Nieuwe fabriek moet goedkopere chips maken met licht in plaats van stroom
9 maart 2026 18:37
De High Tech Campus nummer 12 in Eindhoven is nu nog een kale vlakte. Vandaag is er nog geen bouwvakker te bekennen, maar binnenkort gaan ze aan de slag om daar in ruim een jaar tijd een fabriek neer te zetten voor vernieuwende computerchips.
Die fabriek is een plan van onderzoeksorganisatie TNO. In het gebouw komt een fabriekslijn voor onderzoek naar chips die werken met licht in plaats van elektriciteit. Het doel is om deze vernieuwende chips goedkoper te maken.
Zo snel als licht
Computerchips die met licht in plaats van elektriciteit werken, heten fotonische chips. Het voordeel van licht is dat je daarmee veel sneller informatie kan verplaatsen dan op een draadje met elektriciteit, zegt Ton van Mol van TNO.
Dit kennen we al van internet met glasvezel. Glasvezel werkt ook op licht in plaats van stroom. Daarom is internet via glasvezel veel sneller dan via de kopernetwerken.
"Het omzetten van elektrische signalen van jouw computer naar licht, is een goed voorbeeld van het gebruik van fotonische chips", zegt Van Mol. "Die chips worden nu al gebruikt, bijvoorbeeld door de bedrijven die de kastjes maken waar glasvezel je huis binnenkomt."
Goedkopere chips
Computerchips worden gemaakt op ronde schijven van een speciaal materiaal. Die schijven heten wafers. Fotonische chips worden nu gemaakt op wafers met een doorsnede van omgerekend iets meer dan 10 centimeter. In de industrie rekenen ze met Engelse inches: dit zijn wafers van 4 inch.
TNO wil in de nieuwe fabriek onderzoeken of fotonische chips ook op wafers van 6 inch gemaakt kunnen worden. Dat lijkt een kleine stap. "Maar met zo'n grotere schijf kunnen dan twee keer zo veel chips gemaakt worden", zegt Van Mol.
Zo kunnen op een fabriekslijn veel meer chips gemaakt worden. Dan zijn ze goedkoper, en dat is belangrijk om te concurreren met chipbedrijven uit de Verenigde Staten, China en Taiwan, zegt Van Mol.
Meer dan 120 miljoen euro
De bouw van de fabriek kost 65 miljoen euro, zegt de High Tech Campus Eindhoven. Dat bedrag is inclusief de kosten van de speciale ruimte waar zelfs geen stofdeeltjes mogen komen: de cleanroom.
In die ruimte komen de tientallen machines die samen de chiplijn maken. Die kosten bij elkaar ook nog eens 62 miljoen euro, zegt Van Mol.
Naast de TNO-chiplijn is ook het Nederlandse bedrijf SMART Photonics van plan om een fabriekslijn voor 6 inch-wafers in het gebouw te plaatsen. Door de twee chiplijnen naast elkaar op te zetten, willen de partijen van elkaar leren, want van 4 naar 6 inch is makkelijker gezegd dan gedaan.
De machines moeten allemaal aangepast worden om geschikt te zijn voor grotere wafers. En het maken van chips is moeilijk: er kan van alles niet goed werken of misgaan.
De officiële opening van het gebouw moet in mei 2027 plaatsvinden. TNO hoopt dat de fabriek in het jaar daarop helemaal draait. Dan moeten er 10.000 fotonische chips per jaar gemaakt worden. Als het allemaal goed werkt, wil TNO de fabriekslijn uiteindelijk verkopen, bijvoorbeeld aan SMART Photonics.
Ruim twee jaar geleden ging Nieuwsuur langs in Eindhoven, en in Twente, voor een kijkje in de wereld van fotonische chips:
Veel plannen, nauwelijks stroom: gemeenten moeten creatief zijn én kiezen
9 maart 2026 18:25
Nog meer huizen bouwen, het industrieterrein Harselaar uitbreiden, een grotere legerkazerne, nieuwe scholen én een zwembad. Barneveld zit vol ambitie, blijkt uit de partijprogramma's voor de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart.
Maar de gemeente kampt ook met een overvol stroomnet. Plek voor grote aansluitingen, bijvoorbeeld voor bedrijven, is al jaren niet meer vanzelfsprekend. En vorige maand waarschuwde netbeheerder Tennet dat er straks mogelijk zelfs geen huizen meer kunnen worden aangesloten in de regio.
Voor alle bestaande plannen is nu al niet genoeg ruimte om ze zomaar uit te voeren, bleek toen ambtenaren dit op een rijtje zetten. En dus moet de lokale politiek steeds vaker creatief zijn óf kiezen.
Gemeenten kunnen weinig doen
"Sinds ik raadslid ben, is dat steeds meer een beperking geworden waarmee je moet omgaan", zegt Jarne van Schaik, lijsttrekker van de Barneveldse VVD. "Continu is de vraag: welke ontwikkeling kunnen we doorzetten? Of worden we belemmerd doordat er te weinig stroom is en moeten we creatiever worden."
Gemeenten kunnen maar weinig doen tegen het overvolle stroomnet. "Wel kunnen ze overleggen met netbeheerders en andere gemeenten", zegt Martijn Gerritsen, onderzoeker aan de Radboud Universiteit. Dan weten netbeheerders tijdig waar gemeenten gaan bouwen, en worden de plannen op tijd afgestemd.
Het is de taak van die netbeheerders om het stroomnet te verzwaren. Maar gemeenten kunnen wel helpen om vertraging te voorkomen, zegt Gerritsen. Door openbare ruimte vrij te houden voor de bouw van transformatorhuisjes en vergunningen zo snel mogelijk te verlenen.
Creatief zijn
In Barneveld hoeft netbeheerder Liander bijvoorbeeld geen vergunning meer aan te vragen voor het verzwaren van middenspanningshuisjes. Inwoners kunnen daardoor geen bezwaar aantekenen. Dit leidt tot minder vertraging.
"Er zijn dus best wel dingen die je kan doen als gemeente", zegt Jolanda de Heer-Verheij, wethouder energie namens de ChristenUnie. "Al is het natuurlijk ook zo dat er elders grote stappen gezet moeten worden." Voor echt meer ruimte op het net is Barneveld afhankelijk van de bouw van een stroomstation bij Breukelen, hemelsbreed 40 kilometer verderop. Dat station laat nog jaren op zich wachten.
Geen stekkerauto, maar diesel
Tot die tijd moeten gemeenten de ruimte die er nog wel is, zo slim mogelijk gebruiken. Ook dit is terug te zien in de partijprogramma's. Zo pleit de SGP ervoor nieuwe huizen zo zuinig mogelijk te laten omspringen met de ruimte op het stroomnet. Door bijvoorbeeld te bouwen met onder meer zonnepanelen, goede isolatie en buurtbatterijen.
Ook probeert de gemeente Barneveld met eigen beleid de drukte op het stroomnet in ieder geval niet nog erger te maken. "We hebben bij ons gemeentelijk vastgoed en wagenpark gekeken hoe we daar 'netbewuster' mee om kunnen gaan", zegt wethouder De Heer-Verheij. De gemeente koos daarom niet voor elektrische auto's maar voor diesels. Bestaande gebouwen worden weliswaar klaargemaakt voor een toekomst zonder gas maar waar het niet anders kan, blijft de aansluiting voorlopig.
Onder de landelijke regels krijgen bijvoorbeeld huizen en scholen nog voorrang. Bedrijven staan al langer helemaal achteraan in de rij voor een aansluiting. Dat wringt zeker in Barneveld, waar veel behoefte is aan ruimte voor bedrijven. Voor de uitbreiding van bedrijventerrein Harselaar wordt gewerkt aan een eigen energiesysteem, met onder meer zonne-energie, reuzebatterijen en (bio)gas.
Wethouder De Heer-Verheij legt het liefst de nadruk op wat wel kan. "Barneveld is een beetje het Rotterdam van de Veluwe. Gewoon de schouders eronder." Maar ook zij ziet dat je tegen grenzen aanloopt. Ze wil dan ook op korte termijn initiatief van de landelijke overheid. Die kan regels schrappen die in de weg zitten. En het nieuwe kabinet heeft een crisiswet aangekondigd voor het overvolle stroomnet.
Toch lijken de problemen op de korte termijn vooral erger te worden. Netbeheerders Stedin en Enexis meldden afgelopen week dat ondanks de enorme investeringen in het stroomnet de krapte nog steeds toeneemt.
"Uiteindelijk hebben alle gemeenten hiermee te dealen", zegt onderzoeker Martijn Gerritsen. "Maar het is de vraag of elke gemeente wel de middelen en capaciteit heeft met dit vraagstuk om te gaan."
Fregat Evertsen gaat helpen met beschermen van bondgenoten tegen Iraanse aanvallen
9 maart 2026 18:02
Nederland stuurt het luchtverdedigings- en commandofregat Zr. Ms. Evertsen naar het oosten van de Middellandse Zee om mee te helpen met het beschermen van landen in de regio tegen Iraanse aanvallen. Dat schrijft het kabinet in een brief aan de Tweede Kamer.
De ministers Berendsen (Buitenlandse Zaken) en Yesilgöz (Defensie) melden dat de Evertsen zal worden ingezet om landen als EU-partner Cyprus en NAVO-bondgenoot Turkije te beschermen. Die liggen binnen schootsafstand van Iran of aan dat land gelieerde strijdgroepen. Vorige week zondag werd een Britse legerbasis op Cyprus geraakt door een drone, waarschijnlijk uit Libanon.
Daarnaast behoort de beveiliging van andere marineschepen in het gebied tot de missie. Daarbij gaat het vooral om het Franse vliegdekschip Charles de Gaulle en bijbehorende vaartuigen. Op de Zr. Ms. Evertsen werken zo'n 170 mensen. Frankrijk heeft om deze hulp gevraagd. De afgelopen dagen zijn er afspraken gemaakt over de details van de missie.
Het Nederlandse fregat was al met de Charles de Gaulle op trainingsmissie in de Oostzee. Het kabinet besloot vorige week om het marineschip met de Fransen te laten meevaren richting de Middellandse Zee en ondertussen de precieze missie te bespreken. Inmiddels zijn de schepen al bij Malta.
Het kabinet noemt de bijdrage "een beperkte inzet van defensieve aard". De missie duurt in beginsel een paar weken, tot begin april.
Onvoldoende inlichtingen
Over een andere uitzending van een Nederland fregat verscheen vorige week een rapport met daarin onder meer kritiek op de internationale afspraken rond de missie. Twee jaar geleden leverde het luchtverdedigings- en commandofregat Zr. Ms. Tromp een bijdrage aan een militaire operatie in de Rode Zee om schepen te beschermen tegen aanvallen van de Houthi's.
Uit de evaluatie die minister Berendsen naar de Kamer heeft gestuurd, blijkt onder meer dat de internationale doelstellingen van de missie ambitieuzer waren dan die van Nederland. Ook was er geen goede commandostructuur en ontbrak het aan voldoende inlichtingen.
De Zijner Majesteits Evertsen is een luchtverdedigings- en commandofregat. Dat betekent dat het schip gemaakt is om een hele vloot te beschermen tegen dreigingen vanaf zee en vanuit de lucht, zowel door vliegtuigen als raketten. Daarnaast kan een complete staf vanaf het schip een marine-operatie aansturen. De Nederlandse marine heeft vier van dit soort schepen.
Het is nu tien dagen geleden dat de oorlog in het Midden-Oosten begon, met bombardementen van de VS en Israël op Iran. Inmiddels zijn meerdere landen in de Golfregio aangevallen door Iraanse drones. Ook Turkije, een NAVO-land, heeft meerdere keren een Iraanse raket uit hun luchtruim neergehaald. Een luchtmachtbasis in Cyprus, dat een Turks en een Grieks deel heeft, werd geraakt door een drone, vermoedelijk uit Libanon.
Straat van Hormuz
Door de oorlog ligt het scheepvaartverkeer in de Straat van Hormuz, tussen de Perzische Golf en de Golf van Oman, nagenoeg stil. Het is een van de belangrijkste vaarroutes ter wereld voor olie- en gastankers, en dat maakt dat de brandstofprijzen enorm zijn gestegen. Ook in Nederland stijgen de prijzen van diesel en benzine in hoog tempo.
De Zr. Ms. Evertsen is vernoemd naar de Zeeuwse familie Evertsen, die veel zeelui heeft voortgebracht. De bekendste waren de broers Johan en Cornelis, twee bekende kapiteins uit de 17de eeuw.
Celstraf voor man die eigen dood in scène wilde zetten
9 maart 2026 17:35
Een man uit Almelo is veroordeeld tot een gevangenisstraf omdat hij zijn eigen dood in scène wilde zetten. Hij wilde onder een andere naam een nieuw leven beginnen om zo van zijn financiële problemen af te komen, meldt de rechtbank in Zutphen.
De 31-jarige Almeloër deed zich voor als uitvaartondernemer en wilde vorig jaar bij de gemeente Enschede aangifte doen van zijn eigen dood. De gemeente kreeg argwaan toen bleek dat niemand met de genoemde naam bij het crematorium was binnengebracht. Toen hij later zijn eigen overlijdensakte wilde ophalen, herkenden medewerkers hem aan de hand van een foto.
De man wilde zich kort daarna onder een Spaanse naam inschrijven bij de gemeente Zwolle. Hij gebruikte daarvoor een geboorteakte uit Spanje die in het Nederlands was opgesteld en een notariële verklaring van een niet bestaand advocaten- en notariskantoor. Het viel de gemeente op dat de man vloeiend Nederlands sprak zonder accent, terwijl zijn beide ouders Spaans zouden zijn, meldt de rechtbank.
Bedreigingen
De man heeft ook meerdere mensen bedreigd, onder anderen medewerkers van de gemeente Almelo. Hij deed zich volgens de rechtbank voor als zijn eigen maatschappelijk werker en zei dat zijn cliënt alle medewerkers van de gemeente wilde doodschieten met een machinegeweer.
Ook bedreigde de man vorig jaar september een buurvrouw in Doetinchem door te zeggen dat hij een gaspit van het fornuis in zijn woning zou openzetten. Een dag later deed de man dat ook en belde hij zelf de hulpdiensten. Er bleek uiteindelijk geen direct ontploffingsgevaar te zijn.
De rechtbank heeft de man een gevangenisstraf van 120 dagen opgelegd, waarvan 103 dagen voorwaardelijk. De rechter noemt de gebeurtenissen "ernstig". "De bedreigingen hebben bij de betrokkenen veel angst en onrust veroorzaakt."
Bij het bepalen van de straf is er rekening mee gehouden dat de man verminderd toerekeningsvatbaar is. Ook lijdt de Almeloër volgens psychologisch onderzoek aan een ernstige persoonlijkheidsstoornis en moet hij in behandeling om het risico op herhaling te verkleinen.
Oostenrijkse omroepbaas stapt op na beschuldiging van seksueel wangedrag
9 maart 2026 17:11
De directeur van de Oostenrijkse publieke omroep ORF stapt per direct op, nadat een medewerkster hem onlangs had beschuldigd van seksueel wangedrag. Zijn vertrek komt kort voor het Eurovisie Songfestival, dat de omroep organiseert.
Directeur Roland Weismann had van de raad van toezicht een paar dagen de tijd gekregen om zelf op te stappen, wat hij dus heeft gedaan. De omroep bedankt hem voor zijn dertig jaar bij het bedrijf en zegt dat de beschuldigingen grondig en transparant onderzocht moeten worden.
De 57-jarige Weismann was sinds 2022 de hoogste baas van de omroep. De zaken waarvan hij wordt beschuldigd, zouden aan het begin van zijn termijn als directeur hebben plaatsgevonden. Volgens de voorzitter van de raad van toezicht worden de beschuldigingen ondersteund door geluidsopnames en beeldmateriaal.
'Overdreven'
De advocaat van Weismann spreekt van een "overdreven reactie" van de omroep. Hij zegt ook dat hun nog niet is verteld waarvan hij precies wordt beschuldigd. Weismann heeft al wel gezegd dat hij ontkent.
In de zomer zou worden besloten of Weismann een nieuwe termijn als directeur zou krijgen.
Het vertrek van de ORF-baas komt kort voor het Songfestival, dat half mei plaatsvindt. Rond deze editie van het liedjesfestijn was al de nodige controverse; vijf landen, waaronder Nederland, doen niet mee vanwege de deelname van Israël.
ORF is de grootste omroep van Oostenrijk en is zowel op televisie als radio de onbetwiste marktleider in het land. De huidige radiodirecteur, Ingrid Thurnher, zal de leiding van de omroep tijdelijk op zich nemen.
Monsterproces tegen Erdogans rivaal Imagoglu leeft bij bevolking en politiek
9 maart 2026 17:11
Bij de rechtszaak tegen de afgezette burgemeester van Istanbul werd de toon vandaag gelijk gezet. Ekrem Imamoglu vroeg in de rechtbank in Istanbul het woord, wat de rechters weigerden. Zij beschuldigden Imamoglu er op hun beurt van de procedure te verstoren en verlieten de rechtszaal. De zaak werd pas in de middag hervat.
De aanklacht tegen Imamoglu bestaat uit 4000 pagina's waarin Imamoglu wordt verdacht van 142 criminele daden, waaronder het leiden van een criminele organisatie. Als hij wordt veroordeeld, hangt hem meer dan 2000 jaar cel boven het hoofd. De verdenkingen lijken vooral te leunen op verklaringen van anonieme getuigen, of op verklaringen gegeven in ruil voor strafvermindering. Het wordt door veel mensen gezien als een politiek proces.
Imamoglu, die een jaar geleden werd gearresteerd, is niet de enige die vandaag voor de rechter staat; er worden nog 400 medeverdachten beschuldigd. Onder hen zijn partijmedewerkers van Imamoglu's partij CHP, en een paar vooraanstaande journalisten. De leider van CHP, Özgür Özel, zei dat de rechtszaak een formaliteit is. "De rechters hebben hun oordeel toch al geveld." Naar verwachting zal een definitieve uitspraak nog jaren op zich laten wachten.
Presidentsverkiezingen
Imamoglu is het gezicht van de belangrijkste oppositiepartij van Turkije, CHP, en leek lange tijd de grootste uitdager voor zittend president Erdogan bij de presidentsverkiezingen van 2028.
Hoewel Ankara de hoofdstad is, is Istanbul de economische en culturele motor van het land. 'Wie Istanbul wint, wint Turkije', wordt vaak rondom verkiezingen gezegd. Imamoglu zegt zelf te zijn gearresteerd omdat hij tot drie keer toe de meerderheid van de stemmen kreeg in Istanbul, terwijl de AKP van Erdogan daar de grootste was.
Het komt president Erdogan niet slecht uit dat de populaire burgemeester is uitgeschakeld. Volgens de grondwet mag Erdogan, die al 23 jaar aan de macht is in Turkije, zich niet opnieuw verkiesbaar stellen, behalve als er vervroegde verkiezingen worden uitgeschreven of de grondwet wordt veranderd. Tegenstanders gaan ervanuit dat Erdogan voor een van die routes zal kiezen.
Turkije-correspondent Gulsah Ercetin:
"Zowel de CHP als mensenrechtenorganisaties noemen dit een politiek proces. Zij zien het als een poging om de grootste oppositiepartij en de tegenkandidaat van Erdogan buitenspel te zetten. Veel mensen die terechtstaan zijn gelieerd aan de CHP.
Deze zaak leeft enorm in de Turkse samenleving. Een paar weken geleden werd de openbaar aanklager na de vervolging van Imamoglu door president Erdogan benoemd als minister van Justitie. Dat leidde zelfs nog tot een vechtpartij in het Turkse parlement."
Het proces maakt veel los in Turkije. Vandaag stonden er mensen bij de rechtbank te demonstreren. Vorig jaar maart leidde de arrestatie van Erdogans rivaal tot de grootste straatprotesten in Turkije in tien jaar tijd. Critici noemen het monsterproces een campagne tegen de oppositie. De Turkse overheid ontkent dat stellig.
Eerlijk proces
Imamoglu gelooft zelf niet dat hij een eerlijk proces krijgt. Hij mag in de gevangenis geen gebruik maken van het internet en kan daardoor zijn eigen dossier maar beperkt inzien.
Ook Human Rights Watch en Amnesty International spreken hun bedenkingen uit. "Er zijn honderdduizenden pagina's aan bewijsmateriaal ingediend voor dit massaproces, waardoor het voor de verdachten [...] vrijwel onmogelijk is om een effectieve verdediging op te bouwen. Deze vervolging heeft alle kenmerken van een poging om politieke tegenstanders van de regering te intimideren en bredere kritiek in het land het zwijgen op te leggen", schrijft Amnesty.