Queen of country music Dolly Parton (1946-2026) had groot zakeninstinct
25 augustus 2026 20:46
Queen of country music, zo stond zangeres en zakenvrouw Dolly Parton in de Verenigde Staten bekend. Een terechte bijnaam voor de countryzangeres die gedurende haar leven wereldwijd meer dan 100 miljoen platen verkocht en daardoor een van de bestverkopende artiesten in de geschiedenis was. Ze is op 80-jarige leeftijd overleden, heeft haar familie laten weten.
Parton heeft ruim 3000 nummers op haar naam staan, die ze voor zichzelf en voor andere artiesten schreef. Met een ijzeren discipline werkte ze iedere dag aan haar nummers en twee van haar grootste hits, Jolene en I Will Always Love You, schreef ze zelfs op één dag. Parton was ook een van de meest gelauwerde country-artiesten; ze ontving onder meer elf Grammy Awards, waaronder één voor haar hele oeuvre.
Great Smoky Mountains
Dolly Rebecca Parton werd op 19 januari 1946 geboren in een gezin dat ze later beschreef als "straatarm". Ze was het vierde kind van twaalf van een kleine tabaksboer en zijn muzikale vrouw uit de Great Smoky Mountains in de zuidoostelijke staat Tennessee.
Haar moeder had haar handen vol aan het verzorgen van de grote kinderschare en het huishouden in de hut met slechts één slaapkamer op hun zelfvoorzienende boerenbedrijf.
Haar vader werkte hard op het land en in de bouw, maar was volgens Parton ook heel slim en wist altijd wel een goede deal te sluiten over wat dan ook. Parton zei later dat ze van hem haar zakelijke instinct erfde en van haar moeder haar liefde voor muziek.
In Partons vroege nummers, zoals In the Good Old Days (when times were bad) en Coat of Many Colors, schetste ze de armoede van het gezin. Hoewel er geen geld was, was er wel altijd genoeg eten. Het kookboek Good Lookin' Cookin' dat ze in 2024 samen met een van haar zussen schreef, herinnert aan talloze heerlijke familiemaaltijden.
Luister hieronder naar 'In the Good Old Days':
Parton was dol op gospelmuziek en trad vanaf haar zesde zelfstandig op in de kerk. Ze bespeelde een zelfgemaakte gitaar, hoewel ze geen noten kon lezen en dat ook later nooit heeft geleerd. Al snel kreeg ze van een oom een echte gitaar en volgden optredens in lokale radio- en televisieprogramma's.
Haar eerste single Puppy Love nam ze op haar dertiende op bij een lokaal platenlabel. In datzelfde jaar stond ze voor het eerst op het podium van de beroemde countrytempel Grand Ole Opry in countrymekka Nashville. Daar ontmoette ze de zanger Johnny Cash, die haar aanraadde naar niets of niemand te luisteren en haar eigen hart te volgen.
Aunt Granny
En dat deed ze, want zodra ze klaar was met haar middelbare school pakte ze haar spullen en verhuisde ze naar Nashville om daar verder te werken aan haar carrière. Samen met haar oom Bill Owens schreef ze in deze tijd diverse hits voor andere country-artiesten, onder wie Skeeter Davis en Bill Phillips.
Twee jaar na haar aankomst trouwde ze met asfalteerder Carl Dean die ze op de stoep van een wasserette ontmoette en met wie ze tot zijn dood in 2025 samen zou blijven.
Het paar kreeg geen kinderen, maar voedde samen wel vijf van haar jongere broers en zussen op. Daardoor kreeg ze later bij haar neefjes en nichtjes de bijnaam Aunt Granny (tante oma). Ook was Dolly Parton de peetmoeder van zangeres Miley Cyrus, aan wie ze via een gezamenlijke betovergrootvader ook verwant bleek te zijn.
Zakeninstinct
Nadat ze eerst door haar platenlabel als 'bubblegumpopzangeres' in de markt werd gezet, mocht ze na lang aandringen en door het succes van haar nummer voor Bill Phillips toch een countrynummer opnemen. Dumb Blonde bereikte nummer 24 in de country-hitlijst en niet lang daarna verscheen haar eerste volledige album Hello I'm Dolly.
Haar zangkunsten trokken de aandacht van countryster Porter Wagoner die haar uitnodigde zich bij zijn wekelijkse televisieprogramma The Porter Wagoner Show aan te sluiten. Daar zong ze veel duetten met hem, maar ook eigen nummers. Al na enkele maanden was ze de grote ster van de show. Toen het door haar zelf geschreven nummer Jolene in 1974 in Amerika een grote hit werd, verliet ze de show om een solocarrière te beginnen.
Na haar vertrek schreef ze voor Wagoner, die haar altijd erg had gesteund bij de ontwikkeling van haar solocarrière, het nummer I Will Always Love You.
I Will Always Love You werd haar grootste hit wereldwijd en werd later ook met veel succes gecovered door Whitney Houston. Ook Elvis Presley wilde het nummer opnemen, maar dat zag Parton niet zitten toen bleek dat hij de helft van de rechten op het liedje wilde. "Ik was enorm teleurgesteld, maar ik zei dat ik dat echt niet kon doen", zei Parton daarover in een interview in 2025.
Geen 'dom blondje'
Hieruit bleek haar grote zakeninstinct, want het nummer bracht haar gedurende de rest van haar leven veel geld op. Een deel daarvan investeerde ze in het aan haar leven gewijde themapark Dollywood, dat jaarlijks goed was voor een paar miljoen bezoekers.
Al vroeg zag ze in dat ze moest zorgen dat ze de rechten op haar eigen liedjes in handen hield als ze er wat aan wilde verdienen. Daarom richtte ze haar eigen zakenimperium Dolly Parton Enterprise op, dat uitgroeide tot een miljoenenbedrijf.
Ook liet ze zich niet snel intimideren door mannen die het zeker aan het begin van haar carrière vaak voor het zeggen hadden. Door de vele broers, neven en ooms met wie ze opgroeide wist ze naar eigen zeggen precies hoe mannen dachten.
"Ik zeg altijd: 'Ik zie er wel uit als een vrouw, maar ik kan denken als een man'. Door de manier waarop ik eruitzag dachten sommige mannen dat ik dom was, maar ik had de deal al gesloten voordat ze doorhadden wat er was gebeurd."
Parton steunde veel liefdadigheidsprojecten op het gebied van geletterdheid, gezondheid, dieren en bij rampen zoals bosbranden in haar geboortestreek en orkaan Helene (2024). Ook droeg ze financieel bij aan de ontwikkeling van het COVID-19-vaccin van Moderna.
Acteerdebuut
Na het succes van Jolene ging het Parton voor de wind. Ze stond vrijwel continu met een liedje in de Amerikaanse countryhitlijsten genoteerd en ontving vele Grammy's in het country genre. Haar nummers gaan vaak over dagelijkse gebeurtenissen en vooral over trieste liefdesrelaties, zoals ook Jolene.
Veel nummers werden wereldhits zoals Here You Come Again, waarmee ze haar eerste Grammy Award won, en 9 To 5, het nummer dat ze schreef voor de gelijknamige film waarin ze in 1980 haar acteerdebuut maakte. In de daarop volgende jaren was ze in meer films te zien, waaronder het veelgeprezen drama Steel Magnolias.
Ook was Parton een graag geziene gast in talkshows en op de radio. Met Emmylou Harris en Linda Ronstad vormde zij in die tijd een gelegenheidstrio dat twee zeer succesvolle albums uitbracht en met Kenny Rogers had ze in 1983 een wereldwijde hit met het door de Bee Gees geschreven nummer Islands in the Stream.
Ook in de jaren 90 en na de millenniumwisseling bleef ze een gestage stroom aan albums produceren waaronder ook een rockalbum (Rockstar) in 2023.
De zangeres die, naast haar bekende hoge sopraan, bekend stond om haar grote borstomvang had de eer om in de jaren 90 het eerste (uit uiers) gekloonde schaap Dolly naar zich vernoemd te krijgen.
Ze maakte er geen geheim van dat ze verschillende keren plastische chirurgie had ondergaan om er zo uit te kunnen (blijven) zien als ze deed. "It takes an awful lot of money to look this cheap" (het kost handenvol geld om er zo goedkoop uit te zien), is een van haar beroemdste uitspraken.
Lookalike-wedstrijd
Ze vertelde ook eens te hebben meegedaan aan een Dolly Parton dragqueen-lookalike-wedstrijd en die te hebben verloren. Niemand had door dat de echte Dolly Parton meedeed, zei ze tegen ABC News. "Ze dachten gewoon dat ik een klein homoseksueel ventje was en ik kreeg het minste applaus."
Country-icoon Dolly Parton (9 to 5, Jolene) op 80-jarige leeftijd overleden
25 augustus 2026 20:04
De Amerikaanse country-artiest Dolly Parton is vandaag op 80-jarige leeftijd overleden. Dat heeft haar familie via haar Facebook- en Instagramaccount bekendgemaakt.
Haar neef en hoofd beveiliging, Brian Seaver, zegt in een videobericht dat zij is overleden. Parton heeft hem jaren geleden al benaderd om deze video uit te zenden na haar overlijden. Over de oorzaak van het overlijden zegt hij niets, wel dat ze "in vrede" is heengegaan.
Nog niet klaar
Vorig jaar kwam Parton nog in het nieuws omdat haar gezondheid achteruit zou zijn gegaan. Haar zus had gevraagd voor haar te bidden en een serie optredens in Las Vegas werd uitgesteld. Ze moest een medische ingreep ondergaan, niet bekend werd waar het om ging.
Parton ontkende dat er iets ernstigs met haar aan de hand was. "Ik ben nog niet klaar om te sterven", liet ze weten. "Ik denk dat God nog verdere plannen voor me heeft en ik ben nog niet klaar met mijn werk."
In augustus dit jaar zei ze in een interview in het blad People dat ze haar gezondheid had verwaarloosd tijdens de zorg over haar echtgenoot Carl, die in maart van dit jaar overleed.
Meer dan 100 miljoen platen
Parton verkocht tijdens haar leven wereldwijd meer dan 100 miljoen platen en is daardoor een van de bestverkopende artiesten in de geschiedenis.
Parton heeft ruim 3000 nummers op haar naam staan, die ze voor zichzelf en voor andere artiesten schreef. Jolene, 9 to 5 en I Will Always Love You waren drie van haar grootste hits.
Luister hier naar Jolene:
Ook over Europa razen regelmatig tornado's, maar 'kans op een zware blijft klein'
25 augustus 2026 19:58
Als een tornado in het nieuws komt, heeft die vaak ergens in de VS huisgehouden. Maar ook in Europa komen ze regelmatig voor. In de afgelopen tien jaar zijn in Europa, inclusief Rusland, jaarlijks gemiddeld zo'n 380 tornado's geregistreerd, zegt meteoroloog Pieter Groenemeijer. Hij is als expert op het gebied van extreem weer verbonden aan het European Severe Storms Laboratory (ESSL).
Gistermiddag legde een tornado het Zuid-Franse dorpje Pomas in een paar minuten tijd in puin. Op basis van beelden schat Groenemeijer dat de tornado een kracht had van IF2 tot IF3, met windsnelheden tussen de 200 en 300 kilometer per uur. "Een paar keer per jaar komen tornado's van deze sterkte voor in Europa", zegt hij.
Vooral in gebieden rond de Middellandse Zee worden relatief vaak tornado's waargenomen. In Frankrijk alleen al worden jaarlijks gemiddeld zo'n dertig tornado's geregistreerd. Daarvan hebben er ongeveer drie een kracht van IF2 of hoger. Op de Fujita-schaal is IF5 de zwaarste categorie, met windsnelheden tot ongeveer 500 kilometer per uur.
De omstandigheden voor een tornado waren gisteren gunstig. "Er trok veel warme en vochtige lucht vanaf de Middellandse Zee landinwaarts", zegt Groenemeijer. Die lucht vormde de ideale voedingsbodem voor een supercel, een krachtige onweersbui met een roterende opwaartse luchtstroom waaruit tornado's kunnen ontstaan.
De tornado die gisteren over Pomas trok, werd veroorzaakt door zo'n supercel. Voor het ontstaan daarvan is veel energie nodig in de onderste lagen van de atmosfeer. Ook de windcondities zijn cruciaal. "Hoe hard de wind waait en hoe sterk die met de hoogte toeneemt, bepaalt mede of een onweersbui gaat roteren en uiteindelijk een tornado kan vormen."
Een sterke tornado gaat vaak gepaard met zwaar onweer. Bij tornado's die ontstaan uit supercellen komt vaak veel bliksem voor. "Soms zien we wel één bliksemflits per seconde of vaker. Dat komt door alle energie die in de bui vrijkomt."
Ook in een strook van Noordwest-Frankrijk via België naar Nederland komen relatief vaak tornado's voor, zegt Groenemeijer. Daar botst warme, vochtige lucht geregeld op koelere lucht. In combinatie met gunstige windcondities kunnen hier tornado's ontstaan.
Zware windstoten
Aanstaande donderdag en vrijdag is er in Nederland kans op stevige onweersbuien. Dat betekent niet automatisch dat er tornado's ontstaan. Dat hangt af van veel verschillende factoren, waaronder de windcondities. Het is lastig om te voorspellen hoe die zich ontwikkelen. "De kans op zulke sterke tornado's als die in Frankrijk is relatief klein."
De tornado in Zuid-Frankrijk veroorzaakte veel schade:
Zelfs computermodellen hebben moeite om tornado's te voorspellen. Ze kunnen wel aangeven waar de kans op zware onweersbuien groot is, maar veel moeilijker is de vraag hoe zo'n bui zich vervolgens ontwikkelt. Die kan ook uitmonden in ander gevaarlijk weer, zoals zware windstoten.
Meer foto's en video's
Of tornado's door klimaatverandering vaker voorkomen, is volgens Groenemeijer lastig vast te stellen. Dat komt doordat er in het verleden veel minder waarnemingen van gevaarlijk weer werden verzameld dan nu.
"Als je kijkt naar het aantal geregistreerde tornado's tussen 1980 en 1990 en dat vergelijkt met de afgelopen tien jaar, dan zie je veel hogere aantallen in recente gegevens", zegt hij. "Maar dat betekent niet automatisch dat er ook meer tornado's zijn."
Volgens Groenemeijer komt dat doordat tegenwoordig veel meer mensen een smartphone hebben en daarmee foto's en video's maken en delen, waardoor er ook meer meldingen worden gedaan.
Een warmer klimaat kan wel leiden tot omstandigheden die gunstig zijn voor zware onweersbuien. Uit onderzoek van het ESSL blijkt bijvoorbeeld dat de condities voor zware hagelbuien duidelijk zijn toegenomen, met name in het Alpengebied.
Nederland maakte ook al eens een tornado van de zwaarste categorie mee. In 1927 trok een IF5-tornado over de Achterhoek. "Die veranderde nieuw gebouwde huizen in een hoop bakstenen", zegt Groenemeijer.
Zoveel mogelijk muren
Tegen een tornado van die kracht is weinig te doen. "Het belangrijkste is om zoveel mogelijk muren tussen jezelf en de tornado te hebben en in elk geval weg te blijven van ramen. Een kelder is daarom de veiligste plek."
Groenemeijer benadrukt dat een tornado van deze kracht zeer zeldzaam is. "Dat moeten we niet vergeten. Waterhozen, een soort tornado's boven de zee, komen veel vaker voor."
Mensen proberen tornado's vaak te filmen, maar dat brengt risico's met zich mee, waarschuwt Groenemeijer. "Als de tornado dichterbij komt kun je in gevaar komen. Denk altijd in de eerste plaats aan je eigen veiligheid."
Tijdens de onweersbuien die vorige week over de kustprovincies trokken was boven de Noordzee een waterhoos te zien:
Canada slaat terug in handelsoorlog met VS: importheffing op miljarden aan producten
25 augustus 2026 18:50
Canada voert invoerheffingen in op zo'n 17 miljard euro aan producten uit de VS. Dat is het antwoord op hogere invoerheffingen die president Trump afgelopen weekend instelde in de handelsoorlog met het land.
De heffingen van 15, 25 of 50 procent gaan gelden voor zo'n 500 producten, zoals aluminium, meubels, kaas, elektronica en witgoed. Het nieuwe tarief gaat 8 september in, over precies twee weken dus. De hoogte van het bedrag is afgestemd op het deel van de Canadese economie dat de VS extra belast.
Tegelijk met de sancties kondigde het Canadese kabinet een pakket aan maatregelen aan om Canadese ondernemers te helpen die getroffen worden door de Amerikaanse handelsbeperkingen. Er wordt 4,5 miljoen euro uitgetrokken om de klappen op te vangen.
Te elfder ure mislukt
Canada en de VS leken er afgelopen week bijna uit te zijn met hun handelsbesprekingen. President Trump kondigde zelfs al voortijdig aan dat een akkoord klaar was om ondertekend te worden. Op het laatste moment liepen de gesprekken toch stuk.
Onderhandelaars van beide kanten geven de andere partij de schuld van het klappen van de onderhandelingen. Zonder in detail te treden zei de Amerikaanse handelsgezant Greer dat de Canadezen "terugkrabbelden" en nieuwe eisen op tafel legden.
De Canadese premier Carney, die zich veel uitgebreider liet bevragen over het mislukte overleg, zei juist dat de Amerikanen uiteindelijk te veel dwarslagen. "We dachten te werken aan een akkoord waar we allebei van zouden profiteren, maar de VS kwam met nieuwe eisen die economisch onverantwoord en oneerlijk waren en de voordelen voor Canada zouden hebben ondermijnd."
Pick-uptruck en Franse labels
Zo zou de VS op het laatste moment geweigerd hebben de invoerheffing voor pick-uptrucks te verlagen, een belangrijk onderdeel van de Canadese auto-industrie. "We konden niet accepteren wat de VS bood en niet geven wat ze vroegen", vatte Carney de uitkomst samen.
Een ander heikel punt zouden volgens de Canadezen de taaleisen zijn voor bijvoorbeeld voedsellabels in Quebec. De VS zou een uitzondering hebben gewild op de regel dat die ook in het Frans moeten zijn. "De Amerikanen vinden de Franse taal en de cultuur van Quebec maar irritant, maar hier in Canada, in Quebec, is het een fundamenteel recht", legde Carney uit in het Frans.
Na het stuklopen van de onderhandelingen kondigde Trump hogere invoerheffingen aan op een veelvoud van Canadese importproducten, van bloemen, honing en alcohol tot elektronica en smartphones. In totaal ging het ook om zo'n 17 miljard euro. In totaal deden de landen vorig jaar voor ruim 750 miljard euro handel met elkaar.
Lake America
Trump waarschuwde er meteen bij dat Canada zich "koest diende te houden", omdat er "nog veel ergere consequenties" voor het land zouden kunnen zijn. Zo is de belangrijke en nauw vervlochten auto-industrie van beide landen tot nu toe niet geraakt door de nieuwe ronde sancties over en weer.
De handelsoorlog komt voor Trump op een politiek gevoelig moment, met eind dit jaar de Congresverkiezingen. Onder Republikeinen bestaat de vrees dat kiezers in grensstaten hun partij zullen afstraffen voor Trumps scherpe handelsbeleid. Zo noemde partijgenoot Susan Collins, die hoopt herkozen te worden in grensstaat Maine, de handelsoorlog ronduit "een fout".
Trump heeft nog niet gereageerd op de nieuwe ronde Canadese sancties. Eerder vandaag stelde hij wel voor om Lake Ontario, vernoemd naar de drukbevolkte provincie van het buurland, om te dopen tot Lake America, zoals hij eerder de naam Golf van Amerika opdrong voor de Golf van Mexico. "We overwegen dat serieus, omdat we niet verwachten nog veel zaken te zullen doen met Ontario."
Economen twijfelen aan effecten Amerikaanse sancties op Iran
25 augustus 2026 18:44
Het plan van de Verenigde Staten om Iran economisch te isoleren lijkt een "wanhoopsdaad", zegt VS-deskundige Philip Marey van Rabobank. Gisteravond presenteerde de Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent de uitbreiding van sancties tegen Iran als 'economische D-day'.
En het blijft niet bij het economisch verstoten van Iran. Bessent dreigt ook met maatregelen tegen andere landen, bedrijven en personen die zakendoen met Teheran. Ook die kunnen gestraft worden.
Economische sancties waar Bessent mee dreigt:
Landen, personen en bedrijven die met Iran handelen moeten volgens de Trump-regering kiezen. Wie bijvoorbeeld Iraanse olie vervoert, financiële transacties mogelijk maakt of Iraanse vliegtuigen en schepen toelaat, riskeert zelf economische isolatie.
"Als je kijkt naar het verloop en de volgorde van de sancties, dan hadden de economische maatregelen ook eerder aangekondigd kunnen worden", zegt Marey. Volgens de econoom kan deze volgende stap in de oorlog de indruk geven aan zowel tegenstanders als aan bondgenoten van de VS dat het land handelt vanuit zwakte. Tot dusver is het conflict militair ook nog niet opgelost.
"Bessent probeerde het plan zo indrukwekkend mogelijk te presenteren", zegt Marey. Maar hij denkt dat er twijfels zijn over hoe krachtig dit is. Vooral omdat het erop lijkt dat een land als China wordt ontzien. Daardoor is het plan volgens hem niet waterdicht.
Ook Rabo-collega Elwin de Groot, hoofd macrostrategie, heeft twijfels of de sancties wel indruk gaan maken. "Ze zijn vooral gericht om andere landen af te schrikken".
Terugslaan
China heeft veel handelsrelaties en is een van de grootste handelspartners van Iran. Maar toch is de VS voorzichtig om China hard aan te pakken, omdat het land in de handelsoorlog al heeft laten zien dat het durft terug te slaan. En ook vandaag heeft Peking de VS gewaarschuwd dat het zal vergelden als Chinese bedrijven worden opgenomen in de nieuwe sancties van de regering-Trump.
"Amerika vergeet dat het Rusland en China niet aan zijn zijde heeft", zegt Jean Yves Ndzana Ndzana, onderzoeker Internationale Betrekkingen aan de Universiteit Leiden. "Bovendien onderhoudt Iran aanzienlijke economische banden met regionale partners zoals Turkije en Pakistan, wat de effectiviteit van Amerikaanse economische dwang ondermijnt."
Stank voor dank
Volgens Marey hebben de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) en Saudi-Arabië geprobeerd om een goede relatie met Iran aan te houden. "Maar zij hebben stank voor dank gekregen", zegt hij. De VS wil de Golfstaten losweken van Iran. "Maar Amerika heeft beide landen niet kunnen beschermen tegen de bombardementen en daardoor verkeren ze in een kwetsbare positie."
Voor Iran zijn sancties niet nieuw. "Het land is enorm gespecialiseerd in het omzeilen daarvan, onder meer via Rusland, Noord-Korea en China", zegt Michel Don Michaloliákos van het Haagsch Instituut voor Geopolitiek (HIG). Al die landen zullen elkaar daarbij ook proberen te helpen, voegt hij nog toe.
Hij betwijfelt of de aangekondigde sancties ook zullen leiden tot de ineenstorting van het regime, omdat een economische crisis dat niet hoeft te betekenen.
Ondertussen zijn de gevolgen voor de Iraanse bevolking wel groot, ziet Don Michaloliákos. "De Iraanse economie zit al een tijdlang in een soort vrije val; de inflatie is hoog, er is schaarste aan allerlei belangrijke levensmiddelen, van medicijnen tot voedsel en water."
Strategische reserves
De grote economische effecten voor Europa vallen nu nog wel mee, maar volgens ING-econoom Rico Luman is het afwachten, want het conflict is een tikkende tijdbom.
"We gaan pas veel grotere effecten zien als we de bodem gaan zien van de strategische reserves van olie en gas. China heeft daar veel van, maar boort ze nu aan. De VS maakt daar nu ook gebruik van."
In het extreemste geval kan de VS overgaan tot het afkoppelen van landen van het dollarsysteem. Dan is handel bijna tot niet meer mogelijk, maar volgens Marey is de vraag of het land zo ver zal gaan.
Amnesty hekelt 'onmenselijk' politiegeweld tegen Indiase Kakkerlak-betogers
25 augustus 2026 18:25
Traangas, hagel, wapenstokken, stroomstootwapens, rubberen kogels en vuurwapens. De Indiase politie greep eind vorige maand keihard in bij de anti-overheidsprotesten van de Kakkerlakken-beweging. Dat gebeurde met "dodelijk, onmenselijk en onwettig" geweld, oordeelt Amnesty International op basis van verzamelde getuigenverklaringen, foto's en video's.
Een maand geleden bereikten wekenlange demonstraties, sit-ins en hongerstakingen een kookpunt toen de politie in hoofdstad New Delhi een protest met duizenden aanhangers van de jonge beweging neersloeg. Zij waren op weg naar het parlement om op de eerste dag van het parlementaire jaar aandacht te vragen voor het examenfraudeschandaal (zie kader).
Om demonstranten op afstand te houden van het parlementsgebouw zette de politie wapenstokken en traangas in. Tientallen mensen raakten gewond en ook werd de leider van de Kakkerlakken-beweging, Abhijeet Dipke, opgepakt. Na de gewelddadigheden sprak Amnesty al van een "aantasting van de mensenrechten".
Wat is de Kakkerlakken-beweging?
De Kakkerlakken-beweging is een prominente partij in de aanhoudende golf van publieke onvrede over de regering van de Indiase premier Modi. De acties begonnen met de roep om onderwijshervormingen na een groot examenfraudeschandaal.
Indirect kostte dat schandaal de levens van meer dan twintig studenten die door psychische druk suïcide pleegden. Dagenlang gingen daarom duizenden studenten de straat op om het vertrek te eisen van de minister van Onderwijs. Die bewindspersoon is inmiddels afgetreden.
De protestbeweging omarmde de naam 'Kakkerlakken' nadat een rechter de aanhangers daarvoor had uitgemaakt. De rechter noemde jongeren zonder opleiding of baan die zich bezighouden met activisme of journalistiek kakkerlakken en parasieten.
Na de protesten verifieerde en analyseerde de Amnesty een reeks video's op echtheid. Op twee van de video's is te zien hoe een agent tijdens de protesten met een hagelgeweer op de menigte schiet. Diezelfde plek is opnieuw te zien in andere video's, met daarin "twee demonstranten met verwondingen die overeenkomen met verwondingen veroorzaakt door hagelpatronen", schrijft Amnesty.
Op camerabeelden van een paar straten verderop zijn eveneens officieren met hagelgeweren te zien. Ook waren er meldingen dat een agenten met rubberen kogels schoten op demonstranten.
Hagelwonden
Amnesty sprak een demonstrant die gewond raakte bij de protesten. Die verklaarde dat de demonstratie aanvankelijk vreedzaam verliep, totdat de politie zwaardere middelen inzette. "De agenten begonnen, zonder enige waarschuwing, met hagelgeweren te schieten".
De demonstrant rende de andere kant op en werd in de rug geraakt. "Ik had zo'n 25 tot 30 wonden en ben meteen naar het ziekenhuis gegaan. De artsen bevestigden dat het hagelwonden waren. Gelukkig zijn mijn botten gespaard gebleven, maar mijn lichaam is ernstig verminkt."
Correspondent Zuid-Azië Devi Boerema:
"De Indiase overheid gebruikt kogels gevuld met honderden kleine rubberen of ijzeren balletjes sinds 2010 in de regio Kashmir. Speciale eenheden schieten met deze kogels op jongeren die uit protest tegen de Indiase overheid stenen gooien. Het is bedoeld om grote groepen demonstranten uit elkaar te drijven.
Mensenrechtenorganisaties roepen al jaren om een verbod op deze wapens, omdat agenten de wapens niet gericht genoeg kunnen inzetten en de schade te groot is. In Kashmir zijn inmiddels duizenden jongeren die zwaar oogletsel hebben opgelopen door deze wapens. 'Dode ogen' is lokaal de term voor wie door de kleine balletjes geheel of gedeeltelijk blind is geworden.
Op de protestdag van 20 juli in New Delhi hebben de Indiase autoriteiten voor het eerst buiten Kashmir met dit soort kogels op demonstranten geschoten. Daarmee heeft de Indiase regering volgens mensenrechtenorganisaties een lijn overschreden."
Amnesty vond meer bewijs van buitensporig geweld. Op een video is te zien hoe een traangasgranaat bij een groepje demonstranten landt en ontploft. Dat is in strijd met regelgeving van de Verenigde Naties, waarin staat dat traangasgranaten niet direct op personen mogen worden afgevuurd.
Traangas mag alleen worden ingezet als er sprake is van ernstig geweld vanuit de demonstranten. Los van een aantal incidenten waarbij demonstranten stenen gooiden, was daarvan geen sprake.
Lange wapenstokken
Ook sloeg de politie veelvuldig in op vreedzame demonstranten met zogeheten lathis: lange, flexibele wapenstokken. Amnesty zag beelden waarop mensen, die al op de grond lagen, willekeurig en herhaaldelijk werden geslagen. De VN bestempelt het gebruik van de stokken als wreed en onmenselijk.
De politie wimpelde de berichten over het gebruikte geweld meteen af als nepnieuws en zei juridische stappen te ondernemen tegen iedereen die "geruchten verspreidt". De politie ontkende buitensporig geweld te hebben gebruikt en omschreef het optreden als "professioneel".