Man die Trump wilde neerschieten op golfbaan krijgt levenslang
4 februari 2026 20:40
De man die in 2024 Donald Trump wilde neerschieten op een golfbaan in Florida is veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf zonder mogelijkheid tot vervroegde vrijlating.
Ryan Routh (59) werd iets minder dan twee maanden voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen opgepakt bij de golfclub van Trump in Florida, waar de presidentskandidaat aan het golfen was. Routh lag, net buiten het hek, met een semiautomatisch geweer in de bosjes toen hij door beveiligers werd ontdekt. Hij was op dat moment op een paar honderd meter afstand van Trump.
Routh heeft altijd ontkend dat hij van plan was Trump dood te schieten. Maar volgens de aanklagers was hij al maanden bezig een aanslag op Trump voor te bereiden, wilde hij zo nodig iedereen die op dat moment in de weg liep doden en heeft hij nooit spijt of berouw getoond.
Zonder advocaat
Routh werd ook veroordeeld tot zeven jaar cel voor illegaal wapenbezit en het belemmeren van een federale agent tijdens zijn arrestatie.
De uitspraak in de zaak van Routh zou al in december zijn, maar de rechter stemde ermee in de zaak uit te stellen nadat Routh had besloten een advocaat in de arm te nemen. Tot dan toe had hij zichzelf verdedigd.
Militaire top moet leiden tot 'ethisch AI-gebruik'
4 februari 2026 20:06
Vandaag begint in het Spaanse A Coruña de derde REAIM-top. Op die top praten meer dan honderd landen over het militaire gebruik van kunstmatige intelligente (AI). Het belangrijkste agendapunt: hoe ervoor te zorgen dat militair AI-gebruik binnen ethische grenzen blijft?
Het is de bedoeling om tijdens de top tot internationale overeenstemming te komen. Nederland wil dat er zo vaak mogelijk een mens betrokken blijft bij militaire beslissingen. Deskundigen noemen dat een 'human in the loop'. Militaire AI mag dan dus niet zelf besluiten nemen, maar is er uitsluitend om militairen te voeden met informatie of opdrachten uit te voeren.
Defensieminister Brekelmans zegt daarover tegen de NOS: "AI speelt een steeds grotere rol op het gevechtsveld. Dat biedt kansen om militairen en burgers beter te beschermen, maar vraagt ook om duidelijke grenzen en menselijke sturing. Op de REAIM-top maakt Nederland zich sterk voor verantwoorde militaire AI."
AI wordt al gebruikt in oorlogssituaties. Israël gebruikte bijvoorbeeld een AI-systeem dat doelwitten in Gaza bepaalde en op het slagveld in Oekraïne wordt gevochten met drones die door AI zelfstandig kunnen vliegen.
Ook de Nederlandse krijgsmacht gebruikt al AI en experimenteert met nieuwe toepassingen.
Soms wordt AI in Nederland toegepast om een simpel handje te helpen, bijvoorbeeld door erop te wijzen dat een tank aan onderhoud toe is, maar Defensie experimenteert ook met het vaststellen van militaire doelwitten. "We voeren verschillende innovatieprojecten uit op dit thema", zegt een woordvoerder.
"Als je tien uur videomateriaal hebt, dan moet nu nog een militair naar dat materiaal kijken. AI kan je helpen dat binnen een paar seconden te analyseren om zo een doelwit te bepalen", zegt Roy Lindelauf, hoogleraar Data Science in Militaire Operaties bij de Nederlandse Defensie Academie. Hij is ook op de top in Spanje.
"Een schutter hoeft dan alleen nog op de knop te drukken", voegt AI-expert Bart van den Berg van onderzoeksinstituut Clingendael toe. Hij legt uit dat ook autonome AI-systemen de Nederlandse krijgsmacht zouden kunnen helpen. Dat zijn systemen die een gegeven taak volledig zelfstandig kunnen uitvoeren, zonder dat daar een mens aan te pas komt.
"Denk bijvoorbeeld aan robotwagens die autonoom munitie kunnen vervoeren naar het slagveld."
'Killerdrones'
Defensie is huiverig voor autonome systemen, want die kunnen ook worden gebruikt om bijvoorbeeld drones mee te maken die hun doelwit zelf bepalen en vervolgens beschieten. Die drones, zonder 'human in the loop', worden vaak killerdrones genoemd.
Volgens ondernemer Marc Derksen is dat voor AI niet erg lastig. "Die technologie bestaat al lang. Het is voor programmeurs een kwestie van twee softwareregels in de code van de AI om te zeggen: vuur zelf ook af."
Derksen is een van de oprichters van Intelic, een AI-startup die software maakt voor militaire drones. Het bedrijf werkte al samen met Defensie.
Op kantoor in Amsterdam legt Derksen uit hoe ze te werk gaan:
Derksen wil autonome killerdrones niet direct afwijzen. "Het concept van 'human in the loop' is enorm context-afhankelijk", legt hij uit.
"Als je bijvoorbeeld weet dat in een bos van 200 bij 200 meter Russische militairen zitten en we geven de drone de opdracht om hen aan te vallen, dan vinden we dat misschien acceptabel. Maar in verstedelijkt gebied is het natuurlijk niet aanvaardbaar. Het gaat om dezelfde technologie, maar de militair beslist wat hij er mee doet en in welke context hij het gebruikt."
Chemische wapens
Als het op de REAIM-top tot afspraken komt, wil dat nog niet zeggen dat alle landen zich daar ook aan gaan houden. "We zien wel dat in China de ethische begrenzingen minder nauw worden genomen", zegt Van den Berg. "Dat geldt ook voor Israël, zij vinden meer acceptabel dan wij."
In tegenstelling tot China en Israël loopt Rusland juist achter als het om AI gaat. "Zij halen veel componenten uit Europa of China, ondanks sancties. Zij zijn dus minder geavanceerd."
Hoogleraar Lindelauf hoopt dat internationale afspraken er op termijn wél voor zorgen dat niemand onethisch met militaire AI omgaat. "Na de Eerste Wereldoorlog hebben we ook met elkaar uitgesproken dat we chemische wapens niet moeten inzetten. Als je dat met genoeg landen doet, kun je elkaar er ook aan houden."
Onderzoek in België naar rook uit gloednieuwe mijnenjager
4 februari 2026 18:58
De brandweer in België is gisteravond in actie gekomen vanwege rookontwikkeling aan boord van een nieuwe mijnenjager in Zeebrugge. Defensie onderzoekt het "opmerkelijke" incident in het marineschip, zoals minister van Defensie Theo Francken het vandaag omschrijft.
Er was geen brand aan boord van de M940 Oostende, maar de brandweer moest wel een aantal verhitte zones koelen. Volgens Francken was een onderdeel van het uitlaatsysteem oververhit. Er lijkt sprake te zijn geweest van een technisch mankement. Francken verwacht de komende dagen meer duidelijkheid.
De Oostende was afgelopen november geleverd. Het marineschip lag volgens publieke omroep VRT tot eergisteren nog in het droogdok. België heeft samen met Nederland twaalf van deze mijnenjagers besteld; zes per land. Later deze maand wordt de eerste, met de naam Vlissingen, in Nederland verwacht.
'Sabotageacties in Duitsland'
Defensieminister Francken kreeg van Kamerleden de vraag of de Oostende gesaboteerd kan zijn. "In Duitsland zijn er sabotageacties aan de gang, dat hebben we gezien", reageerde Francken.
In Duitsland zijn dinsdag twee mannen opgepakt op verdenking van een poging tot sabotage van marineschepen in de haven van Hamburg. De Belgische minister wilde niet zeggen of dat scenario zich mogelijk ook in Zeebrugge heeft voorgedaan.
Een marine-expert laat aan de NOS weten dat brandjes aan boord van nieuwe schepen niet ongewoon zijn. Hij gaat er daarom niet meteen vanuit dat er in België sabotage is gepleegd.
Het Nederlandse ministerie van Defensie wacht het onderzoek in België af, laat een woordvoerder desgevraagd weten aan de NOS. Bij het mijnenbestrijdingsvaartuig de Vlissingen heeft zich volgens Defensie nog nooit een vergelijkbaar incident voorgedaan.
De Vlissingen is in 2023 te water gelaten in Frankrijk en het schip komt in de loop van deze maand naar Nederland. De andere vijf schepen moeten de komende jaren worden geleverd.
De mijnenjagers worden gemaakt door defensiebedrijf Belgium Naval & Robotics. Ze zijn uitgerust met zowel vliegende als varende drones. De marineschepen worden straks behalve voor het onschadelijk maken van mijnen ingezet om onderzeekabels te beschermenn.
Kosten fors gestegen
De kosten van het mijnenjagersproject zijn de afgelopen jaren opgelopen. Nederland betaalde aanvankelijk 883 miljoen voor de zes schepen, maar AD schreef in september vorig jaar dat het budget met ruim een kwart miljard is overschreden. Defensie zei in een reactie destijds dat dit vooral komt door gestegen prijzen voor materialen.
In België is het prijskaartje van de zes mijnenjagers nog verder opgelopen. Volgens het Rekenhof, de Belgische rekenkamer, is het budget door inflatie gestegen tot ruim 1,5 miljard euro.
Podcast De Dag: alle ogen op Jesse Klaver (GroenLinks-PvdA)
4 februari 2026 18:56
De coalitie van D66, VVD en CDA gaan een kabinet formeren, onder leiding van beoogd premier Rob Jetten. Gisteravond laat kreeg hij daarvoor een meerderheid achter zich in de Tweede Kamer. Maar de coalitie heeft geen meerderheid in die Kamer. Daarvoor moeten ze gaan samenwerken met andere partijen. En vooral GroenLinks-PvdA is daarin interessant. Met hun steun zijn voorstellen direct dichtbij een meerderheid.
Luister hier:
Deze aflevering van De Dag kun je luisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!
Partijleider Jesse Klaver stond in die Tweede Kamer voor het eerst tegenover de nieuwe coalitie. Politiek duider van Nieuwsuur Nynke de Zoeten vertelt in podcast De Dag welke woorden hij kiest en wat dat zegt over de koers van Klaver. De Zoeten denkt dat de kans groot is dat Klaver het coalitieakkoord nog flink kan verbouwen. Maar hoeveel ruimte hij de coalitie wil geven blijft voorlopig onduidelijk.
Oud-partijleider van GroenLinks Bram van Ojik zat in 2013 in hetzelfde schuitje als Jesse Klaver. Toen moest het kabinet Rutte II ook steun vinden voor een meerderheid in de Eerste Kamer. Van Ojik zegt dat Klaver altijd aan tafel moet gaan zitten, maar zit in een lastig parket met de fusie van de partijen en verkiezingen in het vooruitzicht. Hij adviseert zijn opvolger om zijn ervaring en intuïtie te volgen.
Reageren? Mail naar dedag@nos.nl
Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek
Redactie: Judith van de Hulsbeek
Gezicht van Meloni-engel in Romeinse basiliek overgeschilderd na commotie
4 februari 2026 18:48
De engel met het gezicht van de Italiaanse premier Giorgia Meloni blijkt 'gevlogen'. De Meloni-gelijkenis werd dit weekend ontdekt op een muur in de San Lorenzo in Lucina-basiliek in Rome. Daar was na waterschade een muurschildering gerestaureerd en sindsdien vertoonde een van de engelen op de muur een opvallende gelijkenis met de Italiaanse premier.
Restaurateur Bruno Valentinetti ontkende in eerste instantie dat hij het gezicht van de engel naar Meloni had gemodelleerd, maar later gaf hij dat toch toe. Toen de kerk vandaag openging, bleek het gezicht van de engel verdwenen. Het is onzichtbaar gemaakt met een slordige laag verf of gips.
Valentinetti heeft het op verzoek van de basiliek 's nachts overgeschilderd, meldt de krant La Repubblica. De Meloni-engel trok veel publiek naar de basiliek. Nieuwsgierige inwoners van Rome en toeristen stonden in de rij om er een foto van te maken. Dat verstoorde soms de kerkdiensten.
Politiek hoort niet thuis in kerkelijke kunst
De Meloni-engel veroorzaakte flink wat commotie in Italië. Oppositiepartij Vijfsterrenbeweging was verontwaardigd en stelde dat "kunst en cultuur geen instrument voor propaganda" mag worden. Het bisdom zei dat een politieke figuur niet thuishoort in kerkelijke kunst. Zowel het bisdom als het ministerie van Cultuur heeft een onderzoek ingesteld naar de engel.
Valentinetti is ook de oorspronkelijke schilder van de muurschildering met de engel. Hij maakte die in 2000 toen een van de voorste kapellen van de basiliek werd gerenoveerd. Er was dus geen sprake van schade aan historisch erfgoed toen hij de engel bij de restauratie het gezicht van Meloni gaf.
Wanneer de engel nu weer een gezicht krijgt en hoe dat eruit komt te zien, is niet bekend. Wel is bekendgemaakt dat er voorafgaand aan het overschilderen toestemming nodig is van de overheid. Eerst moet een schets van de nieuwe afbeelding worden ingeleverd.
Haagse proef met kinkhoest-vaccin voor zwangeren bij verloskundige is succes
4 februari 2026 18:44
Vrouwen in Den Haag nemen vaker een 22-wekenprik tijdens hun zwangerschap als ze die bij hun verloskundige kunnen krijgen. Dat blijkt uit een proef die sinds september 2024 in de stad loopt.
De 22-wekenprik is een vaccin tegen kinkhoest dat vanaf de 22e week van de zwangerschap tot de bevalling genomen kan worden. Het beschermt de moeder en de pasgeboren baby tegen de besmettelijke infectieziekte.
In heel Nederland nemen ongeveer 67 procent van alle zwangere vrouwen de 22-wekenprik. In Den Haag ligt dat percentage lager. Daar kiest zo'n 53 procent van de aanstaande moeders voor de prik, blijkt uit cijfers van de GGD.
Verpleger of verloskundige
Om die reden is de afgelopen tijd getest of meer vrouwen het vaccin nemen als ze dat tijdens een normaal bezoek aan de verloskundige krijgen. In de beginfase kwamen daarvoor verpleegkundigen naar de verloskundepraktijk. Inmiddels zetten verloskundigen in vier praktijken de prik ook zelf.
Verloskundige Erika Scheffer doet mee met de proef en zegt dat de bereidheid veel groter is. "Waar we op 31 procent vaccinatiegraad zaten in bepaalde wijken, zien we nu dat 75 procent van de prikken die worden aangeboden, ook daadwerkelijk wordt gezet."
Vertrouwensband
Aanstaande moeders geven aan dat ze het makkelijk vinden dat ze voor de prik geen aparte afspraak meer hoeven te maken. Daarnaast vinden ze het makkelijker om eventuele twijfels te bespreken met de verloskundige. Volgens de gemeente komt dat door de vertrouwensband die zwangere vrouwen met hun verloskundige hebben.
De gemeente is volgens Omroep West blij met de uitkomst van de proef en gaat het aantal locaties waar verloskundigen de prik toedienen, verdubbelen.