Protesten, stakingen en vrees voor rellen: weer een cruciale dag voor Frankrijk
5 november 2026 07:09
Staat Frankrijk een jeudi noir, een zwarte donderdag, te wachten? Het land maakt zich vandaag op voor een nieuw hoofdstuk in de lange reeks van protesten. Na twee weken van relatieve rust, met alleen op zaterdagen uitschieters, beginnen de Fransen zich deze week weer te roeren. De regering verwacht in het land een opkomst van 500.000 tot 700.000 mensen, Parijs niet meegerekend.
De demonstranten, sommigen van hen deel van de gelehesjesbeweging, krijgen deze week weer gezelschap van scholieren en studenten. Zij hebben na de herfstvakantie hun protesten hervat, al ligt het aantal geblokkeerde scholen een stuk lager dan begin vorige maand. De kar wordt vooral getrokken door de vakbonden, die voor de demonstraties van vandaag de handen ineen hebben geslagen.
Verspreid over het land worden meer dan 240 protestmarsen verwacht. Ook zijn er stakingen aangekondigd in het onderwijs, de gezondheidszorg en de transportsector. Zo rijden er wat minder TGV-sneltreinen, maar de impact op het spoor is vooral groot bij de regionale treinen (TER).
Proef voor de autoriteiten
In Frankrijk wordt deze dag gezien als een belangrijke test: hoe massaal is de protestbeweging nog? Hoeveel mensen gaan er de straat op en weten zij de druk op de regering te houden? Andersom is het ook een proef voor de autoriteiten: lukt het hen om de woede van de Fransen te sussen?
De onderhandelingen met vertegenwoordigers van scholieren en studenten hebben nog niet tot een akkoord geleid. Wel zijn er al een aantal toezeggingen gedaan: zo worden 500 extra docenten aangesteld en wordt het systeem voor toelating tot hoger onderwijs, Parcoursup, aangepast.
Nu de onderwijsprotesten weer zijn begonnen, waarschuwt onderwijsminister Geffray voor de gevolgen op de langere termijn. "De absolute prioriteit is dat leerlingen gewoon naar school kunnen", zei hij. "Het schooljaar komt inmiddels in gevaar." Premier Lecornu zei bereid te zijn om volgende week opnieuw met de scholieren in gesprek te gaan.
Ook gisteravond gingen scholieren en studenten in Parijs al de straat op:
Een andere grote uitdaging voor de regering is om de protesten van vandaag in goede banen te leiden. Ze willen vooral een herhaling van 17 oktober voorkomen. Bijna drie weken geleden ontspoorde die protestdag volledig toen een deel van de demonstranten en georganiseerde relschoppers massale vernielingen aanrichtten. Auto's en administratieve gebouwen, waaronder het historische stadhuis van Limoges, werden in brand gestoken. Ruim duizend winkels werden geplunderd.
Het risico op onrust is volgens de autoriteiten groot. Zij verwachten "veel geweld tegen de politie en vernielingen van openbare gebouwen". Om een herhaling van 17 oktober te voorkomen, zijn net zoals de afgelopen twee zaterdagen 70.000 agenten van de politie en gendarmerie op de been.
Ondanks kritiek van onder andere mensenrechtenorganisaties over de inzet van traangas en flitsgranaten, heeft binnenlandminister Nuñez gezegd "geen enkel middel achterwege te willen laten, om de simpele reden dat politieagenten zich moeten kunnen verdedigen wanneer ze worden aangevallen".
Parijs protest toch in het centrum
Opvallend is dat de autoriteiten de demonstranten dit keer wél toestemming geven om door het centrum van Parijs te trekken. Waar zij de afgelopen twee zaterdagen alleen aan de rand van de stad mochten demonstreren, heeft de prefectuur gisteren ingestemd met een route van Place de la République naar Place de la Nation, via de Boulevard Voltaire.
Juist op Place de la République liep het op 17 oktober rond het middaguur al uit de hand. Relschoppers mengden zich toen tussen de demonstranten en raakten slaags met de politie en gendarmerie.
Wat er toen precies gebeurde? Bekijk het in deze video:
De CGT, één van de grootste vakbonden in Frankrijk, hamerde er de afgelopen dagen op dat de protestmars in het centrum moest plaatsvinden. "Het is ongekend als demonstraties in het centrum worden verboden", zei CGT-voorzitter Sophie Binet eerder deze week op de Franse radio. "We moeten toch zichtbaar kunnen zijn?"
Voor de regering heeft Binet een paar eisen: "Hogere lonen voor iedereen, een verhoging van het minimumloon met 10 procent en hogere salarissen voor ambtenaren. Daarnaast willen we dat de begrotingsplannen worden herzien."
Tweede Kamer wil wegbezuinigde onderwijsambtenaar omscholen tot leraar
5 november 2026 06:53
Een meerderheid in de Tweede Kamer wil dat wegbezuinigde rijksambtenaren op het ministerie van Onderwijs vrijwillig omgeschoold kunnen worden tot leraar of docent. Regeringspartij VVD zal het kabinet vandaag vragen om hiervoor een plan uit te werken. Het idee wordt in ieder geval gesteund door coalitiepartijen D66 en CDA en oppositiepartijen JA21 en 50Plus.
De VVD komt met dit voorstel naar aanleiding van het kabinetsplan om de komende negen jaar 25.000 rijksambtenaren te schrappen. In 2035 moet zo'n 16 procent van de ongeveer 160.000 (voltijds)ambtenaren zijn wegbezuinigd, zo kondigde staatssecretaris Van der Burg voor Slagvaardige Overheid eind oktober aan.
'Twee vliegen in één klap'
De partij zegt dat op het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) ambtenaren werken "met een enorme passie" voor het onderwijs. VVD-Kamerlid Kisteman denkt het kabinet "twee vliegen in één klap" kan slaan. "De aangekondigde bezuinigingen zijn een mooie kans om deze bevlogen mensen op kosten van de overheid vrijwillig te laten omscholen naar een baan in het onderwijs", aldus Kisteman. De ambtenaren zouden een wekelijkse studiedag kunnen krijgen om zich om te scholen.
Het is niet de eerste keer dat wordt geprobeerd om rijksambtenaren voor de klas te krijgen, vooral om het lerarentekort te verminderen. Het idee bestaat dat een overstap van onderwijsambtenaren naar een school minder ingewikkeld is, omdat zij veel kennis hebben op dat terrein. Het zou ambtenaren ook kunnen aanmoedigen om een andere loopbaan te starten en zij-instromer te worden.
In 2008 kwam er een pilot om vijftig rijksambtenaren te helpen met een overstap naar een baan op een middelbare school. Ze kregen een uitgebreide introductieperiode, een opleiding en een mogelijke daling van hun salaris zou enkele jaren worden aangevuld.
Hobbel
Het project bleek geen succes, zo concludeerde de SER in een rapport in 2011. Scholen stonden niet te springen om de zij-instromers met te weinig pedagogische ervaring. De gevreesde achteruitgang in het salaris bleek ook een behoorlijke hobbel. De rijksambtenaren bleken toch bang te zijn om hun vaste baan op het ministerie te verliezen en waren er niet van overtuigd dat hun nieuwe werkgever de nodige vastigheid kon bieden.
Het is nog niet duidelijk of de 25.000 rijksambtenaren gedwongen op straat komen te staan, want staatssecretaris Van der Burg gaat zijn plan nog uitwerken en dat komt in het voorjaar van 2027. Het ministerie van Onderwijs heeft wel ruim 400 miljoen euro op de begroting staan om het lerarentekort aan te pakken.
Vandaag of later zal duidelijk worden of het kabinet met het omscholingsplan voor rijksambtenaren aan de slag zal gaan.
Wekdienst 5/11: Protest verwacht in Frankrijk • Terrorismezaak tegen 18- en 19-jarige
5 november 2026 06:42
Goedemorgen! In Frankrijk verwacht de regering dat opnieuw honderdduizenden mensen de straat op gaan. En in Rotterdam moeten een 19-jarige Eindhovenaar en een 18-jarige man uit Kesteren voorkomen die worden verdacht in een terrorismezaak.
Eerst het weer:
De dag start regionaal met nevel of enkele mistbanken. In de middag is het overal zonovergoten en bij een matige oostenwind stijgt het kwik naar 9 of 10 graden. Aan de noordkust en op de Wadden staat een vrij krachtige wind. In de avond en de nacht naar vrijdag trekken enkele wolkenvelden over het noorden. Vooral in het binnenland blijft het helder en koelt het flink af.
De verwachting voor de komende dagen zie je in deze video:
Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier zie je de situatie op het spoor.
Wat kan je vandaag verwachten?
Wat heb je gemist?
Het zat er al aan te komen en nu is het gebeurd. Een ruimtetelescoop van NASA is na ruim twintig jaar vergaan in de dampkring, nadat een reddingsmissie om de satelliet naar een hogere baan te duwen eerder op een mislukking was uitgelopen.
De onbemande ruimtetelescoop Neil Gehrels Swift Observatory, kortweg Swift, viel boven het Indonesische eiland Sumatra terug in de atmosfeer van de aarde, zegt de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA.
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog even dit:
In de Verenigde Staten hebben de Democraten een overweldigende overwinning behaald op de Republikeinse Partij. Commentatoren spreken over een blauwe golf. Terugkijken? Dat kan in onderstaande video:
Fijne dag!
Brussel rekent niet op betere tijden met Trump: 'Niet slechter zou al winst zijn'
5 november 2026 06:30
Niemand denkt dat door de verkiezingsnederlaag van de Republikeinen in Amerika opeens alles beter wordt in de gehavende relatie tussen de VS en de EU. Dat vertellen diplomaten in Brussel op voorwaarde dat ze anoniem mogen praten. "Niet slechter zou al winst zijn", stelt de een enigszins bitter. "Keep calm and carry on", klinkt het bij een ander.
Rustig doorgaan met waar hij mee bezig is, is precies wat de Amerikaanse ambassadeur voor de Europese Unie ook doet. De Europese Commissie weet de energieprijzen niet omlaag te krijgen, sneerde hij gisteren op X een paar uur nadat de verkiezingsuitslag binnen was gekomen. Waarna hij pleitte voor langer uitstel van Europese klimaatregels, die ook de Amerikaanse energiesector zullen raken.
Dat die energieprijzen mede zo hoog zijn door de oorlog in Iran, die president Trump in februari met Israël begon, benoemde de ambassadeur niet. Deze manier van communicatie zijn ze in Brussel inmiddels wel gewend. En de verwachting is dat de Amerikanen op dezelfde voet verdergaan.
Optimisten en pessimisten
Toch zijn er optimisten en pessimisten. De optimisten wijzen op de vernietigende uitslagen voor president Trump en zijn eerste, gematigde reactie waarin hij zegt te willen samenwerken met de Democraten. Daaruit putten ze hoop voor de toekomst dat alles blijft zoals het is, of dat de Amerikaanse president onder druk van een Democratisch Congres mogelijk zelfs wat minder hard tekeer zal gaan in het buitenland.
De pessimisten houden juist hun hart vast. Nu Trump in het binnenland zoveel macht kwijtraakt, zal hij zijn woede richten op de EU en de NAVO, denken zij. Amerikaanse presidenten hebben op internationaal terrein veel ruimte om hun eigen gang te gaan.
Steun aan Oekraïne
Bijvoorbeeld als het gaat om de oorlog in Oekraïne. In de Senaat en het Huis van Afgevaardigden is veel steun voor Oekraïne. Toch koos Trump afgelopen tijd meermaals partij voor Rusland. Zo sloot hij een dieseldeal met president Poetin en verweet hij president Zelensky dat hij geen vrede wil sluiten. Dat biedt weinig hoop, vrezen de pessimisten, voor de onderhandelingen tussen Oekraïne, Rusland en de Verenigde Staten die volgende week in Abu Dhabi plaatsvinden.
Toch hebben sommige politici de hoop dat het Amerikaanse Congres Oekraïne meer kan helpen, zoals de Duitse buitenlandminister Wadephul en EU-buitenlandchef Kaja Kallas. Zij geven aan te hopen dat het nieuwe Congres in de VS Oekraïne zal blijven steunen en meer druk op Rusland zal uitvoeren.
Troepen terugtrekken uit Europa
Bij de NAVO kijken ze vooral naar het Amerikaanse plan om troepen uit Europa terug te trekken. De uitwerking daarvan komt volgende maand, is de verwachting. Pessimisten zijn bang dat Trump de herziening zal aangrijpen om Europese landen te straffen die in zijn ogen te weinig bijdragen aan de NAVO en die hem onvoldoende hebben gesteund bij de Iran-oorlog.
Op dit moment zijn er zo'n 80.000 Amerikaanse militairen in Europa. Volgens sommige Amerikaanse media zouden de Amerikanen overwegen tot een derde van die troepen terug te trekken. Maar de optimisten denken dat het zo'n vaart niet zal lopen en dat alles in goed overleg zal gaan. In 2020 wilde Trump ook al eens 10.000 militairen weghalen uit Duitsland. Toen kwam er ook verzet vanuit het Congres. Uiteindelijk hield Trumps opvolger Joe Biden het plan tegen.
Te veel kapotgemaakt
In Europa denken ze dat Trump waar mogelijk zijn eigen gang zal gaan. De Duitse bondskanselier Merz verwacht dat Trump presidentiële decreten zal gebruiken om het Congres te passeren, zei hij gisteren. Daarom rekenen ze in Brussel ook niet op lagere importheffingen of het terugdraaien van de sancties tegen het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag.
Of de optimisten of de pessimisten gelijk gaan krijgen, moet blijken. Maar over één ding is vrijwel iedereen het eens: de relatie tussen de EU en de VS zal nooit meer hetzelfde zijn als vóór Trump. Daarvoor is de afgelopen jaren te veel kapotgemaakt. En dus is het devies: doorgaan met zo snel mogelijk op eigen benen staan.
Onafhankelijk worden op alle terreinen waar de EU de VS nu nog voor nodig heeft, zoals defensie, tech, energie en economie. Dat gaat met vallen en opstaan. "Deze tussentijdse Amerikaanse verkiezingen mogen Europa niet afleiden van het beschermen van zijn eigen belangen", zei de Franse minister van Buitenlandse Zaken Barrot gisteren.
Duitse politicus dood aangetroffen in hotelkamer
5 november 2026 05:15
In Duitsland is de 55-jarige politicus Hubert Aiwanger dood aangetroffen in een hotelkamer. Aiwanger was vicepremier en minister van Economische Zaken in de zuidelijke deelstaat Beieren. Gisteren zou hij in Berlijn een toespraak houden, maar omdat hij zich niet goed voelde had hij zich afgemeld.
Toen Aiwanger, de landelijke en regionale voorzitter van de conservatieve partij Freie Wähler, later niet meer bereikbaar was, werd zijn lichaam gevonden in de Berlijnse hotelkamer.
Over de doodsoorzaak is niets naar buiten gebracht. De politie doet onderzoek.
Aiwanger was een succesvol varkensfokker toen hij ruim twintig jaar geleden zijn intrede deed op het politieke toneel. In 2002 sloot hij zich aan bij de Freie Wähler. Zes jaar later, in 2008, kwamen Aiwanger en de partij voor het eerst in het Beierse deelstaatparlement.
Hier bleef het niet bij voor de Freie Wähler. In 2018 vormden de CSU (zusterpartij van de CDU van bondskanselier Merz) en de Freie Wähler een coalitie en werd Aiwanger minister van Economische Zaken en vicepremier van Beieren.
Antisemitisch pamflet
Ondanks de successen hing de politieke carrière van Aiwanger enkele jaren later toch opeens aan een zijden draadje, na een onthulling van de Süddeutsche Zeitung. De Duitse krant schreef in 2023 dat de boer uit Neder-Beieren in zijn middelbare schooltijd een antisemitisch pamflet had geschreven en verspreid.
Aiwanger weersprak het pamflet geschreven te hebben, maar gaf wel toe dat er "een of meerdere exemplaren" van het pamflet in zijn schooltas waren gevonden. Niet veel later zei de oudere broer van Aiwanger, Helmut, achter het pamflet te zitten.
Het stof ging niet liggen door deze bekentenis. Zo verklaarden oud-klasgenoten van Aiwanger dat de politicus in het verleden meerdere keren de Hitlergroet had gebracht.
Toch deed het schandaal Aiwanger politiek niet de das om. Enkele maanden na de onthulling behaalde de Freie Wähler in Beieren het beste verkiezingsresultaat in de geschiedenis.
Onder zijn leiding boekte Freie Wähler dit voorjaar nog grote winst bij de lokale verkiezingen in Beieren.
Geschokt
Op de plotselinge dood van Aiwanger wordt geschokt gereageerd. Markus Söder, de Beierse minister-president en CSU-partijleider spreekt van een "absolute tragedie". "We zijn allemaal diep geschokt."
Ook de voorzitter van het Beierse deelstaatparlement heeft gereageerd. Ilse Aigner (CSU) spreekt van een "groot verlies voor het Beierse deelstaatparlement en voor de gehele politiek in Beieren". Aiwanger laat twee kinderen en een vriendin na.
NASA-telescoop na ruim twintig jaar vergaan in atmosfeer
5 november 2026 02:36
Het zat er al aan te komen en nu is het gebeurd. Een ruimtetelescoop van NASA is na ruim twintig jaar vergaan in de dampkring, nadat een reddingsmissie om de satelliet naar een hogere baan te duwen eerder op een mislukking was uitgelopen.
De onbemande ruimtetelescoop Neil Gehrels Swift Observatory, kortweg Swift, viel boven het Indonesische eiland Sumatra terug in de aarde, zegt de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA.
Reddingsmissie
Afgelopen zomer werd al voorspeld dat Swift binnen enkele maanden kon neerstorten als gevolg van grote zonne-uitbarstingen. Om die reden werd een reddingsmissie op touw gezet met een prijskaartje van ruim 20 miljoen euro, maar dat liep op niets uit.
De reddingssatelliet met drie robotarmen van het Amerikaanse bedrijf Katalyst Space werd na de lancering in juli deels onbestuurbaar en stortte in september neer.
Gammastralen
Swift werd in 2004 gelanceerd en in een baan om de aarde gebracht. Het was eigenlijk de bedoeling dat de telescoop twee jaar lang voornamelijk onderzoek zou doen naar gammastralen, de meest krachtige explosies in het heelal.
Maar de satelliet, die ruim 444 miljoen euro kostte en zo'n 1500 kilo woog, hield het een stuk langer dan twee jaar vol. Swift heeft in de afgelopen jaren meer dan 2000 uitbarstingen van gammastralen waargenomen.
In een paar seconden komt dan meer energie vrij dan de zon in zijn hele levensduur zal produceren. Ook bestudeerde de satelliet meer dan 1400 supernovae (exploderende sterren).
Dit alles heeft volgens NASA tot 7000 artikelen in wetenschappelijke tijdschriften geleid.