Nederland 17e op vredesindex, wereld opnieuw minder vreedzaam
9 juni 2026 19:26
Voor het twaalfde jaar op rij is de wereld minder vreedzaam geworden. Dat blijkt uit de nieuwe Global Peace Index, een jaarlijkse ranglijst die de mate van vrede en veiligheid in 163 onafhankelijke landen en gebieden vaststelt.
Het rapport is opgesteld door het Institute for Economics and Peace, een onafhankelijke internationale non-profit denktank met kantoren in meerdere plaatsen, waaronder Den Haag. De index is gebaseerd op 23 indicatoren, waaronder veiligheid, conflicten en militarisering. Hoe lager de score van een land, hoe vreedzamer het is.
Volgens het rapport zijn er momenteel 61 actieve conflicten tussen staten. Dat is het hoogste aantal sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog. Wereldwijd zijn 103 landen betrokken bij een extern conflict, bijna twee keer zoveel als in 2008.
IJsland is het vreedzaamste land ter wereld, gevolgd door Nieuw-Zeeland en Zwitserland. Nederland staat op plek 17 en schommelt al jaren rond deze positie. De Democratische Republiek Congo en Sudan bungelen onderaan de ranglijst. Rusland is net als vorig jaar het minst vreedzame land ter wereld. De VS bezet de 134ste plaats.
Economische gevolgen
Volgens het rapport zorgen het recordaantal conflicten en de manier waarop deze met elkaar verweven zijn ervoor dat de economische gevolgen wereldwijd steeds moeilijker te beheersen zijn. De economische schade door geweld wordt geschat op bijna 19 biljoen euro, ruim 10 procent van het wereldwijde bbp.
Een belangrijke oorzaak voor de afnemende wereldvrede is dat de verhoudingen tussen landen veranderen. Die ontwikkeling noemen de onderzoekers de Grote Fragmentatie.
Europese grootmachten als Duitsland, Frankrijk, Italië en het Verenigd Koninkrijk verliezen relatief aan invloed, terwijl zogenoemde middenmachten machtiger worden.
Gevestigde middenmacht
Dat zijn landen die geen supermacht zijn, maar door hun economie, diplomatieke contacten of militaire positie wel invloed kunnen uitoefenen. Sinds het einde van de Koude Oorlog is het aantal middenmachten zoals Israël, Oekraïne en Spanje bijna verdubbeld, van 9 naar 16.
Nederland wordt omschreven als een "gevestigde middenmacht", met relatief veel invloed door zijn positie binnen de Europese Unie en internationale economische en diplomatieke netwerken.
Volgens de onderzoekers maakt die verschuiving het moeilijker om conflicten op te lossen. Als macht over meer landen wordt verdeeld, wordt het lastiger om internationaal overeenstemming te bereiken over diplomatie of vredesakkoorden.
Belangrijke rol AI
Niet alleen de verhoudingen tussen landen veranderen, ook de manier waarop oorlog wordt gevoerd. Vooral drones en kunstmatige intelligentie spelen daarin een steeds grotere rol. Zo steeg het aantal droneaanvallen tussen 2018 en 2025 met maar liefst 11.500 procent.
"Voor het eerst in de geschiedenis nemen machines in gevechten sneller beslissingen over leven en dood dan welk mens dan ook zou kunnen", aldus het rapport. Internationale regels om die ontwikkeling te reguleren zijn er nog maar nauwelijks. Daardoor lopen diplomatie en internationaal recht steeds verder achter op de praktijk, waarschuwen de onderzoekers.
Trump meldt neerhalen gevechtshelikopter door Iran, kondigt vergelding aan
9 juni 2026 19:13
De Iraanse strijdkrachten hebben gisteren een Amerikaanse gevechtshelikopter neergehaald. De Amerikaanse president Trump zegt dat op sociale media. Hij kondigt aan dat de VS hierop zal reageren, maar laat in het midden op welke manier de aanval zal worden vergolden.
Iran heeft de aanval niet opgeëist. Buitenlandminister Araghchi zegt op X dat buitenlandse strijdkrachten in de buurt van Iran "aldoor een risico lopen". Zijn verklaring lijkt een reactie op de bekendmaking van Trump, maar hij gaat er niet direct op in. "De beste manier om risico's te verminderen, is voor hen om te vertrekken."
The New York Times meldde gisteren als eerste dat de Apache was neergestort nabij de Straat van Hormuz. Het was toen nog onduidelijk waardoor de crash was veroorzaakt. De president bevestigt nu dat Iran "een van onze zeer geavanceerde" gevechtshelikopters heeft neergehaald tijdens een patrouille.
Gered met zeedrone
De twee piloten aan boord zijn volgens Trump niet gewond geraakt. Ze zijn uit het water gevist door een maritieme drone, zeggen legerfunctionarissen tegen Amerikaanse media. Het zou de eerste keer zijn dat militairen van de VS door een zeedrone zijn gered.
De aanval brengt het broze staakt-het-vuren tussen Iran, de VS en Israël weer aan het wankelen. Gisteren voerden Israël en Iran wederzijds raketaanvallen uit. Sinds het einde van gistermiddag geldt opnieuw een wapenstilstand.
De Apache is geraakt door een Iraanse drone, meldt de Amerikaanse nieuwssite Axios op basis van een Amerikaanse functionaris. Het zou nog onduidelijk zijn of het een opzettelijke actie is geweest.
Tientallen toestellen VS getroffen
Het is voor zover bekend de eerste keer dat een Amerikaanse Apache is neergehaald in de oorlog met Iran. Hoewel Iran veruit het zwaarst heeft geleden onder de bombardementen, heeft ook de luchtmacht van de VS forse verliezen geleden. Enkele tientallen toestellen zijn vernietigd of beschadigd geraakt in de oorlog, zo bleek uit een recent gepubliceerd rapport van de Amerikaanse overheid.
Onder meer een aantal straaljagers en tankvliegtuigen is verloren gegaan in de strijd. Soms ging het om friendly fire, ofwel een toestel dat onbedoeld was neergehaald door bondgenoten of eigen manschappen. Het is Iran gelukt om zeker 24 Reaper-drones neer te halen. Deze onbemande aanvalstoestellen kosten ruim 30 miljoen dollar per stuk.
Zeeblokkade handhaven
Apache-gevechtshelikopters worden door de VS gebruikt om de blokkade van Iraanse havens te handhaven. Trump probeert Iran te dwingen tot een akkoord over zijn nucleaire programma, maar tot nu toe zonder succes. Ondertussen blokkeren de Iraanse strijdkrachten de Straat van Hormuz, waardoor er nauwelijks nog commerciële scheepvaart mogelijk is in deze belangrijke zeeroute.
De VS en Israël begonnen op 28 februari de oorlog tegen Iran. Teheran reageerde met raket- en drone-aanvallen op verschillende landen in de regio, waardoor het Midden-Oosten werd meegesleurd in het conflict. Sinds 8 april geldt er een wapenstilstand, maar die is herhaaldelijk door de betrokken partijen geschonden.
Frans-Duits straaljagerproject mislukt, wat ging er mis?
9 juni 2026 19:10
Het Frans-Duitse straaljagerproject Future Combat Air System (FCAS) had moeten laten zien dat het wél kan: krachtige militaire samenwerking in Europa. Maar gisteren werd bekend dat Frankrijk en Duitsland na negen jaar en het uitgeven van enkele miljarden euro's de hoop opgeven.
Ondanks jarenlange onderhandelingen en herhaalde bemiddelingen van Duitse en Franse leiders kregen het Franse defensiebedrijf Dassault en de Europese multinational Airbus een steeds hooglopender conflict over de werkverdeling en de leiding over het project.
Recent werden ook beide landen het oneens. Moest het gevechtsvliegtuig op een vliegdekschip kunnen landen en moest het kernwapens kunnen afwerpen? Frankrijk wilde dat, maar Duitsland had daar geen behoefte aan. "Als de meningen daarover uit elkaar lopen, dan houdt het op een gegeven moment op", zegt Peter Wijninga van het Haags Centrum voor Strategische Studies tegen de NOS.
'Een blijvend Europees probleem'
De defensiespecialist noemt het een "blijvend probleem" dat Europa "te verdeeld is" om zulke projecten tot een succes te maken. Terwijl het bij de F-35 wel kon: aan dat gevechtsvliegtuig hebben veel Europese landen meegebouwd. "Maar dat was onder leiding van één grote broer, Amerika, en dan lukt het blijkbaar wel."
Wat samenwerken binnen Europa zo lastig maakt is volgens Wijninga dat nationale regeringen invloed hebben op wat wordt uitgedacht op militaire tekentafels. Als de grote Verenigde Staten iets laten ontwikkelen, zoeken die er verschillende Amerikaanse fabrikanten bij. "Als je dat binnen Europa wilt doen, moet je altijd grenzen over en dan krijg je te maken met verschillende nationale belangen", aldus Wijninga.
Het versterken van de Europese defensie-industrie is topprioriteit voor de Europese Unie, maar een woordvoerder van de Europese Commissie wil niet reageren op het Frans-Duitse project, omdat geen EU-aangelegenheid is.
Sterke plannen
Wel benadrukte de woordvoerder dat andere gezamenlijke defensieprojecten binnen de EU wél van de grond komen. Met het steunproject SAFE (Security Action for Europe) ter waarde van 150 miljard euro helpt de EU lidstaten om voordelige leningen af te sluiten voor grote investeringen in defensie en zo de Europese defensie-industrie te versterken.
"Er zijn sterke plannen ingediend bij de Europese Commissie, waarvan er achttien in recordtijd zijn goedgekeurd", aldus de woordvoerder. "Er zijn al vijf leningsovereenkomsten ondertekend, goed voor meer dan 6 miljard euro. Er is al geld uitgekeerd aan een eerste lidstaat, Polen."
Zwerm drones
Frankrijk en Duitsland blijven na de mislukking overigens wel proberen hun wapenindustrieën nauwer te laten samenwerken, zegt de Duitse defensieminister Pistorius. Zo wordt doorgewerkt aan de zogeheten Combat Cloud, een koppeling van verschillende wapensystemen, platforms en sensoren, zoals een zwerm drones die een vliegtuig kunnen begeleiden.
En een 'eigen' Europees gevechtsvliegtuig dan? Er is nog weinig over bekend, maar mogelijk krijgt het plan nog een doorstart. De Financial Times meldt dat Duitsland nieuwe partners zoekt en dat een groep van acht Europese bedrijven onder leiding van Airbus zich heeft gemeld om een alternatief te ontwikkelen.
Bijzondere lammergier gevonden op Ameland: 'Hij was gecrasht in de bramen'
9 juni 2026 18:53
Op Ameland is onlangs een lammergier gevonden. De verzwakte roofvogel, die in Nederland bijna nooit wordt gezien, was gestrand op het eiland en is naar een wildopvang in Ureterp (Friesland) gebracht.
De lammergier werd eind vorige maand in de bosjes gevonden door een boswachter, zegt Hetty Sinnema van opvang de Fûgelhelling aan Omrop Fryslân. "Hij was gecrasht in de bramen", vertelt ze. "Het ging niet meer: hij was uitgeblust. Waarschijnlijk heeft hij heel lang geen eten gehad."
De boswachter wist de vogel uiteindelijk te vangen en heeft de vogel overgedragen aan de opvang. "Hij heeft hem onder z'n arm gepakt, is met de vogel de boot op gesprongen en heeft hem naar de andere kant gebracht", aldus Sinnema.
Grootste vogelsoorten van Europa
De lammergier of Gypaetus barbatus behoort tot de grootste vogelsoorten van Europa en wordt bijna nooit gezien in Nederland. Vorig jaar werden twee exemplaren gespot boven Groningen en Zeeland.
Mogelijk waren ze door het destijds warme weer en de daarbij behorende warme lucht uit het zuiden richting Nederland gevlogen. In 2021 vloog een jonge lammergier zich nog te pletter op een windmolen in de Wieringermeer.
Het liefst houdt de lammergier zich op in het hooggebergte in Midden- en Zuid-Europa. Daar is altijd zijn favoriete voedsel voorradig: de lammergier eet vooral kadavers en dan met name het merg uit de botten.
Botten van de slager
Inmiddels gaat het iets beter met de lammergier, al was het in het begin niet eenvoudig om het dier te verzorgen. "We moesten op zoek naar botten, want het is een mergeter", zegt Sinnema. "Een van onze medewerkers heeft contact gezocht met een plaatselijke slager. Die heeft het een en ander geregeld voor ons."
Het gaat mogelijk om een jonge lammergier. Volgens de opvang is de roofvogel vermoedelijk een jaar oud. Sinnema zegt erg onder de indruk te zijn van de lammergier. "Het is ongelofelijk. Hij heeft een spanwijdte van bijna 2,80 meter. Dat is heel bijzonder."
De komende tijd wordt de vogel verder onderzocht om te achterhalen of hij iets mankeert. Uiteindelijk is de bedoeling dat het dier in Zwitserland wordt uitgezet. "Daar zit een station waar mensen de gieren in de gaten houden. Dat is voor deze jonge dieren belangrijk, dat ze weer even rustig kunnen opstarten."
VK opgeschrikt door brute mesaanval in Belfast, oproepen tot protest én kalmte
9 juni 2026 18:14
Het Verenigd Koninkrijk is opgeschrikt door een brute mesaanval in de Noord-Ierse hoofdstad Belfast. Een man raakte daarbij zwaar gewond. Op sociale media gaan beelden rond van de aanval, waarop te zien is dat de dader meermaals insteekt op het hoofd en de nek van het slachtoffer.
De Britse premier Starmer noemt het incident "walgelijk". Hij zegt dat hij "absoluut geen tolerantie heeft voor afschuwelijke geweldsscènes zoals deze". De Noord-Ierse vicepremier zegt dat mensen in het land geschokt zijn en spreekt van een "ziekmakende" aanval.
De aanval vond gisteravond plaats om 22.30 uur lokale tijd. De dader zette het slachtoffer klem door bovenop hem te gaan zitten. Tijdens de aanval werd de verdachte uiteindelijk besprongen door een groep omstanders, van wie een iemand de dader te lijf ging met een hurlingstick, een soort hockeystick. De assistent-hoofdcommissaris van de Noord-Ierse politie, Ryan Henderson, prees het "heldhaftige" ingrijpen. Volgens hem hebben de omstanders daarmee een leven gered.
De aanval maakt veel los. De schokgolf wordt versterkt doordat de beelden rondgaan op sociale media. Mensen roepen op tot protesten en vragen demonstranten zich voor te bereiden op confrontaties met de politie en geweld.
De politie is op de hoogte van de oproepen tot protest, maar vraagt om kalm te blijven. Henderson zei in een persconferentie dat hij begrijpt dat er veel berichten op sociale media worden geplaatst en dat mensen "echte zorgen" hebben. Toch drukt hij burgers op het hart om "zeer voorzichtig te zijn met wat ze online delen".
Verblijfsvergunning
Een man is opgepakt op verdenking van moord en zit vast. Volgens de politie gaat het vermoedelijk om een man met de Sudanese nationaliteit. Hij zou een verblijfsvergunning voor Noord-Ierland hebben gehad. Waarschijnlijk is de man een paar jaar geleden via Parijs en Dublin naar Noord-Ierland gereisd. De politie vermoedt dat de verdachte in de buurt van de plek van het incident woont.
Over de nationaliteit van de man was aanvankelijk veel onduidelijk. Eerder berichtte de politie dat het zou gaan om een Somalische man. Ook over het motief van de man is nog niets bekend. Volgens de politie is er op dit moment geen aanleiding om te denken dat er sprake is van een aanval met een terroristisch motief.
Het slachtoffer is na de aanval in kritieke toestand naar het ziekenhuis gebracht. Hij heeft ernstige verwondingen aan zijn ogen, en ernstige snijwonden aan zijn rug en in zijn gezicht, zei de Henderson op de persconferentie. De politie vraagt mensen om niet te speculeren over de toestand van het slachtoffer.
Correspondent Verenigd Koninkrijk Arjen van de Horst:
"De overheid in Noord-Ierland is nu bevreesd voor een escalatie. Hoewel Noord-Ierland maar een kleine migrantengemeenschap heeft, leven er al geruime tijd spanningen. Vorig jaar was Noord-Ierland ook al het toneel van gewelddadige anti-immigratieprotesten. In sommige wijken in Belfast is de afgelopen maanden een intimidatiecampagne op gang gekomen die migranten met een donkere huiskleur als doelwit heeft. De Noord-Ierse politie zet zich nu schrap, want op sociale media circuleren al oproepen tot gewelddadig protest."
Man (81) krijgt tien jaar cel voor doden echtgenote
9 juni 2026 17:40
Een 81-jarige man uit Assen is veroordeeld tot tien jaar cel voor het doden van zijn 72-jarige echtgenote. Volgens de rechtbank heeft de man zijn vrouw vorig jaar augustus om het leven gebracht en haar lichaam daarna gedumpt in een kanaal bij Tynaarlo. De man was ruim vijftig jaar samen met zijn echtgenote. De rechter oordeelt dat de zaak een "zuivere vorm van femicide" is.
De zaak kwam aan het rollen nadat de vrouw eind augustus als vermist werd opgegeven. Toen agenten die middag naar de woning van het echtpaar gingen, troffen zij in de auto van de verdachte lakens met bloedsporen aan. Kort daarna werd het lichaam van de vrouw gevonden.
'Fors geweld gebruikt'
De verdachte heeft toegegeven dat hij het slachtoffer een aantal keer op haar hoofd had geslagen, maar volgens de rechtbank zijn er sterke aanwijzingen dat de man veel meer geweld heeft gebruikt.
Forensisch onderzoek wees uit dat er fors geweld is gebruikt op het hoofd en de hals van het slachtoffer. Ook zijn er verwondingen vastgesteld aan onder meer haar polsen en bovenarmen. Verder had de verdachte de benen van het slachtoffer vastgebonden en een plastic zak over haar hoofd gedaan.
Hoe zij precies om het leven is gekomen, kon niet met zekerheid worden vastgesteld. Mogelijke doodsoorzaken waren verwurging of verstikking, maar het onderzoek bood onvoldoende aanknopingspunten om één scenario definitief vast te stellen, meldt RTV Drenthe.
Femicide
Volgens de rechtbank staat vast dat de vrouw door toedoen van haar echtgenoot om het leven is gekomen. Volgens de rechtbank vond het geweld plaats nadat zij seks had geweigerd. Uit het dossier bleek daarnaast dat de vrouw de relatie wilde beëindigen en op zoek was naar een eigen woning. De verdachte had om die reden eerder al haar sleutels en pasjes afgepakt.
De rechters spreken daarom van "een zuivere vorm van femicide". "Het slachtoffer deed niet wat de verdachte, haar man, van haar wilde en dat heeft ze met de dood moeten bekopen", zegt de rechtbank. Ook rekenen de rechters de verdachte aan dat hij het lichaam van zijn vrouw op respectloze wijze heeft achtergelaten.
Omdat de rechtbank niet kan vaststellen of sprake is geweest van voorbedachte rade, is de man vrijgesproken van moord. De rechtbank acht doodslag wel bewezen. Volgens de rechters heeft de verdachte bewust de aanmerkelijke kans aanvaard dat zijn vrouw door zijn handelen zou overlijden.
Verminderd toerekeningsvatbaar
Deskundigen van het Pieter Baan Centrum concludeerden dat de verdachte lijdt aan hersenschade die hij heeft opgelopen na meerdere herseninfarcten. Daardoor kon hij de gevolgen van zijn handelen minder goed overzien, aldus de deskundigen.
De rechtbank nam die conclusie over en acht de man 'verminderd toerekeningsvatbaar'. Ondanks zijn hoge leeftijd en verslechterde gezondheid vindt de rechtbank dat alleen een langdurige gevangenisstraf recht doet aan de ernst van de zaak.
De rechtbank legde daarom een gevangenisstraf van tien jaar op, gelijk aan de eis van het Openbaar Ministerie. Ook werden schadevergoedingsvorderingen aan de nabestaanden toegewezen.