NOS Koningsdag-enquête: meer waardering voor de koning, maar kosten te hoog
27 april 2026 07:00
De waardering voor de manier waarop koning Willem-Alexander zijn koningschap invult neemt na de flinke dip in de coronaperiode geleidelijk weer toe. Wel vindt de helft van de Nederlanders het koningshuis te duur. Dat blijkt uit de NOS Koningsdag-enquête 2026, uitgevoerd door onderzoeksbureau Ipsos I&O.
Het voorzichtige herstel van het vertrouwen in koning Willem-Alexander, dat vorig jaar werd ingezet, zet zich dit jaar voort. Ruim de helft van de Nederlanders (54 procent) heeft vertrouwen in de koning. Met name bij jongeren tussen de 18 en 34 jaar is een stijging te zien. De tevredenheid over de manier waarop Willem-Alexander zijn koningschap invult is gestegen van 47 naar 53 procent.
Waardering is er vooral voor zijn menselijkheid en betrokkenheid en voor de manier waarop de koning een verbindende rol speelt in de samenleving. Een ruime meerderheid vindt ook dat Willem-Alexander een goede ambassadeur is voor Nederland.
Nederlanders geven de koning net als vorig jaar een 6,9 als rapportcijfer. Koning Máxima en prinses Amalia scoren net als in 2025 iets hoger dan de koning.
Koninklijk Huis-verslaggever Simone Tukker:
"We leven in een tijd vol spanning en conflict op het wereldtoneel. Veel mensen voelen zich machteloos en zoeken juist houvast in alle onzekerheid. Het imago van de koning gedijt daarbij, want hij staat symbool voor stabiliteit en eenheid. Velen zien hem als een verbinder in roerige tijden.
Ze moedigen het dan ook aan dat de koning zijn rol pakt als vertegenwoordiger van Nederland in het buitenland. In het oog springt de overnachting bij president Trump in het Witte Huis. Of dat nou zo'n goed idee was, daar zijn Nederlanders wel verdeeld over. Voorstanders noemen dat het belangrijk is om - ook op lange termijn - de Verenigde Staten te vriend te houden. Tegenstanders wijzen vooral op de uitstraling van zo'n bezoek. Zo lijkt het alsof ze staan achter alles wat Trump doet, zeggen ze."
Over de vraag of het gepast is of een lid van het Koninklijk Huis deze zomer naar het WK voetbal in de VS gaat, gezien de politieke situatie daar, zijn de meningen verdeeld. De grootste groep (41 procent) ziet dat niet als doorslaggevend bezwaar, 29 procent is er tegen.
Kritiek op kosten
De steun voor de monarchie blijft stabiel. Net als vorig jaar geven zes op de tien de voorkeur aan de monarchie boven een republiek met een gekozen president.
Kritiek is er op de kosten van de monarchie: de helft van de Nederlanders (49 procent) vindt die te hoog. Vooral jongeren zijn kritisch, bijna 60 procent vindt het koningshuis te duur.
Koninklijk Huis-verslaggever Simone Tukker:
"Het leven is voor iedereen duurder geworden en veel mensen hebben moeite om rond te komen. Door de oorlog in Iran is het voor veel Nederlanders slikken aan de pomp. Tegelijkertijd zien vooral jongeren hun kansen op een woning somber in. Dat alles laat zich maar moeilijk rijmen met de begroting van de koning, waarop niet wordt ingeleverd. Integendeel: die stijgt dit jaar tot ruim boven de 60 miljoen euro.
Juist wanneer het koningshuis terughoudend is met de uitgaven levert dat waardering op. Dat zagen we toen prinses Amalia besloot om in eerste instantie af te zien van haar toelage.
Voor uitspattingen zoals een vakantie in coronatijd of een vakantievilla in Mozambique geldt het tegenovergestelde. Hoewel dit soort misstappen zich al een tijd niet meer hebben voorgedaan, blijven ze bij velen wel in het geheugen hangen."
De meerderheid van de Nederlanders heeft een positieve indruk van prinses Amalia, die wordt gezien als intelligente, serieuze en professionele troonopvolger. Een grotere groep dan vorig jaar is kritisch over het feit dat Amalia gebruikmaakt van het onkostendeel (1,6 miljoen euro) van haar jaarlijkse toelage. 26 procent vindt dat niet terecht, tegenover 21 procent vorig jaar. Vooral jongeren zijn hier kritisch over.
Dat koning Máxima en prinses Amalia het afgelopen jaar actief zijn geworden bij defensie kan rekenen op de steun van bijna 60 procent. Koningin Máxima heeft zich aangemeld als reservist bij de landmacht en Amalia volgt een opleiding bij het Defensity-college.
Koninklijk Huis-verslaggever Simone Tukker:
"De persoonlijke inzet van de koningin en de kroonprinses voor defensie oogst lof. Het toont hun maatschappelijke betrokkenheid en het geeft een signaal af dat ze bereid zijn om in tijden van crisis hun steentje bij te dragen. Slechts een kleine groep ziet het vooral als een pr-stunt voor defensie. Hoe dan ook zullen ze er bij defensie niet minder blij om zijn. Daar wordt al gesproken van het 'Amalia-effect'. De interesse voor defensie onder jongeren is sinds haar aanmelding flink toegenomen."
NS wil nog minder stroom gebruiken bij treinrit: 'Kan mooi naar huishoudens toe'
27 april 2026 06:47
Door het volle energienet wordt de roep om vooral minder stroom te gebruiken steeds luider. Het stroomnet uitbreiden duurt lang, langer dan het kost om ruimte te maken door energie te besparen.
Grootverbruiker NS probeert het stroomverbruik met de trein omlaag te brengen, door machinisten via kunstmatige intelligentie te adviseren over remmen of optrekken. Een besparing van 5 tot 6 procent zou een vermindering van de omvang van een stad als Leeuwarden kunnen opleveren, verwacht NS.
"Kijk", wijst machinist Martijn de Jong naar een scherm in de cabine van de intercity van Den Bosch naar Utrecht Centraal. "We rollen nu met 110 kilometer per uur door Houten heen, maar we gebruiken geen stroom meer."
Al een paar kilometer voor Houten, bij de brug bij Culemborg, is de trein gestopt met tractie. Oftewel: hij gebruikt geen stroom meer om Utrecht te bereiken. Juist daar is het stroomnet zo vol dat er geen nieuwe aansluitingen meer mogelijk zijn. "Alle stroom die wij niet hoeven te gebruiken kan mooi naar de huishoudens toe", glimlacht de machinist als hij is uitgestapt op perron 7B in de Domstad.
Advies per rit
Met 4,6 miljoen gigajoule per jaar heeft NS een aandeel van 1 procent in het totale stroomverbruik in Nederland (voor zijn totale energieverbruik rekent het vervoersbedrijf het stroomverbruik om van MWh naar gigajoule). Dat is net zo veel als de stad Amsterdam. Door slimmer op te trekken en vooral slimmer te remmen gebruiken de NS-treinen al bijna een kwart minder elektriciteit dan zo'n tien jaar terug.
Maar door de hoge energiekosten en de druk op het stroomnet wil het OV-bedrijf nog iets minder verbruiken. "Als we nog een paar procent minder stroom gebruiken, dan is dat net zoveel als de stad Leeuwarden in een jaar verbruikt", legt De Jong uit.
Daarom verzamelt NS nu zo veel mogelijk gegevens over hoe treinen optrekken en remmen. Daar moet uiteindelijk eind dit jaar via kunstmatige intelligentie een model uit komen, dat per rit advies kan geven hoe de machinist nog slimmer kan remmen.
Dat komt doordat er in het model ook actuele informatie wordt toegevoegd: "We hebben het gewicht van de trein, ook via het aantal passagiers dat mee is. Want meer gewicht duwt de trein door. Dat combineren we met informatie over het spoor, of je omhoog of omlaag gaat, welke bochten er zijn. Alles wat wrijving veroorzaakt."
Eerder uitrollen
Bij die informatie worden bijvoorbeeld ook nog andere invloeden toegevoegd, zoals het weer. Daarmee wordt het per rit maatwerk, vertelt De Jong: "Geen enkele rit is namelijk hetzelfde. Of je met wind mee of tegen rijdt. In de zomer is de lucht iets dunner dan in de winter, dus heb je minder weerstand. Dat merk je ook. De machinist kan met al die informatie dan iets eerder of juist wat later gaan uitrollen. Zo zouden wij nog meer stroom kunnen besparen."
Tijdens de rit van Den Bosch naar Utrecht heeft De Jong een tablet mee in de cockpit. Die laat de machinist al zien hoe veel stroom er wordt gebruikt. Een soort navigatiesysteem voor efficiënt rijden. "Wij noemen de tablet gekscherend de TimTim", grinnikt De Jong.
Uiteindelijk moet de informatie op de tablet worden uitgebreid met een advies op basis van alle informatie tijdens de rit. "Hopelijk in het laatste kwartaal van dit jaar. We gaan de machinist natuurlijk niet belasten met allemaal informatie over het weer. De strategie is om bij vertrek zo snel mogelijk op te trekken, om dan zo lang mogelijk op een zo hoog mogelijke snelheid te blijven rijden. Zo kun je aan het eind van de rit eerder uitrollen met de trein. En zo min mogelijk energie gebruiken."
Wekdienst 27/4: Koninklijke familie in Dokkum • Feestelijkheden in hele land
27 april 2026 06:36
Goedemorgen. Het is Koningsdag. De koning wordt 59 en viert zijn verjaardag met zijn familie in Dokkum. In het hele land wordt Koningsdag gevierd met vrijmarkten en feesten.
Het weer: de dag start zonnig, later is er wat meer bewolking, maar het blijft wel droog. Het wordt 13 tot 19 graden.
Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.
Wat kan je vandaag verwachten?
Wat heb je gemist?
Iran heeft de VS een nieuw vredesvoorstel gedaan, meldt de Amerikaanse nieuwssite Axios. Teheran zou daarin voorstellen dat beide landen hun blokkade van de Straat van Hormuz opheffen en stoppen met vechten. In een later stadium zou Iran dan ook bereid zijn om te onderhandelen over hun kernprogramma.
De nieuwe leiders van Iran zouden het daar intern nog niet over eens zijn, daarom kan er volgens een bron niet direct over worden gesproken. De VS heeft nog niet op het voorstel van Iran gereageerd.
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog dit:
In de Utrechtse binnenstad begon de vrijmarkt traditioneel op de avond voor Koningsdag. Op de kindervrijmarkt was het gistermiddag al gezellig druk. Kinderen verkochten spullen of verdienden op een creatieve manier een zakcentje.
Fijne dag!
Noord-Korea opent gedenkplek voor in Rusland gesneuvelde militairen
27 april 2026 05:40
Noord-Korea heeft een gedenkplek geopend voor de militairen uit het land die sneuvelden in de strijd tegen Oekraïne. Pyongyang stuurde vanaf november 2024 naar schatting duizenden militairen naar Rusland om een Oekraïense aanval af te slaan.
De gedenkplek werd geopend door Kim Jong-un op de dag dat er vorig jaar een einde kwam aan de Noord-Koreaanse inzet, toen de Russische regio Koersk weer was heroverd op Oekraïne. Er was ook een hoge delegatie uit Moskou bij aanwezig, met onder anderen de minister van Defensie en de voorzitter van het Russische parlement.
Kim gebruikte de ceremonie om de goede banden met Moskou te onderstrepen. Hij noemde de gedenkplek "een blijvend symbool van vriendschap en solidariteit" tussen de twee landen. In een gesprek met defensieminister Belooesov zei hij de Russische veiligheidsbelangen volledig te steunen.
De beide landen maakten tijdens het bezoek plannen voor een voortdurende militaire samenwerking de komende vijf jaar. In ruil voor de inzet van troepen leverde Rusland eerder militaire technologie, financiële steun, voedsel en energie aan het land.
Propagandamuseum
Het is niet bekend hoeveel militairen Noord-Korea precies naar Rusland heeft gestuurd. Zuid-Korea houdt het op ongeveer 15.000. Enkele duizenden daarvan zouden zijn gesneuveld, omdat de Koreanen niet bekend waren met het terrein of moderne gevechtstechnieken en in de frontlinie moesten dienen. Dat leverde het land echter ook veel strijdervaring op.
Bij het nieuwe gedenkteken is ook een propagandamuseum gevestigd over de strijd in Rusland. Ook liggen er de resten begraven van enkele gesneuvelde militairen. Kim gooide persoonlijk wat aarde op een net gedolven graf en legde bloemen bij twee eerder begraven oorlogsslachtoffers.
Het regime in Noord-Korea gebruikt gesneuvelde militairen als voorbeeld van trouw aan het vaderland. Met ceremonies en gebouwen als deze wordt hun inzet in de strijd verheerlijkt. Zo was er bij de opening ook een concert onder het motto "Sterren van het moederland".
Noord-Korea publiceerde veel propagandafoto's van de opening:
Defensie-uitgaven NAVO-landen groeiden in decennia niet zo snel
27 april 2026 02:17
De wereldwijd defensie-uitgaven zijn het afgelopen jaar opnieuw gestegen, ten opzichte van 2024 met 2,9 procent naar bijna 2500 miljard euro. Met het wegvallen van de Amerikaanse militaire steun aan Oekraïne was het voornamelijk de Europese herbewapening die zorgde voor de groei, schrijft de Zweedse onderzoeksinstelling SIPRI in zijn jaarlijkse rapport.
Drie landen waren zoals gebruikelijk goed voor het leeuwendeel van de wereldwijde wapenhandel: de VS, China en Rusland zijn samen goed voor 51 procent van het totaal. De VS gaf met ruim 800 miljard dollar wel 7,5 procent minder uit dan in 2024. President Trump kondigde al voor zijn aantreden aan de militaire steun aan Oekraïne te willen schrappen.
Europa gaf echter 14 procent meer uit aan defensie het afgelopen jaar. De 29 Europese NAVO-landen gaven samen bijna 500 miljard uit, met Duitsland als grootste goed voor bijna een vijfde daarvan. Volgens SIPRI was de stijging sinds 1953 niet zo groot. In Duitsland ging het om een bijna een kwart meer geld ten opzichte van een jaar eerder.
Weer stijging verwacht
"Ook dit jaar stegen de militaire uitgaven weer, doordat staten met wapenaankopen reageren op oorlogen, onzekerheid en wereldwijde onrust", redeneert het SIPRI. Het was het elfde jaar op rij dat de internationale wapenhandel een recordomzet draaide.
De stijging was echter niet zo scherp als vorig jaar, toen er bijna 10 procent meer werd uitgegeven. Onderzoekers verwachten dat ook dit jaar de uitgaven weer flink zullen stijgen, al was het maar omdat Trump een biljoenenbudget voor het Pentagon heeft ingediend bij het Congres.
China en Rusland
De uitgaven van Rusland stegen afgelopen jaar met bijna 6 procent, Oekraïne gaf zelfs 20 procent meer uit. Beide landen geven respectievelijk 7,5 en 40 procent van het bruto nationaal product uit aan wapens.
China liet in het kader van militaire moderniseringen voor het 31ste jaar op rij het defensiebudget groeien, met ruim 7 procent dit keer. In Taiwan leidde de Chinese dreiging tot grootste toename sinds 1988: het land gaf 14 procent meer uit, in totaal 15 miljard dollar.
In het Midden-Oosten bleven de defensie-uitgaven opvallend genoeg bijna gelijk. Dat kwam vooral doordat Israël 4,9 procent minder uitgaf, nu de oorlog in Gaza is geluwd. Wel zijn de uitgaven van Israël nog altijd het dubbele van 2022.
Dode bij opbouw podium voor Shakira-concert in Rio de Janeiro
27 april 2026 02:10
In Rio de Janeiro is een arbeider omgekomen bij de bouw van een podium voor popster Shakira. De 28-jarige man raakte bekneld tijdens de werkzaamheden.
Volgens lokale media kwam hij met beide benen vast te zitten in een hijsinstallatie. Hij kon nog worden bevrijd om naar het ziekenhuis te worden gebracht, maar is daar overleden.
De 49-jarige Colombiaanse wereldster treedt aanstaande zaterdag op op de beroemde Copacabana. Het gaat om een gratis concert, zoals eerder Madonna en Lady Gaga al op dezelfde plek gaven. Er worden honderdduizenden toeschouwers verwacht.