Trump tekent sanctiewet tegen Rusland, heffingen dreigen voor China en India
19 september 2026 09:25
President Trump heeft zijn handtekening gezet onder een wet die omvangrijke Amerikaanse sancties tegen Rusland mogelijk maakt. Zo kan Trump landen die veel Russische brandstoffen inkopen importheffingen opleggen tot 100 procent. Ook krijgen hoge Russische functionarissen te maken met nog meer beperkingen en moet de Russische schaduwvloot het lastiger krijgen.
Doel is om landen als China en India zover te krijgen dat zij hun olie en gas elders gaan inkopen en er minder geld naar de Russische schatkist vloeit voor de oorlog in Oekraïne. De sancties zijn ook gericht tegen Russische tankers die energievoorraden ondanks handelsbeperkingen nog naar allerlei plekken in de wereld weten te krijgen.
Het sanctiepakket wordt gezien als de meest vergaande vorm van Amerikaanse steun aan Oekraïne sinds Trumps terugkeer in het Witte Huis. Een jaar geleden gaf Trump ook groen licht voor sancties tegen Rusland, maar die waren enkel gericht tegen Russische oliemaatschappijen. Tot grote financiële steunpakketten voor Oekraïne, zoals onder de vorige regering, komt het onder Trump niet.
Veel Democraten tegen
Het nieuwe sanctiepakket kwam tot stand op initiatief van de pas overleden Republikeinse senator Lindsey Graham, die gold als bondgenoot van Trump én steunpilaar voor Oekraïne. Kort voor zijn dood was hij nog in Kyiv voor overleg met president Zelensky. Die woonde in juli Grahams uitvaart bij in de VS en drukte Amerikaanse politici daarna op het hart akkoord te gaan met de wet.
Die steun kwam er: de Senaat stemde vorige maand in met het naar Graham vernoemde wetsvoorstel, het Huis van Afgevaardigden volgde deze week. Bij de stemming voegden tientallen Democraten zich bij de Republikeinen, waarmee zij ingingen tegen de partijlijn. Tegenstanders van de wet vrezen dat Trump de heffingen willekeurig zal inzetten, met hogere consumentenprijzen tot gevolg.
Zelensky sprak na de ondertekening van de sanctiewet zijn dank uit aan president Trump en "alle Senatoren en leden van het Huis van Afgevaardigden die hun steun hebben betuigd". Hij spreekt van "uiterst belangrijke wetgeving". "De beste manier om Lindsey te eren, is door de bepalingen van deze wet volledig en voortvarend uit te voeren."
Opera over Peter van Pels in Osnabrück, meer dan vriendje van Anne Frank
19 september 2026 09:21
Honderd jaar na zijn geboorte gaat in zijn geboortestad Osnabrück een opera in première over Peter van Pels, de onderduiker uit het Achterhuis. Het muziekstuk moet laten zien dat hij meer was dan alleen het eerste vriendje van Anne Frank. "De uitdaging was om hem zijn eigen stem te geven."
"Peter van Pels is een beroemd figuur dankzij het dagboek, maar weinig mensen weten dat hij uit Osnabrück komt", zegt initiatiefnemer Ulrich Mokrüsch, artistiek directeur van het Theater Osnabrück. "Zelfs in de stad zelf weten maar weinig mensen dat."
Peter van Pels werd er in 1926 geboren, 80 kilometer van de grens met Nederland. Uit angst voor het opkomende nazisme verhuisde het Joodse gezin in 1937 naar Amsterdam, waar zijn vader Hermann voor Otto Frank ging werken. In 1942 doken ze samen met de Franks en tandarts Fritz Pfeffer onder in het Achterhuis aan de Prinsengracht.
Einde in Mauthausen
De opera gaat expres verder dan alleen het stuk dat door Anne Frank werd vastgelegd. Een fictief verhaal, omdat er nauwelijks details over zijn leven voor en na het Achterhuis bekend zijn. Zo bestaat er maar één foto uit zijn tijd in Amsterdam.
"Het was belangrijk voor ons om een breder verhaal te vertellen dan alleen dat uit het dagboek. Dat is het cruciale verschil: het is het hele verhaal, van Osnabrück, via zijn onderduikadres in Amsterdam helemaal tot Auschwitz en Mauthausen, tot aan zijn dood."
Peter van Pels overleed aan alle ontberingen die hij had meegemaakt op 10 mei 1945, vijf dagen na de bevrijding van het concentratiekamp. Zijn ouders waren al maanden eerder door de nazi's vermoord. Anne's vader Otto was de enige van de acht onderduikers die de oorlog overleefde.
Opera is volgens Mokrüsch de ideale kunstvorm om dit tragische verhaal te vertellen. "De grootsheid en schoonheid van deze vertelvorm doen recht aan de omvang van het onderwerp", meent hij. "Het is niet een saaie geschiedenisles die je uit morele verplichting moet doorstaan omdat het zo belangrijk is. Het is ook gewoon een fijne avond theater."
Hij heeft dan ook 2000 schoolkinderen uit de stad uitgenodigd om langs te komen, zodat ook zij bekend raken met het verhaal en de bredere context. "15-jarigen, net zoals hij was", zegt Mokrüsch, die hoopt dat ze zich herkennen in Peters zoektocht naar een eigen identiteit.
"Dit was natuurlijk ook een normaal tienerleven", vult hij aan. "We willen de mensen van wie de levens verwoest werden laten zien als meer dan alleen slachtoffers." De bewoners van het Achterhuis waren volgens hem ook slechts "heel normale mensen in vreselijke tijden". "We hebben het voorrecht op te groeien in totaal andere tijden."
Toch klinken de echo's van het verleden steeds luider door, nu in Duitsland de radicaal-rechtse AfD zo succesvol is. Mokrüsch noemt het fortuinlijk dat het stuk daarmee ook actueel is geworden. "We hadden niet kunnen bevroeden dat dit verhaal, over hoe om te gaan met de herinneringscultuur, steeds belangrijker zou worden."
Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog?
Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.
Wekdienst 19/9: Protesten in Den Haag en Utrecht • Herdenking Operatie Market Garden
19 september 2026 07:23
Goedemorgen! In Den Haag en Utrecht staan demonstraties gepland en op de Ginkelse Heide bij Ede wordt Operatie Market Garden herdacht.
Eerst het weer: vandaag heeft bewolking de overhand en vooral in het noorden en midden van het land valt soms een klein beetje regen. Bij een matige tot krachtige zuidwestenwind wordt het een graad of 21. De komende dagen is het veelal droog met geregeld zon. Daarbij lopen de maxima geleidelijk weer wat op.
Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.
Wat kun je vandaag verwachten?
Wat heb je gemist?
De VS en Denemarken zeggen een akkoord te hebben bereikt over de veiligheid van Groenland. Daarmee lijkt er na eerdere dreigementen van president Trump om Groenland desnoods met geweld in te nemen een diplomatieke oplossing gevonden voor het geschil.
Volgens Trump geeft het akkoord de VS "permanente controle over de veiligheid en alle andere behoeften" van Groenland. De Deense premier Frederiksen zegt dat de overeenkomst "de veiligheid in de Arctische en Noord-Atlantische regio versterkt", maar ging niet in op details die Trump noemde in zijn socialemediabericht over het akkoord.
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog even dit:
Zes jaar na zijn overlijden heeft de Rotterdamse dichter Jules Deelder een plein gekregen in zijn geliefde stad. Sinds gisteren draagt een plein midden in het centrum de naam J.A. Deelderplein, met als onderschrift 'aucteur'. De markante Deelder noemde zichzelf zo, als samentrekking van acteur en auteur. Hij moest als schrijver gehoord én gezien worden.
Op het plein is ook een beeld van de immer in zwart geklede Deelder onthuld. Zijn dochter is trots dat haar vader nu een eigen plein heeft. "Hij heeft hier flink wat passen liggen op dit plein", zegt ze. De levendige plek past hem goed, vindt ze. "Wat mij betreft moet het plein ook zoveel mogelijk gebruikt worden, al parkeren ze fietsen tegen zijn beeld. Het moet een bruisende plek zijn."
Fijne dag!
Podcast De Dag: Jetten kiest geen kant, maar koopt tijd
19 september 2026 07:00
Hoeveel verder is het kabinet met de begroting na deze volle politieke week? Politiek duider van Nieuwsuur Arjan Noorlander zet de conclusies op een rij. Volgens hem ging premier Jetten het grootste debat van het jaar in om de problemen niet groter te maken. Dat is gelukt, hij koopt tijd. Maar de vraag is of de grote doorbraken die hij beloofde wel enige kans van slagen hebben, als hij geen keuze maakt tussen links en rechts.
Luisteren?
Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.
Reageren? Mail naar dedag@nos.nl
Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek
Redactie: Judith van de Hulsbeek
Afsluiting Twentekanaal dreigt veel vaker voor te komen, geen oplossing in zicht
19 september 2026 06:26
Het Twentekanaal werd deze zomer voor het eerst volledig afgesloten voor de scheepvaart, maar zeer waarschijnlijk niet voor het laatst. De zeer lage waterstand waardoor de afsluiting nodig was, kan rond 2050 iedere twee jaar voorkomen, blijkt uit berekeningen die bij Rijkswaterstaat al zeker twee jaar bekend zijn.
Waterschappen, provincies en Rijkswaterstaat noemen de situatie intern al jaren "niet robuust" en ongewenst. De renovatie van een groot gemaal bij Zutphen had de problemen moeten oplossen, maar die renovatie is grotendeels mislukt.
Dat blijkt uit onderzoek van de NOS, onder meer op basis van door Rijkswaterstaat verstrekte documenten. Die documenten hadden openbaar toegankelijk moeten zijn, maar dat waren ze tot nog toe niet.
Klap voor economie
De afsluiting van het Twentekanaal kostte bedrijven deze zomer tientallen miljoenen. Ze konden hun grondstoffen en producten niet meer via het kanaal aan- en afvoeren. Vervoer over de weg is veel duurder of soms zelfs onmogelijk.
Als het Twentekanaal vaker wordt afgesloten, zou dat een enorme klap zijn voor de economie in Oost-Nederland, zegt Anne-Ruth Scheijgrond van het Twentse havenbedrijf. "Het betekent dat voor een groot aantal bedrijven het niet meer interessant is om hier aan het water gevestigd te zijn."
Het grote probleem zit in de sluizen en gemalen bij het Gelderse Eefde, vlak bij Zutphen. Daar wordt water van de IJssel naar het Twentekanaal gepompt. Dat gemaal werd tien jaar geleden nog voor miljoenen verbouwd, maar bij die verbouwing werd geen rekening gehouden met de lage rivierstanden die we deze zomer hebben gezien.
Het pas gerenoveerde gemaal zou eigenlijk moeten worden afgebroken om plaats te maken voor een geheel nieuw moderner gemaal, blijkt uit een onderzoek dat vier jaar geleden al in opdracht van Rijkswaterstaat werd uitgevoerd. Het huidige gemaal opnieuw renoveren was volgens de onderzoekers nauwelijks een optie. Het zou inefficiënt zijn en lost de problemen niet definitief op.
Rijkswaterstaat weet al sinds het zeer droge jaar 2018 dat deze problemen spelen, maar er gebeurde tot nu toe weinig om ze daadwerkelijk op te lossen. Er volgde onderzoek op onderzoek, maar een concreet plan voor een nieuw gemaal ligt er nog niet. Ook dit jaar kondigde minister Karremans (Infrastructuur en Waterstaat) weer een nieuw onderzoek aan, dat twee jaar gaat duren. Pas daarna kan er aan een nieuw gemaal worden gebouwd.
Een woordvoerder van het ministerie van I&W verwacht wel dat het onderzoek dat nu wordt gedaan, het laatste onderzoek zal zijn. "Dit is de laatste stap voordat de schop daadwerkelijk de grond in gaat." Of dat echt gebeurt, is nog wel afhankelijk van de uitkomsten van het onderzoek. Als alles mee zit, zou een nieuw gemaal er in 2033 kunnen staan.
Te laat
Voor de bedrijven in Twente is dat veel te laat, zegt Scheijgrond van het havenbedrijf. "Wat mij betreft hadden we gisteren al moeten beginnen. We weten al sinds 2018 dat dit gemaal niet geschikt is voor deze lage waterstanden, dus dat moet aangepast. We zijn nu veel te lang bezig met onderzoeken en afwachten."
In de tussentijd kost het gebrekkige gemaal elk jaar veel geld. Niet alleen doordat er minder scheepvaart mogelijk is voor bedrijven, maar ook doordat er jaarlijks noodpompen moeten worden aangelegd. Dat kost miljoenen, maar is nodig om het oosten van Nederland toch van water te voorzien.
Rijkswaterstaat liet zowel in 2022 als in 2024 uitrekenen hoe vaak de IJssel in de toekomst te maken zal krijgen met zeer lage rivierstanden. Er waren gunstige scenario's, maar die lijken inmiddels al niet meer realistisch. Met een zomer als die van dit jaar werd in die scenario's geen rekening gehouden.
Klimaatverandering
De ongunstige scenario's voor 2050 lijken nu al uit te komen. Daarin zou het water iedere twee jaar lager komen te staan dan het niveau waarop afgelopen zomer het Twentekanaal werd afgesloten.
Dat de waterstanden in de IJssel steeds verder zakken, is deels het gevolg van klimaatverandering, maar niet alleen. De bodem van de rivier de Waal speelt ook een rol. Die bodem slijt steeds verder uit, waardoor het water in die rivier lager komt te staan. De IJssel is verbonden met de Waal en het waterniveau van die rivier wordt daardoor mee naar beneden getrokken.
Daar komt het opwarmende klimaat bij. Daardoor smelten gletsjers af en valt er in de Alpen in de winter minder sneeuw. In het verleden stroomde veel gesmolten sneeuw in de zomer door de Rijn en de IJssel, die hoeveelheid is minder groot geworden. Ook verdampt er onderweg meer rivierwater door de hogere temperaturen.
Dichter Jules Deelder heeft nu eigen plein in zijn Rotterdam
19 september 2026 05:01
Zes jaar na zijn overlijden heeft de Rotterdamse dichter Jules Deelder een plein gekregen in zijn geliefde stad. Sinds gisteren draagt een plein midden in het centrum de naam J.A. Deelderplein.
Het idee om een plein naar Deelder te vernoemen, leefde al langer in Rotterdam, maar kon vanwege de regels nu pas worden uitgevoerd. Een van die richtlijnen is dat iemand niet binnen vijf jaar na zijn of haar overlijden in aanmerking komt voor een straatnaam. "Dat geldt helaas ook voor Jules Deelder natuurlijk", zegt Thijs Bijpost, secretaris van de Straatnamen- en Gedenktekencommissie, tegen Rijnmond.
Het plein had jarenlang geen naam. Volgens Bijpost past de locatie goed bij de dichter. "Vanwege de nabijheid van zijn woning en omdat het dicht bij zijn stamcafé Ari is, natuurlijk."
'Liever een plein dan een straat'
De dochter van Deelder, Ari Deelder, is trots dat haar vader nu een eigen plein heeft. "Hij heeft hier flink wat passen liggen op dit plein", zegt ze. "Jules waardeerde het enorm als mensen zijn werk lazen. Hij heeft nooit geleefd met de gedachte dat ze later een plein naar hem zouden vernoemen, al zei hij al in 1984 dat hij liever een plein dan een straat kreeg."
Ook is er een beeld onthuld dat op het plein staat. Ari Deelder: "Wat mij betreft moet het plein ook zoveel mogelijk gebruikt worden, al parkeren ze fietsen tegen zijn beeld. Het moet een bruisende plek zijn."
Jules Deelder overleed in december 2019 op 75-jarige leeftijd na een kort ziekbed.