'Vrije en geïnformeerde meningsvorming door sociale media onder druk'
19 mei 2026 06:26
Mensen kunnen minder goed een vrije en geïnformeerde mening vormen door sociale media en hun feeds. Dat is in strijd met het publieke belang, concludeert het Commissariaat van de Media in een vandaag verschenen rapport. De toezichthouder maakt zich zorgen over de invloed van sociale media op de nieuwsconsumptie.
Aanleiding voor het rapport is de groeiende zorg over de invloed van sociale media op hoe mensen in Nederland nieuws en andere informatie tot zich nemen. Steeds meer Nederlanders, vooral jongeren, halen hun nieuws van platforms als TikTok, Instagram en X. Op die platforms bepaalt een algoritmische feed welke berichten ze te zien krijgen.
Wat zijn algortimes en feeds?
Een algoritme op sociale media is een geautomatiseerd systeem dat bepaalt welke inhoud de gebruiker te zien krijgt. Als iemand vaak op een bepaald soort content klikt, kan een algoritme vergelijkbare dingen aanbevelen. Een feed is de doorlopende stroom met digitale berichten die hieruit voortkomt.
(Bron: mediawijsheid.nl, Commissariaat voor de Media)
De toezichthouder trekt de conclusie op basis van een optelsom van meerdere factoren. Zo hebben socialemediabedrijven er financieel belang bij om vooral opvallende en controversiële inhoud te verspreiden die de aandacht trekt, ook als die onbetrouwbaar is. Tegelijk hebben gebruikers maar beperkte controle over wat ze in hun feed te zien krijgen.
Daarbij komt dat platforms soms bepalen welke berichten minder goed zichtbaar zijn. Dat kan bijvoorbeeld via shadowbanning: dan worden posts of accounts wel geplaatst, maar zien veel minder mensen ze zonder dat ze daar duidelijk over worden geïnformeerd. Ook hebben gebruikers vaak maar beperkte mogelijkheden om zelf precies te bepalen wat ze in hun feed zien of hoe die wordt samengesteld.
Bemoeiende eigenaren
Het commissariaat uit zijn zorgen over de invloed van eigenaren van socialemediaplatforms, die zich bemoeien met de inhoud die gebruikers te zien krijgen. Volgens het rapport zijn feeds aantoonbaar riskant voor de democratie, omdat ze beïnvloeden wat burgers zien en wie zij volgen.
Het commissariaat wijst daarnaast op groeiende problemen zoals verdeeldheid in de samenleving, beïnvloeding van meningen en mensen die steeds vaker vooral nieuws zien dat past bij hun eigen opvattingen.
Volgens de toezichthouder kunnen algoritmes ertoe leiden dat polariserende, extreme of misleidende informatie wordt versterkt, waardoor de betrouwbaarheid van nieuwsvoorziening onder druk komt te staan. Ook de opkomst van AI-gegenereerde content speelt daarbij een rol.
Oplossing in beleid
Wetenschappers, toezichthouders en politici waarschuwen al langer voor de groeiende invloed van platformbedrijven op het publieke debat. Met dit verkennende rapport wil het commissariaat bijdragen aan het debat en aan beter beleid, toezicht en regelgeving om vrije en geïnformeerde meningsvorming online te beschermen.
Er is al veel Europese wetgeving die aanknopingspunten biedt om de feeds 'gezonder' te maken, staat in het rapport. Het Commissariaat voor de Media roept beleidsmakers, toezichthouders en andere betrokkenen op om deze wetgeving beter te handhaven.
'Overheid laks met controle van arbeidsomstandigheden sekswerkers'
19 mei 2026 06:22
De overheid ziet onvoldoende toe op de arbeidsomstandigheden van sekswerkers, meldt Sekswerk Meld- en Adviespunt (SMAP) van Soa Aids Nederland. Daardoor krijgen exploitanten vrij spel om hun macht te misbruiken, staat in een rapport.
Bij het meldpunt kunnen sekswerkers sinds eind 2021 melding doen van stigma en discriminatie door instellingen als politie, zorgverzekeraars, exploitanten en banken. In de afgelopen vier jaar heeft SMAP 444 meldingen ontvangen.
Van die meldingen ging 31 procent over exploitanten. Sekswerkers melden onder meer dat zij werden bedreigd met boetes of ontslag, of dat hoge commissies werden geëist. Ook werden sekswerkers gedwongen onveilig te werken (zonder condoom) en riskante cosmetische ingrepen te ondergaan.
Verreweg de meeste meldingen gaan over een onveilige werkomgeving, maar ook wordt melding gedaan van discriminatie, seksuele en fysieke grensoverschrijding en gebrek aan privacy. Geen toegang tot vergunningen en bankzaken worden ook vaak genoemd. Ook schijnzelfstandigheid komt aan de orde.
Fictief dienstverband
De zogeheten opting-in-regeling voor sekswerkers zou hier mede debet aan zijn. Volgens Iris de Munnik, projectleider bij Soa Aids Nederland, controleert de overheid nauwelijks of de regeling goed wordt nageleefd.
"In de regeling draagt de exploitant belasting af voor de sekswerker, maar heb je tegelijkertijd rechten als zzp'er: je kunt je werkdagen en werktijden zelf bepalen", zegt ze. In de praktijk ziet De Munnik dat de voorwaarden van de regeling vaak worden geschonden.
"Afgelopen jaren is het aantal bordelen gekrompen en zijn er steeds minder vergunde werkplekken, waardoor je wordt gedwongen om voor een exploitant te werken. Daardoor krijg je een zwakkere machts- en onderhandelingspositie."
Ook is het door steeds repressiever beleid moeilijker om als zzp'er vanuit huis te werken als escort of sekswerker, zegt De Munnik. Door de geringe mogelijkheden word je gedwongen in zee te gaan met een exploitant die een vergunning heeft, zegt ze.
'Minimumleeftijd omhoog werkt averechts'
Het kabinet liet vorige week weten werk te willen maken van een wettelijke verhoging van de minimumleeftijd voor sekswerk van 18 naar 21 jaar. Volgens De Munnik brengt dat juist jonge sekswerkers in een kwetsbare positie.
"In de samenleving ben je vanaf 18 jaar volwassen, denk bijvoorbeeld aan banen bij Defensie. Dat moet je ook zo hanteren voor sekswerkers", zegt ze. Ze voorziet dat de maatregel averechts zal werken en juist zal zorgen voor een onveiligere werkomgeving.
Veilige werkomgeving
De Munnik ziet wel pogingen van de overheid om de arbeidsomstandigheden van sekswerkers te verbeteren. Zo is er de afgelopen jaren geprobeerd de opting-in-regeling te verbeteren, maar dat is niet gelukt.
"Er is geen enkele overheidsinstantie opgestaan die zegt: wij zijn eigenaar van de regeling, wij gaan handhaven en controleren", zegt De Munnik. "Dat is voor ons een teken dat het is mislukt. Sekswerk is werk. Sekswerkers hebben, net als mensen in ieder ander beroep, recht op een veilige werkomgeving en goede arbeidsomstandigheden."
Woensdag staat in de de Tweede Kamer het debat mensenhandel en prostitutie op de agenda. Minister Van Weel van Justitie en Veiligheid zegt het debat af te wachten voordat hij inhoudelijk reageert.
Tientallen arrestaties in Bolivia na confrontaties tussen betogers en politie
19 mei 2026 03:39
In de Boliviaanse stad La Paz is het tot confrontaties gekomen tussen aanhangers van de invloedrijke ex-president Morales en de politie. Er zijn zeker negentig mensen gearresteerd.
De demonstranten eisten het aftreden van president Paz. In Bolivia woedt een ernstige economische crisis en is het al langere tijd onrustig. Wegen zijn al bijna twee weken geblokkeerd. Daardoor lopen in het land tekorten aan voedsel, brandstof en medische benodigdheden op.
Duizenden aanhangers van Morales gingen 's middags de straat op in de politieke hoofdstad La Paz en bestormden overheidsgebouwen. Beelden van de regering tonen hoe kantoren worden geplunderd.
De politie greep in en gebruikte onder meer traangas, waarna demonstranten vuurwerk en stenen teruggooiden. De leider van de protesten wordt vervolgd voor terrorisme.
De centrumrechtse Paz kwam een half jaar geleden aan de macht, nadat links een historische nederlaag leed. Paz peilde voor de verkiezingen nog op 8 procent, maar haalde verrassend 32 procent van de stemmen. De linkse partij Beweging naar het Socialisme (MAS) was daarvoor bijna 20 jaar aan de macht.
Morales raakte in 2019 in opspraak wegens vermoedelijke verkiezingsfraude. Hij trad af en ontvluchtte het land. Een jaar later keerde hij terug uit ballingschap, nadat zijn partij MAS opnieuw de verkiezingen had gewonnen en partijgenoot Luis Arce president werd. Morales werd uitgesloten van deelname aan de verkiezingen van 2025.
'Georkestreerde onrust'
Paz beschuldigt Morales ervan de onrust te orkestreren om zijn regering te ondermijnen. Wegblokkades in Bolivia worden vaker ingezet door bewegingen gelieerd aan de oud-president.
Om het enorme begrotingstekort te dichten, schafte Paz onder meer brandstofsubsidies af. Dat leidde tot veel onvrede onder Bolivianen. De protestbeweging begon bij de nationale vakbond, die loonsverhogingen eist. Later sloten ook boeren en mijnwerkers zich aan.
De onrust leidde tot een gezamenlijke verklaring van acht Latijns-Amerikaanse landen. Daarin zeggen zij "elke actie gericht op het destabiliseren van de democratische orde" af te wijzen.
Arrestatiebevel Morales
Tegen Morales is een arrestatiebevel uitgevaardigd, omdat hij niet voor de rechter verscheen. Hij staat terecht in een zaak uit 2016. Hij wordt ervan beschuldigd tijdens zijn ambtstermijn een 15-jarig meisje te hebben misbruikt en bij haar een kind te hebben verwekt.
Morales ontkent en noemt de beschuldigingen politiek gemotiveerd. Morales houdt zich al anderhalf jaar schuil in de jungleregio Chapare.
Omroepbaas Moldavië stapt op na ophef over jurypunten Songfestival
19 mei 2026 02:18
De baas van de publieke omroep van Moldavië is opgestapt na ophef over het lage aantal punten dat de Moldavische jury tijdens de finale van het Eurovisie Songfestival gaf aan buurland Roemenië.
Roemenië kreeg in de finale van het liedjesfestijn in Wenen maar drie punten van de jury. Dat leidde tot een stortvloed aan kritiek op sociale media, zowel in Moldavië als in Roemenië. Moldavische tv-kijkers deelden het buurland immers wel de volle twaalf punten toe.
De kwestie ligt gevoelig, omdat Moldavië en Roemenië nauwe historische, culturele en taalkundige banden hebben. Moldavië maakte in het verleden deel uit van Groot-Roemenië en veel Moldaviërs spreken Roemeens.
Omroepbaas Vlad Turcanu zei op een ingelaste persconferentie dat hij het inhoudelijk oneens is met de jury, maar dat hij als eindverantwoordelijke toch opstapt. "Hoewel we ons als publieke omroep distantiëren van de beslissingen van de jury, blijft de uitgebrachte stem onze verantwoordelijkheid en in de eerste plaats die van mij als hoofd van de instelling."
De Moldavische omroep had al benadrukt dat de jury onafhankelijk opereerde en dat de uitslag niet het officiële standpunt van de omroep was. De meeste punten van de Moldavische jury gingen naar Polen, dat uiteindelijk twaalfde werd. Israël kreeg tien punten.
Choke Me
Over de Roemeense inzending Choke Me was sowieso veel te doen. Volgens zangeres Alexandra Capitanescu gaat het nummer over verstikkende zelftwijfel en overweldiging, maar door de act en tekst leek het lied meer over wurgseks te gaan. Het viel in elk geval in de smaak bij het publiek: Roemenië eindigde als derde, achter Israël en winnaar Bulgarije.
De Moldavische deelnemer Satoshi, die als achtste eindigde, zei dat de massale steun van de Moldavische tv-kijkers voor Roemenië "de werkelijke mening van de samenleving weerspiegelt".
Bekijk hier de act van Roemenië tijdens de finale:
Voormalig stafchef Zelensky op vrije voeten na betalen van enorme borgsom
19 mei 2026 00:14
Andri Jermak, de voormalig stafchef van de Oekraïense president Zelensky, is op borgtocht vrijgelaten. Hij werd vorige week gearresteerd in een groot corruptieschandaal.
Zijn borgsom, die eerder werd vastgesteld op 2,7 miljoen euro, is betaald. Op beelden van Oekraïense media is te zien hoe Jermak in pak de gevangenis verlaat na vier dagen in hechtenis. Hij is onder voorwaarden vrijgelaten met een enkelband en mag Oekraïne niet verlaten.
Vorige week werd de 54-jarige Jermak gearresteerd op verdenking van witwassen. De rechter bepaalde toen dat hij 60 dagen in voorlopige hechtenis zou blijven.
Eerder zei Jermak dat hij de borgsom niet uit eigen middelen kon betalen. Verschillende prominenten, onder wie de voormalig bondscoach van het Oekraïense voetbalelftal Serhij Rebrov, en bedrijven zouden geld hebben overgemaakt naar de advocaat van Jermak om hem vrij te krijgen.
Rechterhand Zelensky
Tot zijn ontslag in november was Jermak de rechterhand van Zelensky. Eind november kwam een omkoopschandaal aan het licht rondom het bedrijf Energoatom. Onderaannemers van dat staatsenergiebedrijf zouden zijn gedwongen om smeergeld te betalen in ruil voor contracten.
Vervolgens zou dat geld zijn gebruikt voor de bouw van luxe huizen rondom de hoofdstad Kyiv. Een van de huizen zou voor Jermak bestemd zijn. Er zou in totaal voor bijna 8 miljoen euro zijn witgewassen, volgens The Kyiv Independent.
Zelensky verklaarde dat hij met het ontslag van Jermak de "geruchten en speculaties" wilde tegengaan. Ook werden de ministers van Justitie en Energie ontslagen.
Vier doden en tientallen gewonden bij protesten in Kenia tegen hoge brandstofprijs
18 mei 2026 23:14
In Kenia zijn zeker vier mensen omgekomen en meer dan dertig gewond geraakt bij protesten tegen de hoge brandstofprijzen. Dat meldt de Keniaanse minister van Binnenlandse Zaken Murkomen.
Volgens de minister zijn 348 mensen opgepakt. Hij zegt dat de protesten zijn "gekaapt door politieke actoren" en "gewelddadig en illegaal" waren. Hoe de vier mensen om het leven zijn gekomen, zegt de minister niet.
Brandende autobanden
Persbureau AP meldt op basis van getuigenissen dat in Nairobi de politie het vuur op betogers opende. Een groep demonstranten had autobanden in brand gestoken en viel automobilisten aan aan de rand van de stad. Volgens de krant Daily Nation waren er ook demonstranten die tol vroegen aan automobilisten. Zij werden met traangas uiteengedreven.
De politiecommandant van de stad Meru, zo'n 200 kilometer ten noorden van hoofdstad Nairobi, meldt dat één persoon is neergeschoten door de politie toen een menigte probeerde het politiebureau in brand te steken.
Ook op andere plekken wordt gedemonstreerd. Chauffeurs van matatus, de busjes die Kenianen gebruiken als openbaar vervoer, staakten en ook vrachtwagenchauffeurs waren door hun vakbond opgeroepen niet te rijden. Volgens de bond doet de overheid te weinig om Kenianen te compenseren voor de hoge brandstofprijzen. De bond eist een verlaging van de brandstofprijzen met 35 procent.
Recordhoogte
De brandstofprijzen bereikten vrijdag in Kenia een recordhoogte. Het treft volgens de Keniaanse Kamer van Koophandel alle goederen en diensten. Ook merkt het instituut op dat de prijsstijging veel hoger is dan de stijging van de wereldwijde olieprijzen.
Voormalig vicepresident Gachagua, die in 2024 werd afgezet vanwege corruptie en zich daarna aansloot bij de oppositie, geeft de schuld van de verhogingen aan zakenlieden die meer winst willen maken.
Hij noemt het opvallend dat de brandstofprijzen in Kenia hoger zijn dan die van buurlanden zonder kustlijn, die hun brandstof via Keniaanse havens krijgen.
Minister Murkomen erkent "dat de prijzen enorm zijn gerezen vanwege de aanhoudende politieke crisis". Hij stelt dat de regering "stappen neemt om met de transportsector manieren te verkennen om de prijsverhoging aan te pakken."