatsen die al voldoen aan de spreidingswet, met (soms grote) opvanglocaties.
Handhaving
Minister Van den Brink (Asiel en Migratie) stuurde eind vorige maand een brief aan gemeenten die geen of te weinig opvang bieden met de vraag hoe ze de spreidingswet willen gaan uitvoeren. Volgens een telling van het ministerie voldeden toen 119 gemeenten aan de wet, 116 gedeeltelijk en 107 niet.
Overigens kreeg de bewindsman van 47 gemeenten geen enkele reactie. "Als je de discussie in de samenleving ziet, vind ik dit een verbazingwekkende manier van werken", zei hij vorige week in debat met de Tweede Kamer. Zijn gesprekken met gemeenten leveren tot nu "een gemengd beeld" op, aldus Van den Brink. "Sommige zijn blij met duidelijkheid. Andere geven aan dat het ze nog niet lukt, maar dat ze er hard aan werken. Zoveel gemeenten, zoveel verhalen."
Na de zomer worden de eerste acties en deadlines afgesproken met gemeenten die nu geen opvang hebben. Dan worden ook de namen van die gemeenten openbaar gemaakt, aldus het ministerie.
Verantwoording
Voor deze analyse hebben we de hulp van diverse AI-modellen gebruikt. De teksten van de coalitieakkoorden zijn verzameld met behulp van zogenoemde AI-agents, AI-toepassingen die zelf kunnen zoeken, waarna de relevante tekstpassages over asiel apart zijn opgeslagen. Na deze stap hebben we gecontroleerd of er teksten over het hoofd gezien waren. De passages zijn vervolgens door drie verschillende AI-modellen doorzocht op de bereidheid de spreidingswet uit te voeren. Vervolgens zijn de akkoorden door ons geanalyseerd om er conclusies uit te trekken.
Vrouw (25) bij Coevorden omgekomen door noodweer, ook veel schade elders
20 juni 2026 08:50
In het dorp 't Haantje bij Coevorden is een dode gevallen door het noodweer vannacht. Een 25-jarige vrouw uit Joure kwam om toen een boom op haar auto viel. Het ongeval gebeurde rond 00.15 uur.
"Hulpverlening mocht niet meer baten. Het slachtoffer is ter plaatse overleden", laat de politie vanmorgen weten.
Het noodweer dat gisteravond en vannacht over het land trok, heeft op meer plekken schade veroorzaakt. De onweersbuien gingen gepaard met veel blikseminslagen en harde windstoten. Op sommige plekken in het land vielen hagelstenen met een diameter van ongeveer 2 centimeter.
Beelden van de stormschade door het noodweer:
In Midden-Nederland werd een NL-Alert verstuurd vanwege extreme weersomstandigheden. "De meldkamer wordt echt overspoeld. We krijgen ook veel meldingen van onder meer bomen op de weg en delen die van daken zijn afgewaaid", verklaarde een woordvoerder. Mensen werden opgeroepen binnen te blijven en alleen 112 te bellen in levensbedreigende situaties.
In Zwolle stortte het dak van een postsorteercentrum deels in. De constructie zou het hebben begeven door de combinatie van een grote hoeveelheid neerslag die bleef liggen en de harde wind. In Mander in Twente overstroomde het terrein bij een watermolen waar een bruiloft bezig was. De 150 gasten en het bruidspaar konden veilig wegkomen.
In het Groningse Leek brandde een woning uit na blikseminslag.
Door het noodweer zijn er op meerdere plekken problemen op het spoor. Op verschillende trajecten liggen bomen en takken op de rails. Tussen Geldermalsen en Den Bosch is bovendien de bovenleiding beschadigd geraakt, waardoor daar geen treinen rijden.
Ook tussen Hoogeveen en Beilen rijden geen treinen nadat een boom op het spoor terechtkwam. Tussen Zuidbroek en Veendam rijden minder treinen en moeten reizigers rekening houden met vertragingen.
Het festival Julianapop in Julianadorp is afgelast vanwege stormschade. De organisatie meldt dat verschillende voorzieningen op het terrein beschadigd zijn geraakt. Het evenement kan daardoor niet "op een veilige en verantwoorde manier" doorgaan. Bezoekers worden later geïnformeerd over hun ticket.
Ook in Duitsland veroorzaakte het noodweer problemen. In Rastatt, vlak bij de Franse grens, raakten volgens de politie zeker negen mensen gewond door een blikseminslag tijdens een sportfeest. Zes slachtoffers moesten naar het ziekenhuis. Niemand raakte levensgevaarlijk gewond.
Cheers-bedenker James Burrows overleden: 'Vormde generaties-lang tv-comedy'
20 juni 2026 08:21
De medebedenker van komedieserie Cheers is op 85-jarige leeftijd overleden. Met afleveringen van Will & Grace, Friends, The Big Bang Theory en Taxi drukte James Burrows als regisseur een halve eeuw zijn stempel op het Amerika tv-landschap.
"Ruim vijf decennia was hij een van de meest invloedrijke en geliefde regisseurs uit de geschiedenis van de tv", laat zijn familie weten in een overlijdensbericht. "Generatieslang hielp hij comedy te vormen en bracht zo onmetelijk veel vreugde aan kijkers wereldwijd."
Burrows was de zoon van een Broadway-schrijver en was aanvankelijk niet van plan zelf werk te zoeken in de entertainmentindustrie. Toch rolde hij via bijbaantjes en een theateropleiding het vak in en klom op naar de positie van regisseur.
In de tweede helft van de jaren zeventig nam hij zo afleveringen voor zijn rekening van invloedrijke shows als Mary Tyler Moore, The Bob Newhart Show, Laverne & Shirley en Lou Grant. Voor de ook in Nederland populaire komedie Taxi nam hij 75 afleveringen voor zijn rekening.
77ste plek
Bij Taxi leerde hij ook de broers Glen en Les Charles kennen. Ze besloten samen een serie op te zetten over het personeel en de vaste gasten een stamkroeg. "We waren alledrie fans van sport, dus wisten we dat het in Boston of Philadelphia gesitueerd moest worden."
Zo ontstond het café "where everybody knows your name", met casanova Sam, zijn niet zo snuggere collega Woody, hun gefrustreerde baas Diane en snob Frasier.
Bekijk hier de bekende herkenningsmelodie van Cheers:
De eerste aflevering was een mislukking: in de kijkcijfers eindigde Cheers die avond op de 77ste plek, lager was niet mogelijk. Maar de show kreeg een kans te groeien en wist elf seizoenen lang een publiek te binden. Het betekende de doorbraak van acteurs als Ted Danson, Woody Harrelson en Kirstie Alley.
Will they-won't they?
Het succes van de show was mede te danken aan de will they-won't they-spanning tussen hoofdpersonen Sam en Diane. Als een van de eerste tv-series hield de show kijkers lang in spanning over de vraag of de aantrekkingskracht tussen beiden het zou winnen van de afkeer.
Recensenten verklaarden Burrows en de gebroeders Charles voor gek toen ze de twee aan het einde van het eerste seizoen lieten kussen en daarmee die spanning wegnamen. Maar Burrows wist dat hij het kunstje gewoon nog een keer kon herhalen.
"We wisten dat ze bijeen moesten komen en het weer uit moesten laten gaan, uit en aan". omschreef hij het principe. "Aan het einde van elk jaar dreven de scriptschrijvers zichzelf in een hoek, om dan de hele zomer uit te vogelen hoe ze het weer konden rechtbreien." Het trucje werd een vaste waarde op tv, denk maar aan de Ross-Rachel-verhaallijn uit Friends.
Elf Emmy's
In zijn lange carrière werd Burrows 48 keer genomineerd voor een Emmy, de belangrijkste tv-prijs. Hij won er elf, waaronder zes voor Cheers. Na die show regisseerde hij nog afleveringen van Newsradio, Third Rock from the Sun, Dharma & Greg en Two and a Half Men. Vorig jaar zette hij het laatste werk op zijn palmares, tien afleveringen van Mid-Century Modern met Nathan Lane.
Hoofdrolspelers uit zijn shows reageren vol weemoed op het overlijden van Burrows. Eric McCormack (Will van Grace) noemt hem "een gorilla van 400 kilo voor de comedywereld" die door iedereen geliefd was. Lisa Kudrow, die in Friends door hem geregisseerd werd, schrijft: "Bedankt Jimmy, echt voor alles".