Groep die aanvallen op joodse instellingen opeist 'lijkt niet georganiseerd'
15 maart 2026 09:20
Bombastische muziek klinkt terwijl een brandend object wordt gefilmd. De schokkerige propagandavideo toont een explosie en de maker vlucht. Er verschijnt een logo in beeld: Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah. Wat weten we over deze raadselachtige groep die in een week tijd aanslagen op joodse instellingen in Amsterdam, Rotterdam en Luik heeft opgeëist?
In de nacht van vrijdag op zaterdag ging een explosief af bij een joodse school in Amsterdam, de dag ervoor bij een synagoge in Rotterdam en in de nacht van zondag op maandag in Luik. Niemand raakte gewond en de materiële schade is beperkt. De aanslagen leiden tot angst bij Joodse inwoners en zijn fel veroordeeld.
Bekijk hier hoe er door politici is gereageerd op de explosie in Amsterdam:
De op sociale media verspreide beelden suggereren dat één organisatie verantwoordelijk is voor de ontploffingen. De aanslagen lijken op dezelfde manier gepleegd, maar het is nog veel te vroeg voor conclusies, benadrukte justitieminister David van Weel.
Een mogelijk verband tussen de zaken in Rotterdam en Amsterdam wordt onderzocht. "De politie en het OM hebben die filmpjes natuurlijk ook gezien", aldus de minister. Van Weel zegt dat hij en het ministerie niet bekend zijn met Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah.
'Niet georganiseerd'
De groepering was tot aan deze maand "volslagen onbekend", zegt politiek antropoloog en Midden-Oosten-expert Younes Saramifar. Hij is onderzoeker en docent aan de Vrije Universiteit Amsterdam en gespecialiseerd in transnationale militante sjiitische groeperingen, zoals Hezbollah in Libanon. "Op basis van wat ik heb gezien, is dit absoluut geen georganiseerde en coherente groep." Andere door de NOS geraadpleegde experts kenden deze nieuwe groep niet.
Aangezien er driemaal onder dezelfde noemer een antisemitische aanval is gepleegd, moet de situatie volgens Saramifar zeer serieus genomen worden. Maar hij wijst ook op taalfouten in de begeleidende teksten. "Het feit dat deze groep duidelijk niet vloeiend Arabisch kan lezen of schrijven als een native speaker, zorgt ervoor dat ik ze ook weer niet helemaal beschouw als een serieus georganiseerde geradicaliseerde slapende cel."
'Geen training gehad'
De video's van de aanslagen, die door de NOS zijn geverifieerd, komen op Saramifar amateuristisch over, gekeken naar het camerawerk, hun lichaamstaal en hoe de daders gekleed zijn. "Het lijkt erop dat het allemaal niet goed gepland was en dat ze geen training hebben gehad."
In de nacht van de aanslag in Rotterdam zijn vier tieners opgepakt. De twee mannen van 19, een van 18 en de 17-jarige jongen waren op het moment van de arrestatie bij een andere synagoge in de buurt.
De politie is nog op zoek naar de twee verdachten die een explosief tot ontploffing brachten bij een joodse school in de Amsterdamse wijk Buitenveldert.
Nieuwsuur maakte gisteren een uitgebreide reportage over de gebeurtenissen in Amsterdam:
In tegenstelling tot andere militante bewegingen heeft Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah geen eigen kanaal op Telegram of andere sociale media, concludeerde de krant The Jerusalem Post. Dit roept vragen op over wie er achter de groepering schuilgaat.
Volgens onderzoeker Saramifar bevat een persbericht dat bij een van de video's werd gepubliceerd, een expliciete verwijzing naar de huidige oorlog tussen Iran, de VS en Israël. "De namen van de raketten van de Islamitische Republiek worden genoemd. Daarom denken sommige mensen dat deze groep verbonden is met de as van verzet." Die term slaat op de overwegend sjiitische, aan Iran-gelieerde strijdgroepen in het Midden-Oosten, zoals de Houthi's in Jemen en Hezbollah in Libanon.
Het logo van Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah vertoont gelijkenissen met dat van Hezbollah. Maar Saramifar wijst erop dat het algehele ontwerp anders is en dat er een Dragunov-sluipschuttersgeweer wordt gebruikt in plaats van een kalasjnikov, die doorgaans bij aan Iran gelieerde groeperingen wordt aangetroffen.
Ook de kleurkeuze is volgens Saramifar opvallend: "Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah gebruikt zwart en wit, maar dat is een no-go voor sjiitische verzetsgroepen." Deze kleur wordt meer geassocieerd met het soennitische jihadisme van Islamitische Staat. Ook andere gebruikte symbolen suggereren volgens Saramifar dat de groep met zijn extremistische daden een bredere groep binnen de islam probeert te bereiken.
Saramifar heeft op sociale media gekeken waar informatie en beelden over Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah voor het eerst is opgedoken. Hij kwam uit bij een oppositiegroep die zich als pro-Iraans presenteert. Volgens de onderzoeker proberen de twee groeperingen zichzelf mogelijk bij de as van het verzet in de kijker te spelen, maar dat valt volgens hem nog niet met zekerheid te zeggen.
Valse claim
Ook veiligheidsexpert Koen Aartsma (Clingendael) is terughoudend. "Soms blijkt een aanslag onterecht geclaimd." Hij wijst erop dat er ook nog andere scenario's mogelijk zijn. "Joodse instellingen zijn vaker het doelwit geweest, vanuit verschillende hoeken. Dus dat deze aanvallen een andere achtergrond hebben, valt nog niet uit te sluiten."
Tegelijkertijd wijst Aartsma op het "verhoogde dreigingsbeeld" door de oorlog in het Midden-Oosten. Iran kan weinig beginnen tegen de Amerikaanse en Israëlische luchtaanvallen en slaat op "asymmetrische" wijze terug. "Dit zou dus wel passen in de vooraf verwachte modus operandi van Iran."
Energiecrisis Zuid-Azië voelbaar tot in de Indiase keuken
15 maart 2026 08:16
Landen in Zuid-Azië zijn voor een groot deel van hun energietoevoer afhankelijk van de Straat van Hormuz. Nu die route vanwege de oorlog in Iran vrijwel geheel afgesloten is, nemen ze ingrijpende maatregelen.
In India sloeg deze week de paniek toe onder restauranthouders die opeens moeilijk aan gastanks konden komen. Het land importeert meer dan de helft van het lpg-gas dat het nodig heeft. 90 procent daarvan moet door de Straat van Hormuz komen.
Het Indiase ministerie van Petroleum en Aardgas geeft voorrang aan de gasvoorziening voor huishoudens en essentiële sectoren zoals ziekenhuizen en scholen. Bedrijven moeten vechten om de overgebleven voorraad. In de hoofdstad New Delhi is het aanbod van gasflessen met 80 procent gedaald.
Meer Zuid-Aziatische landen nemen maatregelen. Ambtenaren in Pakistan werken een vierdaagse werkweek, universiteiten geven online les en scholen hebben een voorjaarsvakantie ingelast. In Bangladesh zijn alle universiteiten gesloten en zijn militairen ingezet om oliedepots en tankstation te beschermen tegen eventuele plunderaars.
Indiase curry's
"Eten is belangrijk maar niet elk gerecht is nodig, het voortbestaan van het restaurant gaat uiteindelijk boven alles", zegt restauranteigenaar Varun Khera. Hij moest deze week zijn zaak in New Delhi voor het diner sluiten door een gebrek aan gas.
Zijn Imperial Spice, dat bekendstaat om de traditionele Noord-Indiase curry's, is inmiddels weer open, maar het wordt steeds moeilijker de curry's op de kaart te houden.
"Butter chicken en dal makhani zijn gerechten waarvoor onze klanten naar het restaurant komen", zegt Khera. Ze worden klaargemaakt door de sauzen lange tijd op hoog vuur in te laten koken. Daar is normaal gas voor nodig, maar de chefs moeten nu creatief zijn.
"We hebben ze tot nu toe op de kaart kunnen houden door gedeeltelijk op inductie over te stappen", zegt Khera. Daarnaast werken ze met de traditionele Indiase kleioven op kolen, de tandoor.
Ook dit restaurant in Bengaluru moest noodgedwongen de deuren sluiten:
Niet alleen de Indiase horeca moet creatieve manieren vinden om het hoofd boven water te houden. De overheid probeert met oplossingen te komen om verdere paniek over gas- en olievoorraden te beperken. Het onderhandelt met Iran over het doorlaten van schepen met gasvoorraden die voor India zijn bestemd.
Afgelopen dagen mochten enkele schepen de zeestraat door van Iran. De krant Indian Express zegt zelfs van bronnen vernomen te hebben dat daarbij Indiase oorlogsschepen betrokken zijn om de schepen te begeleiden.
Ondertussen heeft premier Modi voor het eerst sinds het uitbreken van de oorlog contact opgenomen met de Iraanse president Pezeshkian. In dat telefoongesprek zou hij zijn zorgen hebben geuit over de veiligheid van Indiase burgers in Iran en de doorgang van brandstoffen en goederen.
Inmiddels zouden vanuit India Iraanse mariniers naar Tehran gevlogen zijn. Zij komen van het fregat dat in de haven van Kochi op humanitaire gronden mocht aanmeren, nadat de Verenigde Staten een Iraans fregat hadden getorpedeerd in de wateren bij Sri Lanka.
Overstappen op inductie
Nieuwe gasleveringen kunnen voor restauranthouders, die voor lastige keuzes staan om hun klanten te kunnen blijven serveren, niet snel genoeg komen.
"Voor studenten en jonge werknemers die vaak lange werkdagen maken, is het bestellen van eten geen luxe maar een basisbehoefte in India", legt Sumit Gulati uit. In zijn restaurant Call Chotu specialiseren ze zich in betaalbaar Indiaas eten.
Gulati heeft negen restaurants die hij door deze crisis probeert te loodsen. "Geen brood meer dat op de traditionele Indiase tawa-plaat wordt gebakken en de gefrituurde groentesnacks zijn ook weg." Nu investeren in de overstap op inductie vindt Gulati lastig, want het kost veel en als de oorlog toch snel voorbij blijkt dan is het helemaal niet nodig geweest.
Om de internationale oliemarkt te verlichten en India tegemoet te komen, heeft president Trump een dertig dagen durende vrijbrief gegeven voor het kopen van Russische ruwe olie. Ook Bangladesh heeft contact opgenomen met Trump om zo'n deal voor Russische olie te maken.
Regionale verkiezingen in Spanje gedomineerd door landelijke politiek
15 maart 2026 07:17
Thema's als landbouw, ontvolking van het platteland en de gezondheidszorg: het is zomaar een greep uit de onderwerpen die spelen bij de regionale verkiezingen in de Spaanse regio Castilië en León. Toch gaat het tijdens de campagne ook over een oorlog duizenden kilometers verderop. De Spaanse premier Pedro Sánchez bezocht de regio met zijn boodschap 'nee tegen de oorlog'. Maar gaat dat zijn socialistische PSOE-partij redden?
Landelijke verkiezingen staan pas over bijna anderhalf jaar op de agenda, maar de repetities lijken al begonnen. Vandaag stemmen inwoners van Castilië en León voor een nieuw regionaal parlement.
Het zijn de derde regionale verkiezingen in korte tijd. In december werd gestemd in Extremadura en vorige maand in Aragón. De uitslagen vertoonden een vergelijkbaar patroon: winst voor de conservatieve Partido Popular, sterke groei voor het radicaal-rechtse Vox en zetelverlies voor de PSOE.
De verwachting is dat het in Castilië en León vandaag niet anders zal verlopen. Dat denkt ook politicoloog Pablo Simón. "De conservatieven regeren daar al veertig jaar", zegt hij. Volgens Simón gebruikt de PSOE van Sánchez de regionale campagne vooral als een opstap naar de landelijke verkiezingen.
70 procent Spanjaarden tegen oorlog in Iran
Volgens de laatste peilingen is zo'n 70 procent van de Spanjaarden tegen de oorlog in Iran. "Het is een populair standpunt in Spanje en is ook duidelijk in het verlengde van de meeste regeringen wereldwijd. Al is dat bij westerse landen anders." Door velen wordt Sánchez' tegendraadse houding tegenover de Amerikaanse president Donald Trump geprezen. Maar de vraag is wat dat zijn partij op langere termijn oplevert.
"Het zal hem zeker ten goede komen", denkt politicoloog Simón. "Maar op de zeer korte termijn." Hij verwacht dat het de komende tijd zichtbaar zal zijn in de landelijke peilingen, mede omdat de conservatieve oppositie geen duidelijk standpunt inneemt, terwijl Spanjaarden wel een uitgesproken mening hebben. "Over het algemeen keuren Spanjaarden oorlog af. We zijn nog getraumatiseerd omdat we het kortgeleden nog hebben meegemaakt." Daarmee doelt hij op de burgeroorlog in de jaren 30 en de daaropvolgende dictatuur.
Tegenstanders van Sánchez zien zijn opstelling tegenover de oorlog in Iran vooral als politiek gemotiveerd. Volgens hen probeert hij daarmee zijn partij te redden. Ze noemen hem hypocriet. Voorstanders zien juist een progressieve leider die zich uitspreekt tegen Trump. "Ik denk dat het een beetje van beiden is", analyseert Simón. "Hij kan het doen uit eigen principes, maar het is makkelijker om je principes te verdedigen als die populair zijn onder de bevolking."
Dat de premier alles uit de kast haalt om het tij voor zijn partij te keren, lijkt duidelijk. En dat is ook nodig. Als er nu landelijke verkiezingen zouden worden gehouden, zou de PSOE waarschijnlijk verliezen van de conservatieve Partido Popular. Die zou dan mogelijk een regering moeten vormen met het radicaal-rechtse Vox. Een scenario dat in verschillende regio's al werkelijkheid is geworden, ondanks de spanningen tussen beide partijen.
Afstraffen regering
Dat een regeringspartij wordt afgestraft, is niet ongebruikelijk. "Door de inflatie voelen mensen zich armer. Er is een woningtekort en we hebben problemen met de infrastructuur, denk aan de treinen. Al die dingen hebben een duidelijke impact op het dagelijks leven van mensen", somt Simón op. Het zijn de onderwerpen waarop de regering wordt afgerekend.
Daarnaast maakte de PSOE zich vanaf het begin niet populair door samen te werken met Catalaanse onafhankelijkheidspartijen om een meerderheid te vormen. Ook spelen corruptieschandalen een rol. Personen in de omgeving van de PSOE raakten de afgelopen tijd verwikkeld in verschillende affaires. Overigens geldt dat ook voor de grootste oppositiepartij, de Partido Popular.
De lachende derde lijkt voorlopig Vox. De partij is de afgelopen jaren sterk gegroeid en zal naar verwachting ook na deze verkiezingen in een nieuwe regio aan invloed winnen.
Volgens Simón is dat vooral een uiting van protest tegen het politieke systeem in Spanje, dat sinds het einde van de dictatuur in de jaren 70 lange tijd werd gedomineerd door twee grote blokken. "Je ziet dat de twee grote partijen nu worden gestraft. De socialisten iets meer omdat zij aan de macht zijn, maar ook zeker de conservatieven."
Het is daarom niet zo vreemd dat de campagne voor de landelijke verkiezingen, hoewel die pas over anderhalf jaar plaatsvinden, nu al lijkt te beginnen in Castilië en León.
Wekdienst 15/3: Slotdag Paralympische Spelen • Lokale verkiezingen in Frankrijk
15 maart 2026 07:04
Goedemorgen! Vandaag is de slotdag van de Paralympische Spelen en in Frankrijk gaan mensen naar de stembus voor de eerste ronde van de gemeenteraadsverkiezingen.
Eerst het weer: de dag begint zonnig. In de loop van de middag wordt het bewolkt, waarna in de avond regen volgt. Het wordt 11 graden.
Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.
Wat kun je vandaag verwachten?
Dit is er vannacht gebeurd:
De Amerikaanse president Trump heeft in een bijna half uur durend telefoongesprek met televisiezender NBC gezegd dat hij nog niet klaar is om een deal met Iran te sluiten om de oorlog te beëindigen, omdat de voorwaarden "niet goed genoeg" zijn. Trump weigerde om duidelijkheid te geven wat de voorwaarden voor een akkoord moeten zijn.
In het telefoongesprek kwam ook het eiland Kharg in de Perzische Golf ter sprake. De Verenigde Staten vielen het rotseilandje, dat het hart van de Iraanse olie-industrie is, gisteren aan. Trump zei daar eerder over dat "elk militair doelwit helemaal is vernietigd". Tegen NBC zei Trump dat het eiland door de aanvallen grotendeels is verwoest, maar dat Kharg "gewoon voor de lol" misschien nog een paar keer aangevallen zal worden.
Lees meer over de ontwikkelingen in het Midden-Oosten in ons liveblog.
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog even dit:
Premier Rob Jetten was gisteren in Italië om de Nederlandse deelnemers aan de Paralympische Spelen te zien. De sfeer is fantastisch, vond hij.
Fijne dag!
Toerisme twistpunt bij gemeenteraadsverkiezingen in het Zeeuwse Veere
15 maart 2026 06:43
Afgelopen decennia groeide het toerisme in Zeeland gestaag, ook in de gemeente Veere is het de economische motor. Tegelijkertijd legt het druk op de leefbaarheid in de gemeente. Daarom is het ook tijdens deze gemeenteraadsverkiezingen een van de belangrijkste thema's.
De gemeente Veere bestaat uit dertien kernen, waaronder een aantal bekende kustplaatsen zoals Domburg en Oostkapelle. In de zomer verblijven er vier à vijf keer zo veel mensen in de gemeente als dat er inwoners wonen.
Dat veroorzaakt overlast in de kernen. Het is er druk, er is verkeersoverlast en parkeerproblemen. Daarnaast groeit de druk op de natuur.
Tegelijkertijd is het een grote inkomstenbron voor de gemeente. Op een gemeentelijke begroting van 100 miljoen komt 20 miljoen voort uit het toerisme. Bovendien kunnen voorzieningen overeind worden gehouden die in andere vergrijzende regio's verdwijnen.
Figurant in eigen dorp
Uit onderzoek van de Hogeschool Zeeland blijkt dat steun voor toerisme in de gemeente afgelopen jaren minder is geworden. Hoewel inwoners het economisch belang ervan in zien, zijn drie op de vijf inwoners bang dat het door toerisme steeds drukker wordt.
"In de zomer kom je bijna geen Domburger op straat tegen," zegt David Wisse van de Stichting Leefbaarheid Kom Domburg. Met de stichting houdt hij de plannen van gemeente en provincie op het gebied van toerisme kritisch in de gaten. Waar mogelijk probeert hij bij te sturen. "Het wordt steeds drukker en op een gegeven moment ben je figurant in je eigen dorp."
De gemeenteraad stemde afgelopen jaar daarom in met een plan dat het toerisme moet afremmen. Recreatiebedrijven mogen onder strenge voorwaarden eenmalig tot 15 procent groeien. Ook komt er een verbod op nieuwe vakantiewoningen in de achtertuinen van inwoners in de dorpskernen. De nieuwe regels gaan op 1 mei in.
Perspectief voor de toekomstige generatie
Campingeigenaar Jacco Leijdekkers is blij dat er mogelijkheid is om te groeien. Hij nam in 2000 de camping over van zijn ouders. Hoewel zijn kinderen nog jong zijn, hoopt hij in de toekomst het bedrijf aan hen over te kunnen dragen. "Wij hebben op dit moment geen concrete plannen om uit te breiden. Maar het is fijn dat ook in de toekomst de mogelijkheid er wel is."
Uitbreiding betekent in het geval van de camping in Domburg niet per se meer plekken, maar wel grotere plekken. "In deze markt vraagt de gast steeds meer om luxe en comfort en dat zit onder meer in grotere plekken."
Toeristische druk in andere gemeenten
Veere is niet de enige gemeente die worstelt met grote aantallen toeristen. Amsterdam kondigde eind vorig jaar aan met aanvullende maatregelen te komen om de druk van toerisme op de binnenstad terug te dringen.
Giethoorn weet ook wat het betekent wanneer het aantal toeristen de bevolking overstijgt. De afgelopen jaren weten behalve Nederlanders ook buitenlandse toeristen het dorp steeds beter te vinden. Door strengere regels voor toeristische boten en de inzet van boa's en verkeersregelaars probeert Giethoorn het toeristisch verkeer in goede banen te leiden.
De gemeente Zaandam hoopte de drukte op de Zaanse Schans te beteugelen door een entree te heffen. Die plannen zijn met een jaar uitgesteld.
Om in Veere te mogen uitbreiden, moeten ondernemers laten zien dat de uitbreiding meerwaarde heeft. Zo moet die waarde toevoegen aan de leefbaarheid, landschap en natuur, moet het onderscheidend zijn en de gemeente aantrekkelijker maken.
Volgens de Oostkapelse hoteleigenaar Jerry Troy is het voor ondernemers belangrijk dat ze nu weten waar ze aan toe zijn. Toch zet hij zijn vraagtekens bij de nieuwe plannen, waar met name kleine hotels niet zo veel aan hebben. "Een gemiddeld hotel hier heeft twintig hotelkamers. Die mogen er vijf kamers bijbouwen. Maar omdat je zo veel moet investeren om aan de voorwaarden te voldoen, kan de investering niet uit", legt Troy uit.
Zelf is Troy al 15 jaar bezig met uitbreidingsplannen. De uitbreiding betekent een verdubbeling van het aantal slaapplekken. Ook komt er ruimte voor wellness en workshops. Hiermee hoopt hij de accommodatie buiten het hoogseizoen aantrekkelijker te maken en de toeristen beter over het jaar te spreiden. Bovendien hoopt hij een activiteitenprogramma aan te bieden waar ook de inwoners wat aan hebben.
Dat ondernemers in de Zeeuwse toerismebranche zich moeten blijven ontwikkelen, werd onlangs duidelijk. Na jaren van groei daalde in 2025 het aantal overnachtingen in de provincie met zo'n 5 procent, terwijl het aantal overnachtingen landelijk juist licht steeg.
Kijk ook deze video over de aankomende gemeenteraadsverkiezingen:
Weer een harde knal in Roermond, politie zoekt getuigen
15 maart 2026 05:10
Bij een huis in Roermond is vannacht weer een harde knal te horen geweest. Volgens de politie zijn twee woningen beschadigd geraakt, mogelijk veroorzaakt door zwaar vuurwerk. Roermond is volgens de regionale omroep L1 de afgelopen jaren vaker het doelwit geweest van vuurwerkbommen.
Rond 02.30 uur was de harde knal te horen aan de Ambachtsingel. De politie heeft een deel van de straat afgezet voor verder onderzoek. Niemand is gewond geraakt. De politie heeft nog geen arrestaties verricht en is op zoek naar getuigen die iets gehoord of gezien hebben of beeldmateriaal hebben.
Incidenten
Ruim een week geleden was er ook een harde knal te horen bij een woning waardoor een voordeur werd vernield. Onderzoek wees uit dat het toen niet om explosieven ging, maar dat het huis op een andere manier was vernield.
Begin dit jaar was er een explosie in een straat die al vaker het doelwit was van aanvallen. Volgens L1 ging de verdachte er na explosie te voet vandoor.