Hoe de Houthi's profiteren van het machtsvacuüm in Jemen
22 september 2026 19:33
Aan de opmars van de Houthi's in Jemen lijkt voorlopig geen einde te komen. Volgens persbureau Reuters proberen de door Iran gesteunde strijders nu ook het strategisch gelegen Kahboub-gebergte in het zuidwesten van Jemen in handen te krijgen. Als dat lukt, wordt de greep van de Houthi's op de Straat van Bab el-Mandab nog steviger.
En dat terwijl de Houthi's een maand geleden alleen nog het noordwesten van Jemen onder controle hadden. Sinds juli is het geweld tussen de militante groepering en Saudi-Arabië opgelaaid, en onlangs begonnen de Houthi's een grondoffensief. Daarbij namen ze al de steden Mokka en Dhubab en het eiland Perim in, waarmee het de controle over de belangrijke zeestraat Bab el-Mandab in handen kreeg.
Die is belangrijk voor de internationale zeevaart, zeker nu de Straat van Hormuz sinds februari vrijwel afgesloten is vanwege de oorlog tussen de VS en Iran. Daarmee hebben de Houthi's een belangrijke troef in handen. Toch ondervonden ze weinig weerstand bij hun opmars naar de zeestraat. Hoe konden de Houthi's zo snel en ogenschijnlijk makkelijk oprukken?
In Jemen woedt al sinds 2014 een burgeroorlog tussen de Houthi's en het Jemenitische regeringsleger, dat gesteund wordt door Saudi-Arabië. Vier jaar geleden ondertekenden de Houthi's en Saudi-Arabië een wapenstilstand, maar die bleek wankel. Zo ontregelden de Houthi's de scheepvaart door de Straat van Bab el-Mandab met drones en raketten en aanvallen vanaf bootjes. In reactie daarop bestookten onder meer de VS en Saudi-Arabië de Houthi's maandenlang met raketten.
"Maar die luchtaanvallen hebben de Houthi's maar weinig verzwakt", zegt arabist Leo Kwarten. Hij wijst erop dat de militaire infrastructuur van de Houthi's is verspreid over het door hen gecontroleerde gebied en zich bovendien deels ondergronds bevindt.
Volgens Jemen-expert Marina de Regt, als antropoloog verbonden aan de Vrije Universiteit, hebben de Houthi's zich tijdens de wapenstilstand juist versterkt. "Ze hebben die periode gebruikt om hun leger uit te breiden door in arme wijken werkloze mannen te ronselen, maar soms ook kinderen vanaf ongeveer 15 jaar. Daarnaast is Iran ze blijven steunen met militaire apparatuur."
Regeringsleger onderling verdeeld
Tegelijkertijd ontwikkelde het Jemenitische regeringsleger zich tijdens de wapenstilstand nauwelijks, zegt De Regt. Dat leger, dat bestaat uit verschillende milities, worstelt al jaren met onderlinge verdeeldheid. "Die meningsverschillen, maar vooral ook het gebrek aan coördinatie tussen verschillende milities, stond de ontwikkeling van het regeringsleger in de weg. De Houthi's hebben hun opmars dus te danken aan hun eigen groei, maar vooral ook aan de zwakte van het Jemenitische regeringsleger."
Maar de belangrijkste verklaring voor de huidige opmars van de Houthi's is volgens Kwarten het machtsvacuüm dat rondom de Bab el-Mandab in Zuidwest-Jemen is ontstaan. De militie van het Jemenitische regeringsleger die de Houthi's de weg naar de zeestraat moest versperren, werd door Saudi-Arabië zelf ontbonden omdat die militie zich wilde afscheiden van de rest van Jemen.
"In de strijd tegen de Houthi's is Saudi-Arabië gebaat bij een verenigd Jemen. Saudi-Arabië hoopte dat de dreiging van een militie die zich wil afscheiden zou verdwijnen door die militie te ontbinden", zegt Kwarten. "Maar ze lijken zich niet goed te hebben gerealiseerd wat voor machtsvacuüm die ontbinding zou creëren in Zuidwest-Jemen. Dat is een behoorlijke inschattingsfout geweest."
Midden-Oosten-correspondent Daisy Mohr:
"Aan dit offensief is een lange voorbereiding voorafgegaan door de Houthi's, en nu hebben ze hun kans gegrepen. Dat ze zich hebben gericht op de Straat van Bab el-Mandab, is geen verrassing. Bij de Straat van Hormuz is al gebleken hoeveel macht je kan uitoefenen als je controle hebt over een belangrijke zeestraat.
Dit offensief van de Houthi's past in het bredere plaatje van de regionale spanningen. Iran heeft er veel baat bij dat de Houthi's nu de controle hebben over de Straat van Bab el-Mandab, omdat zij daarmee nog een middel in handen hebben om de wereldhandel te frustreren en de olieprijs te laten oplopen."
Toch zullen de Houthi's de Straat van Bab el-Mandab niet zomaar afsluiten nu ze de kaarten daarvoor in handen lijken te hebben, zegt Kwarten. "Als de Houthi's de zeestraat daadwerkelijk sluiten, zal de kans groter worden dat de VS, maar ook een aantal landen uit Europa en het Midden-Oosten zullen gaan ingrijpen. Dat willen de Houthi's niet. De dreiging van afsluiting is krachtiger dan het daadwerkelijk doen."
Trump gebruikt VN-podium voor nieuwe oproep om Internationaal Strafhof te boycotten
22 september 2026 19:16
De Verenigde Staten hebben opnieuw gepleit voor een einde aan het Internationaal Strafhof (ICC). In zijn speech bij de VN-jaarvergadering in New York riep president Trump alle lidstaten van het ICC op om eruit te stappen.
"We zullen nooit toestaan dat Amerikaanse militairen of anderen worden onderzocht of moeten deelnemen aan schijnprocessen door een anti-Amerikaans tribunaal zonder jurisdictie", zei Trump.
Het in Den Haag gevestigde Strafhof kan individuen vervolgen die worden verdacht van genocide, misdrijven tegen de menselijkheid en oorlogsmisdrijven. De VS is, net als onder meer Rusland, China, India, Israël en Iran, geen lid van het ICC, en levert geen Amerikaanse burgers of militairen uit. Amerikanen kunnen wel vervolgd worden voor misdaden in een van de 125 landen die wel zijn aangesloten bij het hof.
De Amerikaanse president besteedde slechts 30 seconden van zijn bijna 40 minuten durende speech aan het hof, maar sprak daarbij wel harde woorden:
De uithaal naar het ICC kwam niet onverwacht: twee dagen geleden lieten bronnen aan The Wall Street Journal en persbureau Reuters weten dat er nieuwe Amerikaanse sancties tegen het Strafhof zouden komen. Trump had het daar niet over in zijn speech.
De eerder ingevoerde Amerikaanse sancties kwamen er omdat de regering-Trump boos is op het hof vanwege het arrestatiebevel tegen de Israëlische premier Netanyahu en een onderzoek naar Amerikaanse militairen in Afghanistan. De sancties treffen het Strafhof maar ook individuele rechters en medewerkers.
De personen tegen wie sancties zijn ingesteld, kunnen nauwelijks nog basistaken uitvoeren, omdat ze bijvoorbeeld bepaalde Amerikaanse software niet meer kunnen gebruiken. Ook worden ze privé belemmerd doordat Amerikaanse bedrijven, of bedrijven die gelieerd zijn aan de VS, geen zaken meer met hen mogen doen.
Minister Berendsen van Buitenlandse Zaken liet eerder weten de huidige sancties af te keuren. Hij wees daarbij op de verantwoordelijkheid die Nederland heeft als "gastland" van het Strafhof.
Berendsen zei eerder ook al dat het kabinet inzet op stille diplomatie achter de schermen. Zowel Berendsen als premier Jetten zijn vandaag aanwezig in New York.
Correspondent Ryan Hermelijn:
"Zoals verwacht haalde de Amerikaanse president hard uit naar het Internationaal Strafhof. Het zijn "kwaadaardige mensen die showprocessen uitvoeren". Alleen al dit soort uitspraken komen hard aan voor het hof dat door de VS steeds meer in de hoek wordt gedrukt.
Maar waar iedereen rekening mee hield, was dat Trump zelf nieuwe sancties zou aankondigen. Die liggen volgens verschillende Amerikaanse media klaar om het Strafhof verder te isoleren. Het bleef bij een oproep aan alle leden van het hof om hun lidmaatschap op te zeggen.
Nederland als gastland, maar ook andere landen lobbyen achter de schermen tegen de sancties. Het feit dat Trump nieuwe sancties niet in zijn speech noemde is een voorlopige opluchting voor het Strafhof, maar bij Trump is in het verleden uitstel zeker geen afstel gebleken."
In zijn speech uitte Trump opnieuw kritiek op de VN en prees hij de bezuinigingen op het instituut. De VS financiert de instelling nog maar beperkt en heeft zich teruggetrokken uit meerdere VN-hulporganisaties.
Ook sprak de Amerikaanse president over het akkoord dat zaterdag tussen de VS, Denemarken en Groenland werd gesloten. Hij zei dat de Amerikanen "onmiddellijk zullen beginnen met het opzetten van een grote militaire aanwezigheid op de geschikte locaties".
Trump pakte de kans om de oorlog met Iran te verdedigen. Hij beweerde, niet voor het eerst, dat de Iraanse marine, het raketarsenaal (bijna) en de economie vernietigd zijn en herhaalde dat Iran "nooit een atoombom" zou mogen hebben. Hij riep alle VN-landen op om Iran economisch verder te isoleren.
15 mannen veroordeeld voor paasaanslagen in Sri Lanka
22 september 2026 18:45
Vijftien mannen zijn in Sri Lanka schuldig bevonden aan betrokkenheid bij de bomaanslagen op eerste paasdag in 2019. Daarbij kwamen meer dan 260 mensen om het leven, onder wie drie Nederlanders.
In het zwaarbewaakte hof in Colombo stonden 24 verdachten terecht. De rechters hebben veertien mannen schuldig bevonden aan alle 23.270 aanklachten, waaronder moord, samenzwering om terreur te plegen en het in het bezit hebben van vuurwapens en explosieven.
Een verdachte is deels schuldig bevonden aan de aanklachten. De negen anderen zijn vrijgesproken. Geen van de mensen die direct betrokken waren bij de aanslagen zijn nog in leven. De veroordeelde mannen krijgen op een later moment hun straf te horen.
Een van de dodelijkste aanslagen
De zelfmoordaanslagen werden op 21 april 2019 gepleegd op drie kerken en drie hotels verspreid over het land. Bij de terreuraanslagen kwamen ook 42 buitenlanders om het leven en raakten 500 mensen gewond.
De aanslagen werden toegeschreven aan twee Sri Lankaanse extremistische islamitische groepen met banden met terreurgroep IS. De aanslagen werden ook opgeëist door IS.
Samenzwering
Volgens een commissie die onderzoek deed naar de zaak werden de autoriteiten gewaarschuwd door buitenlandse inlichtingendiensten over mogelijke aanslagen maar die waarschuwingen werden genegeerd. De voormalige chef van de inlichtingendienst, Suresh Salley, wordt beschuldigd van het beramen van de terreuraanslagen, schrijft persbureau AFP.
Salley werd in februari opgepakt en de Sri Lankaanse autoriteiten denken dat hij heeft samengewerkt met de aanslagplegers om chaos te zaaien. Doel was volgens de autoriteiten om Gotabaya Rajapaksa naar voor te schuiven als leider.
Rajapaksa kwam enkele maanden na de aanslagen aan de macht maar trad drie jaar later af na grootschalige protesten tegen de regering. Hij komt uit de politieke familie Rajapaksa die al meerdere keren werd beschuldigd van corruptie en nepotisme.
Doodstraf
Een voormalig politiechef en een voormalige topambtenaar van het ministerie van Defensie werden in juli ter dood veroordeeld, omdat ze niet adequaat reageerden op de waarschuwingen van buitenlandse veiligheidsdiensten.
Sri Lanka heeft sinds 1976 geen doodsvonnissen meer uitgevoerd, veroordeelden krijgen een levenslange celstraf.
Topambtenaar gevangenissen: 'Voer enkelband in als alternatief voor celstraf'
22 september 2026 18:35
Er moet volgens de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) meer gebeuren om de crisis in het gevangeniswezen te bezweren. De topman wil dat de politiek zo snel mogelijk groen licht geeft voor lichtere regimes en de enkelband als alternatief voor een celstraf.
Op dit moment zitten de gevangenissen overvol: er is te weinig plek en een tekort aan personeel. Daarom zijn ruim 3100 gevangenen twee weken voor het einde van hun straf vrijgelaten. Ook zijn nog eens ruim 2600 veroordeelden nog niet opgeroepen om een celstraf uit te zitten.
Toch blijft het probleem van de overvolle gevangenissen en het tekort aan personeel bestaan. De situatie is volgens Wim Saris, de directeur-generaal van de DJI, dan ook niet meer langer houdbaar. "Ik zie dat we nu al twee jaar roofbouw op ons personeel aan het plegen zijn. Dat gaan we niet volhouden."
Iemand met een verslaving
De Tweede Kamer moet nog stemmen over het actieplan van staatssecretaris Van Bruggen (Justitie), waarvan een van de opties is om een lichter regime in te voeren. "Gedetineerden die geen risico vormen op vluchten of geweld, kan je in minder beveiligde gebouwen onderbrengen", zegt Saris. "Dan kan je hun vrijheid beperken, maar met minder mensen."
Maar volgens Saris is er nog meer nodig dan alleen de extra maatregelen uit het actieplan. Dat komt omdat de DJI maar 150 miljoen euro kreeg om het aantal cellen uit te breiden, terwijl er 900 miljoen euro werd gevraagd.
Hij pleit er daarom voor sommige veroordeelden een enkelband te geven, in plaats van een celstraf. Voor sommige groepen kan dat volgens hem zelfs uiteindelijk meer opleveren.
"Bijvoorbeeld iemand die een verslaving heeft", vindt Saris. "Je zou bij zo iemand ook kunnen zeggen: beneem de vrijheid thuis, controleer dat met een enkelband en intussen kan iemand aan de verslaving werken."
'Geen serieus te nemen straf'
De enkelband ligt binnen de coalitie gevoelig. D66 en CDA hebben een initiatiefnota ingediend om veroordeelden ook met alleen een enkelband te kunnen straffen. VVD is hier fervent tegenstander van, om principiële redenen.
"Het is geen serieus te nemen straf", zegt VVD-Kamerlid Ulysse Ellian. "Je zit in je eigen huis, je hebt de voordelen en luxe van je eigen huis. Dat is volstrekt anders dan binnen zitten waar je vrijheid letterlijk is ontnomen."
Kamerlid Joost Sneller (D66) is het daar niet mee eens. "Nu lopen mensen straffeloos rond in afwachting van een plek in de cel en dreigen sommige straffen te verjaren." Ook vindt hij dat een enkelband een veel zwaardere straf is dan mensen denken, vanwege de strenge voorwaarden.
600 vacatures
Er staan in de gevangenissen 600 vacatures open. Veel cipiers gaan komende jaren met pensioen en nieuwe zijn niet zomaar te vinden, mede doordat defensie en de politie op de arbeidsmarkt in dezelfde vijver vissen.
De Tweede Kamer debatteert donderdag over het gevangeniswezen. De initiatiefnota over de enkelband staat voor begin volgend jaar op de agenda.
Rechtbank zet opnieuw streep door terugsturen asielzoekers naar Italië
22 september 2026 18:29
De rechter heeft opnieuw een streep gezet door het terugsturen van asielzoekers naar Italië. Na een vergelijkbare uitspraak van de rechtbank in Den Haag begin deze maand, oordeelt nu ook de vreemdelingenkamer in Utrecht hetzelfde over drie afzonderlijke zaken.
Volgens de rechtbank riskeren asielzoekers in Italië nog altijd op straat te belanden zonder basisvoorzieningen zoals onderdak, eten en stromend water. Het terugsturen van asielzoekers naar Italië ligt al jaren stil omdat de opvang daar niet op orde is.
In juni dit jaar deed het land de toezegging aan Nederland dat de opvang op orde zou zijn en het land internationale verplichtingen zou nakomen binnen het onlangs ingevoerde Europese migratiepact. Maar de rechtbank vindt die toezegging nog onvoldoende overtuigend.
Problemen nog niet opgelost
"Hoewel de Italiaanse regering het voornemen heeft uitgesproken om te voldoen aan de afspraken uit het Asiel- en Migratiepact, betekent dat nog niet dat de problemen in de asielopvang ook daadwerkelijk zijn opgelost", is het oordeel in de drie zaken.
De risico's voor asielzoekers zijn daarom nog te groot. Hun grondrechten worden geschonden als zij worden teruggestuurd naar Italië, oordelen de rechters. Om die reden mag de minister van Asiel en Migratie drie asielzoekers niet uitzetten naar dat land.
Ondanks de intentieverklaring met zijn Italiaanse ambtgenoot om nauwer samen te werken, heeft minister Van den Brink nog steeds niet daadwerkelijk kunnen bewijzen dat de situatie in Italië is verbeterd. De minister moet de drie asielaanvragen opnieuw beoordelen.
Terwijl Poetin escaleert, haalt EU Russische oligarchen van sanctielijst
22 september 2026 18:14
Terwijl Vladimir Poetin steeds verder escaleert met hybride aanvallen op Europese landen, haalt de EU twee oligarchen uit de omgeving van de Russische president van de sanctielijst. Dat gebeurt op initiatief van Frankrijk en Luxemburg. In Brussel wordt schande gesproken van de opstelling van de twee landen.
Om sancties tegen Moskou te verlengen, is goedkeuring van alle 27 EU-landen nodig. Maar Frankrijk en Luxemburg wilden die alleen geven als de Oezbeeks-Russische zakenman Alisher Usmanov en de Russische oligarch Michail Friedman van de lijst verdwenen.
De deadline voor het verlengen van het sanctiepakket zou komende nacht verlopen. Op het laatste moment bereikten de EU-landen na moeizame onderhandelingen een akkoord.
Druk op Kremlin houden
Vooral de Baltische Staten zijn woedend op Frankrijk en Luxemburg. "Zolang Rusland doorgaat met de oorlog, moet de Europese druk op het Kremlin groter worden in plaats van kleiner", liet de Letse premier Kulbergs vooraf al weten. Ook de Oekraïense president Zelensky had de EU-landen met klem gevraagd beide oligarchen op de sanctielijst te houden "tot Moskou serieuze vredesonderhandelingen gaat voeren en stappen zet om de oorlog tegen Oekraïne te stoppen".
De protesten waren vergeefs, Usmanov en Friedman gaan van de lijst. In ruil daarvoor worden sancties tegen Russen voortaan niet meer met een half jaar verlengd, maar met drie jaar. Daarmee moet voorkomen worden dat EU-landen sancties blokkeren om eigen belangen veilig te stellen, zoals Frankrijk en Luxemburg nu deden volgens EU-diplomaten.
Poetins favoriete oligarch
Usmanov werd direct na de Russische grootschalige inval in Oekraïne in 2022 op de Europese sanctielijst gezet. Volgens de EU gebeurde dat omdat Usmanov een "pro-Kremlin-oligarch" is met bijzonder nauwe banden met president Poetin. Hij zou "Poetins favoriete oligarch" zijn.
Toch moest en zou Frankrijk hem van de sanctielijst halen. De reden, volgens de Financial Times: Parijs wil twee Fransen vrij krijgen die in Azerbeidzjan gevangen zitten. Frankrijk wil niets kwijt over de reden van het verzoek, behalve dat het gaat om "de nationale veiligheid".
Azerbeidzjan wil de Fransen echter alleen vrijlaten als Usmanov van de sanctielijst afgevoerd zou worden. Onduidelijk is waarom Azerbeidzjan zich inzet voor de Oezbeeks-Russische zakenman.
Na de Franse eis meldde Luxemburg zich met een soortgelijk verzoek rondom Michail Friedman. De oligarch wil al jaren 14 miljard euro van Luxemburg voor verliezen die hij lijdt door de sancties en voert daar een juridische strijd over. Luxemburg wil Friedman daarom van de sanctielijst. De steenrijke bankier staat daar sinds 2022 op omdat hij volgens de EU een van de belangrijkste financiers is van Poetins intimi.
Eigenbelang eerst
Het blijkt voor de EU steeds moeilijker het eens te worden over sancties tegen Rusland als die Europese landen zélf pijn doen. In juli lag met name Griekenland dwars bij een pakket nieuwe beperkingen voor Russische banken, crypto- en oliehandelaren. De Grieken vreesden dat hun scheepvaartsector te veel zou lijden onder een verbod op het doorvoeren van Russisch vloeibaar gas. De Grieken kregen hun zin, er kwam een uitzondering.
"De Europese sancties tegen Rusland mogen vooral de Europese landen zelf niet te veel pijn doen," zegt Rusland-kenner Hubert Smeets. "Daarom werken ze ook onvoldoende. Straks wil ieder EU-land een eigen oligarch van de lijst omdat het ze in eigen land goed uitkomt."
Puinhoop
Het Kremlin is niet ontgaan dat de EU-landen met elkaar overhoop liggen. Poetins woordvoerder heeft laten weten alle westerse sancties tegen Russische individuen als illegaal te beschouwen.
"Het is een puinhoop geworden," verzucht een EU-diplomaat. "Niemand is blij met dit lelijke compromis, maar het was nodig om te redden wat er nog te redden viel." In totaal staan een kleine 3000 individuen en entiteiten op de sanctielijst.