Voedingscentrum vernieuwt Schijf van Vijf: maximaal één gehaktbal per week
9 april 2026 00:11
Nederlanders zouden minder vlees en meer plantaardige eiwitten moeten eten. Dat staat in de nieuwe Schijf van Vijf, die het Voedingscentrum vandaag presenteert. Het advies is om maximaal 100 gram rood vlees per week te eten, vergelijkbaar met een gehaktbal.
Daarmee gaat het Voedingscentrum verder dan de Gezondheidsraad. Die adviseerde in december nog om maximaal 200 gram rood vlees per week te eten. Volgens het Voedingscentrum is het beter voor het milieu om te minderen.
Wat is de Schijf van Vijf?
In de Schijf van Vijf staan sinds 1953 producten die volgens de wetenschap goed zijn voor de gezondheid en het milieu. Volgens het Voedingscentrum moet je het zien als hulpmiddel voor een gezond en duurzaam voedingspatroon. In het blauwe vak staan dranken als water, thee en frisdranken zonder suiker. In het gele vak staan volkorenbrood, volkoren pasta's en zilvervliesrijst; producten waar veel vezels in zitten.
De laatste Schijf van Vijf was tien jaar oud. Tussendoor zijn er wel kleine updates geweest, maar geen grote veranderingen zoals nu. Wereldwijd wordt veel onderzoek gedaan naar voeding en eetpatronen. De nieuwe Schijf van Vijf is opgesteld op basis van de nieuwste inzichten waar de meeste wetenschappers het over eens zijn.
De vakken zelf zijn hetzelfde gebleven, maar binnen het roze vak heeft een grote verandering plaatsgevonden. Het advies voor vlees gaat van maximaal 500 gram per week naar 300 gram, waarvan slechts 100 gram rood vlees. De overige 200 gram is voor vis en kip. Ook moeten Nederlanders minder kaas op hun boterham doen: maximaal 20 in plaats van 40 gram per dag.
Minder dierlijke eiwitten dus en meer plantaardig, luidt de aanbeveling. Het Voedingscentrum adviseert om bijna twee keer zoveel linzen en bonen te nemen als eerst. Duurzaamheid is daarin doorslaggevend. Het advies was 120 tot 180 gram per week, dat gaat naar 250 gram per week.
Het zou beter zijn om nog meer peulvruchten te nemen, maar dat is volgens gezondheidsexpert Marije Verwijs van het Voedingscentrum niet realistisch. "Peulvruchten zijn voor veel mensen nog geen onderdeel van hun eetpatroon. Haalbaarheid is ook belangrijk."
'Verandering is hard nodig'
De makers van de nieuwe Schijf van Vijf zeggen dat een gezond, duurzaam en veilig eetpatroon "belangrijker dan ooit" is. Daarom moet het eetpatroon veranderen. "De helft van de Nederlanders heeft overgewicht en 1,2 miljoen mensen kampen met diabetes. Het huidige voedselsysteem is verantwoordelijk voor een derde van de klimaatimpact."
Het Voedingscentrum zegt te benadrukken dat niet alleen consumenten iets moeten veranderen aan hun eetpatroon. "Ook de overheid, producenten en aanbieders hebben veel invloed op de eetkeuzes die mensen maken."
D66-minister Van Essen van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur laat in een reactie weten in het najaar met plannen te komen om de Nederlandse consument te helpen bij een meer plantaardig eetpatroon, zoals prijsafspraken met supermarkten.
Na jaren strijd voor hun kwelder mogen de Wierummers er nu niet naartoe
8 april 2026 23:05
Rijkswaterstaat heeft de kwelder in de Waddenzee bij het Noord-Friese dorp Wierum afgesloten om de vogels te beschermen. Voor de bewoners van Wierum is de afsluiting een koude douche. Als zij meer dan tien jaar geleden niet in actie waren gekomen, was de kwelder er niet meer geweest.
"In het hele traject hebben we er rekening mee gehouden dat de kwelder in ieder geval buiten het broedseizoen toegankelijk was. En nu staan er bordjes met 'verboden toegang'", reageert de teleurgestelde Kornelis Yntema uit Wierum bij Omrop Fryslân.
Een kwelder is een begroeid stuk land net buiten de dijk in zee, dat bij vloed of stormen (deels) onderloopt. Vogels zijn er gek op, want er blijven vaak allerlei visjes en ander voedsel achter. Bovendien kunnen ze er ongestoord broeden en rusten.
Afkalving
Kwelders zijn overal langs de Noordzee- en Waddenkust, Maar die bij Wierum is een geval apart. Op de website Visit Friesland wordt gesproken over "een uniek kweldergebied dat rustplaatsen biedt voor wadvogels, zoals scholeksters en bontbekplevieren, en fungeert als een beschermd stukje natuur langs de Waddenkust".
Maar dat beschermde stukje natuur was er bijna niet meer geweest, omdat de Waddenzee steeds meer land van de kwelder 'afsloeg' en meenam het water in.
Op zich kunnen rijshouten dammen in zee die afkalving voorkomen. Het gaat om houten palen die in zee worden geplaatst, de golven breken en veel worden gebruikt voor landaanwinning.
Ook bij de kwelder van Wierum werden ooit rijshouten dammen geplaatst. Maar die waren er door jarenlange bezuinigingen en gebrek aan onderhoud slecht aan toe. Ze hielden de afkalving niet meer tegen, zoals Rijkswaterstaat ook toegaf.
Red de kwelder
Totdat het dorp een jaar of tien geleden in actie kwam en de werkgroep Red de kwelder oprichtte. Pim de Wit van de werkgroep noemde de afkalving niet alleen een ecologisch, maar ook cultureel verlies. "Veel oudere inwoners hebben hun jeugd op de kwelder doorgebracht. In Wierum zeggen we: Wierum zonder kwelder is als Wierum zonder kerk", aldus De Wit.
In Wierum wonen zo'n 300 mensen. Maar de petitie die de werkgroep opstelde om Rijkswaterstaat en andere autoriteiten aan te sporen om actie te ondernemen voor de kwelder werd 1407 keer ondertekend.
En Rijkswaterstaat kwam in actie. In 2024 werden de rijshouten dammen bij de kwelder in Wierum gerenoveerd. Met snel resultaat. Vorig jaar bleek dat er tussen de gerenoveerde dammen 10 tot 35 centimeter 'grond' is bijgekomen in de kwelder. Ook "is er geen verdere erosie opgetreden van de kwelderrand", aldus Rijkswaterstaat.
Versoepeling
De kwelder lijkt gered, maar juist nu het mooi weer wordt, mogen de Wierummers er niet naartoe. "Wij hopen nu maar dat we buiten het broedseizoen toch wat versoepeling kunnen krijgen", zegt Kornelis Yntema voorzichtig.
Maar ook dat gaat waarschijnlijk niet gebeuren. "Het zijn ook hoogwatervluchtplekken voor vogels. Dus ook na het broedseizoen is het van belang dat het rustig blijft op de kwelders", stelt Piet Leijstra van Rijkswaterstaat.
15 jaar cel voor 'ketaminekoningin' die Matthew Perry dodelijke dosis verkocht
8 april 2026 22:55
In de Verenigde Staten is Jasveen Sangha, de vrouw die Friends-acteur Matthew Perry vlak voor zijn dood de drug ketamine verkocht, veroordeeld tot vijftien jaar cel. Ze heeft de Amerikaanse acteur de dosis geleverd die hem fataal werd.
Sangha, die bekend is komen te staan als de 'ketaminekoningin', verkocht Perry vier dagen voor zijn dood 25 flesjes met de drug, waaronder de dodelijke dosis. Ze zou er 6000 euro voor hebben gekregen.
Perry werd in 2023 dood aangetroffen in een jacuzzi in zijn huis in Los Angeles. Hij had een grote hoeveelheid ketamine in zijn bloed, waardoor hij bewusteloos raakte en verdronk.
Sangha bekende eerder al schuld. Ze gaf toen ook toe schuldig te zijn aan vier andere aanklachten, waaronder het leveren van een fatale dosis aan een andere 33-jarige man. Sangha verkocht drugs aan meerdere rijke klanten.
Ketamine voorgeschreven
Er zijn vijf mensen gelinkt aan de dood van de acteur. Naast Sangha zijn twee artsen, Perry's assistent en een tussenpersoon bij het kopen van de ketamine in verband gebracht met de dood van de tv-ster. Sangha's straf is vele malen hoger dan de andere straffen die tot nu toe zijn opgelegd.
Perry kampte een groot deel van zijn leven met verslavingen. Zijn huisarts schreef hem ketamine voor tegen zijn depressie, maar de acteur was verslaafd en wilde meer dan hem was voorgeschreven. Een arts die hem in de weken voor zijn dood op illegale wijze regelmatig voorzag van de drug en deze soms ook bij Perry injecteerde, werd in december veroordeeld tot 2,5 jaar celstraf.
Matthew Perry werd wereldberoemd door zijn rol als Chandler Bing in de populaire sitcom Friends. De Amerikaanse serie liep van 1994 tot 2004 en Perry was in alle seizoenen te zien.
Rutte in Witte Huis, 'onder meer om te praten over terugtrekking uit NAVO'
8 april 2026 22:17
NAVO-chef Rutte is in het Witte Huis in Washington en spreekt daar met de Amerikaanse president Trump. Volgens het Witte Huis keek Trump uit naar dat overleg en zullen de twee het onder meer hebben over de mogelijke terugtrekking van de VS uit de NAVO.
De president heeft daar al vaker mee gedreigd, ook recent nog, maar hield nooit voet bij stuk. Hij zou nu overwegen om sommige NAVO-landen te straffen, omdat ze hem niet willen steunen in de oorlog tegen Iran.
Volgens The Wall Street Journal denkt Trump erover om Amerikaanse troepen te verhuizen van landen die hem niet steunen naar landen die hem wel steunen. Het plan omvat ook de mogelijkheid dat er op zijn minst één Amerikaanse legerbasis in een Europees land wordt gesloten, bijvoorbeeld in Duitsland of Spanje, schrijft de krant.
'Getest en gefaald'
Vlak voor de ontmoeting met Rutte haalde Trump opnieuw uit naar de NAVO. Hij vindt dat het militaire bondgenootschap "is getest en heeft gefaald", zei de woordvoerder van het Witte Huis vanavond.
Trump doelt daarmee op zijn hulpverzoeken aan de NAVO-bondgenoten in zijn oorlog tegen Iran. De andere NAVO-landen gingen daar niet op in. "Dit is niet onze oorlog", zei onder meer de Duitse defensieminister Pistorius.
Correspondent NAVO Kysia Hekster:
"Trump voert de druk op het gesprek met Rutte nog verder op, terwijl hij de afgelopen weken al meerdere keren keihard uithaalde naar de NAVO. Hij blijft maar herhalen dat zijn bondgenoten hem in de steek hebben gelaten.
Rutte heeft het afgelopen jaar al meerdere crises binnen het militaire bondgenootschap bezworen en zal ook nu weer proberen om Trump te overtuigen aan boord te blijven. Hij wil zoveel mogelijk tijd kopen waarin de Europese bondgenoten en Canada meer verantwoordelijkheid kunnen nemen voor hun eigen veiligheid en ook taken van de Amerikanen binnen de NAVO kunnen overnemen.
Trump hoeft de daad niet bij het woord te voegen en echt uit de NAVO te stappen om de club verder te beschadigen. Afgelopen weken zei de Franse president Macron hardop dat de NAVO al verzwakt is door de ondermijnende uitspraken van de Amerikaanse president en uit andere Europese hoofdsteden klonken soortgelijke geluiden.
Maar waar de een zegt dat door alle uitspraken van Trump de NAVO eigenlijk al niet meer is dan een lege huls, wijzen anderen er juist op dat op het hoofdkwartier in Brussel alles gewoon doordraait, met de VS erbij, en dat Trump vooral beoordeeld moet worden op wat hij echt doet, in plaats van wat hij allemaal roept."
Rutte staat in Europa bekend als "Trump-fluisteraar" en heeft ondanks de spanningen een warme relatie met de Amerikaanse leider opgebouwd. De NAVO-topman zou het versterken van de samenwerking in de defensie-industrie willen bespreken, net als de oorlogen in Iran en Oekraïne.
Hij heeft van de andere NAVO-leiders geen opdracht gekregen om zich te committeren aan een operatie in de Straat van Hormuz.
Kan Trump Amerika terugtrekken uit de NAVO?
De NAVO is een defensieve organisatie die alleen in actie komt als een van de leden wordt aangevallen. Daarom weigeren verschillende NAVO-landen om aan de VS militaire bases beschikbaar te stellen in de oorlog tegen Iran of militaire hulp te sturen om de Straat van Hormuz open te krijgen.
Trump kan zich ook niet op eigen houtje terugtrekken uit de NAVO, want nog voor zijn tweede termijn vorig jaar begon, is er een wet aangenomen die het de president verbiedt om dat te doen zonder goedkeuring van het Congres. Die wet werd aangenomen juist met het oog op Trump die in zijn eerste termijn ook al negatief was over het bondgenootschap.
Toch zijn Trumps negatieve uitlatingen desastreus voor de NAVO. De afschrikwekkende werking van het bondgenootschap zit hem in het vertrouwen dat de leden elkaar te hulp zullen komen. Zijn twijfels over het Amerikaanse lidmaatschap, de grootste en belangrijkste bondgenoot, zijn ongekend en zeer ondermijnend.
Trumps ontmoetingen in het Oval Office met buitenlandse leiders zijn vaak een spektakel, waarbij zowel lof als ongenoegen publiekelijk voor de televisiecamera's worden geuit. Het gesprek tussen Trump en Rutte is achter gesloten deuren. Na afloop wordt aan de pers bekendgemaakt wat de twee hebben besproken.
Trump claimt succes met staakt-het-vuren: 'Maar Iran bepaalt de uitkomst'
8 april 2026 22:03
Na 40 dagen oorlog met Iran werd dinsdag, vlak voor het aflopen van Trumps ultimatum, een staakt-het-vuren voor twee weken bereikt. "Een grote dag voor wereldvrede", schreef de Amerikaanse president op sociale media. De Verenigde Staten deelden weliswaar zware klappen uit aan het Iraanse leger, maar Trumps claim van een overwinning is volgens experts voorbarig en nauwelijks te onderbouwen.
Volgens Trump zijn vrijwel alle twistpunten met Iran opgelost en vormt het twee weken durende akkoord een werkbare basis voor een definitief akkoord. Maar op de eerste dag van het staakt-het-vuren werden ook Israëlische en Iraanse aanvallen gemeld in het Midden-Oosten. En Iraanse staatsmedia deelden dat de Straat van Hormuz weer is gesloten vanwege Israëls aanvallen op Libanon.
Gewiekst gespeeld
"Het staakt-het-vuren vormt het uitgangspunt voor onderhandelingen op basis van eerdere Iraanse voorstellen", duidt Karim El Taki, universitair docent politiek in het Midden-Oosten aan de Rijksuniversiteit Groningen. "Volgens die voorstellen zou Iran de feitelijke controle over de Straat van Hormuz krijgen en doorvoerrechten voor schepen innen, wat vóór de oorlog niet het geval was."
El Taki zegt dat Iran de oorlog zeer gewiekst heeft gespeeld. "Ze hebben de kosten voor Amerika, Israël en landen in de regio enorm opgedreven. Door honderden drones en ballistische raketten op de Golfstaten af te vuren en de Straat van Hormuz effectief te blokkeren, is een enorme oliecrisis veroorzaakt met stijgende energieprijzen, inflatie en kans op een wereldwijde recessie."
Trump raakte volgens een reconstructie van The New York Times overtuigd van het nut van de oorlog na een bezoek van Netanyahu en andere hooggeplaatste Israëlische functionarissen in februari. Daarbij werd hem een scenario geschetst waarin de Iraanse leiding snel zou worden uitgeschakeld.
Strekking was dat de militaire slagkracht van Iran zou worden verzwakt, een volksopstand zou worden ontketend en uiteindelijk het regime ten val zou worden gebracht. Trump zou waarschuwingen van zijn vicepresident Vance en inlichtingendiensten hebben genegeerd en zijn afgegaan op zijn "instinct".
Overleven
De oorlog pakte anders uit voor de VS dan vooraf gedacht, constateert El Taki. Het Iraanse regime stelde volgens hem zijn belangrijkste doel veilig: overleven. "Ze hebben niet geprobeerd te winnen, maar de kosten voor de tegenstander gemaximaliseerd en met effectieve vergeldingsaanvallen een dreigingsevenwicht gecreëerd. Iran heeft, ondanks de schade, de uitkomst van het conflict mede bepaald."
De universitair docent benadrukt dat het bestand uiterst fragiel is. "Er waren vandaag alweer aanvallen op olie-infrastructuur in Iran en vergeldingsacties in meerdere landen in de Golfregio en volgens Trump valt Libanon buiten het akkoord. Israël voerde daar zelfs de grootste aanvallen uit sinds het begin van de oorlog."
Midden-Oostenkenner Carolien Roelants vindt het te vroeg om harde conclusies te trekken. "Het hangt er echt van af wat er uit het staakt-het-vuren komt, wat de basis vormt voor de onderhandelingen." Die zouden komend weekend in Pakistan moeten plaatsvinden. "Als Iran controle over de Straat van Hormuz behoudt, is dat een strategische nederlaag voor de Verenigde Staten."
De punten die Iran ingewilligd wil zien, zoals volledige terugtrekking van Amerikaanse troepen uit het Midden-Oosten, ziet Roelants niet snel gebeuren. "Ik ben ook pessimistisch, omdat de doelen van Netanyahu, het permanent uitschakelen van Iran, niet zijn bereikt. Trump zegt veel, maar ik kan me voorstellen dat hij inmiddels vooral een situatie van niet-oorlog wil."
Heilig huisje
Met de tussentijdse verkiezingen in de VS in november in aantocht heeft Trump forse politieke schade opgelopen, ziet Amerika-deskundige Diederik Brink. Niet alleen Democraten veroordelen de aanval, ook zijn eigen achterban is verdeeld. "Trump heeft nooit aan draagvlak gewerkt, niet onder zijn eigen bevolking en ook niet in het Congres. De 'waarom-vraag' achter deze oorlog is nooit beantwoord."
"Veel aanhangers vragen zich af wat hier nog 'America First' aan is", vervolgt Brink. "Hij voerde campagne om juist geen nieuwe conflicten in het Midden-Oosten te beginnen en nu zijn zelfs de olieprijzen gestegen in de VS, voor veel Amerikanen een heilig punt."
Uitgehard regime
Volgens Brink is de positie van de VS dan ook verslechterd. "Iran is nu een uitgehard regime dat meer vertrouwen heeft in eigen kunnen en mogelijk ook in zijn nucleaire ambities. Voor de oorlog was de Straat van Hormuz open, nu staat die onder invloed van Iran. Tegelijk is de Amerikaanse wapenvoorraad deels uitgeput en lopen de kosten in de honderden miljarden dollars."
Daarmee heeft de oorlog de VS en Trump amper iets opgeleverd, zegt Brink. "Er zijn dertien Amerikaanse militairen gesneuveld, maar voor welk doel? Trumps tactiek van bluffen en dreigen werkte misschien als vastgoedman, maar blijkt op het wereldtoneel uiterst volatiel. De claim van succes in deze oorlog valt niet te staven."
Moskeekoepel doet aangifte van vernieling bij gebedshuis in Zaandam
8 april 2026 21:29
Onbekenden hebben afgelopen weekeinde "ernstige vernielingen" aangericht bij het educatief centrum dat wordt gebouwd bij de Sultan Ahmet Moskee in Zaandam.
De Islamitische Stichting Nederland (ISN), waarbij 148 moskeeën zijn aangesloten, heeft aangifte gedaan, meldt NH Nieuws. "Ze hebben de hele zijmuur en een aantal kolommen van het nieuwe gebouw vernield", aldus bestuurslid Ismail Mercimek.
Mercimek vermoedt dat sprake is van een bewuste actie. "Het nieuwe gebouw wordt neergezet op ons eigen terrein. Dat was goed afgesloten. Ze hebben zich dus eerst toegang moeten verschaffen om op het terrein te komen en de muur te vernielen."
Op de thee
De actie is door niemand opgeëist. "Maar dat doen ze nooit, ook niet bij alle dreigbrieven die we krijgen", stelt Mercimek. "Ik heb wel eens geprobeerd iemand op de thee uit te nodigen, maar dat lukte ook niet."
De ISN is volgens hem niet geschrokken van de vernielingen. "Nee, we zijn het helaas gewend. Maar het is natuurlijk wel heel vervelend", zegt hij. Het educatief centrum in aanbouw is volgens hem vooral bedoeld voor onderwijs, bijvoorbeeld het lezen van de koran door kinderen.
Zoveelste incident
De stichting zegt zich grote zorgen te maken. "Het is het zoveelste incident dat gericht is op gebedshuizen in Nederland", laat de stichting weten op sociale media. Zo deed de ISN in december aangifte nadat bij een moskee in Middelburg "discriminerende en haatdragende uitingen" waren aangetroffen.
Volgens de ISN kunnen dergelijke incidenten niet los worden gezien "van een breder patroon van anti-islamincidenten en toenemende onveiligheidsgevoelens rond gebedshuizen".