Kinderen van klassenfoto in Kamp Westerbork ontmoeten elkaar 83 jaar later bij toeval
25 januari 2026 07:14
"Het is een wonder." Eva Weyl (90) uit Amsterdam kon het nauwelijks geloven toen ze afgelopen september Wolfgang Polak (91) na 83 jaar bij toeval terugzag in Dortmund. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zaten ze allebei gevangen in Kamp Westerbork in Drenthe, waarvandaan ruim 100.000 Joden, Roma en Sinti zijn afgevoerd naar de concentratie- en vernietigingskampen. De overgrote meerderheid is daar door de nazi's vermoord.
Nationale Holocaustherdenking
Vandaag worden de slachtoffers van de Holocaust herdacht tijdens de Nationale Holocaustherdenking in het Wertheimpark in Amsterdam. De NOS doet daarvan live verslag van 11.00-12.45 uur, online en op NPO 1. Er zijn toespraken van onder meer burgemeester Halsema en acteur en kunstenaar Jeroen Krabbé.
's Avonds is er een terugblik met extra aandacht voor Kamp Westerbork. Die is te zien van 19.25-20.11 uur op NPO 2.
Weyl geeft al achttien jaar lezingen op scholen over de Tweede Wereldoorlog, voornamelijk in Duitsland. Als ooggetuige van de Holocaust wil ze jongeren waarschuwen wat er kan gebeuren als mensen stelselmatig worden uitgesloten om hun afkomst.
Gesprek opgevangen
Als Weyl na een van die lezingen zit na te praten in een café in Dortmund, wordt ze aangesproken door de vrouw van Wolfgang Polak. Ze heeft een deel van het gesprek over Kamp Westerbork opgevangen en vertelt dat haar man ook in het kamp heeft gezeten. Ze wonen vlakbij en ze belt haar man, die meteen naar het café komt.
"Ik kon niks uitbrengen", vertelt Polak over die ontmoeting. "Wij waren daar in dat kamp. En dan ontmoet je 83 jaar later dat meisje van toen. We leven allebei nog."
Weyl laat hem de klassenfoto zien die in juni 1942 in Westerbork is gemaakt en die ze altijd bij zich heeft. Tussen alle Joodse kinderen herkent hij zichzelf. Polak kan zich nog het moment herinneren dat de foto werd gemaakt. Het is kort voordat hij het kamp in de zomer van 1942 mag verlaten.
Op de klassenfoto zit Polak op de voorste rij links, Weyl zit rechts bij de leraar op schoot:
Kamp Westerbork is op dat moment overvol. Het gezin van Polak wordt teruggestuurd naar Amsterdam omdat zijn moeder niet Joods is. Zijn Joodse vader moet zich wekelijks melden bij de Duitsers.
"We leefden continu in de angst dat we opgepakt zouden worden", zegt Polak. "Maar mijn moeder was een heldin, ze heeft ons door alle moeilijkheden heen gesleept."
Weyl en Polak vertellen samen op scholen wat ze hebben meegemaakt:
De ouders van Weyl zijn net als die van Polak Duitsland ontvlucht in de hoop dat ze in Nederland veilig zijn. Maar ook hier ontkomen ze niet aan de Jodenvervolging. Weyl zit als jong meisje 2,5 jaar gevangen in Kamp Westerbork.
"Het leven in Westerbork was een schijnwereld", vertelt ze over die tijd. "We speelden daar, we gingen naar school. De nazi's wilden dat het leven er zo normaal mogelijk leek."
Maar altijd is er de dreiging van de transporten naar de kampen in het oosten. Elke week verdwijnen er kinderen en volwassenen. Niemand weet wie de volgende zal zijn. Uiteindelijk wordt het kamp op 12 april 1945 bevrijd, een dag die Weyl nog altijd viert.
Waakzaam
"Het is geweldig dat ik Wolfgang heb ontmoet. Wij tweeën zijn er nog, van al die kinderen op de klassenfoto. We zullen de rest van ons leven contact houden", zegt Weyl. Ze hoopt dat zij samen iets kunnen betekenen voor jongeren.
Sinds hun ontmoeting heeft Polak enkele keren naast Weyl zijn verhaal verteld op scholen. "Eerst kon ik er niet over praten, maar nu wel", zegt hij. "Jonge mensen moeten zien wat er kan gebeuren als je niet waakzaam bent. Er is elke dag opnieuw antisemitisme."
Weyl wil blijven lesgeven zolang ze het kan. "Ik weet dat ik de jongeren wat mee kan geven", zegt ze. "Vrijheid is zo'n kostbaar bezit. Het kan je zomaar worden afgenomen."
Over de oorlog mogen de scholieren haar alles vragen, maar over het heden praat ze niet. "Ik kijk geen tv. Ik kan er niet tegen. De gevaren maken me somber. Ik spreek alleen over het verleden, en ik wil ze waarschuwen."
Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog?
Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.
Eerder maakte de NOS onderstaande special over Joodse kinderen in Nederland die slachtoffer zijn geworden van de Holocaust:
Wekdienst 25/1: Nationale Holocaust Herdenking • Partijleiders praten ook vandaag over coalitieakkoord
25 januari 2026 06:57
Goedemorgen! In Amsterdam wordt vandaag de jodenvervolging in tijdens de Tweede Wereldoorlog herdacht. En partijleiders van het komende minderheidskabinet van D66, VVD en CDA praten verder om tot een coalitieakkoord te komen.
Eerst het weer: in het noorden bewolkt, met kans op gladheid. In de rest van het land eerst nog zonnig, maar in de loop van de dag neemt de bewolking toe. Het blijf wel droog en het wordt -1 tot maximaal 6 graden.
Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.
Wat kun je vandaag verwachten?
Wat heb je gemist?
In de Amerikaanse stad Minneapolis zijn de spanningen verder opgelopen nadat opnieuw iemand was doodgeschoten door agenten. Het waren dit keer agenten van de grenspolitie. Vanwege de onrust zijn sportwedstrijden en evenementen afgelast of uitgesteld en musea en theaters zijn dicht.
Degene die gisteren werd doodgeschoten is een man van 37, Alex Pretti. Volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken schoten de agenten uit zelfverdediging omdat de man hen met een vuurwapen benaderde en zich hevig verzette.
Na de schietpartij raakten demonstranten slaags met de agenten die wapenstokken en flitsgranaten gebruikten. In Minneapolis waren al grootschalige protesten vanwege de dood van een 37-jarige vrouw die twee weken geleden door een agent van de immigratiedienst werd doodgeschoten.
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog even dit:
In 1894 was Jaap Eden de eerste die de negenminutengrens wist te doorbreken. Nu, in 2026, gaat de Noor Sander Eitrem als eerste man door de magische zesminutengrens en zorgde daarmee voor een sensatie:
Fijne dag!
Onrust in Minneapolis na dood Alex Pretti, sportwedstrijden en concerten afgelast
25 januari 2026 05:33
In de Amerikaanse stad Minneapolis zijn de spanningen verder opgelopen nadat bij protesten een man was doodgeschoten door agenten. Nieuwszender CNN meldt dat sportwedstrijden, concerten en theatervoorstellingen voorlopig niet doorgaan vanwege de onrust.
Zo heeft de basketbalbond NBA de wedstrijd tussen de Minnesota Timberwolves en Golden State Warriors in Minneapolis uitgesteld omwille van "de veiligheid en beveiliging van de gemeenschap." Ook het stadsmuseum blijft dit weekend gesloten en een feestelijke optocht gaat niet door.
Het slachtoffer van gisteren is de 37-jarige Alex Pretti. Hij werd doodgeschoten terwijl hij door agenten van de grenspolitie (US Border Patrol) tegen de grond werd gewerkt.
Begin januari werd in Minneapolis ook al de 37-jarige Renée Good doodgeschoten door een agent van immigratiedienst ICE. Dat leidt al wekenlang tot grootschalige protesten tegen ICE, ook in andere Amerikaanse steden.
'Diepbedroefd en boos'
Alex Pretti was een IC-verpleegkundige die protesteerde tegen het immigratiebeleid van president Trump. Zijn ouders schrijven in een verklaring dat ze diepbedroefd zijn, maar ook heel boos. Ze beschrijven hun zoon als "een goedaardige man die door zijn werk als verpleegkundige een verschil wilde maken in de wereld".
Volgens een woordvoerder van het ministerie van Binnenlandse Veiligheid schoten de agenten uit zelfverdediging, omdat Pretti hen met een vuurwapen benaderde en zich hevig verzette. President Trump deelde op sociale media foto's van een pistool dat het wapen van Pretti zou zijn en dat volgens Trump geladen was.
De democratische gouverneur van Minnesota, Walz, noemt dat verhaal "onzin" en "leugens", nadat hij een video van het incident had gezien.
Ooggetuige
Een getuige zegt tegen CNN dat Pretti werd neergeschoten nadat hij een vrouw wilde helpen die pepperspray in de ogen had gekregen. De getuige zegt dat hij zich niet verzette en niet naar een wapen greep. "Vier of vijf agenten hadden hem op de grond en begonnen gewoon te schieten. Ze hebben hem zo vaak geraakt."
Het moment waarop federale agenten de man tegen de grond werken en doodschieten:
Na het incident raakten demonstranten slaags met federale agenten die wapenstokken en flitsgranaten gebruikten. Gouverneur Walz zette de Nationale Garde in om de lokale politie te assisteren.
Strijd tussen politici
Walz heeft Trump opgeroepen om onmiddellijk te stoppen met de inzet van ICE-agenten. De burgemeester van Minneapolis, ook een Democraat, zei op een persconferentie: "Hoeveel inwoners, hoeveel Amerikanen moeten nog ernstig gewond raken voor dit stopt?"
Trump beschuldigde op zijn beurt de lokale bestuurders ervan de demonstraties aan te wakkeren. "De burgemeester en de gouverneur zetten aan tot een opstand", schreef hij op sociale media.
De dood van Pretti leidt tot protesten in het hele land, onder meer in New York, Maine, Los Angeles en de hoofdstad Washington.
WHO betreurt vertrek VS en weerlegt beschuldigingen regering-Trump
25 januari 2026 04:05
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) laat in een verklaring weinig heel van de redenen die de Amerikaanse regering gaf om uit de WHO te stappen.
Het vertrek van de Verenigde Staten was vorig jaar al op de eerste dag van het presidentschap van Trump aangekondigd, maar sinds donderdag is het officieel. Volgens Trump betaalden de VS te veel aan de WHO en hij klaagde dat de organisatie niet goed was omgegaan met de uitbraak van de de coronapandemie.
De verklaring opent nog met een compliment over de bijdrage die de VS in het verleden heeft geleverd aan de wereldwijde zorg, zoals de uitroeiing van de pokken en de strijd tegen polio, hiv, tuberculose en vele andere ziekten.
Vervolgens stelt de WHO dat de huidige Amerikaanse regering van president Trump onwaarheden heeft verkondigd over de organisatie. Zo vindt de regering-Trump dat de WHO "heeft gefaald tijdens de covid-19-pandemie" en "de tijdige en accurate uitwisseling van cruciale informatie heeft belemmerd".
Snel en transparant
De WHO spreekt dat tegen. "Gedurende de hele pandemie handelde de WHO snel, deelde alle beschikbare informatie snel en transparant met de wereld en adviseerde lidstaten op basis van het beste beschikbare bewijs."
Toen op 11 januari 2020 het eerste sterfgeval in China werd gemeld "had de WHO de wereld al via verklaringen en sociale media gealarmeerd, wereldwijde experts bijeengeroepen en uitgebreide richtlijnen gepubliceerd". Ruim twee weken later riep de WHO corona al uit tot een noodsituatie voor de volksgezondheid, de hoogste alarmfase. De hoogste baas noemde in die beginperiode covid-19 de "publieke vijand nummer één".
De WHO spreekt ook tegen dat de organisatie partijdig is, zoals Trump beweerde. "De WHO is altijd onpartijdig geweest en blijft dat ook. Zij bestaat om alle landen te dienen."
Californië sluit aan bij WHO
In de verklaring betreurt de WHO nogmaals het vertrek van de Verenigde Staten en spreekt de hoop uit dat het land in de toekomst weer toetreedt. De VS trokken zich tijdens Trumps eerste ambtstermijn ook al terug. Zijn opvolger Biden maakte het land weer lid van de WHO.
Gisteren maakte de Amerikaanse staat Californië bekend zich aan te sluiten bij de WHO. Het is de eerste Amerikaanse staat die dat doet. Gouverneur Newsom, een democraat, noemde het vertrek van de VS een roekeloze beslissing.
Het vertrek van de Amerikanen heeft grote gevolgen voor de organisatie. Met bijna twintig procent van het budget was het land veruit de grootste geldschieter. In november maakte de WHO bekend dat dit jaar zo'n 2400 banen wordt geschrapt. Dat komt neer op een kwart van het personeel.
Wat doet de WHO?
De Wereldgezondheidsorganisatie werd in 1948 opgericht en is onderdeel van de Verenigde Naties. De WHO heeft een belangrijke rol bij gezondheidscrises, maar zet zich ook breder in.
De organisatie is wereldwijd een belangrijke speler op het gebied van gezondheid door onderzoek, voorlichting en financiering en infectiebestrijding. Ook monitort de WHO epidemieën en pandemieën, zoals corona.
Digitale eigendomscertificaten gestolen, vier aanhoudingen
25 januari 2026 01:31
In een onderzoek naar de diefstal van digitale eigendomscertificaten zijn vier mensen aangehouden. De politie verdenkt ze ervan 169 zogenoemde NFT's te hebben gestolen die samen zo'n 1,4 miljoen euro waard zijn. Ook worden ze verdacht van witwassen.
De verdachten zijn twee mannen en een vrouw uit het Zeeuwse Axel en een vrouw uit Terneuzen. De Zeeuwse politie begon met het onderzoek na een tip.
Deze week deed de politie een inval in een woning in Axel. Daarbij zijn gegevensdragers, geld en drie voertuigen in beslag genomen. Ook is er beslag gelegd op de woning. De vier verdachten zijn na verhoor weer vrijgelaten.
Digitale sleutel
NFT's zijn unieke eigendomscertificaten die horen bij een digitaal kunstwerk, muziek of video. Daarmee kan iemand aantonen dat die de eigenaar is van een digitaal werk. De digitale certificaten kunnen worden gestolen via een hack of phishing.
Een paar jaar geleden was er een hype rond de handel in NFT's. In 2021 werden in korte tijd miljoenen digitale kunstwerken verhandeld, soms voor veel geld. Zo kocht een zakenman in Maleisië het eerste bericht ooit op Twitter, nu X, voor bijna 2,5 miljoen euro. Het bericht was op 21 maart 2006 op het platform geplaatst door oprichter Jack Dorsey. Het was een van de eerste in het oog springende NFT-aankopen.
Micha Klein (61), pionier van de computerkunst, overleden
24 januari 2026 21:23
Computerkunstenaar en videodiscjockey (vj) Micha Klein is gisteren na een kort ziekbed in het ziekenhuis overleden, bevestigt zijn broer Onno aan de NOS. Hij was zijn tijd ver vooruit met zijn creaties. Klein was 61 jaar.
Lang voordat kunstmatige intelligentie beeld kon genereren, liet Klein met zijn computerkunst al zien hoe hij een nieuwe werkelijkheid kon creëren. Klein genoot daarnaast internationale bekendheid door als vj kunst in de housescene te introduceren.
"Micha is te vroeg en te snel gegaan", zegt zijn geëmotioneerde broer. "Hij laat een vrouw en twee prachtige dochters achter."
Drie maanden geleden werd Klein, die de laatste jaren in Bali en Thailand woonde, ziek. "Hij is met heel veel moeite teruggekomen naar Nederland. Die reis werd hem al bijna fataal. Ook daarna bleef het maar slechter gaan. Woensdag zijn zijn vrouw en kinderen naar Nederland gekomen en gisteren is hij overleden", zegt Onno Klein.
'Wraak van de schilder'
Klein ging in 1983 in Amsterdam aan de Gerrit Rietveld Academie studeren. In 1987 liep hij in een kelder van het gebouw tegen een Commodore Amiga-computer aan, waarmee hij begon te experimenteren met computergraphics en al snel uitvond hoe de computer nieuwe mogelijkheden bood om kunst te maken.
Twee jaar later studeerde hij af in de computergraphics. De kunstenaar zei later dat zijn creaties met de computer de "wraak van de schilder op de fotografie" waren. Daarmee bedoelde hij dat de schilderkunst lange tijd overvleugeld was door de fotografie, maar kunstenaars dankzij de computer de werkelijkheid weer vrij konden vormen en manipuleren, zoals kunstschilders hadden gedaan vóór de opkomst van de fotografie.
Populaire Pillman
In de jaren negentig bracht hij de housescene tot leven door als vj muziek te combineren met live geanimeerde beelden. Zo ontwierp Klein het 3D-personage 'Pillman', dat vertoond werd tijdens muziekoptredens. Het figuurtje werd zo populair dat bezoekers van feesten zijn danspasjes gingen nadoen.
"Mijn Pillman is een symbool, een icoontje van de housecultuur. Ik geef de housecultuur een smoel", zei Klein in 1998 in NRC. In 2000 werd Pillman wereldberoemd toen rapper Eminem de animatiefiguur gebruikte in achtergrondprojecties tijdens zijn eerste internationale tour.
Klein maakte verder avant-gardistische, felgekleurde digitale kunstwerken, die te zien zijn in musea over de hele wereld. Een van zijn beroemdste kunstseries is Artificial Beauty uit 1998. Daarin kruiste hij met de computer foto's van tien Amsterdamse modellen om een soort superschoonheid te creëren. Met de serie liet Klein toen al zien, dus ver voor de AI-modellen van nu, hoe met digitale technieken beeld gemanipuleerd kon worden.
"Als je nu naar zijn werk kijkt, zie je dat hij zijn tijd zwaar vooruit was", zegt Onno Klein, die zelf ook studeerde aan de kunstacademie. "Inmiddels is dit soort werk zwaar achterhaald, maar hij en ik behoren tot de eersten die dit konden. Nu is het mainstream, maar Artificial Beauty was toen heel vooruitstrevend."