Staking België om bezuinigingen openbare diensten: minder treinen, ook VRT staakt
12 oktober 2026 10:11
In België protesteren vakbonden vandaag opnieuw tegen aangekondigde bezuinigingen van de regering. De stakingsdag zal gevolgen hebben voor scholen, het openbaar vervoer en het ophalen van afval. Ook medewerkers van de Vlaamse omroep VRT leggen het werk neer.
De staking is een initiatief van de socialistische vakbond ACOD. Het protest is gericht op de bezuinigingen die de regering-De Wever heeft aangekondigd op openbare diensten.
Morgen zou de premier de begrotingskeuzes toelichten in zijn State of the Union, maar vanwege het uitblijven van een begrotingsakkoord is die uitgesteld. Zijn regering verkeert sinds dit weekend in crisis, omdat de coalitiepartijen het niet eens worden over die begroting.
Spoor
De staking bij de Belgische spoorwegmaatschappij NMBS begon gisteravond en tot vanavond 22.00 uur zullen er minder treinen rijden. Dat heeft ook gevolgen voor treinreizen van en naar Nederland, meldt de NS. Reizigers wordt geadviseerd voor vertrek de reisplanner te checken. Er rijden in België ook minder bussen, trams en metro's.
Ook medewerkers van omroep VRT leggen het werk neer. De omroep moet nog eens 10 miljoen euro bezuinigen, boven op een al eerder aangekondigde bezuinigingsronde. Veel tv-uitzendingen worden geschrapt, journaals zijn ingekort en op de radio zal vooral muziek te horen zijn, meldt de omroep. Op 9 november wordt een besluit genomen over verdere acties.
Rellen
Afgelopen vrijdag liep een staking in Brussel tegen de bezuinigingen op de sociale zekerheid uit op rellen, nadat honderden tot duizenden gemaskerde jongeren zich tussen de betogers hadden gemengd. Zij gooiden met stenen en vuurwerk naar de politie.
De politie sprak tegen dat de ongeregeldheden verband hielden met de vakbondsactie. Zeker 110 mensen werden aangehouden.
Een dag eerder werd een samenscholingsverbod afgekondigd in Luik, vanwege uit de hand gelopen onderwijsprotesten in die stad. Die protesten zijn deels overgewaaid uit Frankrijk, waar sinds vorige maand wordt gedemonstreerd tegen onder meer de gebrekkige staat van schoolgebouwen en het lerarentekort.
Bakstenen zonder gasovens? Vol stroomnet zit duurzamere industrie in de weg
12 oktober 2026 09:37
Veel regionale industriebedrijven kunnen niet verduurzamen. Voor de productie van bijvoorbeeld glas, karton en steen gebruiken ze vaak grote machines die veel energie verbruiken. De komende jaren moeten deze worden vervangen en het liefst doen bedrijven dat door over te stappen op elektrische machines. Maar er is te weinig plek is op het stroomnet.
Dat staat in het rapport van Cluster6, een samenwerkingsverband van regionale energie-intensieve industriebedrijven in de maakindustrie, afvalverwerking en het ministerie van Klimaat en Groene Groei.
Bij het verband zijn ook de steenfabrieken van het bedrijf Wienerberger aangesloten. Zo'n 70 miljoen bakstenen en straatstenen worden er jaarlijks gemaakt, nu nog veelal met behulp van gasovens.
Maar als het aan directeur Jasper Vos ligt worden dat snel elektrische apparaten. Voor een zwaardere stroomaansluiting staat een van de fabrieken op de wachtlijst. "Ons is beloofd dat er ergens voor 2030 plek is, maar de vraag is of dat ook gaat gebeuren", zegt hij bij de locatie in Pannerden, ten noordoosten van Nijmegen.
Netcongestie
Allereerst, waarom is er niet genoeg capaciteit op het stroomnet? Dat komt doordat de laatste jaren bedrijven en huishoudens veel zijn overgestapt op elektriciteit, maar de ondergrondse kabels zijn daar niet op berekend.
Daardoor ontstaat netcongestie; in de ochtend en de avond is de vraag naar stroom veel hoger dan overdag en in de nacht. De beheerder van het stroomnet houdt rekening met deze 'pieken' en kan dus niet elke nieuwe aanvraag toekennen. In ieder geval niet voordat de kabels dit aankunnen. Daarom verzwaren de netbeheerders het stroomnet.
De Toezichthouder Autoriteit Consument & Markt stelde twee jaar geleden maatregelen in om tekorten op het stroomnet op te lossen. Het betekende dat maatschappelijk belangrijke instellingen zoals scholen en ziekenhuizen voorrang krijgen op het stroomnet.
Bedrijven die helpen bij het verminderen van netcongestie zoals zon- en windparken of bedrijven die grote batterijen plaatsen krijgen ook voorrang op de wachtlijst. Helemaal onderaan de wachtlijst komen de industriebedrijven.
Tussenoplossingen
Doordat de wachtlijst gebonden is aan een regio kan het zijn dat bedrijven in een regio waar weinig 'concurrentie' op het stroomnet is meteen een aansluiting krijgen, terwijl bedrijven op andere plekken jaren moeten wachten.
"Neem bijvoorbeeld een glasfabriek die in 2030 wil verduurzamen. Als die van de netbeheerder te horen krijgt dat er pas 2034 plek is, moet die fabriek dat gat zien te overbruggen", zegt Barbara Verwayen, die namens Cluster6 de regionale industriebedrijven vertegenwoordigt.
Volgens haar kan tijdelijke, lokale productie van elektriciteit bij de bedrijven een tussenoplossing bieden. "Als dat duurzaam kan, dan is dat hartstikke mooi, met zon, wind en batterijen. Als dat niet duurzaam kan, zullen we met gasturbines tijdelijk extra elektriciteit moeten opwekken."
Op die manier zouden bedrijven, in afwachting van een zwaardere stroomaansluiting, toch kunnen beginnen met investeren in elektrische machines. Maar daarvoor is meer nodig dan geld alleen, zegt Verwayen. "Wet- en regelgeving, wettelijk kader, vergunningverlening, al die zaken."
Weerstand
Netbeheerders zijn al langer bezig met het verzwaren van het stroomnet. Daarvoor bouwen ze de komende jaren zo'n honderd hoogspanningsstations en andere infrastructuur voor stroom. Het vinden van een geschikte plek is vaak ingewikkeld.
Beschermde flora en fauna of nabijheid van een Natura 2000-gebied kunnen de bouw van een nieuw station onmogelijk maken. Daarnaast stuiten de beheerders vaak op weerstand van omwonenden die liever geen industrieel hoogspanningsstation in hun 'achtertuin' zien. Dat zorgt voor vertraging en onzekerheid over de stroomuitbreiding in Nederland.
"Door onzekerheid over een stroomaansluiting lekken investeringen weg naar het buitenland", zegt Vos van steenfabriek Wienerberger. "Je kijkt hier zo over de rivier naar Duitsland. Soortgelijke bedrijven in buurlanden hebben wel toegang tot elektriciteit. Als we die zekerheid en ruimte niet krijgen staat het voortbestaan van dit soort bedrijven in Nederland op het spel."
Geen bezorging en verkeerde winkelprijzen na 'veiligheidsincident' bij Albert Heijn
12 oktober 2026 07:56
Albert Heijn, Etos en Gall & Gall kampen sinds zondagmiddag met een storing. Dat komt volgens Ahold Delhaize, het moederbedrijf van Albert Heijn, door een "cyberveiligheidsincident". De supermarktketen schrijft in een eigen persbericht over "een IT-incident".
Websites, apps en de klantenservice van Albert Heijn zijn door de technische problemen niet beschikbaar. Ook kunnen online bestelde boodschappen niet worden bezorgd. Wat er precies aan de hand is, is nog onduidelijk. Daarover wil Albert Heijn niets kwijt.
"We hebben direct maatregelen genomen om onze IT-omgeving te beschermen. Onderdeel daarvan is het preventief tijdelijk uitschakelen van een aantal systemen", schrijft Albert Heijn in een verklaring.
Gegevens beschermen
"We onderzoeken het incident en werken aan het herstellen van onze diensten. De bescherming van de gegevens van onze klanten, medewerkers en partners staat daarbij voorop", meldt de supermarktketen.
Door de storing kunnen ook de prijzen in de supermarkten verkeerd worden weergegeven. Op de elektronische schapkaarten staan mogelijk de actieprijzen van vorige week, in plaats van de huidige prijs. Ook de spaarsystemen werken niet.
De winkels van Albert Heijn zijn vanmorgen gewoon opengegaan. De supermarktketen zegt nog niet te weten wanneer de diensten weer beschikbaar zijn.
Deze Albert Heijn-vestiging in Amsterdam informeert klanten met een briefje over de onjuiste prijzen in de winkel:
Litouwen en Polen bereiden zich met oefening voor op vluchtelingencrisis
12 oktober 2026 07:14
Litouwen en Polen werken aan plannen voor massale evacuaties voor het geval een oorlog met Rusland uitbreekt. In dat scenario houden de landen er rekening mee dat een miljoen burgers van de Baltische landen via de Suwalki-corridor willen vluchten.
Deze corridor is een smalle landverbinding tussen Polen en Litouwen. Hij wordt gezien als het kwetsbaarste punt van het NAVO-grondgebied.
De bekendmaking van de plannen valt samen met een grote mobilisatie-oefening die deze weken in Litouwen plaatsvindt. Niet alleen het leger, maar de hele samenleving moet weten wat er te doen staat als het oorlog wordt, is het idee.
Wat als Rusland aanvalt?
Hoe verslaat de NAVO Rusland als dat land het militaire bondgenootschap aanvalt? Generaal Alexus Grynkewich, de militair commandant van de alliantie, geeft vanmiddag het antwoord op een veiligheidstop in Warschau.
De toespraak is vanaf 13.00 uur live te volgen via de NOS-app en NOS.nl. NOS-correspondenten Kysia Hekster (NAVO) en Christiaan Paauwe (Midden- en Oost-Europa) leggen in de stream uit wat de toespraak zo bijzonder maakt.
"Heeft u een plek om te logeren?", vraagt een hulpverlener. Op haar telefoon noteert ze de gegevens van Vidmantas (61), die tegenover haar zit in de witte ontvangsttent. "Nee, ik kan nergens heen", antwoordt de 'vluchteling'.
Op het groene grasveld van de hippodroom van Lazdijai, een Litouws stadje vlak bij de grens met Polen, worden zogenaamd ontheemde Litouwers rondgeleid. Vidmantas is een van de honderden burgers die meedoen. Hij wil weten wat er gebeurt in een "extreme situatie", zegt hij nadat hij is geregistreerd. "Zodat je niet in de war raakt als het zover is."
Na de registratie kunnen deelnemers in andere tenten psychische of medische hulp krijgen, of wat te eten. Aan een hijskraan hangt een grote Litouwse vlag boven het 'vluchtelingenkamp'. Verderop staan groene tenten met veldbedjes in rijen opgesteld.
Zwakke punten
Het scenario is dat het oostelijk grensgebied van Litouwen dreigt te worden binnengevallen en er een vluchtelingenstroom op gang komt. Kapitein Darius Indrisonis van de brandweer klinkt bijna enthousiast wanneer hij een rondleiding geeft. Ze kunnen volgens hem een hoop leren van de oefening en zien waar de zwakke punten zitten. Zo bleek dat de registratie te langzaam ging en veel mensen moesten wachten.
Dat Litouwen zo ver gaat met de voorbereidingen, is tekenend voor hoe de dreiging aan de oostflank van de NAVO wordt gevoeld. Het land heeft de afgelopen jaren veel te maken met sabotage-aanvallen en andere incidenten. Een paar weken geleden werd nog een drone die vanuit Belarus kwam binnenvliegen boven Litouwen neergehaald.
Rugzakken al ingepakt
Kristupas (17) en Gabriele (19) krijgen in een tent een demonstratie eerste hulp. Door alle sirenetests, de drones die binnenvliegen en de militaire acties merkt het jonge stel dat de spanning toeneemt in Litouwen. "Alles bij elkaar voel je dat het steeds ernstiger wordt", zegt Kristupas.
Ze hebben al wat voorbereidingen getroffen voor als er oorlog uitbreekt, vertelt Gabriele. Zo hebben ze een vluchtplan en gepakte rugzakken.
De laatste weken wordt door Europese leiders en inlichtingendiensten steeds weer gewaarschuwd dat Rusland uit is op verdere escalatie. Zo worden er aan de Russische kant van de grens nieuwe barakken gebouwd.
'Willen voorbereid zijn'
Houdt de Litouwse regering er dus rekening mee dat Moskou zich niet laat afschrikken door de NAVO en een directe oorlog zou kunnen beginnen? "We zien geen enkele aanwijzing dat we volgende maand of de maand erna al paraat moeten zijn", zegt Tomas Daukantas, de kanselier van de Litouwse regering, tegen de NOS. "Maar we willen wel voorbereid zijn. Dan hebben we er alle vertrouwen in dat we het aankunnen."
Toch is de oefening voor sommigen vooral een uitje. Een 56-jarige vrouw uit de buurt kijkt met haar twee kleinkinderen toe hoe 'slachtoffers' eerste hulp krijgen. Ze verwacht niet dat zo'n vluchtelingenkamp ooit nodig zal zijn.
De 17-jarige Kristupas gaat ook niet uit van het slechtste scenario. Maar de oorlogsdreiging heeft wel invloed op zijn toekomstplannen. Hij zit in het laatste jaar van zijn middelbare school en wil medicijnen studeren in Kaunas, waar zijn vriendin Gabriele al zit. "Je stelt toch de vraag: welke stad zou veilig zijn? Moet ik ook kijken in het buitenland?"
Wekdienst 12/10: Winnaar Nobelprijs voor Economie bekend • Zeldzame toespraak NAVO-topmilitair
12 oktober 2026 07:00
Goedemorgen! De Amerikaanse opperbevelhebber van de NAVO gaat in een zeldzame toespraak in op de vraag hoe Rusland bij een aanval verslagen kan worden en de winnaar van de Nobelprijs voor Economie wordt bekendgemaakt.
Eerst het weer: vandaag wisselen zon en wolkenvelden elkaar af. In de loop van de middag neemt vanuit het westen de bewolking toe. Bij een matige zuidenwind stijgt de temperatuur naar 15 tot 18 graden. Morgen is het bewolkt en valt af en toe lichte regen. De dagen daarna is het rustig en zacht herfstweer met veel ruimte voor de zon.
Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.
Wat kun je vandaag verwachten?
Wat heb je gemist?
Op de N233 bij Kesteren zijn bij een ernstig ongeluk gisteravond twee mensen om het leven gekomen en twee anderen gewond geraakt.
Het ongeluk gebeurde kort voor 23.00 uur. Dagblad De Gelderlander meldt dat de brandweer, zes ambulances en twee traumahelikopters werden opgeroepen.
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog even dit:
Een Litouwse man krijgt zijn 24.000 euro terug van de Koninklijke Marechaussee. Hij viel vorige maand in Venlo in achter het stuur in slaap met het geld in zijn auto. De man zei dat hij het geld in het casino had gewonnen maar kon dat niet bewijzen.
Fijne dag!
D66 wil drempel omlaag om kind te spreken bij vermoedens kindermishandeling
12 oktober 2026 06:53
Regeringspartij D66 wil dat er bij ernstige signalen van kindermishandeling snel wordt gesproken met het kind, waar nodig zonder overleg met de ouders. Dat staat in een initiatiefwetsvoorstel van de Kamerleden Marijke Synhaeve en Hanneke van der Werf. Het voorstel wordt vandaag online gezet, zodat organisaties erop kunnen reageren.
"Wat we willen is dat kinderen beter gehoord, gezien en geholpen worden", zegt Synhaeve. De afgelopen jaren bleek bij ernstige zaken dat het kind niet werd gehoord. Voorbeelden zijn het meisje dat werd gemarteld in Stadskanaal en het pleegmeisje in Vlaardingen, dat ook ernstig werd mishandeld.
In beide gevallen werden signalen van de kinderen of hun omgeving niet goed opgepakt. Gespecialiseerde instanties als de Kinderombudsman pleiten er al langer voor dat de stem van het kind meer moet worden gehoord bij vermoedens van mishandeling.
Nu pas na toestemming ouders
Kamerlid Synhaeve vertelt dat ze veel slachtoffers heeft gesproken die vertelden dat niet naar hen werd geluisterd. Met de 'kind-eerst-wet' willen de Kamerleden ervoor zorgen dat kinderen snel hulp krijgen en niet aan heel veel verschillende mensen hun verhaal moeten doen.
Het belangrijkste is dat ze kunnen worden gehoord zonder toestemming van ouders als die mogelijk betrokken zijn bij de mishandeling. Nu mogen hulpverleners in principe alleen contact leggen met het kind als de ouders of voogden toestemming geven. Alleen onder strikte voorwaarden kan hiervan worden afgeweken. Maar dit is ingewikkeld en gebeurt niet vaak.
Barnahus-model
In het initiatiefwetsvoorstel staat dat de methode kan worden ingezet bij signalen van strafbare vergrijpen. De werkwijze moet gaan gelden voor kinderen in en buiten de jeugdzorg.
Binnen 48 uur moet een speciaal team het kind horen en komen met een plan voor bescherming, hulpverlening en, waar nodig, strafrechtelijk optreden. Het betrokken team moet bestaan uit mensen met verschillende expertises op het gebied van medische zorg, jeugdzorg, veiligheid en justitie.
Deze aanpak is gebaseerd op het Barnahus-model, dat in veel andere landen al wordt gehanteerd. Barnahus is IJslands voor 'kinderhuis'. Het is een kindvriendelijke, multidisciplinaire aanpak voor kinderslachtoffers en getuigen van geweld, seksueel misbruik of uitbuiting van kinderen.
Beter samenwerken
Synhaeve is niet bang dat de werkwijze leidt tot veel extra werk of meer uithuisplaatsingen. Volgens haar zal het er juist toe leiden dat instanties beter samenwerken en er sneller hulp kan komen voor kinderen en gezinnen die dat nodig hebben.
Nadat de reacties van organisaties binnen zijn, zal het wetsvoorstel, eventueel in aangepaste vorm, aan de Tweede Kamer worden voorgelegd.