Polen als groeikampioen van Europa: waarom overname van buurtsuper Zabka veel zegt
19 oktober 2026 21:56
Ze zijn in Polen niet te missen, want ze zitten overal: Zabka-winkels. Soms tegenover elkaar, of in hetzelfde gebouw. Deze karakteristieke buurtsupers met groene gevels en logo verkopen van alles: van simpele boodschappen tot drank en een hotdog.
De populariteit van Zabka is op meerdere vlakken tekenend voor de bloeiende Poolse economie. Het laat zien dat de consument in Polen steeds meer geld heeft én dat het land steeds aantrekkelijker wordt voor buitenlandse investeerders. Zo wil het Canadese Alimentation Couche-Tard de winkelketen voor ongeveer 7,5 miljard euro overnemen. De overname wordt naar verwachting in december afgerond.
Ja, een Zabka-winkel is wat duurder dan een reguliere supermarkt. "Maar je wint er tijd mee", zegt Rafal. Hij is stylist, onderweg naar werk en heeft net koffie gehaald bij een buurtsuper in het centrum van Warschau. "Ik heb er ook een in mijn flatgebouw, daar doe ik elke dag boodschappen."
Groeikampioen van Europa
In Nederland kennen we misschien vergelijkbare winkels, zoals Hema of Albert Heijn to Go. Maar Zabka komt naar verhouding tien keer vaker voor. Volgens het bedrijf woont inmiddels de helft van de 37 miljoen Polen binnen 500 meter van een Zabka.
Polen is de 'groeikampioen van Europa', concludeert econoom Marcin Piatkowski. Hij is verbonden aan de Kozminski-universiteit van Warschau. "Polen is ingrijpend veranderd van een slecht presterende, failliete communistische economie, waar geen worst in de winkels te vinden was, naar een land waar investeren in consumptiegoederen de juiste keuze is", zegt hij tegen de NOS.
De Poolse economie groeide al stevig, maar na de toetreding tot de EU in 2004 ging het nog sneller. De Europese markt bood veel kansen voor een land met hoge productiecapaciteit. Ook EU-subsidies droegen bij aan de economische ontwikkeling, onder meer met de financiering van de aanleg van snelwegen.
De transformatie van Polen zie en voel je overal terug. In Warschau wordt de ene na de andere wolkenkrabber gebouwd. Sinds 2022 staat in de Poolse hoofdstad zelfs het hoogste gebouw van de Europese Unie: de Varso Tower, die inclusief spits 310 meter hoog is.
Economische groei
De economische groei van Polen ligt al jaren boven het Europese gemiddelde. Dit jaar groeit de economie naar verwachting met 3,4 procent, aanzienlijk harder dan Nederland (1,5 procent) en het EU-gemiddelde van 1,4 procent.
Polen zijn relatief goed opgeleid, willen lange uren werken, maar nog altijd is arbeid in veel sectoren de helft goedkoper dan in Nederland, stelt Piatkowski. "Maar ze willen wel net zo rijk worden als Nederlanders." Bovendien is de Poolse economie sterk gediversifieerd en dus niet afhankelijk van één sector. Dat maakt het land minder kwetsbaar voor problemen in afzonderlijke bedrijfstakken, zoals de auto-industrie, die het momenteel moeilijk heeft.
Zabka is zeker niet het enige Poolse bedrijf dat buitenlandse interesse wekt. InPost, groot geworden met kluisjes voor pakketjes, is overgenomen door een groot consortium waarin de Amerikaanse pakketbezorger Fedex een grote rol speelt. Het toont volgens econoom Piatkowski dat Polen een stevige plek heeft veroverd op de economische kaart van de wereld. "Mensen beseffen dat Polen een betrouwbare en veilige plek is om te investeren."
Toch staat Polen ook voor grote economische uitdagingen. Een torenhoog begrotingstekort dat de regering maar niet onder controle krijgt, is er een. Daarnaast kampen ze ook in Polen met krapte op de arbeidsmarkt. Ook zorgen stijgende lonen ervoor dat Polen geleidelijk minder goed kan concurreren.
Maar voorlopig is de verwachting dat de groei zal doorgaan. Ook internationaal groeit het aanzien van Polen. In december is het land als gast uitgenodigd voor de G20-top in Miami, waar de leiders van de grootste economieën ter wereld bijeenkomen.
Piotr (40) komt met een pet op de Zabka uitlopen. Hij heeft net een telefoonkaart en een reep gekocht die in de bonus was. Ja, dat begrotingstekort is wel iets zorgelijks. Maar verder is Piotr positief over de toekomst van zijn land.
Warschau is volgens hem onherkenbaar vergeleken met de jaren negentig. "Als iemand toen was vertrokken en nu zou terugkomen, dan zou hij aangenaam verrast zijn", concludeert hij. "Want de vooruitgang is duidelijk te zien."
Gazprom mag van rechter bij ING blijven bankieren
19 oktober 2026 21:22
De rechter verbiedt ING om de bankrekening van Gazprom te sluiten. En dus blijft het Russische energieconcern klant bij de bank totdat het ergens anders een Europese rekening opent.
ING wil sinds de Russische invasie in Oekraïne geen klanten meer hebben die aan Rusland gelieerd zijn, zoals Gazprom.
Na de invasie werden talloze Russische bedrijven op Europese sanctielijst geplaatst. Hoewel Gazprom daar niet op staat, vormt het bedrijf wel een risico voor ING, stelt de bank. Er zouden sanctie- en witwasrisico's zijn en ook is de bank beducht voor reputatieschade. Daarom zegde ING de zakenrelatie eind 2023 op.
Gazprom legde zich daar niet bij neer omdat het geen andere Europese bankrekening heeft. Zonder zo'n rekening kan Gazprom bijvoorbeeld geen belasting betalen voor of loon uitbetalen aan Europese werknemers.
Russische bankactiviteiten
De bank wilde het energiebedrijf tegemoet komen door de opzegging uit te stellen, zodat het ergens anders een bankrekening kon openen. Maar op 1 oktober dit jaar was het geduld van ING op en wilde het overgaan op contractverbreking.
Het Russische bedrijf stapte naar de rechter om de beëindiging te laten verbieden. Het lukt Gazprom naar eigen zeggen namelijk niet een alternatief vinden. Daar gaat de rechter in mee. Bovendien zijn er geen concrete bewijzen voor risico's op witwassen, stelt de rechter.
Andersom lukt het ING niet om van zijn Russische bankactiviteiten af te komen. Het bedrijf had vorig jaar een koper gevonden voor ING Rusland, maar het lukt de Russische koper niet om goedkeuring van de lokale autoriteiten te krijgen voor de deal.
Tip Egyptische boer leidt tot vondst metershoge standbeelden Ramses II
19 oktober 2026 21:08
Een tip van een Egyptische boer heeft tot de vondst geleid van twee metershoge standbeelden van farao Ramses II (1300 v. Chr. - 1213 v. Chr.). Door zijn lange regeerperiode, zijn bouwactiviteiten (zoals de tempels van Aboe Simbel) en militaire campagnes wordt hij als een van de belangrijkste en invloedrijkste farao's beschouwd.
De ontdekking werd gedaan in de plaats Behbeit El Hagar, zo'n 110 kilometer ten noorden van Caïro in de Nijldelta. Boer Khaled el-Shahat stuitte bij het bewerken van zijn land op iets hards. Het bleek een roze stuk graniet te zijn waarop hiërogliefen te zien waren. Hij ging niet verder, maar waarschuwde in plaats daarvan de autoriteiten.
Bij de opgraving die volgde kwam een anderhalve meter lang hoofd van een koning te voorschijn met dubbele kroon. Die symboliseerde de vereniging van Opper-Egypte en Neder-Egypte, schreef het Egyptische ministerie van Toerisme en Oudheden vorige week op Facebook.
Op de achterkant van een restant van het hetzelfde beeld staat Ramses' officiële titel "Har Ka Nekht Mery Mait". Aangenomen wordt dat het complete beeld 8,5 meter hoog is geweest.
Hoofddoek
Het tweede, ongeveer 2,5 meter lange, standbeeld stelt ook Ramses II voor, maar ditmaal met een gestreepte hoofddoek, zoals meer farao's droegen. Bij dit beeld ligt het roze stuk graniet dat boer el-Shahat vond. Daarop staat dat het om Ramses II gaat, "koning van Opper- en Neder-Egypte" en "Zoon van Ra". Ra is de Egyptische zonnegod.
Eerste openlijk homoseksuele parlementslid, Coos Huijsen (87), overleden
19 oktober 2026 21:04
Oud-politicus Coos Huijsen is op 87-jarige leeftijd overleden, meldt zijn familie in een persbericht. Huijsen was naar eigen zeggen en volgens zijn familie de eerste openlijk homoseksuele parlementariër ter wereld.
Huijsen overleed thuis na een kort ziekbed, in het bijzijn van zijn echtgenoot Lank Bos.
Huijsen werd in 1972 Kamerlid voor de Christelijk-Historische Unie (CHU), een van de partijen die later opgingen in het CDA. Een halfjaar later verliet hij de CHU omdat hij het niet eens was met het besluit om geen steun te geven aan het kabinet-Den Uyl.
Een paar jaar later, in 1976, nam hij als onafhankelijk politicus de vrijgekomen zetel in van CH-Kamerlid Willem Scholten. Bij die gelegenheid kwam hij uit de kast. Bij zijn beëdiging was zijn levenspartner Bos aanwezig, die hij in 1973 had ontmoet. Eerder waren er al geruchten dat hij homoseksueel was, maar dat had hij toen ontkend.
Hij verliet in 1977 de Tweede Kamer. Na de verkiezingen werd hij lid van de PvdA, maar voor die partij zou hij nooit in de Tweede Kamer komen.
Voordat Huijsen parlementariër werd, was hij basisschooldocent en leraar geschiedenis in Delft en Den Haag. Dat beroep koos hij opnieuw toen hij de Kamer verliet. Hij werd leraar geschiedenis op het Gerrit van der Veen College in Amsterdam-Zuid, waar hij van 1986 tot en met 1998 ook directeur was.
Auteur
Huijsen was ook auteur voor dagbladen en tijdschriften, waar hij schreef over het socialisme en de democratie. Hij schreef in de jaren tachtig en negentig ook boeken, waaronder Nog is links niet verloren in 1982 en Socialisme als opdracht in 1986.
Na zijn onderwijscarrière manifesteerde hij zich als Oranjekenner. In 2012 promoveerde hij aan de universiteit van Amsterdam, met zijn proefschrift Nederland en het verhaal van Oranje. In dat boek, maar ook in andere werken, schreef hij over de betekenis van de Oranjes in de Nederlandse samenleving. Het boek werd genomineerd voor de Libris Geschiedenis Prijs.
Homo-emancipatie
In 2007 was Huijsen medeoprichter van een stichting die zich inzette voor homo-emancipatie, Het Blauwe Fonds. Ook bracht hij in 2016 zijn memoires uit, getiteld Homo politicus. Dit jaar nog verscheen er een nieuwe versie van het boek: Roze Draad. Strijd, succes en stilstand in vijftig jaar homo-emancipatie.
Keniaanse sekteleider schuldig bevonden aan het uithongeren van 190 kinderen
19 oktober 2026 20:30
De Keniaanse sekteleider Paul Mackenzie is door een rechtbank in Kenia schuldig bevonden aan het uithongeren van 190 kinderen en een volwassene. Dat deed hij als leider van een doomsday-beweging, een religieuze stroming die gelooft dat het einde der tijden nabij is. Hij had zijn volgelingen overgehaald hun kinderen te laten uithongeren "zodat zij Jezus eerder konden ontmoeten".
Over drie weken wordt bekend welke straf hij krijgt.
De kinderen stierven tussen januari 2021 en september 2023 in het Shakahola-woud in Kenia. Volgens de rechter kreeg hij de ouders zover omdat zij geloofden dat Mackenzie de spreekbuis van Jezus was.
Mackenzie was al jaren omstreden. Daarom moest zijn Good News International Church in 2019 de deuren sluiten. Hij lokte daarna zijn volgelingen naar het oerwoud met de belofte dat ze daar betaalbare landbouwgrond konden krijgen. Eenmaal daar kregen zij te maken met een gewapende militie.
Wie tegen de bevelen en wensen van Mackenzie inging, werd gemarteld en in sommige gevallen gewurgd. Volgens de rechtbank hielden bewakers toezicht op de kinderen en moesten zij voorkomen dat zij zouden vluchten. Ook had Mackenzie een systeem bedacht waarbij eerst kinderen moesten sterven, daarna tieners, vervolgens de vrouwen en dan pas de mannen.
Geen borstvoeding voor pasgeboren kind
Medische behandeling was niet toegestaan, volgens de sekteleider was dat "een instrument van Satan." Een getuige verklaarde dat Mackenzie zichzelf daarbij spaarde. "Hij zei dat ze zichzelf moesten uithongeren vóór het einde van de wereld, en dat hij de laatste zou zijn en de deuren zou vergrendelen."
Een andere getuige vertelde de rechtbank dat een vrouw haar pasgeboren kind geen borstvoeding mocht geven, waardoor het na twaalf dagen overleed. De rechter vertelde dat begrafenissen huwelijken werden genoemd en dat er feest was als iemand was overleden.
Na een tip van een mensenrechtenorganisatie dat er twee kinderen waren gestorven werd Mackenzie, die eerder als taxichauffeur werkte, in april 2023 aangehouden. In de weken daarna ontdekte de Keniaanse politie de massagraven waarin de kinderen lagen.
Ook 29 andere leiders van zijn sekte werden veroordeeld voor moord. Zij en Mackenzie bleven volhouden dat ze onschuldig waren en dat niemand ergens toe werd gedwongen.
Avondklok in meerdere Franse steden, waaronder Parijs en Lyon, na weekend vol rellen
19 oktober 2026 19:01
In meerdere Franse steden is vanavond een avondklok ingesteld, nadat dit weekend massaal werd gereld en geplunderd. De maatregel geldt voor delen van de hoofdstad Parijs, voor de zuidelijke steden Lyon en Nice en voor Lille, in het noorden van Frankrijk.
In Parijs geldt de avondklok tussen 23.00 uur en 06.00 uur in het centrum voor de Place de la République en de straten rond Les Halles, meldt de Franse omroep BFMTV. De avondklok is van kracht voor iedereen.
De belangrijkste reden is volgens de politie de bescherming van mensen en eigendommen "tegen het risico op geweld en plundering".
In Lille mogen tussen 20.00 uur vanavond en 06.00 uur morgenochtend geen minderjarigen op straat komen. De avondklok is ook morgen van kracht. Ook in omliggende gemeenten van Lille, zoals Douai, Wattignies en Denain, geldt de spertijd.
Ook in Lyon en Nice is het stadcentrum tussen 21.00 uur en 6.00 uur verboden terrein voor jongeren. De burgemeester van Nice, Eric Ciotti, zei in een videoboodschap dat de avondklok is ingesteld om de inwoners te beschermen tegen "hordes vandalen die dit weekend de straten overspoelden".
Ook zijn in delen van Parijs en Lyon demonstraties verboden.
Massale protesten
In Franse steden werd zaterdag massaal gedemonstreerd tegen het regeringsbeleid en de stijgende kosten voor levensonderhoud. De betogingen liepen op veel plekken uit op ernstige ongeregeldheden. Duizenden mensen werden opgepakt.
Premier Lecornu riep vandaag op om lokale avondklokken in te stellen. In Marseille gold vandaag al een verbod op openbare bijeenkomsten en demonstraties.
Duizenden aanhoudingen
Justitieminister Gérald Darmanin zei vanavond dat er nog meer dan 2500 mensen vastzitten na de onlusten. Vijfhonderd van hen worden in de komende dagen voor de rechter gebracht.
Ook is de voorlopige hechtenis van de relschoppers verlengd van 48 uur naar 72 uur. Dat gebeurde nadat Darmnanin naar eigen zeggen alle openbare aanklagers in Frankrijk instructies gaf "om de misdrijven te herclassificeren naar georganiseerde misdaad".
Nog lang niet alle relschoppers zijn opgespoord. De politie maakt gebruik van gezichtsherkenning op sociale media om daders op te sporen. De schade in Frankrijk is enorm en wordt geschat op honderden miljoenen euro's.
Lees hier meer over hoe afgelopen weekend de vlam in de pan sloeg: