Horen deze branden bij een veranderend klimaat? Vijf vragen over natuurbranden
30 april 2026 17:33
Al twee dagen wordt het nieuws beheerst door flinke natuurbranden. Maar geen expert keek vreemd op toen juist gisteren de vlam in de pan sloeg, net zoals geen deskundige raar opkijkt als we dit in de toekomst vaker zien: dat hoort bij een veranderend klimaat. Vijf vragen over de branden, en welke rol de opwarming van de aarde daarbij speelt.
Hoe uitzonderlijk zijn deze branden?
Hoewel branden met een omvang als bij 't Harde niet vaak voorkomen, is de huidige situatie niet uitzonderlijk, vertelt adviseur klimaatdiensten Lone Mokkenstorm van het KNMI. "Het was gisteren een klassieke natuurbranddag. De weerkaart was zo'n situatie waarin je branden verwacht: droog, zonnig, een windje. Zeker bij zo'n oostenwind viel het te verwachten, want daarmee wordt hele droge lucht aangevoerd. Ik denk dat dit voor niemand als een verrassing kwam."
De afgelopen weken was het erg droog. Niet voor niets waarschuwden het KNMI en het Nederlands Instituut voor Publieke Veiligheid (NIPV) voor het risico op branden.
Waarom in april?
"Er is een soort gevoeligheid voor branden omdat je net de winter uitkomt. Dat is in Nederland een gevoelige periode", zegt natuurbrandenonderzoeker Sander Veraverbeke van de Vrije Universiteit in Amsterdam. "Bij vegetatie zijn de sapstromen nog niet op gang, zo kort na de winter. Dat maakt bijvoorbeeld het gras dor en ontvlambaar."
Later in het jaar zijn die stromen wel op gang en zit er dus meer vocht in de vegetatie, wat de kans op brand kleiner maakt. "Maar dat is nu nog niet zo. Een brand kan nu gemakkelijk starten in gras of heide, en de aanpalende bossen - vaak naaldbossen - zijn ook nu ook brandbaar. Dus een heidebrand kan makkelijk overslaan naar een bos, en dan heb je een bosbrand."
Valt dit de komende tijd vaker te verwachten?
Of dit zo blijft, is nog even de vraag. "Je ziet nu wel dat er iets meer neerslag in de verwachtingen zit, in de paar dagen na vrijdag", blikt Mokkenstorm van het KNMI vooruit. "Maar het moet wel even goed doorregenen voordat de droogte een beetje is opgelost." Dat lijkt vooralsnog niet te gebeuren.
Veraverbeke: "Je hebt eigenlijk twee piekjes, beide door andere klimaatcondities: nu kom je uit de winter en zijn de sapstromen nog niet op gang. En daarna komt de zomer. Dan is de vegetatie beter doorwaterd, maar als er dan een hittegolf is, heeft het ook maar een aantal dagen nodig om weer uitgedroogd te zijn."
Gaan we dit meer zien door klimaatverandering?
"Dat is wel degelijk de verwachting", zegt Veraverbeke, die benadrukt dat naast het klimaat net zo goed menselijk gedrag en vegetatie een grote rol spelen. Het verband tussen natuurbranden en het veranderende klimaat is ook uitvoerig onderzocht en beschreven. "Als je meer perioden hebt van droogte en hittegolven, wat bij klimaatverandering zo is, dan zijn er dus vaker condities waarin brand goed kan ontstaan."
Klimaatverandering verandert het neerslagpatroon in het voorjaar niet per se, licht Mokkenstorm toe. Maar het neerslagtekort groeit in het voorjaar wel door klimaatverandering. "Dat heeft te maken met de verdamping die toeneemt, en daarmee dus ook de droogte en de kans op natuurbranden in het voorjaar. We verwachten ook dat de kans op onbeheersbare branden toeneemt, en dat we vaker meerdere branden tegelijk gaan zien."
Onder meer het NIPV en het KNMI waarschuwden daar begin 2023 al eens gezamenlijk voor. "Dit gaan we gewoon meemaken en dat kan al op korte termijn gebeuren", was toen de boodschap.
Wat kunnen we doen?
De natuur en onszelf klaarmaken voor het veranderende klimaat, zegt Veraverbeke. "De vegetatie en de mens zijn ook belangrijk. De vegetatie omdat dat dat hetgeen is dat brandt, en de mens omdat die het landschap inricht en een belangrijke bron is van aansteking - niet per se met opzet."
Daarom is hij er voorstander van om bij het inrichten van natuurgebieden na te denken over branden. "Dat is natuurlijk werk van de lange adem, maar als je dat indeelt met stroken van tientallen of honderd meter waarin je bijvoorbeeld de vegetatie wegneemt, dan kan een brand daar stoppen of afnemen in intensiteit." Ook het aanleggen van loofbomen tussen de naaldbomen kan verschil maken, want die vatten minder snel vlam.
En verder zijn de risico's goed in de gaten te houden, bijvoorbeeld door het KNMI. Mokkenstorm: "We maken natuurlijk sowieso de weersverwachtingen voor de veiligheidsrisico's en we monitoren met satellieten. Dat doen we ook bij dit soort branden en de rook die daardoor in de lucht komt." En zelf goed opletten, zegt Veraverbeke. "Iedere aansteking die er niet is, wordt ook geen grote brand."
Grote schade bij felle brand op woonboulevard Waalwijk
30 april 2026 16:35
Op een woonboulevard in Waalwijk heeft vanmiddag een felle brand gewoed. Een vestiging van woonwinkel Kwantum en een leegstaande tapijtwinkel brandden volledig uit. Twee andere woonwinkels raakten zwaar beschadigd.
"Er komen inmiddels geen vlammen meer uit de panden", meldde de veiligheidsregio om 17.00 uur. "De brand is nog niet helemaal onder controle, maar verdere uitbreiding wordt niet verwacht."
De brand brak rond 14.10 uur uit in het magazijn van de Kwantum, meldt Omroep Brabant. De woonwinkel werd direct ontruimd.
Niet veel later stond ook een leegstaand pand van Carpetright in lichterlaaie. Op last van de brandweer was toen het hele gebied al geëvacueerd en afgesloten. Ook een supermarkt en de vestiging van een fastfoodketen in de buurt werden ontruimd.
Van buitenaf
De brandweer beperkte zich aanvankelijk tot blussen van buitenaf en probeerde uitbreiding van de brand te voorkomen. Toch sloegen op een gegeven moment ook de vlammen uit een verfwinkel en een vloerenwinkel.
De brand in Waalwijk leidde tot enorme rookwolken die tot op grote afstand zichtbaar waren.
Over de oorzaak van de brand is nog niets bekend. Volgens onbevestigde berichten waren bij een van de panden dakdekkers aan het werk. Niemand is gewond geraakt.
Grootste Vikingschat ooit ontdekt in Noorwegen
30 april 2026 16:08
In Noorwegen is de grootste Vikingschat ooit gevonden. Het gaat om bijna 3000 zilveren munten uit de Vikingtijd. "Dit is werkelijk een unieke ontdekking, die je misschien maar één keer in je carrière meemaakt", zegt archeoloog May-Tove Smiseth van de provincie Innlandet, waar de vondst werd gedaan.
Het vermoeden is dat de munten zijn begraven in de late Vikingtijd, rond 1047. De laatste keer dat er in Noorwegen een grote muntenschat uit die tijd werd ontdekt, was in 1950. Toen was sprake van bijna duizend munten.
Mørstad-schat
Twee weken geleden vonden twee mannen met metaaldetectoren zilveren munten in een veld bij Rena, in het oosten van Noorwegen. Ze namen contact op met archeologen van de provincie Innlandet, omdat ze vermoedden dat ze een schat hadden gevonden.
Toen de archeologen meezochten naar meer munten, vonden ze er binnen een dag nog vijftig. Vervolgens ontdekten ze elke dag nieuwe munten. Sinds gisteren staat het aantal op ongeveer 2970. Dat maakt de Mørstad-schat, naar de boerderij waar hij werd ontdekt, met afstand de grootste muntschat uit de Vikingtijd die ooit in Noorwegen is ontdekt.
Volgens Noorse media zijn de munten in goede staat teruggevonden, doordat de bodem waarin ze lagen weinig steen bevatte. Er is ook geslepen zilver uit sieraden gevonden. "Ze zijn zo goed bewaard gebleven dat ze er bijna nieuw uitzien", aldus Smiseth.
De Vikingen waren rovers en handelaren die vanaf 800 de wereld over voeren. Daardoor zitten er ook veel munten uit andere landen tussen. De gevonden munten komen uit gebieden die nu worden beschouwd als Engeland en Duitsland en dateren uit de periode tussen 980 en 1040. De Noorse koning Harald III introduceerde rond 1050 een nationale munt, waarna het gebruik van buitenlandse munten afnam.
"De vondst dateert uit een turbulente periode in de geschiedenis van Noorwegen", schrijft de gemeente, "gekenmerkt door veranderende machtsallianties en koningen, Vikingreizen en schatten die uit het buitenland naar huis zijn gebracht".
Harald III zeilde in 1066 naar Engeland om de troon over te nemen van Harold II, maar dat mislukte. Hij sneuvelde bij de Slag bij Stamford Bridge tussen de Engelsen en Vikingen, wat door sommige historici wordt gezien als het einde van de Vikingtijd.
Er wordt verder onderzoek gedaan naar de vondst. Om het mogelijke culturele erfgoed te beschermen, is toegang tot het gebied verboden.
Fransman (40) beschuldigd van verkrachting en seksueel misbruik van 34 kinderen
30 april 2026 15:12
In een Frans dorpje vlak bij Lyon is een 40-jarige man aangeklaagd voor verkrachting en ander seksueel misbruik van 34 jongetjes tussen de 3 en 9 jaar oud. Dat gebeurde tussen 2020 en 2024.
Volgens Franse media waren de slachtoffers klasgenoten van zijn zoon en dochter die tijdens logeerpartijtjes of verjaardagsfeestjes bij hem thuiskwamen. De man uit Lucenay werd in december 2024 gearresteerd en in hechtenis genomen, toen hij werd beschuldigd van seksueel misbruik van drie kinderen. Later werd hij vrijgelaten. Onduidelijk is waarom.
Na zijn vrijlating stelde hij een brief op aan zijn kinderen, zijn familieleden en de families van de slachtoffers. Daarin schreef hij dat hij zichzelf haatte voor wat hij had gedaan en dat hij niet de kracht had om erover te praten. Hij probeerde zichzelf van het leven te beroven, maar werd gered door politieagenten. Nadat hij was opgenomen in het ziekenhuis, gaf hij toe dat hij een aanzienlijk aantal slachtoffers heeft gemaakt. Vervolgens werd hij weer vastgezet.
Camera verborgen in een wekker
Onderzoek van justitie heeft aangetoond dat er zeker 34 slachtoffers zijn. De kinderen zijn het slachtoffer van verschillende soorten misdrijven, benadrukt de aanklager.
Le Monde schrijft dat er meer dan 300 video's en foto's zijn gevonden van verkrachtingen en seksueel misbruik. Sommige slachtoffers waren wakker en sommige sliepen. Voor het filmen gebruikte hij zijn telefoon of een kleine camera die verborgen zat in een wekker.
De zaak kwam aan het licht toen enkele kinderen hun ouders over de incidenten vertelden, die aangifte deden bij de politie.
De zaak in Frankrijk doet denken aan de omvangrijke Barendrechtse zedenzaak in Nederland. Mels van B., een 46-jarige man uit Barendrecht, misbruikte tientallen jonge kinderen. De meeste slachtoffers waren vriendinnetjes van zijn eigen kinderen die kwamen logeren. De man kreeg onlangs achttien jaar cel en tbs met dwangverpleging.
Podcast De Dag: Martijn van Leerdam, predikant-directeur van de Pauluskerk
30 april 2026 15:11
Martijn van Leerdam is predikant-directeur bij de Pauluskerk. Een kerk in het centrum van Rotterdam, waar daklozen iedere dag terechtkunnen voor warm eten, gezelligheid en hulp.
Bij de gemeenteraadsverkiezingen kwam de kerk middenin de campagnestorm terecht. De VVD wilde 'm verplaatsen, Leefbaar zelfs sluiten. Maar zo ver kwam het niet: de bitterbal, zoals ie ook wel wordt genoemd, blijft op z'n centrale plek in de stad.
In Rotterdam slapen steeds meer mensen op straat. Welke rol vervult de kerk in de stad?
Luisteren?
Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!
Martijn van Leerdam is de vierde gast in een De Dag-interviewreeks deze week, met mensen die ons zijn opgevallen in het nieuws.
Reageren? Mail naar dedag@nos.nl
Presentatie en montage: Dieuwke Teertstra
Redactie: Max Smedes
Politie pakt Spanjaarden en Colombianen op voor handel in nepcocaïne
30 april 2026 14:53
Op een parkeerplaats in Haarlem heeft de politie een groep van elf Colombianen en Spanjaarden gearresteerd. Dat gebeurde vorige week vrijdag. De arrestanten probeerden aan andere criminelen cafeïne in poedervorm te verkopen die moest doorgaan voor cocaïne, meldt de politie. Ze werden op heterdaad betrapt bij de overdracht.
Bij een huiszoeking in een recreatiewoning op een vakantiepark in het Noord-Hollandse Berkhout werd nog eens twee kilo 'echte' cocaïne aangetroffen.
Ook vond de politie bij deze doorzoeking preparatiemateriaal voor een drugsdeal, blokken cafeïne, andere vormen van nepcocaïne, contant geld en meerdere gegevensdragers. Dit alles is in beslag genomen.
Het onderzoek naar de oplichtingspraktijken begon begin maart, op basis van informatie van opsporingsinstanties uit het buitenland. Mede dankzij niet nader toegelichte "specialistische onderzoeksmethoden" konden de elf verdachten uiteindelijk worden opgepakt. De arrestaties werden verricht door de Dienst Speciale Interventies.
Gevaarlijk
De politie noemt de oplichting opmerkelijk. Volgens de politie is het gevaarlijk dat criminelen andere criminelen uit het drugscircuit proberen op te lichten met verdovende middelen die niet echt zijn. Ook is het zorgwekkend dat criminele groeperingen zich schuilhouden op vakantieparken tussen nietsvermoedende burgers, zegt de politie.
De verdachten zitten in hechtenis. Negen van hen worden vandaag in Zwolle voorgeleid aan de rechter-commissaris. Die bepaalt of ze langer vast blijven zitten.