Wekdienst 4/2: Code rood in Noord-Nederland • Oekraïne-onderhandelingen in Abu Dhabi
4 februari 2026 06:54
Goedemorgen! In Groningen, Friesland en Drenthe geldt deze ochtend code rood vanwege verraderlijke gladheid. In Abu Dhabi onderhandelen Oekraïense, Russische en Amerikaanse delegaties over een einde aan de oorlog.
Eerst het weer: in het noorden geldt vanochtend een weeralarm, code rood, vanwege ijzel. In de rest van het land wordt het droog en breekt de zon door. Het wordt 2 graden in Groningen en 11 graden in Limburg.
Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.
Wat kun je vandaag verwachten?
Wat heb je gemist?
Het aantal gevallen van uitgezaaide darmkanker is ondanks de vergrijzing de laatste jaren gedaald. Dat heeft volgens het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) te maken met het bevolkingsonderzoek darmkanker dat in 2014 is opgestart. Omdat het een vorm van kanker is die vaker bij oudere mensen voorkomt, was een stijging verwacht, maar dat is niet het geval.
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog even dit:
Bij het Kamerdebat over het coalitieakkoord krijgt demissionair minister Heinen van Financiën, ook Tweede Kamerlid voor de VVD, de vraag of hij in het nieuwe kabinet opnieuw minister op dat ministerie wordt. Hij blijft in de plooi, maar partijleider Yesilgöz geeft alvast antwoord.
Fijne dag!
Van café tot huisarts: dorpen in hele land zien voorzieningen verdwijnen
4 februari 2026 06:38
In ongeveer de helft (51 procent) van alle buurten en dorpen is de afgelopen vijf jaar de bereikbaarheid van noodzakelijke voorzieningen zoals de huisarts, basisschool, kinderopvang of de supermarkt verslechterd. Dat blijkt uit een analyse van CBS-data door de regionale omroepen in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart.
In een op de vijf buurten en dorpen zijn daadwerkelijk een of meerdere soorten voorzieningen verdwenen. Dat betekent dat je voor die voorziening in 2024 verder dan 1 kilometer moest reizen. In de overige buurten is de afstand verder gegroeid tot voorzieningen die al langer niet heel dichtbij waren.
De teruggang in deze voor de leefbaarheid belangrijke voorzieningen beperkt zich niet tot de uiterste randen van het land. Dorpen in de Betuwe hebben hier net zo goed last van. Maar ook in steden komt het voor dat bijvoorbeeld verlieslijdende buurtsupers in kleinere winkelstraten sluiten en de wijk daarna is aangewezen op een grote supermarkt verderop.
Café dicht, wel een borrel
De gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek laten duidelijk zien waar de klappen vallen. De regionale omroepen vergeleken de meest recente gegevens van 10.000 'buurten', uit 2024, met die van 2019, het vroegst vergelijkbare jaar waarover gegevens beschikbaar zijn. Daardoor zijn verschillen over een periode van vijf jaar zichtbaar.
Een voorbeeld is Varik, een dorp met zo'n duizend inwoners in de gemeente West Betuwe, waar in de onderzochte periode het café uit het dorp verdween. Dat gebeurt in veel meer plaatsen; het is een van de belangrijkste oorzaken van de oplopende afstanden tot voorzieningen. In Varik wordt inmiddels wel iedere vrijdag een borrel gehouden.
In het buurdorp Ophemert (1650 inwoners) sloot de supermarkt zijn deuren, waardoor de lokale bevolking nu bijna 5 kilometer moet rijden voor boodschappen. Op de vroegere plek van de supermarkt zijn inmiddels appartementen gebouwd.
Tegen de trend in is zo'n 15 procent van de buurten er de laatste vijf jaar juist op vooruitgegaan. Concreet betekent dit dat zich in bijna een op de tien buurten een of meerdere soorten voorzieningen hebben gevestigd. In de overige gevallen zijn voorzieningen dichter bij een buurt terechtgekomen.
Het Gelderse Maasbommel is zo'n voorbeeld. Het kreeg er drie primaire voorzieningen bij: een winkel voor dagelijkse levensmiddelen, een cafetaria en een buitenschoolse opvang. Bij dorpen die erop vooruitgaan, valt op dat dit vaak komt doordat een buitenschoolse opvang zich in (de nabijheid van) een buurt heeft gevestigd.
Buitenbeentje Castelré
Het Brabantse Castelré was in 2024 de meest afgelegen buurt van Nederland. Castelré is niet echt een dorp, meer een verspreide groep huizen met 125 bewoners in de gemeente Baarle-Nassau. Een uitzonderlijke plek, want de buurt wordt vrijwel geheel omringd door België en is slechts door een strook land van 200 meter aan Nederland verbonden.
De inwoners moeten volgens de cijfers daardoor gemiddeld een kleine 10 kilometer afleggen om in Nederland van de primaire voorzieningen gebruik te maken. De werkelijkheid is minder dramatisch: de Belgische plaats Hoogstraten (22.000 inwoners) ligt op een steenworp afstand.
Verst van de voorzieningen
Als we kijken naar échte dorpen en buurtschappen van meer dan 250 inwoners ligt Ketelhaven (625 inwoners) in Flevoland het verst van de voorzieningen, gemiddeld 8,1 kilometer. Ketelhaven is een voormalig recreatiepark bij Dronten dat permanent wordt bewoond.
De buurtschap heeft wel een verwarmd buitenzwembad, maar de bewoners zijn voor de basisschool, kinderopvang, huisarts en supermarkt aangewezen op Dronten, ruim 8 kilometer verderop. Dat is al het geval sinds Ketelhaven er ligt.
Verantwoording
Het grondgebied van Nederland is opgedeeld in 14.574 'buurten'. Het CBS houdt van deze buurten bij wat de afstand is tot zo'n dertig voorzieningen. Voor onze analyse beperken we ons tot de negen meestgebruikte voorzieningen die het belangrijkst zijn voor de dagelijkse leefbaarheid in een woonomgeving.
Dat zijn de supermarkt, overige levensmiddelen, de basisschool, het kinderdagverblijf, buitenschoolse opvang, de bibliotheek, de huisarts, een cafetaria en een café. Buiten beschouwing laten we categorieën als ziekenhuis, hotel, restaurant, treinstation, voortgezet onderwijs, bioscoop, museum en poppodium.
Van 10.517 buurten zijn data van zowel 2019 als 2024 beschikbaar. De resterende buurten vallen af omdat tussentijds hun grenzen of coderingen zijn veranderd. We hanteren een ondergrens van 250 bewoners per buurt én er moet sprake zijn van flink wat huizen bij elkaar. Daarmee vallen buurten af met namen als 'Verspreide huizen Zorgvlied' en 'Buitengebied Nieuwvliet'. Ook vakantieparken, die soms als buurt worden aangeduid, tellen niet mee.
Code rood om ijzel in Groningen, Friesland en Drenthe: 'Ga niet de weg op'
4 februari 2026 04:41
Er geldt op dit moment code rood voor de provincies Drenthe, Friesland en Groningen vanwege gladheid door ijzel, meldt het KNMI. Dat weeralarm wordt alleen gegeven als er sprake is van extreem weer dat een grote impact op de samenleving heeft. De waarschuwing geldt tot zeker 10.00 uur.
Verder rijden er in de provincies tot zeker 11.00 uur geen treinen, aldus spoorbeheerder ProRail.
De gladheidscoördinator van Rijkswaterstaat in Friesland zegt dat het zo glad is dat de strooiwagens daar niet meer de weg op kunnen. Het KNMI meldt dat ook in de andere regio's, met code oranje en geel, er nog kans is op ongelukken door de ijzel. Het advies is om niet de weg op te gaan vanwege verraderlijke gladheid. "Hierdoor is er een grote kans op ongelukken door gladde wegen, fietspaden, voetpaden en bruggen."
Het KNMI gaf in juli 2023 voor het laatst een weeralarm af, toen vanwege storm Poly. Een woordvoerder van het weerinstituut zegt dat er afgelopen nacht is besloten tot het weeralarm, in nauw overleg met onder meer Rijkswaterstaat. "Vooral om te voorkomen dat mensen de weg op gaan."
Naast het weeralarm voor Groningen, Drenthe en Friesland gelden er ook waarschuwingen voor andere provincies:
Door de gladheid in de noordelijke provincies zijn er vannacht meerdere ongelukken gebeurd.
Op de A28 bij Haren raakten gisteravond laat al twee mensen gewond bij een kop-staartbotsing. Ze zijn naar het ziekenhuis gebracht. Bij Eelde schaarde enkele uren later een vrachtwagen met trailer. Het voertuig kwam in de vangrail terecht. De A28 richting Groningen werd daarop tijdelijk afgesloten. Op de afrit Fluitenberg bij Hoogeveen belandde een andere vrachtwagen in de vangrail.
Iets zuidelijker op dezelfde snelweg, bij Staphorst, veroorzaakte de gladheid twee ongelukken op enkele honderden meters van elkaar. In beide gevallen kwamen auto's in de vangrail terecht. De weg was richting Meppel ook enige tijd volledig afgesloten.
Ook in Noord-Holland ging het mis. Op de N505 bij Hoogkarspel vielen meerdere gewonden bij een zwaar ongeval met drie auto's. Een van hen moest uit een auto worden bevrijd door de brandweer.
In Friesland raakte op de A6 bij Scharsterbrug een strooiwagen van de weg. Bij Bant in Flevoland sloeg een auto op dezelfde snelweg over de kop. Het is niet bekend of er gewonden zijn gevallen. Bij Nagele belandde een auto deels in een sloot. In Assen raakten drie vrachtwagens van de weg op een industrieterrein naast het TT Circuit.
Verschillende scholen in de noordelijke provincies hebben aangegeven later op te starten vanochtend. Een school in Emmen blijft de hele dag dicht.
Geen bussen tot 10.30 uur
Hogeschool Hanze liet weten dat toetsen op locatie en praktijklessen niet doorgaan. De hogeschool blijft tot 11.00 uur dicht, de Rijksuniversiteit Groningen opent de deuren om 10.30. De Groningse bibliotheken blijven tot 12.00 uur dicht.
Ook het gemeentehuis van Leeuwarden gaat wat later open, om 11.00 uur.
De bussen van Qbuzz in Drenthe en Groningen rijden niet tot 10.30 uur, heeft de vervoerder laten weten.
ProRail zei gisteren geen problemen op het spoor te verwachten door de ijzel. Vannacht zijn na het einde van de dienstregeling extra ritten gereden om de bovenleidingen ijsvrij te houden.
Afname van uitgezaaide darmkanker, prostaatkanker juist vaak laat ontdekt
4 februari 2026 03:06
Het aantal gevallen van uitgezaaide darmkanker is ondanks de vergrijzing de laatste jaren gedaald. Dat heeft volgens het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) te maken met het bevolkingsonderzoek darmkanker dat in 2014 is opgestart.
Omdat het een vorm van kanker is die vaker bij oudere mensen voorkomt, was een stijging verwacht, maar dat is niet het geval. Het aantal diagnoses van uitgezaaide darmkanker daalde van 7200 in 2013 naar 5900 in 2024, de laatst bekende cijfers. In totaal kregen afgelopen jaar 11.300 Nederlanders de diagnose darmkanker, in 2013 waren dat er 13.000.
Vroege opsporing
Alle Nederlanders tussen de 55 en 75 jaar krijgen elke twee jaar een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek darmkanker. Daarbij worden veel voorstadia of vroege stadia van darmkanker opgespoord. Bij een voorstadium van darmkanker gaat het bijvoorbeeld om een poliep met onrustige, maar nog goedaardige cellen. Het verwijderen van de poliep is vaak voldoende.
"De afname van darmkanker, en vooral van uitgezaaide darmkanker, onderstreept het belang van bevolkingsonderzoek en vroege opsporing", zegt Carla van Gils, directeur van KWF Kankerbestrijding. "Door mee te doen vergroot je de kans dat kanker in een vroeg stadium wordt ontdekt en dat redt levens."
Andere telling
Het totaal aantal kankerdiagnoses is de afgelopen twee jaar stabiel. Vorig jaar kregen 134.800 mensen te horen dat ze kanker hebben; in 2024 waren dat er 134.700.
Volgens het IKNL heeft de lichte stijging te maken met het meenemen van zogeheten laaggradige tumoren van het centraal zenuwstelsel in het totaal aantal diagnoses. Deze tumoren, die onder meer voorkomen in de hersenen, groeien vaak langzaam en zijn minder agressief. Toch kunnen ze op termijn ook schadelijke effecten hebben waardoor ze nu ook worden meegenomen in de cijfers.
Vaker huidkanker door vergrijzing
Hoewel de vijf meest voorkomende kankersoorten voor mannen en vrouwen afgelopen jaren dezelfde waren, is de volgorde wel veranderd. Huidkanker (PCC) was vorig jaar de meest voorkomende kankersoort, gevolgd door prostaatkanker en borstkanker.
"Plaveiselcelcarcinoom van de huid komt het meest voor bij 75-plussers", aldus Otto Visser, hoofd registratie bij Integraal Kankercentrum Nederland. "Omdat er steeds meer 75-plussers zijn, zien we ook deze vorm van kanker stijgen."
Ook het aantal diagnoses van prostaatkanker ziet Visser "flink stijgen". "Dit komt vooral door een ouder wordende bevolking, maar ook door veranderingen in opsporing van prostaatkanker."
Voor het opsporen van prostaatkanker wordt vaker een PSA-test gebruikt. PSA is een stofje dat de prostaat aanmaakt. Uit een bloedtest kan een verhoogde PSA-waarde blijken, wat op een tumor kan duiden.
Gebrek aan kennis
Toch wordt prostaatkanker vaak laat ontdekt. Dat komt volgens het IKNL omdat prostaatkanker, in tegenstelling tot borstkanker, geen landelijk programma voor vroege opsporing heeft. Ook is er bij mannen een gebrek aan kennis over prostaatkanker.
KWF Kankerbestrijding heeft subsidie voor landelijk onderzoek naar hoe prostaatkanker eerder en op een goede manier kan worden opgespoord. De Gezondheidsraad moet nog goedkeuring geven voor het onderzoek.
Zeker veertien doden na botsing tussen Griekse kustwacht en migrantenboot
4 februari 2026 02:37
Bij een botsing tussen een vaartuig van de Griekse kustwacht en een boot met migranten zijn zeker zeker veertien migranten overleden. Dat heeft de kustwacht gemeld. De aanvaring was voor de kust van het eiland Chios in de Egeïsche zee.
Lokale media schrijven dat er 24 opvarenden naar het ziekenhuis zijn gebracht, waaronder twee medewerkers van de kustwacht. Volgens de Griekse omroep ERT zijn onder de gewonden elf kinderen en twee zwangere vrouwen.
Er wordt nog gezocht naar vermiste opvarenden met patrouilleboten, een helikopter en duikers.
Gevaarlijke oversteek
De migranten waren vanuit Turkije waarschijnlijk op weg naar Chios. Een patrouilleboot van de Griekse kustwacht zou de boot hebben ontdekt en hebben verzocht van koers te veranderen, meldt nieuwszender Skai. Vervolgens kwam het door een nog onbekende oorzaak tot een botsing tussen de vaartuigen. Meerdere opvarenden belandden vervolgens in zee.
Hoewel er tegenwoordig minder migranten aankomen in Griekenland dan in 2015 of 2016, zijn er nog altijd migranten die de gevaarlijke oversteek wagen naar de Griekse kust vanuit Turkije. Griekenland voert strenge patrouilles uit om de migranten te ontmoedigen naar de Griekse kust te varen.
Andrew verlaat Royal Lodge te midden van Epstein-beschuldigingen
4 februari 2026 02:11
De voormalige Britse prins Andrew is verhuisd van zijn huis in Windsor naar Sandringham Estate, in graafschap Norfolk, meldt de BBC. Hij verblijft in een tijdelijk onderkomen. Waarschijnlijk zal Andrew nog een keer verhuizen als zijn nieuwe woning op het landgoed klaar is.
Andrew verloor eerder al zijn titels, vanwege zijn vriendschap met zedendelinquent Jeffrey Epstein.
De oud-prins verhuisde maandagnacht. Hij zal naar verwachting de komende weken naar Windsor terugkeren om de rest van zijn bezittingen op te halen, schrijft de BBC.
Zijn nieuwe woning wordt niet betaald door het Britse Kroondomein. Dat was bij zijn vorige woning, de Royal Lodge, wel het geval. Buckingham Palace kondigde in oktober aan dat Andrew zou verhuizen uit die woning, tegelijkertijd met het intrekken van zijn prinselijke titel. Die aankondiging volgde na een wekenlange controverse over de hoogte van de huur die werd betaald aan het Britse Kroondomein.
Het landgoed Sandringham, waar de nieuwe woning staat, is privé-eigendom van koning Charles. Hij zal de kosten van het nieuwe huis van zijn broer betalen.
Vrouw op de grond
De druk op Andrew om in de VS te getuigen over zijn relatie met de overleden zedendelinquent neemt intussen toe. Hij heeft altijd ontkend iets verkeerds te hebben gedaan. Zo weersprak hij de aantijgingen van Virginia Giuffre dat hij haar seksueel heeft misbruikt toen ze 17 jaar oud was.
Zijn banden met Epstein blijven Andrew Mountbatten-Windsor, zoals hij tegenwoordig wordt genoemd, achtervolgen. De laatste reeks vrijgegeven Epstein-documenten bevat foto's waarop Andrew op handen en voeten lijkt te knielen boven een vrouw die op de grond ligt.
Er staan ook e-mailwisselingen in tussen Epstein en Andrew die plaatsvonden nadat de Amerikaanse miljardair al in opspraak was gekomen vanwege het ronselen van minderjarigen.
Los daarvan onderzoekt de Britse politie beschuldigingen dat een vrouw door Epstein naar het Verenigd Koninkrijk was gestuurd voor een ontmoeting van seksuele aard met Andrew.
Die ontmoeting zou in 2010 hebben plaatsgevonden in de voormalige residentie van de prins. De vrouw was toen in de twintig. Andrew heeft nog niet gereageerd op vragen over de nieuwste beschuldigingen.