Margaret Hamilton (90) softwarepionier eerste maanlanding overleden
8 oktober 2026 03:26
Margaret Hamilton, die de software ontwikkelde voor de eerste maanlanding van de Apollo 11 in 1969, is overleden. Door haar baanbrekende werk op het gebied van software-ontwikkeling, waren de Amerikanen in staat met de Apollo naar de maan te vliegen en daar te landen. Met deze landing wonnen de Amerikanen de ruimtewedloop in de jaren zestig. Hamilton overleed op 30 september op 90 jarige leeftijd. Haar overlijden werd bekend gemaakt door het MIT (Massachusetts Institute of Technology), het instituut waar ze jarenlang werkte,
Hamilton kwam in 1959 in dienst bij het MIT en bleef daar werken tot halverwege de jaren zeventig. In eerste instantie om software te ontwikkelen om het weer beter te kunnen voorpellen. In die tijd was informatica geen officieel vak en leerden programmeurs het werk in de praktijk. ook Hamilton leerde zichzelf programmeren.
Later komt Hamilton terecht bij de onderzoeksgroep die werkte aan de software voor het Apolloprogramma. Deze afdeling sleepte in 1961 een contract met NASA in de wacht. Uiteindelijk gaf ze leiding aan een team van honderd ingenieurs dat de software ontwierp voor de aansturing van NASA's Apollo-missies.
Hamilton wordt beschouwd als een van de grondleggers van het vakgebied software-engineering. Een term die ze zelf bedacht.
Hoogleraar Oliver Weck van de afdeling Lucht- en Ruimtevaarttechniek van het MIT zegt over Hamilton: "Zeggen dat ze een pionier was en dat ze haar tijd ver vooruit was zou een enorme understatement zijn. Ze was software-ingenieur in een tijd dat dit vakgebied nog in de kinderschoenen stond; ze ontwikkelde niet alleen zelf geavanceerde codes, maar leidde ook een team dat deze opkomende technologie gebruikte om een van de meest complexe systemen te ontwikkelen die de mensheid ooit heeft voortgebracht."
In 2016 werd Hamilton door president Barack Obama onderscheiden met de Presidential Medal of Freedom voor haar bijdrage aan de wetenschap en de ruimtevaart.
Europese Rekenkamer waarschuwt voor snel stijgende EU schuldenlast
8 oktober 2026 01:58
De Europese Rekenkamer (ERK) is bezorgd over de groeiende schuldenlast van de Europese Unie. Die schuld is de afgelopen jaren opgelopen naar 740 miljard euro. In 2027 zal de EU-schuld waarschijnlijk verder groeien naar 1 biljoen (1.000.000.000.000) euro.
Die stijging van de schulden komt vooral door de steun aan Oekraïne, stijging van de rente, uitgaven aan defensie en het coronaherstelfonds. Dat fonds werd in 2020 in het leven geroepen om de economische crisis, veroorzaakt door de coronapandemie, te stutten. Uit dat coronaherstelfonds moet nog voor ruim 112 miljard euro aan herstelbetalingen uitgekeerd worden.
Brussel wil een deel van de EU-meerjarenbegroting (2028-2034) op dezelfde manier vormgeven als het coronaherstelfonds. Dat betekent dat kosten niet achteraf vergoedt worden maar landen vooraf geld krijgen als ze hun plannen aanleveren. In die plannen moeten ze duidelijk maken hoe ze EU-doelen willen behalen.
De Rekenkamer zegt in haar jaarverslag dat zo'n meerjarenbegroting gebaseerd op het coronaherstelfonds risico's met zich meebrengt. EU-landen mochten in het coronaherstelfonds plannen versoepelen of beperken zonder daar overtuigende redenen en bewijzen voor aan te voeren.
Dat bracht het risico met zich mee dat landen EU-geld ontvingen voor het leveren van minder resultaten dan vooraf was beloofd. De Rekenkamer vindt dit systeem van vooraf plannen indienen 'te vaag' en 'niet te controleren'.
Zo vond de Rekenkamer in de EU-rekening van 2025 onregelmatigheden van 45,5 miljard euro. Het ging hier onder andere om hardnekkige problemen rond controlesystemen van lidstaten.
WNF: populaties wilde dieren krompen sinds 1970 flink, 'maar natuurherstel mogelijk'
8 oktober 2026 01:08
Populaties van vogels, zoogdieren, reptielen en andere gewervelde dieren zijn sinds 1970 gemiddeld met bijna driekwart afgenomen, bevestigt een tweejaarlijks rapport van het Wereld Natuur Fonds. Wel zijn er grote verschillen: de helft van de onderzochte populaties is stabiel of neemt toe. De andere helft neemt af, soms sterk.
Een populatie is een groep dieren van dezelfde soort die dicht bij elkaar leeft. Denk aan een groep savanneolifanten in Zambia of een club otters in de Weerribben in Overijssel. De meeste diersoorten bestaan uit meerdere populaties die onderling beperkt contact hebben. Een populatie kan uit een handjevol dieren bestaan, maar ook uit duizenden individuen.
"De belangrijkste boodschap van dit rapport is dat natuurherstel binnen handbereik is", zegt Robert Zwiers, hoofd impact van het Wereld Natuur Fonds. "Wereldwijd staan wilde dieren ernstig onder druk, maar we zien ook dat wilde dieren wereldwijd een comeback maken."
Otters en haaien
Voorbeelden van succesverhalen zijn de tijger, de groene zeeschildpad, de blauwvintonijn en de otter in Nederland, zegt Zwiers. "In Nederland waren otters uitgestorven. Door schoner water, het verbinden van leefgebieden en het herintroduceren van otters, doen ze het hier nu weer goed. De blauwvintonijn is nu niet meer bedreigd door quota voor de vangst ervan."
Haaien en roggen gaan juist sterk achteruit, zegt Zwiers. "Veel soorten groeien langzaam en krijgen weinig jongen, waardoor ze kwetsbaar zijn. Ze worden gevangen en eindigen ook geregeld als bijvangst in visnetten. Bestaande afspraken volstaan niet om deze soorten te beschermen."
5790 soorten
Het Wereld Natuur Fonds baseert zijn conclusies op gegevens van 5790 verschillende soorten zoogdieren, vogels, amfibieën, reptielen en vissen. Het keek daarvoor naar 35.803 populaties over de hele wereld. Soorten zoals insecten, kwallen en krabben zijn dus niet in het onderzoek meegenomen.
Voor iedere populatie bepaalden de onderzoekers de trend sinds 1970: nam de populatie toe, kromp die, of bleef hij stabiel? De helft van de populaties kromp, 7 procent van de populaties bleef stabiel en de overgebleven 43 procent van de populaties groeide juist. Toch slaat het gemiddelde negatief uit met een krimp van 73 procent. Dat komt volgens Zwiers doordat de afkalvende populaties harder krimpen dan de groeiende populaties groeien.
Herhaling van onderzoek
Verrassend zijn de cijfers niet. De vorige editie van het Living Planet Report uit 2024 stelde ook vast dat de gemiddelde omvang van gemonitorde populaties wilde dieren sinds 1970 wereldwijd met 73 procent daalde. "Je kunt die cijfers niet één op één vergelijken omdat we nu meer data hebben gebruikt, maar dit onderzoek bevestigt het eerdere beeld", zegt Zwiers.
Om populaties die in het nauw zitten te herstellen, is het volgens hem onder meer nodig om ons voedsel duurzamer te produceren, de energietransitie te versnellen en in de financiële sector investeringen af te bouwen die de natuur schaden.
Klimaatverandering oorzaak van snelle teruggang stormbandpinguïn op Brits eiland
7 oktober 2026 22:09
Britse wetenschappers hebben vastgesteld dat de populatie stormbandpinguïns op een Brits eiland in de zuidelijke Atlantische Oceaan dramatisch is afgenomen. In 2011 leefden er op Zavodovski Island 900.000 stormkappinguïns en 90.000 macaronipinguïns. Veertien jaar later was het aantal stormbandpinguïns met 63 procent gedaald, terwijl het aantal macaronipinguïns juist was toegenomen.
De wetenschappers van het British Antarctic Survey (BAS) verklaren de "alarmerende" achteruitgang van de eerste groep door de klimaatverandering. Het dieet van stormbandpinguïns bestaat voornamelijk uit krill: kleine garnaalachtige diertjes.
"Doordat het water opwarmde, verdween het krill naar het zuiden", zegt BAS-wetenschapper Norman Ratcliffe tegen de BBC. "Door het zee-ijs in het zuiden en de afwezigheid van geschikte eilanden om te nestelen, kunnen de stormbanden hun voedsel niet achternagaan."
Dat het met de macaronipinguïns wel goed gaat, komt vermoedelijk doordat ze een gevarieerder dieet hebben; die dieren eten ook vis en schaaldieren.
Andere verklaringen
De onderzoekers keken ook naar andere mogelijke verklaringen voor de achteruitgang van de stormbandpinguïn, zoals de vulkaanuitbarsting op Zavodovski Island in 2016 en de concurrentie van andere jagers op krill, zoals de macaronipinguïns, walvissen en de visserij. Deze alternatieve verklaringen bleken niet houdbaar.
De stormbandpinguïns komen ook op andere eilanden in het Antarctisch gebied voor. Ook daar zien wetenschappers de aantallen afnemen. De BAS-wetenschappers denken dat de stormbandpinguïns op de lijst van bedreigde diersoorten komen te staan als de trend doorzet. Hun onderzoek is terug te vinden in Current Biology.
Boegbeeld van Spaanse woningprotesten Maricarmen Abascal (87) overleden
7 oktober 2026 21:54
Maricarmen Abascal, de 87-jarige vrouw die het gezicht en de naamgever werd van de woningprotesten in Spanje, is overleden. Dat heeft de Spaanse huurdersbond bekendgemaakt. Abascal werd uit haar huis gezet, waar ze zeventig jaar had gewoond. Door een huurverhoging kon ze haar huis niet meer betalen. Haar uithuiszetting was de directe aanleiding voor de protesten in Spanje.
Veel Spanjaarden kunnen geen woning betalen door de inflatie en een tekort aan woningen. Vooral in de steden Madrid, Barcelona en Valencia is te weinig woonruimte. Ook kent het land een groot tekort aan sociale huurwoningen. Het gaat om minder dan 2 procent van het beschikbare aanbod, terwijl het Europese gemiddelde 8 procent is.
Maricarmen werd in korte tijd het gezicht van de woningcrisis in Spanje:
Bij de uithuiszetting van Abascal waren honderden demonstranten aanwezig. Zij beschouwden het als een nieuw dieptepunt in de woningcrisis in het land. De activisten probeerden de ontruiming tegen te houden, maar de politie dreef hen met traangas uiteen. Uiteindelijk werd de uithuiszetting teruggedraaid en kon de vrouw in haar huis blijven wonen.
Decreten aangenomen
Gisteren keurde de Spaanse regering twee woningmarktdecreten goed. De maatregelen voor huurplafonds, een tijdelijk verbod op uithuiszettingen en beperkingen op de aankoop van woningen door bedrijven, waren volgens premier Sánchez "gebaseerd op puur gezond verstand". Hij stelde dat opiniepeilingen aantoonden dat een ruime meerderheid van de bevolking voorstander is van ingrijpen op de woningmarkt.
Dezelfde decreten werden vorige week nog verworpen door het parlement. Daarop schreef Sánchez vervroegde verkiezingen uit voor 29 november. Door de ontbinding van het parlement kunnen de maatregelen nu tijdelijk worden ingevoerd en vervolgens worden voorgelegd aan een kleiner permanent orgaan van 69 parlementariërs dat tijdens de verkiezingsperiode aanblijft. Daar is wel voldoende steun om de maatregelen overeind te houden.
De decreten zijn ook naar Maricarmen Abascal vernoemd. Premier Sánchez heeft zijn medeleven betuigd met de nabestaanden na haar overlijden.
Zes arrestaties voor roof van schilderijen Renoir in Zuid-Frankrijk
7 oktober 2026 21:40
Een maand na de schilderijenroof uit het Renoir-museum in Zuid-Frankrijk heeft de Franse politie zes verdachten aangehouden. Onder hen zijn de twee vermoedelijke inbrekers, melden Franse media.
De arrestaties werden verricht in vier verschillende departementen in het zuiden en oosten van Frankrijk. De zes worden onder meer verdacht van diefstal in georganiseerd verband. Ze zijn naar Nice overgebracht voor verhoor.
Op 8 september werden uit het Musée Renoir in Cagnes-sur-Mers vier schilderijen van de bekende Franse impressionist Pierre-Auguste Renoir gestolen. De twee dieven lieten op hun vlucht twee schilderijen achter in de tuin van het museum.
Kostbaarste schilderijen
Het is nog niet duidelijk of de andere twee al terecht zijn. Het gaat om de werken Madame Colonna Romano en Jeune Femme au puits (Jonge vrouw bij de put).
De schilderijen waren in bruikleen van Musée d'Orsay in Parijs. De dieven leken goed voorbereid. Ze kwamen tegen 06.00 uur in de ochtend binnen via een glazen deur en ontvreemdden de doeken in minder dan 3 minuten. Het waren de vier kostbaarste stukken van het museum. Dat is in 1960 geopend in de laatste woning van Renoir.
Toen de politie daar aankwam, bleek dat een deel van het hekwerk was doorgeknipt, waardoor de daders het terrein op konden komen. Uit beveiligingsbeelden bleek later dat de dieven de verankering van de schilderijen in de muur hadden doorgezaagd.