Rusland spant strafzaak aan tegen Nederland wegens 'diefstal' van Krimgoud
13 maart 2026 20:35
Rusland is in eigen land een strafzaak begonnen tegen Nederland, Oekraïne en het Allard Pierson Museum in Amsterdam. Volgens het Russische Onderzoekscomité, het hoogste onderzoeksorgaan van Rusland, hebben zij een gouden kunstcollectie gestolen die afkomstig is uit de Krim, het Oekraïense schiereiland dat is geannexeerd door Rusland.
De collectie was in 2014 door de Oekraïense autoriteiten uitgeleend aan het Allard Pierson Museum, voor een expositie. Het zogeheten Scythische goud kwam van vier musea op de Krim en zouden enkele maanden tentoongesteld worden in het museum.
Terwijl de expositie in Amsterdam werd gehouden, werd het Oekraïense schiereiland ingelijfd door Rusland. De tentoonstelling kwam tot een eind en al snel ontstond de vraag: naar wie moet de collectie terug? Zowel Rusland als Oekraïne eiste de kunstcollectie op.
Het Allard Pierson besloot het oordeel van de rechter af te wachten en de kunstschatten zolang in Nederland te houden.
Na een lang juridisch proces oordeelde de rechtbank in Amsterdam in 2016 dat de kunstschatten uit de Krim van Oekraïne waren. Op grond van een Unesco-verdrag moesten de voorwerpen terug naar de staat die ze in bruikleen gaf en dat was Oekraïne, oordeelde de rechter. Het leidde tot grote onvrede bij de Russen, die spraken van een "politiek gemotiveerde uitspraak".
Rusland en de Krimmusea gingen in hoger beroep, maar ook bij het gerechtshof kregen ze geen gelijk. De Krimmusea vroegen vervolgens de Hoge Raad om de uitspraak van het gerechtshof te vernietigen, maar de beslissing bleef definitief. De schatten moesten terug naar Oekraïne. Eind 2023 kwam de collectie terug in de Oekraïense hoofdstad Kyiv.
Botsing over erfgoed Willemstad: Curaçaose minister tegenover monumentenorganisaties
13 maart 2026 18:28
Op Curaçao is een conflict ontstaan over de toekomst van het historische centrum van Willemstad. De minister van Verkeer, Vervoer en Ruimtelijke Planning Charles Cooper staat lijnrecht tegenover de Monumentenraad. Voorzitter Lusette Verboom van de raad waarschuwt dat recente bouwprojecten de Unesco-werelderfgoedstatus van de hoofdstad in gevaar kunnen brengen. Cooper vindt juist dat de erfgoedstatus de ontwikkeling van de stad niet mag dwarszitten.
De spanning is opgelopen nadat erfgoedorganisaties, waaronder de Monumentenraad, Unesco hadden geïnformeerd over bouwontwikkelingen in en rond de historische binnenstad. Volgens Verboom staat het unieke karakter van Willemstad onder druk door grootschalige nieuwbouw en hoogbouwprojecten.
"Erfgoed is niet alleen een monument", zegt Verboom. "Het is de totaliteit van wat er staat. Als je die totaliteit onderbreekt met iets wat er niet in past, dan tast je het geheel aan."
Gekleurde gevels
Als voorbeeld van waar het goed gaat, noemt zij de beroemde Handelskade. Dat is het rijtje gekleurde gevels aan de Sint Annabaai dat wereldwijd bekendstaat als het beeld van Willemstad. Daar zijn nog maar twee gebouwen echte historische monumenten. De andere panden zijn later gebouwd of herbouwd, maar steeds met respect voor de schaal, vorm en uitstraling van de historische stad. Juist daardoor vormt de kade één herkenbaar geheel, vindt Verboom.
Volgens haar gaat het mis als er nieuwe gebouwen worden neergezet zonder rekening te houden met de omgeving. Ze wijst daarbij op een groot nieuw hotelgebouw aan de rand van de binnenstad, dat veel hoger is dan de omliggende bebouwing. Vanaf verschillende plekken in de stad steekt het gebouw volgens haar als een "blokkendoos" boven de historische wijk uit en verstoort het daarmee het aanzicht van de stad.
Minister Cooper reageert fel op de kritiek. Volgens hem zijn het steeds dezelfde organisaties die nieuwe ontwikkelingen op het eiland proberen tegen te houden. Hij zet vraagtekens bij het nut van de Unesco-status en zegt dat niemand concreet heeft kunnen aantonen hoeveel extra toeristen of inkomsten die status Curaçao oplevert.
"Niemand komt aan mijn monumenten", zegt Cooper. Volgens hem zijn die al beschermd door de monumentenverordening. Maar de vermelding op de werelderfgoedlijst mag volgens hem niet verhinderen dat de stad zich verder ontwikkelt, bijvoorbeeld met hogere gebouwen op bepaalde plekken.
Voor Verboom staat juist het behoud van het historische stadsbeeld centraal. Als dat onder druk komt te staan, zegt zij, kan de stad uiteindelijk haar unieke karakter verliezen en daarmee ook de basis voor de werelderfgoedstatus. Voor minister Cooper is dat geen reden om projecten tegen te houden.
Verboom ziet dat anders. Volgens haar draait het debat te veel om economische opbrengst. "Moet je alles in geld uitdrukken?", zegt ze. "Cultuur is niet alleen in geld te meten."
Ze wil niet de ontwikkeling tegenhouden, maar ervoor zorgen dat nieuwe gebouwen passen bij de historische structuur van de stad. "Iedere eerdere generatie die hier gebouwd heeft, hield rekening met de omgeving. Waarom zou deze generatie dat niet doen?"
De discussie krijgt een extra dimensie doordat Cooper ook bestuurslid is van de stichting Werelderfgoed Nederland, die zich inzet voor het behoud van Unesco-erfgoed. Volgens de minister bijt dat elkaar niet: hij wil dat Willemstad op de werelderfgoedlijst blijft, zolang die status de ontwikkeling van de stad niet belemmert.
Boosheid en angst na brandstichting Rotterdamse synagoge
13 maart 2026 17:18
Geschrokken reacties, boosheid en steunbetuigingen volgen op de brandstichting bij de synagoge in de Rotterdamse wijk Blijdorp. Vannacht rond 03.45 uur was er een explosie en woedde korte tijd brand. Nog in dezelfde nacht werden vier verdachten opgepakt.
's Ochtends komt rabbijn Jehoeda Vorst van de Joodse Gemeente Rotterdam langs om de schade persoonlijk op te nemen. De toegangsdeur is zwartgeblakerd, binnen lijkt de materiele schade mee te vallen.
Maar de schade zit zeker niet alleen in de kapotte deur, zegt de rabbijn. "Het is heftig dat zoiets gebeurt. Ik ben persoonlijk niet bang. Maar iedereen staat er op zijn eigen manier in. Er zijn ook mensen die bang zijn. Dat is logisch. Het had ook verkeerd kunnen aflopen."
Het pand wordt met camera's beveiligd. Daarnaast zijn er andere veiligheidsmaatregelen. "De samenwerking met de veiligheidsdiensten en de burgemeester is heel goed. Helaas is het nodig. Als we hier op sjabbat-ochtend naar sjoel komen, dan staan her en der tien man marechaussee." Sjabbat is de joodse rustdag, die grotendeels valt op zaterdag.
Veel gemeenteleden zijn geschrokken, zegt Vorst. "Ik ben al de hele dag in contact met onze leden. Mensen bellen me of sturen berichtjes. We proberen ze moed in te spreken en zo gaan we verder."
Buurtgenoot Alex hoorde 's nachts in zijn bed een knal. "Daar werd ik wakker van. Daarna zat ik op mijn telefoon te scrollen en zag ik dat het hier was." Hoewel er wel vaker explosies zijn in de buurt is dit toch anders. "Dit heeft een speciale lading. Ik word er heel erg boos van. Het gaat niet goed, laat ik het daar maar bij houden. Ik vind het moeilijk om er genuanceerd over te praten, je valt al gauw terug in ongenuanceerdheid."
Gedurende de dag komen er mensen een bloemetje brengen. Onder hen is Frank van Oordt van de stichting Christenen voor Israël. "Wij hebben nauwe relaties met de Joodse gemeenschap in Nederland. We zijn meteen gekomen om een hart onder de riem te steken. Want dit komt heel hard binnen. Zo'n aanval doet iets met de mensen. Het belangrijkste is dan dat je er bent. Ze waren blij met de bloemen, de secretaris schoot net vol."
Rond 13.00 uur komt burgemeester Carola Schouten langs. Ze staat de media te woord en gaat ook kort naar binnen. Ze noemt de explosie afschuwelijk voor de Joodse gemeenschap in Rotterdam. "De onveiligheid, de angst die dit oproept. Het is heel belangrijk dat we dit snel onderzoeken en kijken wat hier is gebeurd."
De emotionele schade is groot, zegt de burgemeester. "Ik heb vanochtend heel wat mensen gesproken. Er was al angst en die is nu alleen nog maar meer toegenomen. Daarom doen wij er alles aan om Joodse objecten te bewaken. Wij gaan daar samen met de veiligheidsdiensten opnieuw goed naar kijken."
Ondanks de explosie wil rabbijn Jehoeda Vorst zich niet laten intimideren. "We gaan krachtig verder. We laten ons niet klein maken. Zodat deze vreselijke daad van vannacht uiteindelijk geen impact heeft op de Joodse gemeenschap."
Minister Van Weel van Justitie en Veiligheid noemt de brandstichting "vreselijk nieuws". Ook spreekt hij van "intimidatie en geweld tegen de Joodse gemeenschap". Volgens Van Weel ligt het "zeer voor de hand dat het een antisemitisch gedreven incident is".
"Het leidt weer tot heel veel angstgevoelens bij de Joodse gemeenschap en in heel Nederland", zei premier Jetten op zijn wekelijkse persconferentie. Er is in Nederland "geen plaats voor intimidatie, haat of geweld tegen welke religieuze minderheid dan ook", vindt hij.
Versoepeling door VS van oliesancties spekt Russische staatskas extra
13 maart 2026 16:06
De oorlog in het Midden-Oosten kent veel economische verliezers, maar één land is dat zeker niet: Rusland. De Russische staatskas en oliebedrijven worden flink gespekt door de crisis op de oliemarkt. De Britse zakenkrant Financial Times berekende dat Moskou zo'n 150 miljoen dollar per dag extra verdient. En dat wordt waarschijnlijk nog meer. Door een uitzonderlijke stap van de Amerikaanse president Trump wordt het voor de Russen makkelijker om olie te verhandelen.
Trump besloot vandaag om de sancties tegen Rusland te versoepelen. Tot en met 11 april is het voor Amerikanen weer toegestaan om Russische olie die nu nog op zee ligt, te kopen. Dat geldt ook voor de schepen van de Russische schaduwvloot. Die schepen proberen de sancties te omzeilen door onder een valse vlag te varen of de transponder van het schip uit te zetten om zo onzichtbaar te blijven. Door de versoepeling van Trump mogen die schepen ook weer verzekerd worden door Amerikaanse bedrijven.
De versoepeling is vooral voor Aziatische landen belangrijk. Die haalden veel olie uit het Midden-Oosten, maar door de Iraanse blokkade van de Straat van Hormuz kan er geen olie vervoerd worden. Omdat olietransacties vaak in dollars worden gedaan, moeten die zich ook houden aan de Amerikaanse sanctiewetgeving. Met deze versoepeling wordt het makkelijker om weer Russische olie te verhandelen.
Paniekvoetbal
In tegenstelling tot de VS versoepelt de EU de sancties niet. "Het is een eenzijdige actie", zegt sanctierechtadvocaat Yvo Amar. Voor Amerikaanse bedrijven in Azië betekent de versoepeling wel veel: zij mogen weer Russische olie die op zee ligt inkopen. "Maar Europese bedrijven die in bijvoorbeeld India handelen, mogen van de VS van alles, maar van Europa niet."
Dat Trump deze stap zet, heeft waarschijnlijk te maken met de oplopende benzineprijs in zijn land. Hoewel de VS zelf olie produceert, heeft het land wel last van de krappe wereldmarkt. Door het wegvallen van de olie uit het Midden-Oosten zijn landen massaal op zoek naar alternatieve leveranciers. Daardoor is de vraag hoger en het aanbod lager, waardoor de prijs stijgt. En dat merken Amerikanen ook aan de pomp.
"Het lijkt wel een beetje paniekvoetbal wat dat betreft. Hij ziet in aanloop naar de tussentijdse verkiezingen in november dat de olieprijs in de VS heel erg aan het stijgen is", vertelt Amar. "Er moet nu ingegrepen worden en dan zijn dit noodgrepen."
Het is de vraag of deze greep van Trump ook echt invloed gaat hebben op de wereldwijde olieprijs. "Wat er is weggevallen door de blokkade van de Straat van Hormuz is zo'n grote hoeveelheid. Dit drukt wel wat op de prijs, maar je moet je er ook niet te veel bij voorstellen", zegt energie-expert Jilles van den Beukel van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies.
Rusland profiteerde al volop van het Iran-conflict. Volgens zakenkrant FT zou Moskou al tussen de 1,3 en 1,9 miljard dollar extra hebben gekregen vanwege de grotere behoefte aan Russische olie in met name India en China. De prijs voor een vat Russische olie ligt ook beduidend hoger dan voor de oorlog in het Midden-Oosten.
Begin februari sloot India nog een handelsakkoord met de VS waarin ook werd afgesproken dat het Aziatische land geen olie meer van Rusland zou kopen. De Indiërs zijn een belangrijke afnemer van de Russen. "India had de inkoop ook al een beetje verminderd, maar dat hoeven ze nu niet meer te doen", zegt Van den Beukel.
Europa teleurgesteld
In Rusland werd blij gereageerd op de Amerikaanse versoepeling. "Zonder de grote hoeveelheid Russische olie is de stabilisatie van de markt onmogelijk", zei een Kremlin-woordvoerder. Europese landen reageerden teleurgesteld. "De huidige situatie laat het niet toe om de sancties te verlichten", zei de Franse president Macron. Bondskanselier Merz van Duitsland noemde de koerswijziging van de VS "verkeerd" en vroeg zich af welke motieven leidend waren voor de VS.
Voorlopig geldt de versoepeling voor een maand. "De vraag is of deze vergunning wordt verlengd. Het geldt nu voor een maand en dat kan langer worden", zegt Amar. "Maar ik denk niet dat de sancties nog verder verlicht worden."
Podcast De Stemming: de ijzerwinkel, een oepsie en een knorrenkanon
13 maart 2026 16:06
Marleen is weer terug in de studio om samen met Joost de Haagse week door te nemen. Die werd gedomineerd door de oorlog in het Midden-Oosten, waar op verschillende dagen over gedebatteerd werd. Het kabinet heeft gekozen voor de inzet van een fregat, maar wat betekent dat? En wat kan dat fregat allemaal wel - en naar later bleek - niet?
Ook ging het in de Kamer over de prijzen aan de pomp. Marleen zag partijen grote woorden gebruiken om elkaar te overtoepen, maar echte actie lijkt er nog niet te komen vanuit het kabinet.
Marleen en Joost constateren verder dat het kabinet-Jetten er nog geen maand zit, maar dat de prullenbak al aardig vol begint te raken. Veel plannen moeten onder druk van de oppositie van tafel of worden aangepast. Hoe het kabinet zich ten opzichte van de oppositie moet opstellen, is opnieuw punt van discussie in de podcast.
En natuurlijk gaat het over de gemeenteraadsverkiezingen, die woensdag al worden gehouden. Zet de groei van lokale partijen zich voort? Een mooie vraag voor de voorspelling.
Dat en meer in podcast De Stemming
Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is hier te beluisteren via NPO Luister
Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.
Over deze podcast
Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.
Asielopvang verkiezingsthema in Rhenen: één groot azc of drie kleinere?
13 maart 2026 15:23
Een asielzoekerscentrum dat werd geschrapt na massaal protest, een nieuw plan dat opnieuw voor verdeeldheid zorgt en politieke partijen die er campagne op voeren. In de Utrechtse gemeente Rhenen is asielopvang een van de belangrijkste onderwerpen bij de gemeenteraadsverkiezingen.
In januari vorig jaar ontstond grote discussie over een geplande asielopvang op Landgoed Prattenburg voor 200 asielzoekers. De inwoners van het nabijgelegen dorp Elst voelden zich overvallen. Zo'n 80 procent ondertekende een handtekeningenactie gestart door bewoner Jan Scheffer.
Na de felle kritiek en handtekeningenactie besloot het gemeentebestuur het plan in te trekken. Nu, ruim een jaar later, ligt er een nieuw plan waarbij het aantal asielzoekers is teruggebracht van 200 naar de 116 die volgens de spreidingswet moeten worden opgevangen.
Klein is duurder
Daarbij liggen er meerdere varianten voor. De eerste is een asielzoekerscentrum op één plek, in de tweede variant komen er drie kleinere locaties verspreid over de gemeente. Rhenen zelf vangt dan 70 asielzoekers op, de dorpen Elst en Achterberg allebei 25.
Probleem is dat drie locaties een stuk duurder zijn: de gemeente heeft berekend dat dit ongeveer een miljoen euro extra per jaar kost. Dat komt vooral door de kosten voor beveiliging. Bij opvanglocaties met meer dan honderd bewoners regelt het COA de beveiliging, bij kleinere locaties moet de gemeente die kosten zelf betalen.
Ruim een jaar later blikken Jan Scheffer en dorpsgenoot Judith Hake terug op de actie. "Dit is een heel klein dorpje. Er zouden ineens 200 asielzoekers komen in een dorp waar nauwelijks voorzieningen voor zijn. Op een afgelegen plek waar geen verlichting is." Hij benadrukt dat hij niet tegen vluchtelingen is. ''Alleen niet op deze locatie en niet in deze omvang."
Als het aan Jan Scheffer ligt, stemt de gemeenteraad na de verkiezingen voor de variant waarbij de asielopvang in drieën wordt verdeeld. Deze variant is wel duurder en de kans bestaat dat de gemeentebelasting dan omhooggaat. Dat vindt Scheffer geen groot probleem. "Tuurlijk, het kost wat meer maar dat is het ons wel waard als we op die manier een prettigere en veiligere situatie kunnen creëren."
Judith Hake was ook betrokken bij de handtekeningenactie. Ze werkt als praktijkondersteuner bij een huisarts in het nabijgelegen Veenendaal, waar ook asielzoekers worden opgevangen. "Het COA helpt op de opvanglocaties met acute zorg als bewoners ziek zijn. Desondanks zie ik in mijn dagelijkse praktijk zelf hoeveel complexe zorg het uiteindelijk met zich meebrengt. Dan moet je bijvoorbeeld denken aan patiënten met ontregelde diabetes of hart- en vaatziekten. Hier in Elst hebben we maar een kleine huisartsenpraktijk. Het vraagt veel complexe zorg en dat had hier niet gekund."
De meeste politieke partijen in Rhenen zeggen zich te willen houden aan de spreidingswet waarbij asielzoekers over het land worden verdeeld. Alleen de lokale partijen 'AZC weg ermee. Trots op Rhenen' en 'De Lokale Volkspartij' zeggen dat er wat hen betreft geen azc in Rhenen komt, ondanks de wettelijke verplichting. Deze week onderstreepte minister Van den Brink (CDA) van Asiel en Migratie nog dat het nieuwe kabinet de spreidingswet in stand houdt.
Lijsttrekker Rob van der Zee van 'AZC Weg ermee' vindt dat ze er in Den Haag een potje van hebben gemaakt en dat gemeentes het afvoerputje zijn. Hij vindt niet dat hij kiezers misleidt met de belofte dat er geen azc komt als hij het voor het zeggen krijgt. ''Rita Verdonk zei altijd al: 'Nee is ook een antwoord.' Dus wij zeggen nee. En dan komt de minister maar met een aanwijzing. Dan gaan wij wel naar de Raad van State met onze argumenten."
Gerdien de Nooijer, lijsttrekker van de ChristenUnie, wil werken aan herstel van vertrouwen met de bewoners in Elst. Ze vindt dat er meer gesproken en overlegd moet worden met inwoners van de gemeente.
Een voorkeur voor één groot azc of juist drie kleinere locaties heeft ze nog niet: "Ik denk dat het vooral belangrijk is om te kijken naar een passende locatie. En met kleinere locaties is het weer lastiger met vrijwilligersinitiatieven. Dat zou dan weer pleiten voor een grotere opvang, ook financieel en technisch lijkt dat beter uit te komen. Maar we gaan eerst de dialoog aan."