Oorlog in Sudan gaat vierde jaar in – terwijl ogen gericht zijn op Midden-Oosten
15 april 2026 19:09
Moordpartijen die te zien zijn vanuit de ruimte, grote vluchtelingenstromen en een almaar ernstigere voedselcrisis. De Verenigde Naties noemen de situatie in Sudan al tijden de ergste humanitaire crisis ter wereld. Licht aan de horizon is er na drie jaar oorlog nog steeds niet. "Er is sprake van een bloedige patstelling, waar burgers de dupe van zijn", zegt Guido Lanfranchi, Hoorn van Afrika-onderzoeker van Instituut Clingendael.
De oorlog in het Midden-Oosten maakt de situatie in Sudan zo mogelijk nóg ernstiger. Zo hakken de hoge brandstofprijzen er ook in Sudan hard in. "En, een bijkomend nadeel, deze oorlog stond al bijna niet op de radar, maar dreigt nu helemaal uit beeld te raken."
In drie jaar tijd is volgens de VN een kwart van de bevolking, zo'n 14 miljoen mensen, op de vlucht geslagen. Het geschatte aantal doden loopt uiteen van zo'n 40.000 tot een tienvoud daarvan. En dan zijn er talloze rapporten over honger, over seksueel geweld, over gerichte aanvallen op ziekenhuizen en medisch personeel. De genoemde aantallen en de gruwelijke details zijn bijna niet te bevatten, en geven Sudan weer even een plekje op de voorpagina's. Maar voor hoelang?
De oorlog in Sudan
In 2023 begonnen de gevechten tussen het regeringsleger (SAF), aangevoerd door generaal Burhan, en de paramilitaire Rapid Support Forces (RSF) geleid door generaal Hemedti. Eerst werd er vooral gevochten in de hoofdstad Khartoem, daarna breidde de oorlog zich uit naar andere delen van het land, vooral naar Darfur.
Volgens Lanfranchi veranderen de frontlinies ondertussen nauwelijks, al noemt hij wel de herovering van de hoofdstad Khartoem door het Sudanese leger en de inname van de stad El Fasher in Darfur door RSF-milities. Het leger heeft vooral controle in het oosten van het land en de RSF heeft de macht in het westen. Na de verovering van El Fasher, vorig najaar, probeerden RSF-strijders op te rukken naar Khartoem. "Zonder succes", zegt Lanfranchi. "De belangrijkste frontlijn ligt nu in de Kordofan-regio, daar wordt hevig gevochten. Tot dusver is de ene partij niet sterker dan de andere, waardoor er weinig verandert."
Ook een internationale laag
Er zijn verschillende redenen waarom deze oorlog zo lang duurt, denkt Lanfranchi. Het gaat om de machtsstrijd tussen het Sudanese leger en de RSF. Daarnaast spelen ook kleinere lokale conflicten een rol, over onder meer de verdeling van grond en natuurlijke hulpbronnen.
Daarbovenop komt een internationale laag, omdat beide strijdende partijen gesteund worden door andere landen. Zo krijgt de RSF wapens van de Verenigde Arabische Emiraten (VAE), in ruil voor goud. De belangrijkste bondgenoot van het Sudanese leger is Egypte. Het land geeft onder meer luchtsteun. "Deze landen kunnen zo het conflict in stand houden", zegt Lanfranchi. "Zolang hun steun aanhoudt, en de wapens blijven komen, gaan de gevechten door."
Laat een aantal van die internationale bondgenoten nou ook net betrokken zijn bij de oorlog in het Midden-Oosten. Wat daar precies de invloed van gaat zijn, moet de tijd uitwijzen. Het is volgens Lanfranchi te vroeg om conclusies te trekken: "Maar het zou kunnen dat de Golfstaten zich minder bekommeren om Sudan, in ieder geval voorlopig, omdat ze druk zijn met andere zaken. De RSF kan hier meer last van hebben, omdat het grotendeels afhankelijk is van de steun van de VAE."
De gevolgen van de hoge brandstofprijzen en het uitblijven van leveringen door de blokkade van de Straat van Hormuz zullen snel voelbaar zijn in Sudan. "Zo is brandstof essentieel voor militaire operaties, maar ook voor de landbouw en voor allerlei soorten transport", vertelt Lanfranchi. "Dat wordt nu allemaal duurder en dus nog moeilijker." Ook wordt er door de blokkade van de scheepsroute nauwelijks meer kunstmest aan Sudan geleverd, terwijl het land daar voor het verbouwen van voedsel afhankelijk van is.
"Een tragische mijlpaal", noemde VN-chef António Guterres de dag waarop de oorlog het vierde jaar ingaat. Volgens hem brengt het conflict de hele regio in gevaar. "Aan deze nachtmerrie moet een einde komen", zei hij. Guterres sprak in een videoboodschap tijdens een donorconferentie in Berlijn. Verschillende landen hebben daar samen 1,3 miljard euro aan humanitaire hulp toegezegd.
Volgens Lanfranchi ziet de toekomst er voor het Afrikaanse land somber uit. Tot nu toe liepen onderhandelingspogingen op niets uit, en de kans op nieuwe besprekingen is alleen maar kleiner geworden omdat de situatie in het Midden-Oosten veel aandacht opeist. "Zicht op een staakt-het-vuren lijkt er niet te zijn", zegt Lanfranchi. "Ook zal de toegang voor hulporganisaties niet snel verbeteren."
Toch probeert hij een sprankje hoop te zien: "Dat zie ik vooral bij lokale initiatieven: dappere burgers die gaarkeukens opzetten, medicijnen leveren of mensen in nood evacueren, allemaal vrijwillig."
President Zelensky morgen in Middelburg voor uitreiking Four Freedoms Awards
15 april 2026 17:50
De Oekraïense president Zelensky komt morgen naar Middelburg voor de uitreiking van de Four Freedoms Awards. Zelensky krijgt de prijs toegekend voor het hele Oekraïense volk. Het was vanwege de veiligheid van Zelensky lang onduidelijk of hij persoonlijk naar Middelburg zou komen.
Ook koning Willem-Alexander, prinses Beatrix en premier Rob Jetten zijn bij de uitreiking aanwezig. Na afloop zal Zelensky met Jetten overleggen over de start van de gezamenlijke productie van drones en andere mogelijkheden om samen te werken. Met de koning praat Zelensky over het belang van steun aan Oekraïne.
Vrijheid is niet gratis
De prijs voor de Oekraïners is ook een boodschap aan de Verenigde Staten, vindt Hugo de Jonge, die als commissaris van de Koning in Zeeland de voorzitter is van de stichting achter de uitreiking. De prijs eert immers de ideologie van de Amerikaanse president Roosevelt die zijn sceptische landgenoten in de Tweede Wereldoorlog wist te mobiliseren om Europa te bevrijden.
De Jonge vindt dat het huidige, op zichzelf gerichte Amerika een voorbeeld kan nemen aan de toenmalige president die besloot Europa te helpen. "Die betekenis kan en mag eraan worden gegeven", zegt hij.
Met de prijs voor Oekraïne hoopt De Jonge dat de inwoners van het land zich gezien voelen. "Hun strijd voor vrijheid is ook de onze." Hij hoopt dat ook Nederlanders de komst van Zelensky als een teken zien. "Vrijheid is niet gratis", zegt hij.
Four Freedoms Awards
De Four Freedoms Awards zijn gebaseerd op de vier vrijheden die de Amerikaanse president Franklin Delano Roosevelt benoemde tijdens de State of the Union in 1941:
Voor elk van de vier pijlers wordt een award toegekend door een jury. Daarnaast is er een Internationale Four Freedoms Award, die gaat dit jaar naar de Oekraïners.
De jaarlijkse prijzen worden sinds 1982 afwisselend in Middelburg en New York uitgereikt. Voor Zeeland is gekozen omdat de voorouders van de familie Roosevelt vermoedelijk van het eiland Tholen komen.
De prijzen worden toegekend aan mensen die een substantiële, moedige en persoonlijke bijdrage hebben geleverd aan vrijheid in de wereld.
Een winnaar nog onbekend
De prijs voor vrijwaring van vrees gaat naar de Franse Gisèle Pelicot. De Française werd bekend als slachtoffer in de schokkende verkrachtingszaak tegen haar ex-man.
Andere Four Freedoms Awards gaan naar het Comité ter Bescherming van Journalisten (vrijheid van meningsuiting) en de Chileense Isidora Uribe Silva die strijdt voor gelijke rechten voor mensen met een beperking (vrijwaring van gebrek).
Wie de prijs voor godsdienstvrijheid krijgt, kan de organisatie vanwege de veiligheid nog niet zeggen. Voorzitter Hugo de Jonge gaf alleen aan dat het gaat om iemand uit Iran die tot het christendom bekeerd is. "Diegene heeft daarvoor vastgezeten."
Eerdere winnaars van de awards zijn koningin Juliana, Nelson Mandela, de Dalai Lama, Angela Merkel en het Rode Kruis.
Live te volgen
De uitreiking van de Four Freedoms Awards is morgen live te volgen bij de NOS. De uitzending is vanaf 10.45 uur te zien via NPO1, de NOS-app en NOS.nl
Geldtransportwagen overvallen in drukke straat Rotterdam
15 april 2026 17:36
In Rotterdam is vanmiddag een geldtransportwagen overvallen. De overvaller dreigde met een vuurwapen en ging er met onbekende buit vandoor, bevestigt de politie aan de regionale omroep Rijnmond.
De overval gebeurde rond 15.15 uur in een drukke winkelstraat in de wijk Kralingen. De verdachte sloeg daarna op de vlucht. Het gaat om een man met donkere kleding en een gele boodschappentas.
De politie is onder meer met een helikopter op zoek naar de man.
Ook Vance waarschuwt paus: 'Hij moet voorzichtig zijn!'
15 april 2026 17:32
De Amerikaanse vicepresident Vance heeft gisteren op een bijeenkomst met conservatieve studenten op de Universiteit van Georgia kritiek geuit op de paus. Hij zei dat de hoogste geestelijke van de katholieke kerk "voorzichtig moet zijn" wanneer hij zich uitspreekt over theologische kwesties.
Paus Leo heeft de laatste tijd verschillende keren kritiek geuit op de oorlogen die momenteel gevoerd worden, zonder daarbij Amerika expliciet te noemen. De paus schreef op X dat "discipelen van Christus nooit aan de kant zouden staan van hen die ooit het zwaard hanteerden en nu bommen gooien". Ook zei de paus dat hij niet gelooft dat militaire actie "ruimte zal scheppen voor vrijheid of tijden van vrede". God zegent in zijn ogen geen enkel conflict.
Tweede Wereldoorlog
Dit was duidelijk tegen het zere been van Vance, die zichzelf nadrukkelijk profileert als katholiek en vorig jaar op bezoek was bij de paus. Op de bijeenkomst met leden van de conservatieve beweging Turning Point USA verwees hij naar de Tweede Wereldoorlog om de oorlog tegen Iran te verdedigen.
Vance: "Stond God aan de kant van de Amerikanen die Frankrijk van de nazi's bevrijdden? Stond God aan de kant van de Amerikanen die de Holocaustkampen bevrijdden en die onschuldige mensen bevrijdden, die de Holocaust hadden overleefd? Ik denk zeker dat het antwoord 'ja'' is."
Voorzichtig
Vervolgens noemde hij het belangrijk "dat de paus voorzichtig is wanneer hij over theologische zaken spreekt", zoals het belangrijk is "dat ik voorzichtig over politiek praat"..
Volgens hem is het beter dat de paus zijn uitspraken beperkt tot morele kwesties. Als voorbeelden noemt hij immigratie, abortus, maar ook oorlog en vrede.
Een toeschouwer onderbrak de Amerikaanse vicepresident meerdere malen. Hij schreeuwde Vance toe dat Jezus geen genocide steunt. Vance gaf hem hierin gelijk.
Ook Trump haalde uit naar paus
Op Truth Social haalde president Trump begin deze week ook al uit naar de paus. Hij noemde de paus "zwak wat betreft misdaad, en vreselijk wat betreft internationale betrekkingen". Ook schreef hij dat de paus zijn aanstelling aan hem te danken had. Paus Leo is de eerste Amerikaanse paus ooit.
De paus zei in zijn paasmis dat God nooit oorlogen zal zegenen. In reactie op de kritiek van Trump zei hij dat hij zich tegen oorlog blijft uitspreken en verder niet met Trump in discussie wil.
Vance sluit niet uit dat er in de toekomst meer meningsverschillen tussen Trump en de paus zullen voorkomen.
Geef je nu op voor publieksavond NOS Bij Jou in Rotterdam of Groningen
15 april 2026 16:44
Het nieuws stopt nooit, en lijkt soms ook alleen maar groter en ingewikkelder te worden. Is dat ook zo? Welke keuzes maken onze journalisten dagelijks, en hoe gaan ze daarbij te werk? Wat is het verschil tussen verslaggeving en duiding? En wat gebeurt er op de redactie van de NOS bij breaking news?
Daarover gaan we dit voorjaar weer in gesprek met iedereen die dat wil. Op dinsdag 12 mei organiseren we een publieksavond in Rotterdam, en op maandagavond 1 juni zijn we in de stad Groningen. De exacte locaties volgen later, nadat je je hebt aangemeld, maar beide avonden beginnen om 20.00 uur (net zo stipt als het Journaal!) met een zaalprogramma tot ongeveer 21.30 uur. Daarna is er nog ruim de tijd om buiten de zaal in gesprek te gaan met NOS'ers.
Maar ook in de zaal is veel ruimte voor de vragen die jij wellicht hebt. Zowel in Rotterdam als in Groningen kan je ze stellen aan onze parlementair verslaggevers, aan journalisten van NOS Stories, binnenlandverslaggevers, presentatoren en specialisten van de Verenigde Staten en het Midden-Oosten.
Zij vertellen onder leiding van Winfried Baijens over hun werk, over de verhalen die zij maken en over waar de NOS voor staat. Ook laten we zien hoe we ingewikkelde thema's zoals de oorlogen in het Midden-Oosten, politieke dossiers, of geopolitieke spanningen vertalen naar verhalen voor verschillende doelgroepen. En hoe houd je dan ook nog oog voor de verhalen dichter bij huis?
Winfried Baijens presenteert beide avonden en ontvangt je heel graag in Rotterdam of Groningen. Deelname is gratis. Je kunt je hier inschrijven.
Vaker discriminatie bij strafbare feiten, ook aantal meldingen neemt toe
15 april 2026 16:28
Het aantal strafbare feiten met een discriminatieaspect is het afgelopen jaar gestegen. Dat geldt ook voor het aantal meldingen van discriminatie bij daarvoor bedoelde meldpunten. Dat blijkt uit twee onderzoeken die vandaag zijn gepubliceerd.
Volgens onderzoek van het OM is het aantal gevallen van discriminatie bij strafbare feiten met ruim 68 procent gestegen. Het gaat dan bijvoorbeeld om geweldsdelicten waarbij discriminerende termen geroepen zijn. Het aantal feiten waarbij het alleen om discriminatie gaat, nam juist iets af.
Herkomst en geaardheid
Het aantal meldingen van discriminatie bij meldpunten is ook toegenomen, blijkt uit een rapport van de Ministeries van Binnenlandse Zaken en Justitie en Veiligheid. Voor dat onderzoek is gekeken naar discriminatiemeldingen bij de politie, zogenoemde antidiscriminatievoorzieningen (ADV's), Meld.Online Discriminatie, het College voor de Rechten van de Mens (CvRM), de Nationale ombudsman en de Kinderombudsman.
Het aantal meldingen bij de politie groeide bijvoorbeeld met meer dan duizend naar ruim 10.700. Het aantal meldingen bij het CvRM steeg tot meer dan 850, dat is ruim 200 meer dan het jaar ervoor.
Bij de politie doen slachtoffers het vaakst melding van discriminatie op grond van herkomst en seksuele gerichtheid. Ook antisemitisme wordt veel gemeld.
"Het gaat om het topje van de ijsberg", zegt Sjaak van der Linde. voorzitter van Discriminatie.nl, het landelijke netwerk van regionale antidiscriminatiebureaus. "Discriminatie is een veelkoppig fenomeen. We hebben dit jaar bijvoorbeeld veel aandacht besteed aan online discriminatie en racisme, dat komt ook internationaal ons land binnen."
Van der Linde doelt onder meer op de sociale media. "Binnen de technologie is het verspreiden van discriminerende drek ook een verdienmodel geworden."
Wilders
Terwijl bij de politie, het CvRM en de Kinderombudsman de stijging in lijn is met voorgaande jaren, is die bij de ADV's en Meld.Online Discriminatie veel groter dan voorgaande jaren.
Een belangrijk deel van de groei daar is te wijten aan één incident, namelijk een X-bericht van PVV-leider Geert Wilders voorafgaand aan de Kamerverkiezingen van vorig jaar. In dat bericht zette hij twee halve gezichten naast elkaar: links een jonge blonde vrouw met daaronder PVV en rechts een norse, gerimpelde vrouw met een hoofddoek met daaronder PvdA.
Het X-bericht van Wilders
Van de ruim 25.000 meldingen bij ADV's gaat meer dan de helft over het bericht van Wilders. Bij Meld.Online Discriminatie geldt dat voor de ruim 2700 meldingen ook.
"Het viel ons enorm op dat er zoveel gemeld werd over dit incident", zegt Van der Linde. "Het ging echt om grote maatschappelijke ophef. Vooral op sociale media is veel opgeroepen om melding te maken van het bericht. Mensen zijn het echt wel zat"
"Discriminatie.nl heeft samen met Meld.Online Discriminatie destijds ook aangifte tegen Wilders gedaan, we hoorden namelijk van veel mensen dat ze benieuwd waren of dit wel kon onder de vrijheid van meningsuiting." Het OM heeft nog geen besluit over vervolging genomen.
Van der Linde is voorzichtig positief over hoe de politiek reageert op de toename. "Minister Heerma van Binnenlandse Zaken heeft goed uiteengezet dat er in de normering van dit soort gedrag veel werk te doen is voor hem. Maar we moeten dit met veel meer partners aanpakken; bijvoorbeeld het onderwijs, sportorganisaties en de gemeenten."