Enorme afhankelijkheid van energie uit de VS zorgt in Nederland voor ongemak
22 maart 2026 11:20
Terwijl in Azië mensen niet kunnen koken of autorijden vanwege brandstoftekorten, blijft het leed van de energie-oorlog in Europa en Nederland vooralsnog beperkt tot flink hogere energieprijzen. Voor de leveringszekerheid van energie is onze afhankelijkheid van de Verenigde Staten groter dan van het Midden-Oosten.
Dat er hier nog geen tekorten ontstaan door de oorlog in het Midden-Oosten heeft alles te maken met de herkomst van de olie en het gas dat we importeren. De Straat van Hormuz is de belangrijkste vaarweg voor energie in grote delen van de wereld, maar niet voor Nederland.
Slechts een beperkt deel van de ruwe olie komt via deze zeestraat naar de haven van Rotterdam. Nederland importeerde afgelopen jaar voor 2,7 miljard euro ruwe olie uit Irak en voor 392 miljoen euro uit Saudi-Arabië. Olie uit Saudi-Arabië kan ook via de Rode Zee worden geëxporteerd en gaat niet altijd via de Straat van Hormuz.
Meeste olie-import uit VS
De meeste ruwe olie die Nederland importeert komt uit de Verenigde Staten, in 2025 voor 6,4 miljard euro. Andere belangrijke olielanden voor Nederland zijn Kazachstan (5,1 miljard euro), Noorwegen (4,3 miljard euro) en het Verenigd Koninkrijk (2,7 miljard euro).
Die olie-import is niet alleen voor eigen gebruik. Rotterdam is de grootste energiehaven van Europa. De raffinaderijen van Shell, BP en Exxon Mobil zijn via pijpleidingen verbonden met onder meer het Duitse Ruhrgebied.
Van de olieproducten die Nederland importeert komt 14 procent uit het gebied waar Iran nu aanvallen uitvoert. Het gaat om kerosine uit Koeweit, stookolie (scheepvaartbrandstof) uit Saudi-Arabië en diesel uit Qatar.
Ruim 30 procent van het gas dat in Nederland wordt gebruikt, komt in vloeibare vorm (lng) met tankers uit de Verenigde Staten. Iets minder dan een derde komt via pijpleidingen uit Noorwegen. Het overige gas komt uit andere landen en kleine gasvelden in Nederland.
Na de sluiting van het Groningenveld was Rusland de belangrijkste leverancier van gas. Sinds de boycot van Russisch gas in verband met de oorlog in Oekraïne is die rol nu overgenomen door de VS.
Boycot door VS onlogisch, niet ondenkbaar
Ook al dreigen er nu nog geen echte tekorten, de prijzen kunnen wel verder door het dak gaan. Vanwege de oorlog van de VS en Israël met Iran overstijgt de wereldwijde vraag het aanbod en is het einde van de prijsstijging nog niet in zicht. Benzine en diesel aan de pomp kunnen nog duurder worden, net als gas voor de verwarming van huizen en kerosine voor vliegtuigen.
Tankers op zee met gas, olie, benzine, diesel en kerosine varen naar de plek waar het meeste wordt geboden. Waar in Nederland mensen pijn in hun portemonnee krijgen, ontstaan er in andere delen van de wereld echte tekorten.
De enorme afhankelijkheid van energie uit de Verenigde Staten zorgt voor ongemak. De VS is Nederlands grootste olieleverancier en twee derde van al het vloeibare gas dat we importeren komt er vandaan. Deze afhankelijkheid, in combinatie met de onvoorspelbaarheid van de Amerikaanse president Trump, kunnen leiden tot een tekort aan energie. Vooral de grote hoeveelheid lng is niet makkelijk en snel te vervangen.
Financieel gezien is een Amerikaanse boycot van de lng-export naar Nederland en Europa onlogisch. De export levert de VS vele miljarden dollars op. Toch waarschuwen adviseurs van de overheid en energiedeskundigen al langer voor de risico's van onze afhankelijkheid van Amerikaanse energie.
De regering in Washington kan die afhankelijkheid gebruiken om politieke druk uit te oefenen op het kabinet in Den Haag. Bijvoorbeeld als het gaat over onze rol in de oorlog in Oekraïne, handelsconflicten, de positie van Groenland of militaire deelname aan het beschermen van tankers in de Straat van Hormuz.
Import beter verspreiden
De Gasunie, het overheidsbedrijf dat aardgas transporteert en opslaat, en de Mijnraad, een onafhankelijk adviesorgaan van het kabinet, pleiten voor het importeren van vloeibaar gas (lng) uit meer landen. Verder zijn er volgens de twee partijen meer langetermijncontracten en een grotere gasopslag nodig.
Op termijn is verduurzaming volgens de Europese Commissie de belangrijkste manier om onafhankelijk te worden. Met meer energie uit zon en wind en met kerncentrales kan Europa ontsnappen aan de grillen van landen die Europa nu olie en gas leveren. Tot die tijd zijn olie en gas nodig voor transport, de industrie en de verwarming van huizen.
Belg opgepakt in Nederland na achtervolging van meer dan 150 kilometer
22 maart 2026 09:34
De politie heeft vannacht in Putte op de grens met België een man aangehouden die daarvoor lange tijd was achtervolgd. De man van 21 was in België al op de vlucht voor de politie, reed bij Weert Nederland binnen en werd ruim 150 kilometer later opgepakt.
Meerdere politiediensten maken op sociale media melding van de achtervolging. Die begon al in Belgisch Limburg. Waarom hij daar de aandacht van de politie trok, is niet gedeeld. Over de Belg is alleen bekend dat hij in België nog een gevangenisstraf moet uitzitten.
De bestuurder probeerde Belgische agenten af te schudden door Nederland in te rijden. Via Weert, Eindhoven, Tilburg en Breda reed de man uiteindelijk weer terug naar België, in de richting van Antwerpen. In de Belgische plaats Kapellen reed hij met hoge snelheid door de bebouwde kom en probeerden agenten hem met spijkermatten te stoppen, maar dat lukte niet.
De man reed daarna opnieuw naar Nederland. Bij het grensdorp Putte kreeg hij een klapband en vluchtte hij te voet verder. Met de hulp van politiehonden en een helikopter met warmtecamera kon hij in een bosgebied worden opgespoord en aangehouden. De man wordt overgeleverd aan België. In Nederland krijgt hij een proces-verbaal voor gevaarlijk rijgedrag.
België herdenkt terreuraanslagen in Brussel, vandaag tien jaar geleden
22 maart 2026 08:47
België staat vandaag stil bij de aanslagen van 22 maart 2016, vandaag tien jaar geleden. Bij bomaanslagen door terreurgroep IS op metrostation Maalbeek in Brussel en de luchthaven Zaventem werden 32 mensen gedood en raakten meer dan 300 mensen gewond. In de nasleep stierven nog drie mensen, waardoor het officiële dodental op 35 is vastgesteld.
Op Zaventem waren nabestaanden, hulpverleners en hoogwaardigheidsbekleders bijeengekomen om de herdenkingsplechtigheid bij te wonen. Er werden kransen gelegd bij het herdenkingsmonument in de luchthaven. Precies op het moment dat in 2016 de eerste bom ontplofte, om 07.58 uur, werd een minuut stilte in acht genomen voor de slachtoffers.
Koning Filip en koningin Mathilde legden kransen bij het monument.
En er waren toespraken van nabestaanden en mensen die de aanslag overleefden:
Ook deelden slachtoffers en nabestaanden hun verhalen over de aanslagen. Zo zei de Nederlander Edmond Pinczowski, die zijn twee kinderen Alexander en Sacha verloor bij de aanslagen, dat het "voor veel slachtoffers nog steeds 22 maart 2016 is".
"Het is een lange en eenzame strijd om erkenning, financiële rechtvaardigheid en structurele en psychologische en medische steun", zei hij. "We vragen geen medelijden, maar om verantwoordelijkheid. Laat dit meer dan een ceremonie zijn. Laat het een nieuwe aanzet zijn tot luisteren en handelen."
Een terugblik op de door IS opgeëiste aanslagen van tien jaar geleden:
De officiële herdenking op Maalbeek volgde na die op Zaventem. Hiermee werd het tijdsverloop van de dag van de aanslagen gevolgd. Om 09.11 uur, een uur na de aanslagen op Zaventem, blies een terrorist zichzelf op aan boord van een metrostel. De explosie vond plaats bij de halte Maalbeek.
Vandaag werd op die tijd een minuut stilte gehouden en werden de namen van de dodelijke slachtoffers genoemd. Een van hen was Yves Cibuabua Ciyombo. Zijn weduwe sprak over wat de gevolgen van het verlies van haar man. Ze zei dat het de eerste keer was dat ze een herdenking van de aanslagen bijwoonde.
"Het is tien jaar geleden dat zijn hart stopte met kloppen, door iemand zonder hart en geweten, maar wel met bommen." Ze noemde haar man "een geweldige echtgenoot, een zonnestraal en een prachtige vader" die taarten bakte voor de verjaardagen van zijn dochters. Ze was ook zichtbaar kwaad, over hoe de Belgische autoriteiten hebben gehandeld na de aanslag.
"Ik ben sinds 22 maart 2016 bezig met overleven", zei ze. Ook heeft ze nog altijd last van het "gebrek aan menselijkheid" waarmee ze de dagen na de aanslag werd geconfronteerd. "Daar ben je niet op voorbereid. De verpleger van het militair hospitaal schreeuwde tegen mij: 'Mevrouw, het heeft geen zin om u op te winden. Ofwel is hij dood en heeft het geen zin, of hij leeft'."
Ze vertelde dat ze pas drie dagen later via een lijstje op een deur vernam dat haar man was overleden. Ze sloot haar toespraak af met een oproep aan de Belgische autoriteiten: "Ik vraag jullie allemaal om je ego opzij te zetten. Vraag jezelf af voor je een beslissing neemt, of je die beslissing ook zou nemen als het gevolgen zou hebben voor jezelf of je kinderen. Ik vraag jullie om te kiezen voor vrede en empathie."
Koning Filip gaat spreken
Om 12.00 uur wordt bij het Monument voor de slachtoffers van terreurdaden in Brussel nog een officiële ceremonie gehouden. Tijdens de herdenking worden de namen van de slachtoffers van de aanslagen voorgelezen, gevolgd door een minuut stilte en bloemlegging.
Er staan ook toespraken en getuigenissen op het programma. Koning Filip zal een van de sprekers zijn.
Goal op Duits voetbalveld valt om, jongen van 7 overleden
22 maart 2026 08:09
In Duitsland is een jongen van 7 overleden nadat hij onder een omgevallen doel terecht was gekomen. De jongen was gistermiddag op een voetbalveld in Erlangen in Beieren toen een van de goals omviel. Hoe dat kon gebeuren is onduidelijk.
De jongen werd geraakt door het omvallende doel en raakte levensgevaarlijk gewond. Hij overleed later in het ziekenhuis.
Het ongeluk gebeurde volgens de politie vlak voor het begin van een wedstrijd. Omdat veel mensen getuige waren, zijn meerdere teams van een organisatie voor slachtofferhulp naar de plaats van het ongeluk gestuurd. De Beierse voetbalbond heeft alle wedstrijden in de regio Erlangen dit weekend afgelast.
Verkiezingen in Rijnland-Palts bezorgen regering in Berlijn kopzorgen
22 maart 2026 07:19
Alle politieke ogen in Duitsland zijn vandaag gericht op Rijnland-Palts. De deelstaat grenzend aan België en Luxemburg kiest een nieuw parlement. Het is een nek-aan-nekstrijd tussen CDU en SPD, de twee partijen die landelijk een coalitie vormen. Juist daarom kan deze verkiezing tot spanningen leiden.
De deelstaat, bekend om de pittoreske Eifel en steden als Trier en Mainz, is al 35 jaar een SPD-bolwerk, maar de tijden van rode dominante zijn voorbij. In peilingen staat de partij nu op zo'n 27 procent, vrijwel gelijk aan de CDU die op 28 procent wordt gepeild.
Voor de sociaaldemocraten is het van levensbelang om deze deelstaat te behouden, na de desastreus verlopen verkiezingen in Baden-Württemberg eerder deze maand. Daar haalde de SPD slechts 5,5 procent, een historisch dieptepunt voor de 160 jaar oude arbeiderspartij.
AfD maakt sprong
Die verkiezingsuitslag heeft de partij behoorlijk verontrust. Uit onderzoek bleek dat de SPD juist onder de arbeidersklasse, de doelgroep van de sociaaldemocraten, laag heeft gescoord. De titel 'arbeiderspartij' komt nu toe aan de AfD, die bij de Duitse arbeidersklasse veruit de grootste werd. Critici stellen dat de SPD te weinig voor werkenden opkomt en zich vooral richt op gepensioneerden, uitkeringsgerechtigden en nieuwkomers.
De AfD lijkt ook in Rijnland-Palts een flinke sprong te maken, van ruim 8 procent in het huidige deelstaatparlement tot mogelijk 20 procent. Daarmee zou de AfD de derde plaats bereiken en het beste resultaat behalen tot nu toe in West-Duitsland.
In Duitsland woedt een discussie over of de AfD een extreemrechtse partij is of niet. Lees er meer over in dit artikel:
De SPD hoopt Rijnland-Palts te behouden met kiezers die voor stabiliteit kiezen. De vorige verkiezingen won de partij met de herverkiezing van de populaire SPD-premier Malu Dreyer. Doordat zij vroegtijdig stopte, kon de huidige lijsttrekker Alexander Schweitzer tussentijds haar ambt overnemen. Hij zou nu, zonder ooit als premier door de kiezer te zijn verkozen, de premiersbonus kunnen innen.
Voorsprong verdampt
CDU-uitdager Gordon Schnieder is minder bekend en minder geliefd. Toch leek zijn partij lange tijd te gaan winnen in Rijnland-Palts. Een jaar geleden stonden de christendemocraten in de peilingen nog 7 procentpunt voor op de SPD, maar die voorsprong is verdampt.
Ook de CDU heeft een klein trauma overgehouden aan de verkiezingen in Baden-Württemberg van twee weken geleden. Daar verloor de partij nipt van de Groenen, terwijl ook hier de winst lange tijd gegarandeerd leek.
De CDU kan het zich niet veroorloven opnieuw een verwachte zege mis te lopen. In dat geval zal ook politiek Berlijn en CDU-Bondskanselier Merz niet ontkomen aan de schuldvraag.
Beide partijen probeerden in de campagne daarom vooral geen fouten te maken. Echt harde aanvallen bleven ook uit, maar afgelopen week dook er toch een campagne-onderwerp op: in het Europees Parlement stemde de CDU samen met radicaal- en extreemrechtse partijen, waaronder de AfD, voor een terugkeerwet voor asielzoekers. Samenwerken met de AfD is in Duitsland een taboe; het wordt door alle partijen uitgesloten.
De SPD gebruikt de Europese samenwerking om de CDU als onbetrouwbaar neer te zetten. Een stem op de CDU zou tot stiekeme samenwerking met de AfD kunnen leiden, aldus de sociaaldemocraten. SPD-leider Schweitzer spreekt van kiezersbedrog.
Profileringsdrang
Voor de landelijke regering komt deze deelstaatverkiezing op een gevoelig moment. De coalitie van CDU/CSU en SPD wil de komende maanden eindelijk omvangrijke hervormingen doorzetten, van pensioenen en zorg tot belastingen. Dat vergt eensgezindheid, terwijl een van de twee coalitiepartners een verlies moet verwerken. Dat kan zich uiten in profileringsdrang, ten koste van de coalitieplannen.
Op dit moment lijkt een verlies voor de SPD desastreuzer, mede doordat zij landelijk ook steeds lager peilen. Als de premierspost in Rijnland-Palts verloren gaat, "breekt de hel los", noteerde de Süddeutsche Zeitung uit de mond van een anonieme SPD'er. In met name rechtse media wordt al gespeculeerd over het aftreden van de landelijke partijleiders.
Wie na vandaag de coalitie in Rijnland-Palts zullen vormen, is niet spannend. Door het uitsluiten van de AfD zijn de CDU en SPD op elkaar aangewezen. De vraag van vandaag is dus vooral: wie van de twee wordt de grootste? En belangrijker: hoe gaat de verliezer daarmee om?
Is de AfD rechts, radicaal-rechts of extreemrechts?
22 maart 2026 07:17
Opnieuw loopt in Duitsland de discussie op of de Alternative für Deutschland (AfD) verboden kan worden, dit keer omdat er redenen blijken te zijn waarom een verbod op de politieke partij niet haalbaar lijkt.
In een tussenvonnis oordeelde de bestuursrechter in Keulen onlangs dat er voorlopig te weinig bewijs is om de partij extreemrechts te kunnen noemen. Dus moeten ook journalisten daar, opnieuw, over nadenken.
Is het een rechts-conservatieve partij (zoals de partij zichzelf ziet), een radicaal-rechtse partij (vergelijkbaar met de PVV) of een extreemrechtse partij die een gevaar vormt voor de democratie? Daarbij spelen niet alleen juridische afwegingen een rol, ook de onderbouwing van de veiligheidsdienst, deskundigen en de (historische) context wegen mee.
Vizier van de veiligheidsdienst
In Duitsland heeft de binnenlandse veiligheidsdienst (BfV) ook de taak en de mogelijkheden om politieke partijen in de gaten te houden. In aanloop naar de Tweede Wereldoorlog kwam het naziregime via democratische verkiezingen aan de macht. Opgericht na de oorlog moet de BfV waarschuwen voor gevaren die de democratie opnieuw kunnen bedreigen. Aan dat oordeel wordt door kiezers, media en andere partijen in Duitsland veel waarde gehecht.
De afgelopen jaren is de AfD steeds verder naar rechts opgeschoven. Individuele AfD'ers vallen op met extremistische of Holocaustrelativerende uitspraken. Vier deelstaatafdelingen zijn inmiddels door de BfV bestempeld als rechts-extremistisch. In vijf andere deelstaten geldt de partij als 'mogelijk extremistisch'.
Ook landelijk was de partij al ingeschaald als mogelijk extremistisch, een verdenking die de rechtbank in 2024 onderschreef. In mei 2025 zag de veiligheidsdienst genoeg bewijs om de gehele landelijke partij daadwerkelijk extremistisch te noemen. Nu de rechter daar voorlopig niet in meegaat, blijft de verdenking wel overeind.
De dienst stelt dat xenofobie, racisme en antisemitisme wijdverbreid zijn in de partij. De AfD streeft naar een andere behandeling van mensen die niet aan hun begrip van 'etnische' Duitser voldoen en dat is ongrondwettelijk, aldus de BfV.
Daarbij baseert de dienst zich tot nu toe op openbare bronnen, zoals sociale media, toespraken en boeken van AfD'ers. Zo riep de prominente Thüringse AfD-leider Björn Höcke op tot een "zuivering van cultuurvreemde mensen", waarbij "menselijk leed en onaangename taferelen" onvermijdelijk zijn. Met name moslims worden door talloze AfD'ers een barbaarse, gewelddadige en gevaarlijke groep genoemd, die uit de samenleving moet worden verwijderd.
Op het BfV-rapport klonk vanaf het begin kritiek. De vorige minister van Binnenlandse Zaken heeft als laatste daad voor haar vertrek de BfV opgedragen het rapport te publiceren. Dat gebeurde zonder de gebruikelijke toetsing door de vakafdeling, met volgens juristen een deels slap rapport tot gevolg.
Onvoldoende bewijs voor de rechter
Inderdaad oordeelde een bestuursrechter in februari 2026 dat de onderbouwing van de BfV niet sterk genoeg is. Daarbij kijkt de rechter alleen naar de informatie die de dienst in de rechtszaak aanlevert.
De bestuursrechter stelt weliswaar dat de AfD enkele ongrondwettelijke plannen heeft, zoals een verbod op minaretten en hoofddoeken, maar daaruit valt volgens de rechter niet te concluderen dat de partij als geheel extremistisch is en daadwerkelijk een bepaalde groep als tweederangsburger zal behandelen zodra die aan de macht komt. De classificatie ging daarmee de ijskast in, in afwachting van een procedure bij het Constitutioneel Hof in Karlsruhe, de belangrijkste rechter.
De juridische lat ligt hoog: politici en partijprogramma's moeten openlijk aankondigen wat de partij gaat doen en maatregelen expliciet benoemen. Als opgeroepen wordt om buitenlandse restaurants uit het straatbeeld te verwijderen door ze onder druk te zetten, zonder concreet te vertellen hoe, dan is het onduidelijk wat de partij precies van plan is.
De AfD-partijtop gaat daar heel bewust mee om. Neem de term 'remigratie', waarover de bekende neonazi Martin Sellner met AfD-leden spreekt. In zijn uitleg is dat een plan om niet alleen uitgeprocedeerde asielzoekers, maar ook Duitse staatsburgers met migratieachtergrond te deporteren. Dat zou in strijd zijn met de grondwet.
Maar na ophef daarover verklaarde de partijleiding alleen uitzettingen binnen de wet te willen. Daardoor staat voor de rechter onvoldoende vast dat de partij uitsluitend extreemrechtse plannen heeft.
Grondwetdeskundige Michael Meyer-Resende vindt deze uitleg problematisch. "Het houdt de partij niet verantwoordelijk voor wat ze zeggen. Het is alsof mensen een bank willen oprichten en sommigen ondertussen praten over hoe ze mensen willen oplichten", vergelijkt hij. "Dan wil je dat het management ingrijpt." Juist dat doet de partijtop niet.
Daarnaast wijst hij op uitspraken van de AfD-top die volgens hem wel degelijk tonen wat de partij van plan is, maar die niet in het rapport van de veiligheidsdienst zijn meegenomen. Zo hebben de AfD-partijleiders verwezen naar Hongarije als voorbeeld voor hoe Duitsland moet omgaan met vrijheid van meningsuiting, media en de rechtsstaat.
Waar de veiligheidsdienst waarschuwt en de rechter puur juridisch kijkt, plaatst een wetenschapper of journalist een partij meer in een (historische) context. Daarbij gaat het om trends en bewegingen in de partij, worden taalgebruik en intenties geïnterpreteerd.
'Alice für Deutschland'
De oproep "Alles für Deutschland" kan neutraal lijken. In Duitsland is het echter een verboden nazislogan, iets wat geschiedenisleraar Björn Höcke volgens de rechter wist toen hij het riep tijdens zijn toespraak op een partijbijeenkomst.
In plaats van er afstand van te nemen, omarmde de partij de naziverwijzing. Sindsdien klinkt het "Alice für Deutschland", verwijzend naar partijvoorzitter Alice Weidel.
"Er zijn telkens weer tests waarmee je als partij kunt laten zien dat je niet extreemrechts bent en die tests doorstaan ze niet", zegt jurist Meyer-Resende. "Ze nemen geen afstand van extreemrechtse onderdelen."
'Gematigde' krachten bestaan nog wel, zowel in de Bondsdag als specifieke deelstaatafdelingen, zoals in Noordrijn-Westfalen. Maar waar de partijleiding enkele jaren geleden zich nog probeerde te distantiëren van extreme figuren als Höcke, staat hij nu juist op de voorgrond.
Geweld en verwerpen van de democratie
Waar radicaal-rechtse partijen doelen willen verwezenlijken binnen de kaders van de democratische rechtsstaat, zijn voor extreemrechts ondemocratische middelen (zoals geweld) geoorloofd.
Dat de AfD meedoet aan verkiezingen en de uitslag ervan accepteert, zou de partij vrijspreken van extremisme. Tegelijk wijzen deskundigen en de Duitse veiligheidsdienst erop dat de partij de legitimiteit van andere democratische partijen ontkent. De AfD noemt ze onwettig of 'kartelpartijen' en het hooggerechtshof zou corrupt zijn.
Af en toe wordt de AfD in verband gebracht met geweld, maar daar probeert de partij afstand van te nemen. Als AfD-leden ook lid van gewelddadige of neonazistische groepen blijken, worden zij geroyeerd.
Stempel afhankelijk van perspectief
Of fysiek geweld een noodzakelijke voorwaarde voor extremisme is, daarover zijn wetenschappers verdeeld. Voor de Nederlandse veiligheidsdienst AIVD en het Duitse College voor de Rechten van de Mens is dat niet zo. Rechts-extremisme bestaat volgens hen ook uit het creëren van een voedingsbodem voor geweld, door systematisch haatzaaien en intimidatie.
Het stempel dat de partij krijgt, hangt dus af van het perspectief: juridisch of politiek, Duits of Nederlands, veiligheidsdienst of rechter. De NOS noemt de AfD op dit moment radicaal-rechts, met groeiende extreemrechtse delen.