Nederlaag in deelstaat zal lang nagalmen, zegt Merz
21 september 2026 16:20
De Duitse bondskanselier Merz heeft nogmaals gezegd dat hij niet zal aftreden. Dat zei hij gisteravond ook toen duidelijk werd dat zijn CDU een historische nederlaag had geleden bij de verkiezingen in de deelstaat Mecklenburg-Voor-Pommeren, maar toen was nog niet bekend dat zijn partij niet één zetel kreeg. Dat werd pas later op de avond duidelijk. Daar kwam nog bij dat de radicaal-rechtse AfD de verkiezingen won.
Merz noemde de uitslag vanmiddag op een persconferentie een absoluut "dieptepunt". "Dit is een zware slag, die nog lang zal nagalmen. We zullen nog lang met de gevolgen te maken hebben."
Beter uitleggen
Een van de verklaringen voor de nederlaag is de ontevredenheid bij de kiezer over hervormingsplannen van de Duitse regering, die door Merz wordt geleid. De regering wil de pensioenleeftijd verhogen en heeft onlangs de regels om in aanmerking te komen voor een uitkering aangescherpt.
Merz zei begrip te hebben voor de zorgen, maar zal op de ingeslagen weg doorgaan. Hij verwacht dat het met Duitsland daarna beter zal gaan en de steun voor radicale partijen afneemt. Hij vindt wel dat zijn regering de plannen beter moet uitleggen.
Steun partijbestuur
Merz heeft de steun van het partijbestuur. Morgen heeft hij een gesprek met de CDU/CSU-fractie in het parlement. Ook die steun heeft hij nodig om aan te blijven.
De CDU verloor ook in de hoofdstad Berlijn maar is daar met 20 procent van de stemmen nog altijd de tweede partij in het stadsparlement. De kans bestaat dat de partij daar kan meeregeren.
Buitenlandredacteur Liedeke Morssinkhof vanuit Berlijn:
"In tegenstelling tot twee weken terug zagen we vandaag een resolute Friedrich Merz. Toen verloor de CDU in Saksen-Anhalt. De AfD haalde een monsterzege, en Merz was duidelijk aangeslagen. Hij was ook zelfkritisch. Nu stond de leider er weer, de ferme man die hij graag wil zijn.
Maar dat Merz zelf niet weg wil, betekent niet dat de discussie rond zijn persoon voorbij is. Er heerst onvrede bij de kiezer en er is onrust in de partij. Zo heeft de CDU-voorman in de deelstaat Hamburg al openlijk zijn twijfel over Merz uitgesproken. Stel dat meer hooggeplaatste CDU'ers dit gaan doen, dan komt Merz steeds meer onder druk te staan."
Europese inlichtingenchefs: Rusland gaat NAVO testen met mogelijk hybride aanval
21 september 2026 15:46
Rusland zou "binnen enkele maanden" de NAVO willen testen door kleine, mogelijk hybride aanvallen uit te voeren op NAVO-grondgebied. Daarmee zou de Russische president Poetin willen laten zien dat NAVO-artikel 5, waarin staat dat een aanval op een bondgenoot een aanval op allen is, "meer theoretisch, dan praktisch is".
Dat zeggen drie Europese inlichtingendienstenchefs tegen de Britse krant The Guardian. Ze willen niet vooruitlopen op hoe zo'n test eruit zou zien en wat de omvang ervan zou zijn, maar volgens hen is duidelijk dat Rusland onrust wil zaaien.
Het hoofd van de Tsjechische inlichtingendienst Michal Koudelka zegt tegen de krant dat het mogelijk gaat om acties zoals een toename van drone-activiteiten, een kleine inval van een aan Rusland grenzend gebied of andere hybride acties. Hij tekent erbij aan dat "veel mensen er alles aan doen om dat te voorkomen".
Vandaag spreken Europese ministers van Buitenlandse Zaken in de marge van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties met elkaar. Daar zullen zij bepalen hoe te reageren als er bij een Russische aanval doden van EU- of NAVO-lidstaten vallen.
Hybride aanvallen
De uitspraken van de inlichtingendiensten staan niet op zichzelf. Zo zijn binnen Europa en bij de NAVO al langer zorgen over verdere escalatie van de Russen. Vrijdag zei de Poolse premier Tusk dat er "een reëel risico bestaat dat Rusland drones of andere projectielen op de oostflank van het Europese NAVO-gebied zal afvuren". Vandaag kondigde Defensie aan dat de Nederlandse verkenningsdrones die daar patrouilleren, nog tot eind 2027 daar blijven om deze oostgrens van de NAVO in de gaten te houden.
Enkele dagen daarvoor werd Oekraïne door Rusland met honderden drones aangevallen. Daarbij werd ook een passagierstrein geraakt die vlak bij de grensovergang tussen Oekraïne en Polen reed. De Poolse premier Tusk zei toen dat hij "niet kan uitsluiten dat deze escalatie ook ons grondgebied zal raken".
De Poolse premier waarschuwde ook dat Rusland hybride aanvallen voorbereidt op landen die Oekraïne steunen. Ook de Nederlandse inlichtingendiensten schreven al eerder in een rapport dat "de dreiging van Russische hybride activiteiten is toegenomen". Zo vermoeden de diensten dat Rusland verantwoordelijk is voor onder meer brandstichting, het verstoren van vliegverkeer met drones en beschadiging van onderzeese kabels.
'Gamechanger'
Het recente voorbeeld waarbij bij het Duitse vliegveld van Leipzig een drone met explosieven werd gevonden, is volgens de Zweedse inlichtingenbaas Thomas Nilsson een "gamechanger". Hij ziet dat als zodanig vanwege de mogelijke dodelijke slachtoffers of vernietiging van cruciale infrastructuur met enorme gevolgen voor de samenleving, zegt Nilsson.
Onbeantwoord blijven dit soort acties niet. Volgens een bron uit het Franse leger van de krant Le Monde komt Frankrijk al geregeld - in het geheim - in actie tegen dit soort hybride aanvallen van Rusland. Ook NAVO-chef Mark Rutte zei dat het bondgenootschap alle mogelijke antwoorden heeft op hybride aanvallen van Rusland. "Maar die zullen niet altijd zichtbaar zijn."
Verdeeldheid zaaien
De inlichtingenchefs tekenen erbij aan dat de dreiging tweeledig is. Enerzijds stellen ze dat die reëel is, maar daartegenover plaatsen zij de kanttekening dat het Kremlin belang heeft bij angst in Europa en in de NAVO. Zo stelt de Letse inlichtingenbaas dat niet duidelijk is of de plannen die Moskou heeft concreet zijn, of onderdeel zijn van een "destabilisatiestrategie".
Rusland zou "escaleren om te de-escaleren", zegt Koudelka tegen The Guardian. De tactiek van het Kremlin zou zijn om binnen samenlevingen twijfel te zaaien over de steun aan Oekraïne. Daarom richten Russische aanvallen zich steeds vaker op de Europese defensiesector en infrastructuur.
'Eindeloos discussie, geen actie'
Rusland vindt dat westerse landen medeplichtig zijn aan de oorlog met Oekraïne door het land te steunen en stelt dat het al strijdt tegen de NAVO in dat land, maar Rusland ontkent dat het plannen heeft om directe (hybride) aanvallen uit te voeren op NAVO-landen. Die woorden zijn onbetrouwbaar: voorafgaand aan de invasie van Oekraïne ontkende het Kremlin ook consequent dat Rusland dat land zou aanvallen.
Als NAVO-landen zich bedreigd voelen in hun veiligheid, kunnen zij een artikel 4-vergadering bijeenroepen, waarbij de bondgenoten bij elkaar komen. Dat gebeurde recent twee keer, maar NAVO-chef Rutte zou intern gezegd hebben om niet te vaak dit soort vergaderingen te beleggen, omdat zo'n topoverleg dan minder betekenisvol wordt.
Volgens Nilsson "zou het Rusland goed uitkomen als de NAVO eindeloos discussieert, maar er geen actie wordt ondernomen".
Canadese familie redt berenwelp in nood uit meer, moeder spoorloos
21 september 2026 15:25
In Canada heeft een boottocht op Okanaganmeer een onverwachte wending gekregen toen een familie een zwarte berenwelp in nood aantrof. Het jong had moeite met zwemmen en kon zijn hoofd nauwelijks boven water houden.
De familie nam het uitgeputte dier aan boord, schrijft de Canadese omroep CBC. De berenwelp trilde van de kou. De familie gaf het beertje - dat ze Boo Boo noemde - wat kaas te eten terwijl hij opwarmde in de zon.
'Hij wilde bij ons blijven'
Een van de familieleden, Christina Zamniuk, vertelde de nieuwssite Global News dat ze aan het varen waren in de buurt van hun vakantiehuis in Vernon toen midden het op meer de zwemmende berenwelp gespot werd.
Het gezin nam contact op met de autoriteiten, die adviseerde om het jong naar de kant te brengen en zo min mogelijk contact met het dier te hebben. Toen de boot eenmaal de kant bereikte, wilde het jong niet uitstappen.
"Hij wilde bij ons blijven", aldus Christina Zamniuk. "Dus gaven we hem een duwtje en plonsde hij het water in. Hij zwom naar de kant en we zagen hem het bos in rennen."
Wat er daarna met het berenjong is gebeurd, is niet duidelijk. De hulpdiensten kwamen niet ter plaatse, omdat er geen nieuwe meldingen over het dier werden gedaan. Ook is de moeder van het jong tot nu toe nergens gezien.
"Ze stonden er echt op dat we de beer niet zouden aanraken, want als je mensengeur op ze achterlaat of ze te erg aan mensen gewend raken, kunnen ze niet meer in hun eentje overleven", zei Christina tegen CBC News.
Gunstig afgelopen
Een woordvoerder van het regionale district van Okanaganmeer zegt in reactie tegen CBC om contact met wilde dieren te vermijden en uiterst voorzichtig te zijn in de nabijheid van deze dieren. "Zwarte beren zijn doorgaans goede zwemmers; het is dan ook uitzonderlijk dat een dier in zo'n situatie menselijke tussenkomst nodig heeft."
Moederberen zijn heel erg beschermend. Als mensen in de buurt komen van haar welp, kan ze zich defensief opstellen en aanvallen.
WildSafeBC, een programma in de provincie British Colombia dat gericht is op het voorkomen van conflicten met wilde dieren, laat weten dat het incident gunstig is afgelopen voor zowel het jong als de familie.
Nieuwsorganisaties klagen Witte Huis aan om toegangsverbod
21 september 2026 14:50
Amerikaanse nieuwsmedia CNN, MS Now en Politico klagen het Witte Huis aan omdat ze daar niet meer mogen komen. Afgelopen vrijdag maakte president Trump bekend dat ze niet langer welkom zijn omdat hun berichtgeving hem niet bevalt.
Afgelopen zaterdag werden verslaggevers van de drie grote nieuwsorganisaties, die dagelijks vanuit het Witte Huis werken, inderdaad geweigerd. Hun pasje met pincode werkte niet meer en werd in beslag genomen. De organisaties zeiden meteen dat ze van plan waren hun rechten te verdedigen en hun plicht om de overheid ter verantwoording te roepen, te blijven uitvoeren.
Vandaag is president Trump op de hoogte gebracht van de aanklacht, laten de nieuwskanalen weten. Het is een spoedaanklacht op basis van het Eerste Amendement van de grondwet. Daarin staan vijf fundamentele vrijheden, waaronder persvrijheid.
In een gezamenlijke verklaring zeggen de nieuwsorganisaties dat de overheid niet bepaalt wat media publiceren. "Als dit niet aangevochten wordt, bedreigt het de persvrijheid en het recht van het publiek op onafhankelijke journalistiek zonder bemoeienis van de overheid."
Lange lijst rechtszaken
Trump reageert regelmatig gepikeerd wanneer er kritisch over hem wordt geschreven. Vaak zegt hij dan dat deze media nepnieuws maken, probeert hen te straffen of valt journalisten persoonlijk aan. Ook heeft hij al een lange lijst opgebouwd van (dreigementen met) rechtszaken tegen onwelgevallige media, of concurrenten en zakenpartners. Meestal lopen die op niets uit, maar ze zijn wel duur en tijdrovend.
Vorig jaar mocht persbureau Associated Press (AP) voor straf niet meer het Oval Office en het presidentiële vliegtuig in, omdat ze de Golf van Mexico niet de Golf van Amerika wilden noemen, zoals Trump wilde. Ook daarop volgde een rechtszaak. AP kreeg eerst gelijk, maar later oordeelde het gerechtshof dat het persbureau geweerd mocht worden. Het hof vond niet dat de persvrijheid in het geding was gekomen.
Grootste conflict tot nu toe
Het weigeren van CNN, MS Now en Politico wordt gezien als een van de grootste conflicten tussen Trump en de media tot nu toe. Bij de aankondiging van het toegangsverbod zei hij ook dat meer "nepnieuwsmedia" zouden volgen.
De zaak wordt waarschijnlijk nog deze week behandeld bij een federale rechter.
Toezichthouder bezorgd over ongebreideld AI-gebruik inlichtingendiensten
21 september 2026 14:01
Inlichtingendiensten AIVD en MIVD gebruiken in toenemende mate AI en andere algoritmes, maar er zijn te weinig waarborgen om de risico's in te dammen. Dat schrijft de toezichthouder op de inlichtingendiensten, de CTIVD.
De inlichtingendiensten gebruiken zowel kunstmatige intelligentie als geautomatiseerde data-analyse (GDA) om gegevens te verwerken, teksten samen te vatten of vertalingen uit te voeren, schrijft de toezichthouder. Die worden vooral door de dienst zelf ontwikkeld.
Er is echter te weinig overzicht van waar welke slimme analysesystemen worden gebruikt. Een centraal overzicht of een AI-beleid was er tijdens het onderzoek van de CTIVD niet. Daardoor hangt veel af van het individuele oordeel van de medewerkers die AI-systemen maken.
Centrale regie
Het risico is volgens de toezichthouder dat AI-systemen onbetrouwbaar kunnen zijn als ze verkeerd worden gebruikt. Omdat er geen goed overzicht is van het gebruik van AI, is het ook moeilijk voor de toezichthouder om te beoordelen of de diensten zich aan de regels houden.
De toezichthouder adviseert centrale kaders en werkwijzen te implementeren binnen de diensten, om het risico te verminderen. Hoewel de diensten volgens de toezichthouder wel duidelijke stappen zetten, verloopt "de ontwikkeling en toepassing van AI en GDA sneller dan de implementatie van bijbehorende kaders, waarborgen en AI-geletterdheid."
De CTIVD wil voorkomen dat de achterstand binnen de diensten verder oploopt. Daarom gaat de toezichthouder in gesprek over onder meer de voortgang van het implementeren van centrale regie over AI-gebruik.
Meer bevoegdheden
Intussen wil het kabinet de inlichtingendiensten meer bevoegdheden geven. Volgens het kabinet is dat nodig vanwege dreiging uit Rusland, China en Iran. Daarbij worden ook de bevoegdheden voor gebruik van AI verruimd.
De CTIVD uitte eerder stevige kritiek op de nieuwe wet. De toezichthouder vindt de voorgestelde wet niet in balans. De zogenoemde Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden, die inzet van bepaalde bevoegdheden van de dienst vooraf moet goed- of afkeuren, deelt die kritiek.
Nederland wil het verboden pulsvissen opnieuw op de agenda in Brussel
21 september 2026 13:57
Staatssecretaris Erkens wil in Brussel opnieuw steun vragen voor pulsvisserij. De EU stemde in 2019 voor een totaalverbod voor de vistechniek, dat met name Nederlandse vissers raakte. Erkens zegt te hebben geleerd van het verleden en is nu op zoek naar medestanders onder de EU-lidstaten voor nieuwe proeven.
Pulsvissen is een vismethode waarbij met kleine stroomstootjes het leven op de zeebodem wordt opgeschrikt. Platvissen, zoals tong en schol, graven zich vaak in in het zand op de zeebodem. Door de pulsen schrikken ze, zwemmen ze omhoog en vervolgens het visnet in.
Het is een alternatief voor boomkorvisserij. Een boomkor is een trechtervormig visnet met zware metalen wekkerkettingen ervoor die over de zeebodem slepen. De wekkerkettingen hebben net als de pulsen het doel om de vissen op te schrikken.
Pulsvissen is duurzamer, zegt Erkens. Enerzijds omdat het 50 procent minder brandstof kost, anderzijds is het voor de natuurkwaliteit beter. "Boomkorren zorgen dat de hele zeebodem omgewenteld wordt, met een pulsnet gebeurt dat niet." Ook uit onderzoek van onder meer de Universiteit Wageningen blijkt dat pulsvisserij milieuvriendelijker is.
Verbod
In 2019 stemde het merendeel van de EU-lidstaten voor een verbod op pulsvisserij. "Je zag dat wij als Nederland toen onze hand overspeeld hadden", zegt Erkens.
De kritiek zou destijds voornamelijk van Britse en Franse vissers zijn gekomen die niet over de techniek beschikten. Daarnaast maakte Nederland veel meer gebruik van pulsvisserij dan toegestaan.
Nederland had destijds geen bondgenoten voor de methode in Europa, legt Erkens uit. Veel landen stemden in met het verbod, "waardoor we met niets achterbleven en ook best veel vissers failliet zijn gegaan".
Pilot
De staatssecretaris zegt zich nu op twee zaken te richten: zorgen dat de wetenschappelijke kennis op orde is en mogelijk maken dat andere Europese landen er voordeel bij zullen hebben. Hij heeft EU-lidstaten gevraagd welke voorwaarden belangrijk zijn voor nieuwe proeven met de vismethode.
Een pilot met een paar schepen en extra onderzoek zou de route zijn om vertrouwen op te bouwen, zegt Erkens. Een proef zou bestaan uit enkele schepen, waar Nederland er een paar van kan gebruiken en de rest met andere landen kan delen.
"Je wil het niet alleen aanpakken, dat is een les uit het verleden. Je wil medestanders hebben. Zodat bijvoorbeeld vissectoren en ook andere landen gaan pleiten voor de herintroductie van de technologie."
Een aantal Nederlandse vissers heeft Erkens laten weten de oude materialen zo weer te kunnen afstoffen, mocht een proef worden goedgekeurd.