Wikipedia bestaat 25 jaar, maar encyclopedie voelt druk van AI
15 januari 2026 10:37
Grote kans dat op dit moment zo'n 10.000 mensen wereldwijd iets opzoeken op Wikipedia. Dat gebeurt volgens de digitale encyclopedie namelijk iedere seconde. De site wordt elke maand vele miljarden keren bezocht en bestaat vandaag 25 jaar.
De eerste artikelen van de Engelstalige versie gingen over PhilosophyAndLogic, UnitedStates en AfghanistaN. Door een verouderd serversysteem waren er nog geen spaties mogelijk en moesten er te pas en te onpas hoofdletters worden gebruikt in de titels.
Inmiddels zijn er meer dan 64 miljoen artikelen in 345 talen, zo valt er te lezen op Wikipedia.
Gebruik AI
Toch daalt het aantal bezoeken de laatste jaren door de groei van kunstmatige intelligentie (AI). "In het verleden was het zo dat Wikipedia mooi bovenaan stond als je iets opzocht op Google", zegt Hay Kranen. Hij is al 20 jaar een wikipediaan, iemand die vrijwillig artikelen schrijft of aanpast voor Wikipedia.
Tegenwoordig geeft Google zelf gelijk een pasklaar antwoord op de zoekterm van de gebruiker, geschreven door AI. "Meestal komt die informatie van een Wikipediapagina, maar dat staat er dan niet bij."
Hoewel Kranen benadrukt dat de missie van Wikipedia is om kennis te verspreiden en dat ook gebeurt door AI, vindt hij dat de grote tech-bedrijven soms ook misbruik maken van de encyclopedie. "Je merkt dat er meer druk komt op de servers waar de website op draait door de manier waarop de data ervan afgehaald worden."
Geen geldproblemen Wikipedia
De zware serverbelasting kan tot extra kosten leiden. En dat terwijl Wikipedia het moet hebben van donaties. Die donaties zijn afhankelijk van het aantal bezoekers, dat weer daalt vanwege de opkomst van AI.
"Voor zover ik weet zijn er nog geen financiële problemen", zegt Kranen, "maar de kans bestaat dat dat alsnog gaat komen. Het overgrote deel van de inkomsten van Wikipedia komt van bezoekers die een klein bedrag doneren".
De wikipediaan ziet nog een nadeel door de komst van AI. "Minder mensen zullen zien dat wij heel goede bronnen gebruiken. Daardoor zullen minder mensen goede informatie tot zich nemen."
Voorlopig staat Wikipedia nog altijd hoog in de lijstjes met meest bezochte websites ter wereld. Vorig jaar was de Engelstalige pagina van Charlie Kirk het meeste bezocht. Bijna 45 miljoen mensen zochten de conservatieve Trump-aanhanger op, voornamelijk in de week nadat hij was vermoord.
Enkele feitjes over Wikipedia
Kabinet besluit deze week of er Nederlandse militairen naar Groenland gaan
15 januari 2026 10:05
Het kabinet wil nog deze week besluiten of er "enkele Nederlandse militairen" naar Groenland worden gestuurd. Dat zegt demissionair minister Van Weel tegen BNR. De militairen zullen gaan helpen om een NAVO-oefening voor te bereiden. Het gaat dus niet om een militaire missie.
Van Weel zegt dat Nederland "welwillend" tegenover het sturen van Nederlandse militairen staat. "Voor het einde van de week kunt u daarover witte rook verwachten." Bronnen melden aan de NOS dat het om één of twee militairen gaat.
De minister van Buitenlandse Zaken wijst erop dat er motie ligt waarin de Tweede Kamer het kabinet vraagt om alles te doen wat Denemarken kan helpen. Hij heeft laten weten dat hij daarnaar zou kijken.
Praten met VS
Denemarken heeft de militaire aanwezigheid op Groenland versterkt. Het eiland maakt deel uit van het Deense koninkrijk. Een aantal bondgenoten van de Denen, zoals Duitsland, Zweden en Noorwegen, heeft al besloten om mee te doen.
Van Weel zegt bij BNR dat de territoriale integriteit van Groenland en Denemarken voorlopig nog niet in gevaar is. Er wordt in elk geval nog gepraat met de VS en dat is winst, stelt hij. "Als je met elkaar praat, dan ben je in ieder geval constructief bezig en niet destructief met zaken als het innemen van iemands territorium."
Tweede Kamer: bonussen bankensector omhoog voor werven IT-ers
15 januari 2026 10:03
D66, VVD en CDA, die samen onderhandelen over een minderheidskabinet, willen het mogelijk maken dat medewerkers van banken hogere bonussen mogen krijgen. Het gaat om medewerkers in vakgebieden die lastig zijn te vinden en waar tussen werkgevers veel concurrentie is.
Volgens de drie partijen hebben banken grote moeite met het aantrekken van vooral goede IT-medewerkers. Nu geldt er nog een maximum voor de bonussen van 20 procent van het salaris. De partijen willen daar 100 procent van maken. Mensen in topfuncties blijven uitgezonderd van het hogere bonusplafond. JA21 en BBB steunen het voorstel, zodat er een Kamermeerderheid is.
De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) reageert in het FD met instemming op het besluit. "Wij hebben al vaker onze zorgen geuit over het feit dat de Nederlandse beloningsregels knellend zijn voor financiële ondernemingen." Volgens de NVB kunnen bedrijven in de bankensector en de financiële technologische dienstverlening nu onder gelijke voorwaarden concurreren met andere Nederlandse en Europese werkgevers.
Oppositiepartijen tegen
Oppositiepartijen zoals GL-PvdA, SGP, SP en Denk zijn tegen het plan en de manier waarop de drie partijen het willen regelen, namelijk in een wet die vooral gaat over de beschikbaarheid van contant geld. De linkse partijen vinden dat medewerkers in andere sectoren zoals de zorg juist bonussen verdienen.
D66, VVD en CDA zeggen dat het nodig is voor de concurrentiepositie van Nederland om het verschil met andere landen zo snel mogelijk recht te trekken.
Koophuis voor het eerst gemiddeld duurder dan half miljoen, zien makelaars
15 januari 2026 10:00
Meer dan een half miljoen euro: dat is wat woningzoekenden gemiddeld moeten neerleggen voor een bestaande woning. Dat blijkt uit cijfers van makelaarsvereniging NVM, die keek naar de laatste drie maanden van afgelopen jaar.
Huisvesting staat nog steeds onder spanning, ziet de NVM, maar de prijsstijgingen gaan de afgelopen tijd minder hard. Huizenprijzen stegen 3,9 procent ten opzichte van een jaar eerder.
Er werden in de drie laatste maanden van vorig jaar 47.600 woningen verkocht door NVM-makelaars; dat is 11 procent meer dan een jaar eerder. Makelaars van de NVM verkopen zo'n 70 procent van alle woningen in Nederland.
Het lukt starters steeds makkelijker om aan een woning te komen, ziet de NVM. Mensen die voor het eerst een woning kopen zijn goed voor bijna de helft van alle verkochte woningen. "Toch moet de starter zelf of via familie wel een flinke zak geld meebrengen om in te kunnen stappen", zegt NVM-voorzitter Lana Goutsmits-Gerssen. "Veel jonge starters zonder buffer staan langs de zijlijn."
De toename van starters heeft volgens de NVM meerdere oorzaken. Onder meer de verkoop van voormalige huurwoningen werkt in hun voordeel. Als een huurder vertrekt, kiest een deel van de verhuurders ervoor om hun huis te verkopen in plaats van opnieuw te verhuren. Door de Wet betaalbare huur is het minder lucratief om een woning te verhuren.
Regionale verschillen
Er zijn grote verschillen tussen gemeenten. In Bloemendaal leggen kopers gemiddeld 1,2 miljoen euro neer voor een woning. De twee andere gemeenten die boven het miljoen uitkomen zijn Blaricum en Laren.
De laagste verkoopprijzen zijn te vinden in gemeente Pekela: gemiddeld iets meer dan 272.000 euro. In Heerlen en Kerkrade ligt het gemiddelde ook onder de drie ton.
Ondertussen ligt de koopprijs van nieuwbouwwoningen wel nog steeds onder de half miljoen. Het gaat gemiddeld om bijna 494.000 euro. Toch betekent dat niet dat nieuwbouw goedkoper is, stelt de NVM. Het gaat namelijk vaker om appartementen. "Door kleinere oppervlakten krijgen kopers bij nieuwbouw minder woonruimte voor hun geld."
Federale agent schiet man in been in Minneapolis, onrust in stad houdt aan
15 januari 2026 09:36
In de Amerikaanse stad Minneapolis heeft een federale agent een man in zijn been geschoten. Dat gebeurde te midden van de aanhoudende protesten tegen de aanwezigheid van immigratiedienst ICE in de stad.
Volgens het ministerie van Binnenlandse Veiligheid ging het om een Venezolaan die illegaal in de VS verbleef, en staande werd gehouden bij een verkeerscontrole. De man vluchtte te voet, waarna een worsteling ontstond tussen de agent en de man.
Daarbij schoten anderen de man te hulp: zij belaagden de agent met een bezemstok en sneeuwschep, aldus het ministerie, waarna de agent zich gedwongen voelde te schieten "omdat hij vreesde voor zijn leven".
Zowel de agent als neergeschoten man ligt in het ziekenhuis, aldus de autoriteiten. Amerikaanse media konden niet direct de lezing van de overheid over het schietincident verifiëren. De neergeschoten man is niet levensgevaarlijk gewond, schreef de gemeente op X.
Renee Good
Na het voorval gingen honderden betogers de straat op in de stad. De politie zette traangas in om een einde te maken aan de protesten. Zowel de gouverneur van de staat Minnesota, Tim Walz, als Minneapolis-burgemeester Jacob Frey bekritiseerde de betogers die tegen de politie ageerden.
Frey riep hen op "niet te happen, want je helpt niet en je helpt ook de ongedocumenteerde migranten in onze stad niet". Walz schreef op Facebook soortgelijke woorden en vroeg hun Trump "niet te geven wat hij wil".
Het voorval komt een week nadat een ICE-agent de 37-jarige Renee Good had doodgeschoten. Volgens de regering-Trump handelde de agent uit zelfverdediging, onder anderen lokale politici betwijfelden dat na het zien van de beelden.
Het doodschieten van de vrouw leidde tot anti-ICE-protesten in de stad en de autoriteiten in Minnesota begonnen een eigen onderzoek naar het incident, naast het federale FBI-onderzoek. Op een persconferentie zei de aanklager te vrezen dat ze onvoldoende bewijs zou krijgen van de FBI om een besluit over vervolging van de ICE-agent te kunnen nemen.
Spanningen tussen regering en staat
Het illustreert hoe de aanwezigheid van ICE de spanningen tussen de autoriteiten in Minnesota en de regering-Trump flink heeft doen oplopen. Er loopt bijvoorbeeld een rechtszaak, waarbij de staat heeft verzocht om de inzet van ICE op te schorten, om de gemoederen tot bedaren te brengen.
Gouverneur Walz zei dat zijn staat in chaos verkeert. Volgens de Democraat is er sprake van "een campagne van georganiseerd geweld" vanuit de overheid tegen de inwoners van zijn staat.
Burgemeester Frey noemde de situatie in Minneapolis eerder al "onhoudbaar", zeker gezien de recente incidenten. "We zitten in een onmogelijke situatie, waarbij we onze mensen veilig proberen te houden, onze buren willen beschermen en tegelijk de orde willen handhaven."
Volgens hem is een landelijke politiemacht zijn stad "binnengevallen", die vijf keer groter is dan de politiemacht van de stad, die zo'n 600 agenten telt. De regering beschuldigt Walz en Frey van het opstoken van mensen tegen de ICE-agenten met "haatdragende retoriek".
Sinds het aantreden van Trump begin vorig jaar is het aantal arrestaties door ICE fors gestegen. De immigratiedienst doet invallen in steden en verricht daarbij op grote schaal arrestaties. Daarbij worden onder meer willekeurige voorbijgangers gevraagd om hun papieren, zonder aanklacht vastgezet, uit auto's getrokken of zijn er onaangekondigde invallen bij bedrijven. Dat heeft geleid tot tal van gespannen situaties.
AEX doorbreekt grens van 1000 punten, tech-aandelen grote aanjager op beurs
15 januari 2026 09:05
De AEX-index is door de 1000 punten heen gegaan. Vlak na de opening om 09.00 uur bereikte de belangrijkste graadmeter van de Amsterdamse beurs 1008 punten.
Het record was de afgelopen dagen al een paar keer in zicht. Vooral de aanhoudende opmars van technologie-aandelen neemt de Amsterdamse beurs op sleeptouw. Chipmachinemakers zoals ASML en Besi waren vanmorgen opnieuw de grote stijgers in de AEX. Positieve cijfers van de Taiwanese chipfabrikant TSMC gaven een extra impuls aan deze AEX-bedrijven. Ook stijgingen bij ING en Shell de afgelopen tijd hielpen de index naar de nieuwe recordstand.
Met deze stand heeft de AEX al vroeg in het nieuwe jaar een eerste record. Ruim anderhalf jaar geleden werd de grens van 900 punten gehaald.
Het is niet de eerste keer in de historie van de in 1983 opgerichte AEX dat de koers door de 1000 punten ging. Dat gebeurde op 7 augustus 1997 al eens. Alleen werd toen op de Amsterdamse beurs nog in guldens gehandeld. Omgerekend naar euro's was de stand van toen 453,78 punten.
Record op record
Na een aantal rustige jaren stapelt de AEX vooral de afgelopen vijf jaar record op record. Dat komt doordat technologie-aandelen het al lange tijd goed doen, waarbij beleggers het afgelopen jaar door optimisme over kunstmatige intelligentie aan het kopen slaan. Daar profiteren ASML, Besi en ASM International van.
Daarnaast stonden de aandelen van Europese banken en verzekeraars lang heel laag genoteerd. Door de interesse in ING, ABN Amro en ASR stijgen die de laatste tijd flink in waarde, net als het financiële technologiebedrijf Adyen.
Mede daardoor veerde de AEX na de enorme ineenstorting van aandelen tijdens de uitbraak van het coronavirus in 2020, snel terug boven de 600 punten van voor de crisis. In maart 2021 ging de koers door de grens van 700 punten, om dat najaar al de 800 punten aan te tikken.