Genomineerden beste journalistieke boek van het jaar bekend
30 april 2026 00:42
De kanshebbers voor de Brusseprijs voor het beste journalistieke boek van het jaar zijn bekend. De shortlist met vijf genomineerden werd op NPO Radio 1 bekendgemaakt in NOS Met het Oog op Morgen.
Een vijfkoppige jury maakte een selectie uit meer dan tweehonderd inzendingen. Geen van de genomineerde auteurs won de Brusseprijs eerder.
De Brusseprijs is een initiatief van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten. De prijs wordt sinds 2006 uitgereikt, aanvankelijk eens per twee jaar en sinds 2010 jaarlijks. Aan de prijs is een geldbedrag van 10.000 euro verbonden.
De prijs is vernoemd naar de Nederlandse journalist en schrijver Marie Joseph Brusse (1873-1941). Hij schreef voor de Nieuwe Rotterdamsche Courant en gold met zijn vertelstijl als een vernieuwer van de Nederlandse journalistiek.
Vorig jaar won onderzoeksjournalist Olivier van Beemen met zijn boek Ondernemers in het wild. Daarin schrijft van Beemen over een club witte weldoeners in Afrika.
Op zaterdag 13 juni wordt de winnaar van dit jaar bekendgemaakt, tijdens een speciale uitzending van NOS Met het Oog op Morgen. Voorafgaand aan die uitreiking spreekt het radioprogramma elke zaterdag met een van de genomineerden.
Nationale strategie moet drinkwaterprobleem aanpakken
30 april 2026 00:19
Er moet een nationale aanpak komen zodat ook in de toekomst voldoende drinkwater beschikbaar is. Met dat advies komt de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli).
De vraag naar drinkwater neemt door bevolkingsgroei en economische ontwikkeling toe, terwijl er steeds minder zoetwater beschikbaar is vanwege klimaatverandering en vervuiling. De knelpunten in de drinkwatervoorziening worden de komende jaren volgens de Rli steeds voelbaarder.
De eerste tekenen zijn er nu al. Zo kunnen tientallen bedrijven op dit moment niet worden aangesloten op het drinkwaternetwerk. Daarnaast gebeurt het vaker dat een innamestop van rivierwater nodig is omdat het water vervuild is met stoffen uit de PFAS-groep, medicijnen, cosmetica of chemicaliën uit de landbouw.
Het zijn nu nog incidenten, maar die zullen volgens de raad alleen maar toenemen. De urgentie om in te grijpen is dan ook groot, zegt de Rli.
De inrichting van de Nederlandse drinkwatervoorziening schiet tekort. Zo zijn de huidige reserves onvoldoende om in de toekomst langdurige periodes van droogte te doorstaan, wordt door bestuurlijke versnippering onvoldoende samengewerkt en delft de drinkwatervoorziening vaak het onderspit als er met de industrie of landbouw moet worden geconcurreerd over het gebruik van zoetwaterbronnen.
Ook de consument heeft een rol in het drinkwatertekort. Na jaren van dalend watergebruik in huishoudens is deze trend in 2018 gekeerd. Dit komt onder meer door het toenemende gebruik van waterintensieve toepassingen als regendouches, tuinberegening en zwembaden.
Eind 2027 nationale strategie
Er zijn volgens de raad ingrijpende maatregelen nodig om tot het einde van de eeuw over voldoende, schoon en betaalbaar drinkwater te blijven beschikken. Een belangrijke rol is weggelegd voor het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Dat moet samen met drinkwaterbedrijven, medeoverheden en kennisinstellingen tot een nationale strategie komen.
Drinkwater concurreert deels met woningbouw, landbouw, energie, natuur en industrie. Zo'n nationale strategie kan drinkwater in die keuzes volwaardig laten meewegen. Bovendien kan een andere inrichting van het zoetwatersysteem niet worden overgelaten aan individuele bedrijven of provincies, vindt de Rli.
Samen met drinkwaterbedrijven en lokale overheden wordt gewerkt aan zo'n strategie, laat het ministerie weten in een reactie. De nationale drinkwaterstrategie moet eind 2027 worden gepresenteerd. De overheid zet onder meer in op het vergroten van de waterwinning en het afremmen van het toegenomen verbruik.
"We zorgen ervoor dat er bij elk gezin gewoon drinkwater uit de kraan blijft komen, ook in geval van zoetwatertekorten bij droogte", zegt het ministerie. "Een zoetwatertekort is niet hetzelfde als een drinkwatertekort."
Volgens de Rli moet de waterkwaliteit met spoed worden verbeterd. Dan kan onder meer door het versneld uitvoeren van de huidige maatregelen om aan de Europese Kaderrichtlijn Water te voldoen.
Meer betalen voor hoog watergebruik
Verder moet er worden ingezet op waterbesparing, onder meer door de consument. Volgens prognoses van het Centraal Bureau voor de Statistiek groeit de bevolking naar meer dan 20 miljoen mensen richting 2070. In sommige regio's zal hierdoor de drinkwatervraag naar verwachting verdubbelen of verdrievoudigen.
Omdat huishoudens op dit moment ruim twee derde van het drinkwater gebruiken, is het belangrijk dat zij gaan besparen. Dat kan volgens de raad door het installeren van een waterbesparende douchekop of toiletsysteem. Bovendien zijn gedragsveranderingen belangrijk.
Dat laatste is lastig: uit onderzoek blijkt dat het gevoel van urgentie bij burgers beperkt is als het gaat om drinkwatertekorten. Het verhogen van de prijs kan helpen om dat bewustzijn te vergroten. Daarnaast kan het een prikkel zijn om minder drinkwater te gebruiken.
Omdat het water in Nederland goedkoop is, vraagt de Rli zich af in hoeverre een prijsverhoging effect zal hebben. Bovendien raken hogere prijzen mensen met een laag inkomen relatief het hardst.
Onderzocht zou moeten worden of een extra hoog tarief voor excessief gebruik in combinatie met het enkel betalen voor water naar gebruik effect heeft. Op dit moment betalen huishoudens naast een variabel bedrag voor het gebruik een vast bedrag voor de aansluiting.
Weinig verschuivingen bij herverkiezingen, Democraten Gorinchem blijft grootste
30 april 2026 00:19
Bij de opnieuw gehouden gemeenteraadsverkiezingen in Gorinchem zijn weinig verschillen ten opzichte van de gemeenteraadsverkiezingen van maart. Dat blijkt uit de voorlopige uitslag.
Opnieuw komt Democraten Gorinchem als winnaar uit de bus met zeven zetels, gevolgd door Stadsbelang Gorinchem met vier zetels. Ten opzichte van de verkiezingen in maart verliest D66 één zetel (van drie naar twee zetels) en wint CDA één zetel (van één naar twee).
De opkomst in Gorkum was iets lager dan vorige maand: 47 procent van de kiezers kwam opdagen. Vorige maand was dat 51 procent.
Direct na de verkiezingen van 18 maart waren er berichten over fraude. Mensen zouden in de aanloop naar de verkiezingen onder druk zijn gezet om een volmacht af te geven. Vooral binnen de Turkse gemeenschap gebeurde dat, bleek uit een reconstructie van NRC.
Pride Amsterdam genomineerd voor werelderfgoedlijst Unesco
29 april 2026 23:01
Pride Amsterdam is genomineerd voor de werelderfgoedlijst van Unesco. Minister Letschert van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft dat bekendgemaakt.
"We zijn hier al heel lang mee bezig", reageert Pride-directeur Lucien Spee bij stadsomroep AT5. "De kans om genomineerd te worden, doet zich eigenlijk maar één keer in de vier jaar voor. Eindelijk liggen alle kaarten nu goed."
Aan plaatsing op de Unesco-lijst van immaterieel erfgoed gaat een hele procedure vooraf. De minister nomineert Pride Amsterdam. Maar in feite doet ze niet anders dan het advies van de Raad van Cultuur overnemen. "De keuze viel op Pride Amsterdam", is te lezen in het advies van de raad. "Omdat Nederland internationaal bekendstaat als voorloper op het gebied van gendergelijkheid, queer-emancipatie en seksuele vrijheid."
Nominatiedossier
Of Pride daadwerkelijk als immaterieel erfgoed wordt erkend, weten we pas over dik twee jaar. Pride moet nu eerst een zogenoemd nominatiedossier opstellen. Dat dossier moet worden goedgekeurd door de hele ministerraad in Den Haag, waarna het uiterlijk 31 maart volgend jaar op de deurmat van Unesco belandt.
Naar verwachting neemt Unesco dan eind 2028 een besluit.
Vrij uitkomen
Officieel wordt Pride Amsterdam genomineerd, maar directeur Spee hoopt dat het evenement Pride - zonder de toevoeging Amsterdam dus - op de werelderfgoedlijst komt. Daarmee zouden ook de Pride-feesten in landen waar mensen niet vrij kunnen uitkomen voor hun seksuele voorkeur of genderidentiteit erbij horen.
"Ja, het is voor ons als Pride Amsterdam leuk, en we waren ooit een beacon of hope, maar we willen dat ook graag voor andere landen bereiken", aldus Spee. De Raad van Cultuur is het daarmee eens en adviseert de naam van de inzending te veranderen naar Pride: "Zo kan Nederland een leidende rol spelen en kunnen andere landen later aansluiten."
Het jaarlijkse evenement Pride Amsterdam, vooral bekend om de Canal Parade, staat al sinds 2019 op de nationale erfgoedlijst.
'Constructief gesprek' Magyar en Von der Leyen in Brussel over EU-subsidies
29 april 2026 22:50
Het is nog tien dagen wachten tot de aanstaande Hongaarse premier Magyar officieel in functie treedt, maar toch was hij vandaag al in Brussel. Centraal stond het binnenhalen van miljarden aan Europese subsidies, waarvoor hij in gesprek ging met voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie en voorzitter Costa van de Europese Raad.
"Een zeer constructief en productief gesprek", noemde Magyar het bezoek op X. Ook Von der Leyen liet zich positief uit over haar ontmoeting met de toekomstige premier en noemde het gesprek "zeer vruchtbaar".
Stappen
Volgens de commissievoorzitter hebben de twee gesproken over de stappen die Hongarije moet zetten om aanspraak te maken op de bevroren miljarden voor het land. Von der Leyen zegt bereid te zijn om te helpen. "Onze teams zullen nauw blijven samenwerken. Voor een welvarend Hongarije in het hart van ons gedeelde Europese huis", meldt ze.
Ook Costa is positief en kijkt uit naar de samenwerking. "De EU staat voor tal van uitdagingen, maar als we eensgezind zijn, komt Europa altijd met een oplossing", schrijft hij op X.
Jarenlang stonden de Europese Unie en Hongarije lijnrecht tegenover elkaar, maar vandaag werden er vrolijk handjes geschud:
Magyar is zeker van zijn zaak. "De EU-middelen zullen binnenkort in Hongarije binnenkomen", schrijft hij. Magyar zegt eind volgende maand als premier terug te zijn in Brussel om verder te praten over de fondsen, "waar Hongarije recht op heeft".
Met het geld wil Magyar grote hervormingen doorvoeren en de Hongaarse economie een boost geven. Voor Magyar waren de EU-subsidies een leidend thema gedurende de verkiezingscampagne.
Blokkade
De Europese Commissie houdt zo'n 18 miljard euro vast omdat Hongarije zich in de afgelopen jaren niet hield aan Europese regels. Premier Orbán brak de rechtstaat zodanig af, dat de EU besloot de fondsen te blokkeren.
Om aanspraak te maken op de bevroren subsidies heeft Orbáns opvolger Magyar veel te herstellen. Zo moet hij maatregelen tegen corruptie nemen en de onafhankelijke rechtstaat herstellen.
Ook zal hij op het terrein van asiel- en lhbti-rechten het beleid in Hongarije moeten veranderen om Brussel weer aan boord te krijgen.
EU-correspondent Kysia Hekster:
"Hoe snel kunnen al die miljarden van Brussel naar Boedapest? Dat is de moeilijke vraag die hier in Brussel voorligt na de euforie over Magyars verkiezingsoverwinning.
Ze gunnen Magyar en de Hongaren die op hem stemden het geld. En als het te lang duurt, is de angst dat dat demotiverend werkt voor de ambitieuze hervormingsplannen van de aankomend premier.
Maar als het geld te snel wordt overgemaakt, bestaat de kans dat de Europese rechter zegt dat Hongarije daar nog helemaal niet klaar voor is. Bovendien zijn ze hier dan hun belangrijkste troef kwijt om druk te houden op Magyar.
Daar hebben ze slechte ervaringen mee. Eerder kreeg premier Tusk van Polen tientallen miljarden vanuit Brussel toen hij beloofde de rechtstaat in zijn land te hervormen, maar dat bleek moeilijker dan gedacht. Het geld was al in Warschau, maar het wachten op vooruitgang duurt voort."
Plaquette onthuld, op Sicilië kennen ze Michiel de Ruyter nu ook
29 april 2026 21:36
Precies 350 jaar nadat hij dodelijk gewond raakte bij een zeeslag is admiraal Michiel de Ruyter vandaag geëerd met een plaquette in de Italiaanse havenstad Syracuse.
Bij de onthulling van de plaquette legde Frits de Ruyter de Wildt ook een krans voor zijn verre voorvader. "Alle toeristen die hier komen, kunnen vanaf nu het verhaal van Michiel lezen op de plaquette", zegt hij bij Omroep Zeeland.
Michiel Adriaenszoon de Ruyter (1607 - 1676) uit Vlissingen had al een heel leven als vlootvoogd en alom gewaardeerde zeeheld achter de rug toen hij in 1675 naar de Middellandse Zee werd gestuurd. Hij moest de Spanjaarden helpen in de strijd tegen de Fransen.
Krakkemikkige vloot
Historici breken zich tot op de dag van vandaag het hoofd over de vraag waarom De Ruyter dat deed. Hij kreeg een krakkemikkige vloot mee en wist hoogstwaarschijnlijk dat de missie kansloos was.
Op 22 april 1676 ging het inderdaad mis. Bij een zeeslag bij Agosta, ten oosten van Sicilië, raakte De Ruyter levensgevaarlijk gewond toen een kanonskogel zijn rechterbeen verbrijzelde. Op 29 april stierf hij aan wondroos.
Gewijde grond
Het lichaam van de admiraal werd op Sicilië gebalsemd in kruiden en brandewijn en ging terug naar Nederland. De verwijderde ingewanden en het hart bleven achter op het Italiaanse eiland. Er werd een verzoek ingediend bij de paus om zijn ingewanden te begraven in gewijde grond.
Maar de paus gaf geen toestemming. De Ruyter was niet katholiek. Zijn ingewanden belandden in een anoniem graf, naast het huis van senatoren in Syracuse.
Pizzeria
Het liefst had Frits de Ruyter de Wildt de plaquette vandaag opgehangen op de exacte plek van het anonieme graf. Maar omdat daar nu een pizzeria zit, week hij samen met de stichting die hij heeft opgericht uit naar een historische poort. Die ligt een stukje verderop in de binnenstad van Syracuse.
De Ruyter de Wildt, twaalfdegeneratieafstamming van de zeeheld, was er niet minder trots om. Hij ziet de plaquette met daarin gebeiteld een lange lijst met prestaties van De Ruyter vooral als eerbetoon.
"De groep waarmee we dit gedaan hebben groeide over de jaren", zegt hij trots. "Van de burgemeester van Syracuse tot de aartsbisschop die er zelf bij betrokken was, het bestuur, allerlei Nederlanders die zijn overgekomen, iedereen is zo enthousiast. Daar krijg ik echt een warm gevoel van."