EU-leiders gefrustreerd over Oekraïne-veto Hongarije: 'Onaanvaardbaar'
19 maart 2026 16:34
Europese leiders hebben schoon genoeg van de opstelling van de Hongaarse premier Orbán. Die weigert in te stemmen met een lening van 90 miljard euro aan Oekraïne, terwijl hij op de Europese top in december nog beloofde die niet tegen te houden. Kyiv heeft het geld hard nodig om overeind te blijven tegen Rusland.
De voorzitter van de Europese top sprak Orbán tijdens de vergadering aan op dit 'onaanvaardbare' gedrag. Op deze manier kan je niet met elkaar samenwerken, was de boodschap aan de Hongaarse premier. Afgelopen dagen spraken meerdere EU-ambtenaren al over een rode lijn die Orbán overschrijdt.
Al voor de top begon, lieten EU-leiders hun frustratie blijken. De Finse premier zegt dat Orban zijn collega's heeft verraden, premier Jetten heeft de afgelopen dagen regelmatig geappt met zijn collega in Boedapest. "Daaruit werd duidelijk: we agree to disagree", zei Jetten bij aankomst op zijn eerste EU-top.
Verkiezingscampagne Orban
Ook Zelensky toonde zich gefrustreerd over het uitblijven van de lening. Hij sprak vandaag met de EU-leiders via een videoverbinding en deelde zijn bijdrage op X. "De lening is voor ons van levensbelang," zei de Oekraïense president. "We weten nog altijd niet zeker of deze steun er komt."
Orbán is zich ondertussen van geen kwaad bewust. Volgens de Hongaarse premier is de situatie veranderd sinds hij geen goedkope Russische olie meer krijgt via de Droezjba 'vriendschap' pijpleiding vanuit Oekraïne, die beschadigd raakte na een Russische aanval.
Orbán beticht de Oekraïners ervan de pijplijn bewust niet te repareren en spreekt daarom zijn veto uit over de lening tot weer olie stroomt, herhaalde hij vanochtend voor de top nog maar eens.
Campagnestunt
In Brussel zien ze het Hongaarse nee vooral als campagnestunt in aanloop naar de parlementsverkiezingen volgende maand. Peilingen laten al lang zien dat Orbán op achterstand staat op uitdager Peter Magyar. EU-buitenlandchef Kallas zegt dat andere landen Hongarije hebben aangeboden via alternatieve routes olie te leveren. "Maar in verkiezingstijd zijn mensen niet zo rationeel."
Op de top vandaag kwam er geen doorbraak. Volgens diplomaten is er "altijd een plan B", en zal het geld wél komen. Desnoods na de Hongaarse verkiezingen. Jetten wil nog niet over zo'n plan B spreken. "Dan zouden we zwichten voor de chantage van Orbán."
Meer dan hun frustratie uiten zit er voor de Europese leiders nu niet in. Hongarije uit de Europese Unie zetten kan niet volgens de afspraken. Een land kan alleen zelf uit de EU stappen, zoals Groot-Brittannië eerder deed.
Wapenproblemen
Jettens eerste bijeenkomst met zijn Europese collega's wordt overheerst door de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran die bijna drie weken geleden begonnen. 'Niet onze oorlog', zeggen veel EU-leiders, maar de gevolgen voor de Europese landen zijn groot. En dus buigen ze zich over de vraag wat te doen aan de hoge energieprijzen.
Alle aandacht voor Iran overschaduwt de Oekraïneoorlog, die inmiddels 1485 dagen duurt. En dat is slecht nieuws voor president Zelensky, voor wie de problemen zich opstapelen.
Voorlopig is de negentig miljard nog niet in Kyiv. Daar komt bij dat veel luchtverdediging nu naar het Midden-Oosten gaat. "We zien dat daar veel wapens de lucht in worden geschoten, die in Oekraïne hard nodig zijn," aldus Jetten.
Verlies aan slagkracht
En er is nog een tegenvaller: Oekraïne krijgt vanuit het Westen veel minder wapens dan het nodig heeft. Sinds Trump opnieuw president werd, levert hij zelf geen wapens meer aan Oekraïne. In plaats daarvan laat hij andere landen Amerikaanse wapens kopen en die aan Kyiv leveren. Oekraïne geeft daarbij van tevoren aan wat nodig is. Maar de resultaten vallen tegen, bevestigen NAVO-bronnen.
Ook in Brussel zien ze met lede ogen aan dat de Iranoorlog en het uitstel van de lening van 90 miljard nú al gevolgen heeft voor Oekraïne. Het land kan minder orders plaatsen, dat betekent onvermijdelijk verlies aan slagkracht aan het front. Dat wordt de komende maanden zichtbaar, denken EU-ambtenaren.
En waar de EU last heeft van de hoge olieprijzen, is de Russische president Poetin juist de lachende derde. Hij krijgt grote meevallers voor zijn oorlogskas: volgens Zelensky verdiende Poetin de afgelopen weken miljarden extra.
ECB verwacht hogere inflatie dit jaar, maar kiest niet voor renteverhoging
19 maart 2026 16:17
Ondanks de oorlog in het Midden-Oosten en de daardoor stijgende energieprijzen in Europa, komt er geen wijziging in de Europese rente. De rente blijft onveranderd op 2 procent staan, zegt Christine Lagarde, president van de Europese Centrale Bank. Wel verwacht de bank dat de oorlog leidt tot minder economische groei en een iets hogere inflatie dan eerder gedacht.
Op dit moment ligt de inflatie in de Eurozone met 1,9 procent dicht bij het streefgetal van 2 procent. Daarom kiest de centrale bank er voor nu nog geen actie te ondernemen.
Maar de oorlog in het Midden-Oosten en de stijgende prijzen voor energie betekenen wel dat de inflatie voor de komende jaren naar boven is bijgesteld. Voor heel 2026 verwacht de ECB dat de inflatie uitkomt op 2,6 procent. In de jaren daarna zakt het weer richting de 2 procent.
Geen vaste route
Tegelijkertijd is de verwachting voor economische groei door de bank naar beneden bijgesteld. Hoelanger de oorlog aanhoudt en de gas- en olieprijzen blijven doorstijgen, hoe meer impact op de inflatie. De ECB houdt de situatie goed in de gaten, zegt Lagarde.
Elke zes weken heeft de centrale bank een bijeenkomst om te bepalen wat er met de rente gaat gebeuren. Volgens Lagarde is er geen vaste route uitgestippeld wat de ECB gaat doen.
Als de oorlog langer en intenser is dan waar de ECB nu van uitgaat, kan de inflatie volgens Lagarde boven de nu voorspelde 2,6 procent uitkomen. In dat scenario stijgen de grondstofprijzen nog meer dan nu. Maar ook bij die mogelijkheid hangt het ervanaf hoelang de oorlog doorgaat en of er nog meer effecten ontstaan, zoals bijvoorbeeld een verstoring in de wereldwijde toeleverketens.
Er kan zich ook een situatie voordoen dat de oorlog minder heftig en korter is dan we verwachten, schetst Lagarde.
Rente verhogen in tijden van crisis
In een persconferentie gaf Lagarde uitleg over de rentebeslissing van de ECB. Daarin werd haar gevraagd of de ECB nu anders gaat reageren dan bij de vorige energiecrisis, in 2022. Toen begon de oorlog in Oekraïne en gingen de energieprijzen en inflatie voor huishoudens en bedrijven door het dak. In Nederland kwam de inflatie dat jaar gemiddeld uit op 10 procent.
Lagarde reageerde dat die situatie anders is dan deze oorlog. De inflatie lag aan het begin van de Oekraïne-oorlog op 6 procent, nu staat de economie er volgens haar beter voor. "In die vier jaar hebben we veel geleerd en onze strategie aangepast. We letter beter op risico's en zorgen dat we zo goed mogelijk geïnformeerd zijn. In 2022 hadden mensen ook al lang niet meer te maken gehad met hoge inflatie. Nu zit het verser in het geheugen."
De president van de ECB bleef bij haar punt dat centrale bank de situatie in de gaten blijft houden: "Ik kan geen tijdlijn geven, maar we ondernemen actie waar nodig".
De huidige energiecrisis onderstreept volgens Lagarde wel dat Europa zich weg moet bewegen van het gebruik van fossiele brandstoffen.
Directeur weg na vermeend misbruik door conciërge, basisschool Zoetermeer dicht
19 maart 2026 16:11
In de nasleep van een ontuchtzaak bij een basisschool in Zoetermeer is de directeur van de school op non-actief gesteld. De school zelf is vandaag en morgen dicht omdat veel leerkrachten zich ziek hebben gemeld,
De onrust op de Paulusschool in Zoetermeer heeft alles te maken met de aanhouding van de conciërge van de school, Oskar van der V. (57) in september vorig jaar, meldt Omroep West.
De man wordt verdacht van ontucht met twee meisjes. Het gaat volgens het Openbaar Ministerie om "korte oppervlakkige aanrakingen". Ook zou hij op school stiekem foto's en video's van achttien kleuters hebben gemaakt, die mogelijk kinderpornografisch zijn.
Empathie
De zaak leidde tot grote onrust onder ouders en personeel van de school. En dat werd niet minder toen begin deze maand uit onafhankelijk onderzoek bleek dat de directeur "in de communicatie en het handelen rondom de gebeurtenissen onvoldoende empathie en betrokkenheid" zou hebben getoond richting de ouders en medewerkers.
Het overkoepelende bestuur van de school, Unicoz, nam de kritiek op de directeur een op een over. In een brief aan ouders, die gisteren werd verstuurd, laat het bestuur weten dat de directeur "op dit moment niet in de school is" en dat er gesprekken met haar plaatsvinden. De schoolleiding is overgenomen door een interim.
Solidariteit
Maar daarmee is de zaak niet af. De brief van het bestuur leidde ertoe dat meerdere leraren zich ziek meldden uit solidariteit met de directeur. Als gevolg daarvan kon de school niet open.
Ouders reageren verdeeld. Op informatieavonden die eerder plaatsvonden sprak een groep ouders sprak steun uit voor de directeur, die zichtbaar geëmotioneerd was na het bekend worden van de verdenkingen. Anderen waren juist kritisch, meldt de lokale omroep ZFM Zoetermeer, en stelden dat signalen over mogelijk ongepast gedrag eerder serieuzer hadden moeten worden opgepakt.
Wc-deuren
In de brief aan ouders kondigt het bestuur een reeks maatregelen aan. Zo worden bouwkundige aanpassingen in het schoolgebouw doorgevoerd, waaronder wijzigingen aan wc-deuren en het creëren van meer zichtlijnen in ruimtes.
Ook de procedures voor het aannemen van nieuw personeel worden aangescherpt. Zo komen er verplichte referentie-checks en moeten werknemers vaker een her-aanvraag doen voor een VOG (Verklaring Omtrent het Gedrag) doen.
Omdat het onderzoeksrapport privacygevoelige informatie bevat, wordt het verder niet openbaar gemaakt. Wel kondigt Unicoz een besloten ouderbijeenkomst aan waarin het onafhankelijke onderzoeksbureau een toelichting geeft op de conclusies van het rapport.
Podcast De Dag: Nederland kiest lokaal (en) radicaal
19 maart 2026 15:46
Lokale partijen hebben de meeste stemmen gehaald bij de gemeenteraadsverkiezingen en de grootste stijger is Forum voor Democratie. Maar achter de uitslagencijfers gaat een groter verhaal schuil.
"Zo'n verkiezingsuitslag is voor mij een goudmijn", zegt sociaal geograaf Josse de Voogd die in de podcast de belangrijkste ontwikkelingen schetst. Hij is als onderzoeker al jaren gespecialiseerd in het stemgedrag van kiezers per regio.
Luister hier:
Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!
De Voogd vertelt waar de groei van sommige lokale partijen vandaan komt en hoe je die moet duiden. Duidelijk is, zegt hij, dat zowel lokale partijen als partijen op radicaal rechts geprofiteerd hebben van anti-azc-standpunten.
Journalist en Forum-watcher Chris Aalberts zoomt in op de winst van FvD. Die partij werkt gestaag aan het opbouwen van een partijkader en, zegt hij, "is helemaal terug van weggeweest."
Reageren? Mail dedag@nos.nl
Presentatie en montage: Elisabeth Steinz
Redactie: IJsbrand Terpstra
Reparatie van geraakte gasinstallaties in Qatar gaat jaren duren, kost miljarden
19 maart 2026 15:30
De aanvallen op de olie- en gasinstallaties rond de Perzische Golf hebben grote gevolgen voor de betrokken landen. De reparatie kan jaren duren. Qatar ziet een aanzienlijk deel van de gasexport voor komende jaren verdwijnen en Irak kampt nu al met problemen met de elektriciteitsopwekking doordat de export uit Iran wegviel.
In Europa zijn de gevolgen vandaag vooral te merken in de vorm van hogere olie- en gasprijzen.
Israël bombardeerde gisteren het grote Iraanse gasveld South Pars, Iran sloeg terug met aanvallen op een gasfabriek in Qatar en een olieraffinaderij in Kuwait.
Staatsbedrijf QatarEnergy spreekt vandaag van "aanzienlijke schade die is aangericht". Het gaat onder meer om een Shell-fabriek op het terrein. Het geraakte fabrieksterrein is een van de belangrijkste productielocaties van vloeibaar gas (LNG) ter wereld. Bovendien zou er dit jaar een uitbreiding komen die de productie nog eens groter zou maken.
Jaren omzetverliers
Maar de aanvallen maken alles anders. "Zelfs in mijn wildste dromen had ik zo'n aanval op Qatar niet verwacht, zeker niet van een ander islamitisch land tijdens de ramadan", zegt de topman van QatarEnergy tegen Reuters.
Het kost volgens de topman zo'n drie tot vijf jaar om geraakte locaties weer te repareren. In die tijd zal Qatar zo'n 17 procent van zijn LNG-export verliezen.
Onder meer langdurige contracten met Italië, België, Korea en China kan het staatsbedrijf niet nakomen. Het omzetverlies schat de topman op 20 miljard dollar.
Gevolgen in Europa
De Europese prijs voor gas schoot niet alleen omhoog voor leveringen op de korte termijn, maar ook voor leveringen voor pas over een jaar. Het laat zien dat ook handelaren op de langere termijn hoge prijzen verwachten.
Toch zijn de gasproblemen voor Europa nog te overzien. Qatar levert zo'n 20 procent van alle LNG ter wereld, maar een groot deel daarvan gaat naar Azië. Nederland haalt zijn LNG met name uit de Verenigde Staten, en krijgt bovendien gas uit Noorwegen via pijpleidingen.
Ook vergeleken met de gascrisis van 2022, als gevolg van de sancties tegen Rusland, vallen de prijsstijgingen hier nog enigszins mee. De prijs voor Europees gas lag op de piek in september 2022 vijf keer zo hoog als nu.
De NOS is bezig met een vervolgverhaal over de impact van de stijgende energieprijzen. Loopt uw energiecontract binnenkort af en/of bent u van plan vanwege de stijgende prijzen versneld te verduurzamen? Dan komen we graag met u in contact voor een reportage op radio en tv via economie@nos.nl.
Prijzen 'niet door het dak'
Voor de meeste Nederlanders heeft de oorlog rond de Perzische Golf weinig invloed op de eigen energiekosten. Zes op de tien consumenten hebben een vast contract bij hun gas- en stroomleverancier. Die tarieven veranderen pas als hun contracten verlopen, en dat kan nog jaren duren.
Minder dan een op de tien huishoudens heeft een dynamisch energiecontract. Dat houdt in dat de prijs van stroom en/of gas elke dag verandert. De afgelopen dagen is de groothandelsprijs van gas omhoog gegaan. Dat geeft hogere dagprijzen voor Nederlanders met een dynamisch contract, ziet vergelijkingssite Independer. Maar toch valt het mee.
"Lekker is anders, maar de prijzen zijn niet door het dak", zegt energie-expert Pim Holstvoogd. Vanochtend betaalden mensen met een dynamisch contract rond 1,38 euro per kuub gas, zag de site. "Het is aan de hoge kant, maar komt niet in de buurt van de energiecrisis van 2022."
De consumentenprijzen stijgen minder dan hij had verwacht, zegt Holstvoogd. Dat komt deels doordat Nederlands steeds meer energie opwekt met zon en wind. Daardoor is er ook minder gas nodig voor de opwekking van stroom.
Iran
In Iran en Irak zijn de gevolgen op dit moment veel groter. Waar de aanvallen op het terrein in Qatar invloed hebben op de wereldprijzen, zorgen de aanvallen op het Iraanse South Pars-veld vooral lokaal voor problemen.
Het gasveld onder in de Perzische Golf staat is het grootste gasveld ter wereld, en wordt gedeeld door Iran en Qatar. Het Iraanse gas gaat vooral naar Iran zelf en buurland Irak. Het wordt daar bijvoorbeeld gebruikt voor het opwekken van elektriciteit, voor het verwarmen van huizen en voor de industrie van het gesanctioneerde Iran.
Iraanse installaties op dit cruciale veld zijn tijdelijk uitgeschakeld om branden te blussen. Iran stopte als gevolg met de uitvoer naar Irak. Dat zorgde direct voor veel minder stroomopwekking daar.
Taart in de Tweede Kamer: alle partijen zien winst
19 maart 2026 15:16
Iedereen heeft gisteren gewonnen. Dat is althans de teneur in het gebouw van de Tweede Kamer vandaag, waar een aantal landelijke partijen een traditioneel 'taartmoment' had georganiseerd met de fractie.
Zo zijn ze bij GroenLinks-PvdA "heel blij" dat ze de grootste partij zijn geworden qua stemmenaantal. Terwijl ze wel bijna 150 raadszetels zijn kwijtgeraakt. Maar daar heeft partijleider Klaver het niet over.
Hij vindt vooral dat zijn partij "de weg omhoog weer heeft gevonden" na de recente Tweede Kamerverkiezingen waar GL-PvdA vijf zetels verloor. "We hebben de rug gerecht."
'CDA bruist'
En ook CDA-leider Bontenbal is blij dat zijn partij als grootste uit de bus komt deze verkiezingen, wat betreft het aantal raadszetels dan. "Heel mooi", zegt hij.
Net als vier jaar geleden mag het CDA de meeste raadsleden leveren (overigens wel negentien minder dan toen). Bontenbal ziet hierin het bewijs dat zijn partij na een aantal lastige jaren "echt terug" is. "Het CDA bruist."
Bontenbal denkt niet dat de kiezer zijn partij hiermee heeft beloond voor kabinetsdeelname: "dit was geen referendum voor kabinetsbeleid". Maar tegelijk erkent hij dat de kersverse coalitie maatregelen heeft aangekondigd die niet bij iedereen in goede aarde vallen. "Dus dat maakte het wel spannend."
Loze beloften
Een van die maatregelen is het doorzetten van de spreidingswet, die bedoeld is om asielzoekers beter te verdelen over gemeenten. Op veel plekken voerden partijen campagne tegen de komst van asielzoekerscentra. Voor een groot deel gaat dat om lokale partijen - die gisteren opgeteld verreweg de meeste stemmen kregen, maar niet allemaal anti-azc zijn.
Bontenbal zegt dat die partijen beloften hebben gedaan die ze niet kunnen waarmaken. "Je gaat over waar je over gaat." En dat is op gemeenteniveau dus niet óf er een azc komt, aldus de CDA-leider, maar bijvoorbeeld wel wáár het komt.
Premier en D66-leider Jetten sluit zich daarbij aan. "We moeten eerlijk zijn dat we op landelijk niveau bepalen hoe we vluchtelingen verdelen en lokaal kijken hoe we dat op de beste manier doen", zei hij vanuit Brussel, waar hij is voor zijn eerste EU-top.
Omdat Jetten daar is, sneed fractievoorzitter Paternotte de taart aan voor D66. Ook hij zag dat zijn partij had gewonnen. "We zijn meer dan 100.000 stemmen gegroeid en we zijn nu in meer gemeenteraden vertegenwoordigd dan ooit."
Anders dan Bontenbal ziet Paternotte de uitslag wel als positief voor de pasgevormde coalitie. "Ik zie dat alle drie de coalitiepartijen het behoorlijk goed doen, mooie steun in de rug." De laatste coalitiepartij, VVD, had vandaag overigens geen feestmoment gepland.
Voet tussen de deur
De grootste winnaarvan de landelijke partijen, percentueel gezien, is FVD. De partij gaat van 55 naar 299 raadszetels. Ook daar geen openbaar taartmomentje vandaag. Maar gisteren wilde partijleider De Vos wel kwijt dat haar partij zoals het eruitziet "overal een voet tussen de deur heeft gekregen".
Dat veel partijen samenwerking met FVD op voorhand hebben uitgesloten, vanwege extreme uitlatingen en omstreden kandidaten, doet daar volgens haar niets aan af. Volgens De Vos zochten die partijen "een excuus". "Wij willen met iedereen samenwerken."
Zo zag de avond van de gemeenteraadsverkiezingen eruit:
En ook de PVV groeit flink in zetelaantal: de partij gaat van 59 naar 101 raadsleden. Op X benadrukt partijleider Wilders dat de PVV in vijf gemeenten de grootste partij is geworden. "Al met al tientallen extra zetels en een geweldig resultaat!"
Jubelstemming
In de fractiekamer van de Partij voor de Dieren, waar wel in taart was voorzien, werd juist gewaarschuwd voor FVD, PVV en lokale radicaal rechtse partijen. Het is nu niet de tijd om stil te zijn over oprukkende extreemrechtse partijen, vindt partijleider Ouwehand. "En de Partij voor de Dieren is dat ook niet van plan."
Over het eigen resultaat was Ouwehand in jubelstemming. Haar partij haalde ten opzichte van de vorige gemeenteraadsverkiezingen vijf zetels minder, maar is wel op meer plekken vertegenwoordigd. "We gaan van 27 naar 43 gemeenten waar dieren en natuur bovenaan de agenda staan", juichte ze.
De SGP (ook taart) kreeg er bijna dertig raadszetels bij, vooral op plekken waar de partij van oudsher scoort, zoals Tholen en Barneveld. "We deden het goed in onze eigen bolwerken", aldus partijleider Stoffer. "Wij geven al ruim honderd jaar een helder christelijk geluid en ik denk dat mensen dat waarderen."
De oudste partij van Nederland is niet van plan om te veranderen om zo stemmen te trekken van lokale partijen. "Als ons geluid je aanstaat: van harte welkom."