Overwerk als oplossing voor arbeidstekort, Japan kiest voor soepelere regels
28 april 2026 19:24
Het Japanse kabinet wil de arbeidsregels in Japan flink versoepelen. Door overwerk te stimuleren, hoopt het kabinet groeiende personeelstekorten op te vangen en de productiviteit te verhogen.
"Het wordt gepresenteerd als werknemers meer vrijheid geven om te werken", zegt arbeidsdeskundige Rei Seiyama van de Universiteit Ibaraki. "Maar de meeste werknemers bepalen hun werkdruk niet zelf. Het risico is dat ze nóg langer moeten werken."
'Ze sliep nauwelijks'
Yukimi Takahashi steekt drie stokjes wierook aan. Voor haar staat een klein altaar met een foto van haar dochter Matsuri. Geknield slaat ze haar handen op elkaar in gebed. "We hebben haar in de woonkamer gezet", zegt ze. "Zo voelt het alsof ze nog bij ons is."
Matsuri Takahashi was 24 toen ze een eind aan haar leven maakte. Ze werkte bij het reclamebedrijf Dentsu en moest maandenlang van 09.00 uur 's ochtends tot 04.00 uur de volgende dag doorwerken. "Ze sliep nauwelijks", vertelt haar moeder.
Japan staat al tientallen jaren bekend om zijn lange werkdagen. In de jaren tachtig ontstond zelfs een woord voor sterfte door overwerk: karōshi.
In 2024 telde de overheid 159 sterfgevallen en zelfdodingen door overwerk. Het werkelijke aantal is vermoedelijk hoger omdat erkenning vastloopt in complexe juridische procedures en bedrijven geregeld tegenwerken, waardoor bewijs moeilijk te vinden is.
Ook Takahashis werkgever ontkende dat er sprake was van extreem overwerk. Pas tijdens de rechtszaak, na het verplicht vrijgeven van haar echte werkuren, werd het verband tussen haar zelfdoding en de extreme werktijden erkend. De rechter stelde het bedrijf verantwoordelijk voor haar dood.
"Er is vaak een groot verschil tussen geregistreerde en werkelijke uren", zegt hoogleraar Seiyama. "Daardoor is het moeilijk om overwerk juridisch te bewijzen."
De dood van Takahashi in 2015 leidde tot maatschappelijke verontwaardiging. De arbeidsinspectie ging actiever controleren en er kwamen limieten voor overwerk. Op papier heeft dat effect gehad: het aantal overuren is de afgelopen tien jaar gedaald.
Maar dat beeld is misleidend, zegt Seiyama. "De daling komt vooral door de toename van parttime werk. Voor voltijdswerknemers is de situatie nauwelijks verbeterd."
Formeel geldt een werkweek van 40 uur en een overwerklimiet van 45 uur per maand. In de praktijk zijn er ruime uitzonderingen: tot 100 uur overwerk in één maand, of gemiddeld 80 uur over meerdere maanden, oplopend tot 720 uur per jaar.
"Dat is de grens waarop het risico op karōshi toeneemt", zegt Seiyama.
Discretionaire arbeidssysteem
Toch wil de regering de regels weer versoepelen. Dat gebeurt via het 'discretionaire arbeidssysteem', waarbij loon wordt uitbetaald op basis van vooraf vastgestelde uren, niet op basis van werkelijk gewerkte tijd.
Dat werkt niet in het voordeel van werknemers, zegt Seiyama: "Zelfs het huidige systeem schiet al tekort." Ter illustratie: nog altijd werkt ruim één op de vijf Japanse mannen meer dan 49 uur per week, tegenover minder dan één op de tien in Nederland.
Daarnaast is er een kleinere, kwetsbare groep die extreme uren maakt. "Werknemers die meer dan 60 uur per week werken lopen een verhoogd gezondheidsrisico", zegt Seiyama. "Die groep kan onder de nieuwe regels verder groeien."
'Gooi onze levens niet weg'
In de EU hebben werknemers recht op minimaal 11 uur rust per dag. "In Japan ontbreken zulke garanties", aldus Seiyama.
Slechts zeven van de 100 bedrijven bieden structureel een vaste rustperiode tussen werkdagen. Welzijnsregels zijn vrijblijvend. "Soms is alleen een meldpunt voor gezondheidsklachten al genoeg."
Daarbij verandert ook de financiële prikkel voor werkgevers. In het huidige systeem kost elk extra uur werk meer geld. Bij discretionair werken blijft het salaris gelijk, ongeacht het aantal gewerkte uren, met uitzondering van nacht- en weekendwerk.
"Daardoor hebben bedrijven minder reden om lange werkdagen te beperken", zegt Seiyama. "En juist het bedrijfsleven dringt nu het sterkst aan op uitbreiding van dit systeem."
Met een vochtige doek maakt de moeder van Matsuri de grafsteen van haar dochter schoon. "Gooi onze levens niet weg alstublieft. Dat wil ik tegen de premier zeggen", zucht ze.
Takahashi stopt haar hand bij de plek waar haar dochters naam is gegraveerd, en gaat op het koude marmer zitten. Ze is bang dat de lessen van haar dochters dood worden vergeten. "Matsuri klaagde dat ze in haar laatste week maar tien uur had geslapen. Nu ze eindelijk kan slapen, wordt ze nooit meer wakker."
Hulp nodig?
Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten over zelfdoding helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.
'Google en Pentagon sluiten AI-deal', zorgen bij deel personeel
28 april 2026 19:01
AI-modellen van Google kunnen gebruikt gaan worden voor geheime militaire informatie van het Amerikaanse leger. Het bedrijf heeft daarvoor een deal gesloten met het Amerikaanse ministerie van Defensie, meldt de doorgaans goed ingevoerde techsite The Information op basis van een bron.
Het zou gaan om het Google-programma Gemini. Dat is een taalmodel dat bijvoorbeeld tekst en foto's kan genereren. Met de deal die nu gesloten zou zijn kan die tool worden gebruikt in de geheime militaire omgeving van het Pentagon. Daar worden onder meer missies gepland en wapens bestuurd.
Het nieuws komt een dag nadat de Britse krant Financial Times had gemeld dat honderden medewerkers van Googles moederbedrijf Alphabet een kritische brief hadden geschreven aan CEO Sundar Pichai. Ze vroegen daarin om AI-systemen van Google niet te gebruiken voor geheime militaire werkzaamheden.
De Google-medewerkers schreven dat ze de verantwoordelijkheid hebben om "het meest onethische en gevaarlijke gebruik" van AI te benadrukken en te voorkomen. "We willen dat AI de mensheid ten goede komt, niet dat het wordt gebruikt op onmenselijke of extreem schadelijke manieren."
Ze wezen onder meer op het gebruik van AI-programma's voor "dodelijke autonome wapens en massasurveillance". De enige manier om die schadelijke inzet van AI te voorkomen is door te weigeren om met geheime militaire informatie te werken, schrijven de medewerkers.
De brief is volgens de FT ondertekend door meer dan 560 medewerkers van Alphabet. Het bedrijf had eind 2025 zo'n 190.000 medewerkers.
Nu lijkt het Pentagon dus alsnog toegang te krijgen tot de Google-modellen voor gevoelig werk. In een reactie bevestigt een woordvoerder de deal niet expliciet. Wel zegt hij dat het bieden van toegang een verantwoorde aanpak is ter ondersteuning van de nationale veiligheid. Het bedrijf blijft zich naar eigen zeggen ervoor inzetten dat AI niet gebruikt mag worden voor "binnenlandse massasurveillance of autonome wapens zonder passend menselijk toezicht."
Anthropic
Andere AI-bedrijven, zoals OpenAI en Anthropic, sloten al eerder deals met het Pentagon voor gebruik van hun AI-modellen voor geheime militaire informatie. Bij de deal met Anthropic ontstond onenigheid tussen het bedrijf en de Amerikaanse overheid.
Defensieminister Hegseth wilde namelijk onbeperkte toegang tot de AI-systemen van Anthropic, terwijl het bedrijf probeerde te voorkomen dat zijn technologie zou worden gebruikt voor volledig autonome wapens en massasurveillance zonder menselijk toezicht.
President Trump gaf de Amerikaanse overheid daarom de opdracht om alle samenwerkingen met Anthropic stop te zetten. Eind vorige maand besloot de rechter dat de overheid de banden voorlopig niet mag verbreken. Een definitieve uitspraak van een federale rechter moet nog volgen.
Volgens de FT protesteerden duizenden Google-medewerkers in 2018 ook tegen zakendoen met het ministerie van Defensie. Toen beloofde Google niet meer te werken aan AI-programma's voor wapens en surveillance.
Reddingspoging bultrug Timmy aan de gang, nog lange weg te gaan
28 april 2026 18:58
In Duitsland is de ultieme reddingsactie aan de gang voor bultrug Timmy. Het dier zit al weken vast voor de Duitse Oostzeekust. Sinds begin maart is het land in de ban van de bultrug, die keer op keer strandt, dan weer schijnbaar wordt gered, en zich dan weer vast zwemt.
Wetenschappers hadden het dier al opgegeven, en nog steeds zijn ze ervan overtuigd dat de walvis kansloos is. Het feit dat hij meermalen is gestrand, wijst erop dat hij ernstig ziek is. Volgens hen moet hij alleen palliatieve zorg krijgen.
Toch gaf de minister van Milieu van de deelstaat particulieren toestemming nog een reddingspoging te doen.
Riskante operatie
In een soort drijvend aquarium moet Timmy naar de Noordzee worden gebracht. Met touwen en een tuig lukte het reddingswerkers vanochtend om het dier te verplaatsen naar de stalen bak met water, van zo'n 50 bij 13 meter groot.
Dat alleen al was een riskante operatie. Timmy weegt twaalf ton en kan gewond raken als hij wordt versleept of opgetild; alleen al omdat zijn organen dat niet aan kunnen. Maar volgens Duitse media zwom Timmy het laatste stukje zelf, tot grote vreugde bij de reddingswerkers. Ook maakte het dier een geluidje.
De boot waar Timmy nu in zit moet de bultrug terugbrengen naar het open water van de Noordzee. Het is nog wachten op de sleepboot die hem daarheen zal trekken. Het gaat om een reis van meer dan 400 kilometer, om Denemarken heen. Hoelang die reis zal duren is nog niet duidelijk.
Een vloggende walvisfluisteraar, talloze livestreams, en Timmy-tattoos. Duitsland is in de ban van de walvis, schrijft correspondent Chiem Balduk in dit artikel:
Het transport per boot zal zwaar zijn voor het dier, zegt marinebioloog Fabian Ritter tegen de Duitse omroep ZDF. Het schip maakt veel lawaai, waar walvissen slecht tegen kunnen. Ook kan het dier in shock verkeren door alle plotselinge bewegingen.
Zelfs als de bultrug het redt tot de Noordzee, dan is het nog de vraag of hij zich kan redden. Het dier moet daarna doorzwemmen naar de Atlantische Oceaan, waar bultruggen normaal gesproken leven.
Nederland heeft in 2012 veel geleerd van een aangespoelde bultrugwalvis die de naam Johanna kreeg. Een bioloog en een walviskenner vinden dat Duitsland daar ook lering uit kan trekken. Bekijk hier het verhaal van Nieuwsuur:
Grote politieactie tegen Hells Angels in Duitsland, lokale club verboden
28 april 2026 18:51
De Duitse politie heeft vanochtend met 1200 man invallen gedaan bij leden van Hells Angels. Op tientallen adressen in de deelstaat Noordrijn-Westfalen viel de politie vanaf 04.00 uur adressen binnen. In totaal is er voor 2,5 miljoen euro aan bezittingen in beslag genomen. Ook zijn er vuurwapens aangetroffen en waren er volgens de politie aanwijzingen voor professionele drugsteelt.
De voorzitter van Hells Angels Leverkusen is gearresteerd en die lokale tak van de motorclub is vanaf nu verboden. Naar tientallen andere leden loopt een onderzoek. De leden worden verdacht van deelname aan een criminele organisatie. Er zou veel geweld gepleegd worden, bijvoorbeeld tussen rivaliserende groepen. Ook zou er sprake zijn van drugs- en wapenhandel en afpersing.
Schietpartijen in Keulen
De afgelopen maanden waren er meerdere schietpartijen tussen rivaliserende motorclubs in de omgeving van Keulen. Dat zou de aanleiding zijn geweest voor de invallen.
"Iedereen die zijn geld verdient met wapens, drugs, geweld en intimidatie moet verwachten dat de politie 's ochtends in zijn slaapkamer staat", zei de deelstaatminister van Binnenlandse Zaken. "Niet als gasten, maar met een huiszoekingsbevel."
In 2019 werden de Hells Angels in heel Nederland verboden. Ook andere motorclubs, zoals Satudarah en Hardliners MC zijn verboden. Als gevolg van het verbod op de kleinere clubs zijn er steeds meer kleinere motorclubs in Nederland. De politie schreef vorig jaar dat er al meer dan tachtig kleine motorclubs bij zijn gekomen, die radicaler zijn dan hun voorgangers.
In Duitsland geldt er geen landelijk verbod voor de motorclubs. Wel zijn verschillende lokale afdelingen verboden.
Opnieuw ramt auto de gevel van Olga en Aad: 'Kregen hartverzakking'
28 april 2026 18:31
De woning in Breda waar gisteravond een auto naar binnen reed, is al eens eerder geraakt bij een vergelijkbaar ongeluk. Ook toen richtte een auto een ravage aan. Volgens de bewoners is het kruispunt waaraan het huis ligt te gevaarlijk.
Het gaat om de kruising van de Haagweg en de Tuinzigtlaan. Auto's die vanuit de stad komen, rijden een relatief lang stuk over een rechte weg, zegt bewoonster Olga tegen Omroep Brabant. "Ze geven dan flink gas en rijden ongelooflijk hard."
Aan het einde van de weg is er een bocht. "Die missen ze, en dan schieten ze rechtdoor", zegt ze.
Eén grote ravage
Gisteravond laat knalde een 23-jarige automobilist tegen de woning van Olga en Aat. Rond 23.15 uur hoorden ze een harde klap. "We kregen een hartverzakking. En toen we beneden kwamen, zagen we een auto in ons huis met twee schreeuwende mannen ernaast", vertelt ze. "Eén muur was helemaal ingestort. Het was één grote ravage."
Brandweerlieden waren tot diep in de nacht bezig om de rest van het huis te stutten. Bij de botsing had de auto de meterkast geraakt, waardoor Olga en Aad nog altijd zonder stroom zitten. "Dit gaat je niet in de koude kleren zitten."
De automobilist was mogelijk onder invloed van cannabis en kreeg een boete en een rijverbod van 24 uur.
Tuinmuur van de buurman
Het is niet de eerste keer dat Olga en Aad een auto in de woonkamer kregen. Zeven jaar geleden gebeurde het ook al. "Toen was het ook een grote puinhoop, verschrikkelijk."
In het huis van de buren reed ook al eens een auto naar binnen, bij de overbuurman is de tuinmuur twee keer geramd. En drie weken geleden reed een auto een lantaarnpaal aan de overkant van de straat omver.
Maat is vol
Het is voor de buurt nu genoeg: ze gaan een petitie aanbieden bij de burgemeester om te laten zien dat de situatie niet zo kan blijven. "Als de kleinkinderen komen, durf ik ze niet beneden te laten slapen", zegt Olga. Ze hoopt dat de gemeente snelheidsbeperkingen gaat invoeren.
Een woordvoerder van de gemeente Breda zegt op de hoogte te zijn van het incident van gisteravond. "We vinden dit ontzettend vervelend voor de bewoners van de woning", zegt ze. De gemeente gaat de verkeerssituatie bij het kruispunt onderzoeken.
Komende dagen is het volop lente, maar wel met veel wind
28 april 2026 18:30
De komende dagen zien er ronduit zonnig uit. Waar we vandaag nog startten met wat bewolking, was het de rest van de dag in het hele land zonnig. En wolken komen de komende dagen ook niet terug. Daarbij lopen de temperaturen ook nog wat verder op.
Vanmiddag was het 14 graden in de kop van Noord-Holland, tot 19 in het zuidoosten van het land. Gebruikelijk voor de tijd van het jaar is 16 of 17 graden. Er stond wel een matige tot vrij krachtige noordoostenwind en die maakte het voor het gevoel misschien wat minder zacht.
Wind blijft ook morgen en donderdag een flinke rol spelen. Donderdag is de wind wat meer oostelijk. Hij neemt dan een fractie af, maar blijft goed voelbaar. Tegelijkertijd is en blijft het ronduit zonnig en wordt het nog wat warmer. Donderdag is het 19 graden in het noordwesten tot 22 in het zuidoosten van het land.
Vrijdag wordt de warmste dag van de week. Ook dan is het zonnig, de wind is matig en het wordt in het zuidoosten en zuiden wel 25 graden. Ook in het noorden komt het kwik ruim boven de 20 graden uit.
De wind is zuidoostelijk geworden en waait daarmee vrijwel nergens meer over grote en koude wateroppervlaktes. In het weekeind lijkt het weer wat minder warm te worden en neemt de kans op een enkele bui ook wat toe.