Meer dan 2500 honderdplussers in Nederland
8 mei 2026 08:00
Nederland telt ruim 2500 mensen die ouder zijn dan 100. Begin dit jaar waren het er 2551, heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek berekend. Het aantal honderdplussers is de afgelopen vijf jaar stabiel, zegt het CBS.
Voor het overgrote deel gaat het om vrouwen: bijna 2100. Van vrouwen is bekend dat ze een hogere levensverwachting hebben dan mannen. En uit de cijfers blijkt dat het verschil tussen mannen en vrouwen veel groter is geworden. Dat gebeurde vooral tussen 1950 en 1970 en hing samen met het vele roken van de mannen toen.
Kans om 100 te worden
De onderzoekers zijn teruggegaan tot het geboortejaar 1812 om te kijken hoeveel mensen er vervolgens 100 jaar of ouder werden. Van elke 100.000 mensen die geboren waren, werden er tot 1850 gemiddeld dertien 100 jaar. Aan het eind van de 19de eeuw was dat al opgelopen naar 300. Van elke 100.000 mensen die tussen 1920 en 1923 zijn geboren, werden er ruim 700 een eeuw oud.
Uit het onderzoek blijkt verder dat er grote regionale verschillen bestaan. Zo is de kans dat iemand geboren in Zuid-Limburg 100 jaar of ouder wordt 155 op de 100.000, terwijl bij iemand uit Den Haag en omgeving die kans 309 op de 100.000 is. De onderzoekers hebben niet gekeken waarin dat verschil hem precies zit, maar suggereren dat verschillen in leefomstandigheden en woonomgeving tijdens de kinderjaren en erfelijke factoren een rol spelen.
Oudste Nederlanders
Afgelopen februari overleed Hilversummer John Huang op 112-jarige leeftijd. Hij was op dat moment de oudste Nederlander. Nu is dat vermoedelijk Bets Smaal uit Capelle aan den IJssel. Zij werd geboren in januari 1915 en is nu dus 111.
De oudste Nederlander ooit, en enige tijd zelfs de oudste mens ter wereld, was Hendrikje van Andel-Schipper. Zij overleed in 2005 en was toen 115.
Britten vieren 100ste verjaardag van geliefd instituut: sir David Attenborough
8 mei 2026 07:48
Zijn stem is er een uit duizenden. Miljoenen tv-kijkers en natuurliefhebbers over de hele wereld zullen die onmiddellijk herkennen. De lichtelijk hese toon. De korte, afgemeten zinnen met de lange pauzes. "En hier... in het hart van de jungle. Een spectaculaire vertoning."
Hij is een meester in het opbouwen van spanning met een paar trefzekere woorden. Een alledaagse scène met een jagende otter in een Britse achtertuin verandert zo in een actiefilm. En altijd de verwondering en nieuwsgierigheid die erin doorklinkt.
Die stem is natuurlijk van Sir David Attenborough. De Britse documentairemaker en tv-persoonlijkheid wordt vandaag 100 jaar. Het Verenigd Koninkrijk staat uitgebreid stil bij deze bijzondere verjaardag.
Brits instituut
Voor veel Britten is hij een "national treasure", een term die Attenborough zelf rijkelijk overdreven vindt. Maar het geeft wel aan hoe geliefd hij is als de maker van populaire series als Planet Earth en Blue Planet. Net als de monarchie is Attenborough een Brits instituut.
Vanavond staat de jarige in de volle schijnwerpers in de Royal Albert Hall in Londen. De BBC, de omroep waarmee Attenborough onlosmakelijk verbonden is, zendt dan een anderhalf uur durend tv-programma uit met fragmenten van zijn vele documentaires en een optreden van het BBC Concert Orchestra. Ter ere van zijn 100ste verjaardag is een nieuwe wespensoort naar hem vernoemd: de Attenboroughnculus tau.
Voor David Attenborough begon de fascinatie met de natuur al op jonge leeftijd. Als kind verzamelde hij stenen, fossielen en andere natuurobjecten. Hij raakte als tiener onder de indruk van de Canadese schrijver en natuurbeschermer Archibald Belaney, die al in de jaren 30 van de vorige eeuw waarschuwde voor de verwoestende impact van de mens op de natuur. Het was een kritisch geluid dat in die tijd nog zeldzaam was, maar wat de jonge David nooit zou vergeten.
Na zijn studie zoölogie en geologie aan de Universiteit van Cambridge kreeg hij in 1952 zijn eerste baantje bij de BBC. Van meet af aan was hij betrokken bij natuurprogramma's. In 1954 presenteerde hij zijn eerste tv-programma, Zoo Quest, waar Attenborough met medewerkers van de Londense dierentuin op zoek ging naar wilde dieren tijdens een expeditie in Sierra Leone.
Het was het begin van een fenomenale reeks natuurseries. Attenborough trok van de ijswoestijnen van Antarctica naar de gloeiende zandwoestijnen van de Sahara. Hij drong door tot diep in de jungles van Congo en het regenwoud van het Amazonegebied. Zijn team bezocht de toppen van de hoogste bergen en de onmetelijke dieptes van de oceanen.
Zijn series kenmerkten zich door spectaculaire beelden die tot stand kwamen door het veelvuldig experimenteren met de nieuwste cameratechnieken. Maar het was bovenal zijn markante en dragende stem die de documentaires zo herkenbaar maakten. De Attenborough-stijl werd dé standaard voor natuurfilms. Het was niet voor niets dat hij tot drie keer toe de prestigieuze Emmy Award won in de categorie outstanding narrator (uitmuntende verteller).
De bewondering voor Attenborough reikt tot ver buiten de landsgrenzen. Met zijn series bereikte hij een miljardenpubliek en daarmee is hij een van de belangrijkste uithangborden van de BBC. De serie Blue Planet alleen al werd in maar liefst 150 landen uitgezonden. Het maakte hem tot een van de bekendste Britten ter wereld.
Zijn fascinatie voor de natuur gaat steevast gepaard met zorgen. In zijn series waarschuwt hij herhaaldelijk voor gevolgen van klimaatverandering. In 2019 maakte hij een zeldzame uitstap naar Netflix. Bij de BBC was hij gebonden aan strenge regels voor onpartijdigheid en neutraliteit. Bij Netflix had hij meer vrijheid en zijn serie Our Planet stond dan ook volledig in het teken van de verwoestende gevolgen van het menselijk handelen voor de natuur.
Aan zijn lange carrière, die zich inmiddels over acht decennia uitstrekt, komt nog altijd geen einde. Ondanks zijn hoge leeftijd is hij geenszins van plan om met pensioen te gaan. Zijn 100ste verjaardag gaat gepaard met de lancering van de nieuwe natuurserie Secret Garden over Britse achtertuinen.
Een serie die hij op kenmerkende wijze opent: "Op de Britse eilanden zijn er magische plekken. Onze trots en vreugde: onze achtertuinen. Maar de meesten van ons hebben totaal geen idee van de wilde wereld die vlak onder onze neus leeft. Sommige Britse tuinen zijn diverser dan het tropische regenwoud. Welkom in de verborgen wereld die aan onze voeten ligt."
Nog weinig stemmen geteld in VK, Reform van Farage op winst
8 mei 2026 07:17
In het Verenigd Koninkrijk worden de stemmen geteld na de lokale en regionale verkiezingen. Hoewel er nog niet veel stemmen zijn geteld, heeft op plekken waar dat wel is gebeurd, de Labour-partij van de Britse premier Starmer fors verloren. Winst is er zoals al werd verwacht voor de rechts-populistische partij van Nigel Farage, Reform UK, en voor de links-populistische Green Party.
In een deel van Engeland werd gisteren gestemd voor gemeenteraden en regionale raden, vooral in het noorden en rond Londen. Ook waren er enkele burgemeestersverkiezingen. In Schotland en Wales waren er parlementsverkiezingen.
De stembureaus gingen gisteravond laat dicht. Op enkele plekken is direct begonnen met tellen en daar zijn ook al uitslagen van binnen. Op veel andere plekken wordt vanochtend pas begonnen met het tellen en zal pas later vandaag of misschien morgen duidelijk worden wie er heeft gewonnen.
Benarde positie
De verkiezingen in Engeland trekken de meeste aandacht vanwege de benarde positie van premier Starmer. Hij is nog niet halverwege zijn regeerperiode, maar zijn populariteit is dramatisch gedaald.
Dat is te zien in de eerste uitslagen in Engeland. In gemeenten waar al een uitslag is heeft Labour in totaal ruim 200 zetels verloren, zo blijkt uit cijfers van de BBC. Dat komt neer op ongeveer de helft van de zetels die ze in handen hadden.
Reform UK van Farage heeft een kleine 300 zetels gewonnen en is op basis van de uitslagen die nu binnen zijn de grootste partij. Voor de Conservatieven is er ook fors verlies, maar minder dan voor Labour. De Liberal Democrats en de Green Party staan op winst.
Peter Mandelson
Het Verenigd Koninkrijk kent een ander kiesstelsel dan Nederland. De kandidaat die in een district de meeste stemmen krijgt wint de zetel. First past the post wordt dat genoemd. Dat is anders dan in Nederland, waar de stemmen evenredig worden verdeeld. Door het Britse systeem kunnen partijen enorme zetelaantallen winnen, of juist verliezen.
Bij een groot verlies voor Labour zal de druk op premier Starmer toenemen. Hij ligt al onder vuur vanwege de geringe groei van de economie en de hoge kosten van levensonderhoud.
En dan is er ook nog het schandaal rond de inmiddels afgetreden ambassadeur in de VS, Peter Mandelson. Hij werd benoemd, hoewel bekend was dat hij nauwe banden had met zedendelinquent Jeffrey Epstein.
Hoe groter het verlies voor Labour, hoe groter de druk binnen zijn eigen partij om op te stappen en de weg vrij te maken voor een nieuwe leider. Tot nu toe heeft Starmer steeds benadrukt dat hij zijn regeringstermijn van vijf jaar wil volmaken.
Gascentrales staan vaker stil, steun nodig om ze open te kunnen houden
8 mei 2026 07:06
Op de fiets naar de gascentrale in de Eemshaven weet Marianne Medendorp al of het een drukke werkdag wordt. Schijnt de zon en waait het hard, dan maken zonnepanelen en windmolens meer stroom dan Nederland nodig heeft. "Dan draaien wij waarschijnlijk niet vandaag", zegt de productietechnicus.
Dat stilstaan gebeurt steeds vaker. Gascentrales waren de basis van onze stroomvoorziening, maar ze veranderen in een vangnet voor momenten dat het donker is of niet waait. Als deze trend doorzet, draaien centrales straks zo weinig dat bedrijven er geen geld meer aan verdienen.
Deze centrales maken stroom door aardgas te verbranden. Als ze uitstaan, gebruiken ze geen gas, maar de vaste kosten blijven. Zo werkt er een volledige ploeg, voor als toch meer stroom nodig is dan gedacht of voor reparaties. "En er staat een heel grote technische installatie die onderhouden moet worden", zegt directeur Arjan Sixma van de Eemscentrale van energiebedrijf Engie.
Meer kans op stroomuitval
Bovendien zijn om de paar jaar tientallen miljoenen euro's nodig van de energiebedrijven om de centrale up-to-date te houden, zegt Sixma. Engie heeft dat in Groningen deels net gedaan. Maar als de centrale alsmaar minder draait, zegt Sixma, kan dat niet meer uit. In 2024 dreigde de toenmalige Tsjechische eigenaar van een gascentrale bij Rotterdam deze zelfs te sluiten.
Als er centrales verdwijnen, heeft dat gevolgen. Want ze draaien weliswaar minder, maar gascentrales blijven nodig als vangnet. Zonnepanelen en windturbines leveren niet altijd stroom op momenten dat we die nodig hebben. Diverse rapporten waarschuwen dat zonder ingrijpen de kans op stroomuitval toeneemt. Zeker als de kolencentrales na 2030 geen stroom meer mogen opwekken met steenkool.
Er zijn ook ander oplossingen denkbaar. Bijvoorbeeld door meer reuzenbatterijen aan het stroomnet te koppelen, maar dat levert (nog) niet genoeg op om het risico op stroomuitval te voorkomen.
Vergoeding voor gascentrale
Energiebedrijven als Engie pleiten al langer voor een systeem om gascentrales beschikbaar te houden. "Een vergoeding voor de basis dat deze installatie er is", zegt Sixma van de Eemscentrale. "Dat we worden betaald, niet voor het moment dat hij draait maar wel voor de beschikbaarheid."
Buurlanden als België en Duitsland hebben zo'n systeem. Al is de situatie daar volgens experts minder gunstig. Zij investeerden minder in nieuwe centrales en sloten meer bestaande capaciteit, zoals de Duitse kerncentrales.
Ook Nederland krijgt zo'n systeem, staat in het coalitieakkoord. Stientje van Veldhoven (D66), minister van Klimaat en Groene Groei, komt waarschijnlijk binnenkort met een plan.
Er zijn grofweg twee opties. Of er komt een 'strategische reserve' van gascentrales. Daarbij krijgen energiebedrijven geld van de overheid. Netbeheerder Tennet geeft dan een seintje wanneer de centrale aan moet. De andere optie is een soort markt. Energiebedrijven krijgen geld om soms gereed te staan als Tennet ze nodig heeft. Daarbuiten mogen ze gewoon stroom opwekken en verkopen.
"Er is een lobby van energiebedrijven om dit reservemechanisme zo ruim mogelijk te maken", zegt Ruut Schalij, van adviesbureau eRisk Group. Zo kunnen bedrijven hun centrale nog zoveel mogelijk gebruiken en zoveel mogelijk geld verdienen.
Schalij erkent dat er iets moet gebeuren, maar volgens hem is maar beperkt subsidie nodig. Zo heeft Nederland nog redelijk veel centrales en kunnen kolencentrales worden omgebouwd om iets anders te verbranden. Wat hem betreft kiest het kabinet voor een strategische reserve, en geen markt.
Afbouw vertraagd?
Als er te veel steun wordt gegeven, vreest Schalij, vertraagt dat juist de afbouw van aardgas. Ook kan het ertoe leiden dat er minder ruimte is voor innovatie. Schalij verwacht bijvoorbeeld veel van de miljoenen elektrische auto's die er straks zijn. Die zouden minder kunnen laden op momenten dat er weinig zonne- en windstroom is.
"Het is belangrijk dat we een combinatie aan technologieën hebben", zegt ook Arjan Sixma van Engie. "Zodat we met zijn allen altijd voldoende elektriciteit hebben en we niet in een situatie komen dat we uiteindelijk in het donker zitten."
Zelfs als de centrale stilstaat, hoeft het werk niet saai te zijn. "Er zijn nog genoeg klusjes", zegt productietechnicus Marianne Medendorp. "Wij vermaken ons wel."
Wekdienst 8/5: Start eindexamens • Honderdste verjaardag David Attenborough
8 mei 2026 06:56
Goedemorgen! Vandaag starten de eindexamens op middelbare scholen, ook is Sir David Attenborough 100 jaar geworden.
Eerst het weer: het is vandaag afwisselend zonnig en bewolkt. Het blijft droog en vanmiddag is het 15 tot 18 graden. Er waait een oostenwind.
Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.
Wat kan je vandaag verwachten?
Wat heb je gemist?
Van verschillende kanten wordt de aanslag op het partijkantoor van D66 veroordeeld. Het gebouw raakte afgelopen avond licht beschadigd toen er een vuurwerkbom door de brievenbus werd gegooid. Er is een verdachte opgepakt.
Er waren dertig mensen binnen, vooral van de Jonge Democraten. Premier Jetten noemt het een "laffe daad van intimidatie", GroenLinks-PvdA-leider Klaver spreekt van een regelrechte aanval op onze democratie en rechtsstaat.
Ook andere oppositiepartijen spreken hun afschuw uit, onder wie Gidi Markuszower. Hij wenst D66 sterkte.
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog even dit:
Na een halve eeuw werken voor dezelfde baas gaat de Limburgse supermarktmedewerker Jos Nijs met pensioen. "Och jong toch, wat goon iech diech misse!", zegt een klant tegen hem.
Vanaf morgen hoeft Jos voor het eerst in 51 jaar niet naar zijn werk, maar zijn dag is toch al ingevuld. "Ik ga verhuizen. Dus als ik thuiskom, kan ik beginnen met inpakken."
Fijne vrijdag!
Eindexamens beginnen met voor het eerst ook een hulplijn tegen stress
8 mei 2026 05:59
Bijna 145.000 leerlingen beginnen vandaag aan hun centrale examens. Voor vmbo gl en tl staat wiskunde op het programma, voor havo filosofie en Nederlands en voor vwo kunst en bedrijfseconomie.
In totaal doen ruim 185.000 leerlingen eindexamen. Leerlingen die examen vmbo-basis en -kader doen zijn al eerder begonnen. Zij maken de algemene vakken zoals Nederlands digitaal. Die konden vanaf 1 april worden afgenomen en plant de school zelf in.
Mondeling examen
Voor wie het niet mogelijk is om mee te doen aan het reguliere examen is er het staatsexamen. Dit jaar hebben ruim 9500 leerlingen zich daarvoor aangemeld. Dat zijn er zo'n 1200 meer dan drie jaar geleden. Het College van Toetsen en Examens heeft geen verklaring voor de toename.
Het staatsexamen is voor leerlingen die naar het voortgezet speciaal onderwijs gaan of voor individuele kandidaten. Individuele kandidaten gaan naar een particuliere school of zijn niet aan een school verbonden. Dat zijn bijvoorbeeld voortijdige schoolverlaters, gedetineerden of thuiszitters. Daarnaast zijn er ook leerlingen uit Caribisch Nederland die op Bonaire staatsexamen doen.
Deze staatsexamenleerlingen maken naast de centrale examens ook college-examens. Die zijn te vergelijken met het schoolexamen en tellen voor de helft van het cijfer mee. Het belangrijkste verschil is dat ze vaak mondeling worden afgenomen. Dat gebeurt in juni nadat de overige examenleerlingen hebben gehoord of ze zijn geslaagd.
Stresslijn LAKS
Op de eerste dag van de examens opent scholierenorganisatie LAKS de eindexamenklachtenlijn. Hier kunnen leerlingen klachten over het eindexamen achterlaten. Het kan gaan over fouten in het examen of bijvoorbeeld over geluidsoverlast.
Voor het eerst komt het LAKS ook met een stresslijn. Hier kunnen leerlingen met stressklachten terecht. Volgens Inass Jagour van het LAKS neemt de prestatiedruk onder leerlingen toe, daarom wil de organisatie een "luisterend oor bieden, ook wanneer het geen inhoudelijke klacht betreft".
De stresslijn is een samenwerking met In je bol, een online platform voor jongeren over mentale gezondheid. Vrijwilligers horen leerlingen aan en denken mee over wat kan helpen om de klachten over stress of prestatiedruk te verminderen. De beide telefoonlijnen, die via hetzelfde nummer te bereiken zijn, zijn tot en met de dag van het laatste examen op 27 mei te bellen.
Functioneel
Christiaan Vinkers, psychiater en hoogleraar Stress en Veerkracht bij het Amsterdam UMC, geeft aan dat leerlingen niet te bang moeten zijn voor stress. "Het is op zichzelf functioneel. Het verhoogt alertheid, concentratie en motivatie." Als de stress de overhand neemt, wordt het wel problematisch, stelt Vinkers. Dan nemen concentratie en geheugen juist af. "Richt je op wat je wel kunt beïnvloeden, zoals voorbereiding en herstel, en probeer te accepteren dat niet alles volledig controleerbaar is."
Neemt niet weg dat ieder jaar krijgen leerlingen ook te maken krijgen met onvoorziene omstandigheden. Zo kunnen de leerlingen van het Willem van Oranje College in Waalwijk hun examens op het laatste moment niet in de naastgelegen sporthal maken. De hal ging gisterenavond per direct op slot vanwege mogelijke problemen met het dak. De leerlingen leggen de examens nu af in hun leslokalen, schrijft Omroep Brabant.
Ruim twee weken na het laatste examen wordt de normering voor de centraal schriftelijke examens bekend. Daarna horen leerlingen of ze geslaagd zijn.