Bultrug Timmy bereikt Noordzee: 'Hij kan zijn vrijheid opzoeken'
2 mei 2026 08:55
De duwbak met de walvis die twee maanden geleden in Duitsland strandde, heeft de Noordzee bereikt. Op een volgwebsite voor de zeevaart is te zien dat het drijvende aquarium gisteravond de meest noordelijke punt van Denemarken is gepasseerd.
Het konvooi moest gisteren nog halt houden bij de overgang van het Kattegat naar de zeestraat Skagerrak, vanwege hevige golfslag. De golven van 2 meter hoog hadden de walvis in de duwbak verder kunnen verwonden.
Er werd nog even overwogen om het dier dan maar bij de uitgang van de Oostzee vrij te laten, maar uiteindelijk is toch besloten door te varen. Wel werden er vast voorbereidingen getroffen om de bultrug vrij te laten. Zo werden een vangnet en luchtkussen verwijderd die de walvis in de bak hielden en is de duwbak waarin hij werd vervoerd lager in het water geplaatst.
"Als hij nu zijn vrijheid wil opzoeken, kan dat", zei deelstaatminister Backhaus van Milieu die de operatie nauwlettend volgt. Zolang dat niet gebeurt, koerst het schip verder de Noordzee op, omdat elke kilometer volgens de reddingswerkers helpt het dier goed op weg te brengen. Een definitieve bestemming heeft de organisatie nog niet genoemd.
Eerdere reddingspogingen
De bultrug van 12 meter lang strandde eind maart bij de badplaats Timmendorfer Strand. Vandaar dat het dier de naam Timmy kreeg. Zijn doodsstrijd werd breed uitgemeten in de Duitse pers en wereldwijd.
Het dier kwam in de afgelopen weken meerdere keren los, waarna het kort daarna weer vast kwam te zitten. De reddingsacties gingen door, hoewel sommige wetenschappers vonden dat Timmy met rust gelaten moest worden. Dat hij meerdere keren gestrand was, zou erop wijzen dat hij ziek is.
Toch gaf minister Backhaus toestemming voor een nieuwe reddingspoging door particulieren. Reddingswerkers kregen Timmy met touwen en een tuig in een stalen bak met water van zo'n 50 bij 13 meter. In die boot werd de bultrug vervolgens vervoerd naar de Noordzee.
Halverwege de reis liet de organisatie weten dat het goed leek te gaan met het dier. Hij was "erg levendig" en zou veel voor zichzelf hebben gezongen. Denemarken heeft al laten weten dat als Timmy na deze reddingspoging voor hun kust strandt, er geen nieuwe redding wordt ondernomen. De regering grijpt niet in bij strandingen en noemt dat "een natuurlijk voorkomend fenomeen".
Beelden van het moment dat Timmy dinsdag in het 'drijvend aquarium' zwemt:
Zeer grote brand bij toetjesmaker in Ermelo, NL-Alert verstuurd vanwege rook
2 mei 2026 08:22
Bij een dessert- en patisseriebedrijf in Ermelo is vannacht een grote brand uitgebroken. Het gebouw van het bedrijf is door het vuur verwoest: de brandweer laat het gecontroleerd uitbranden en verwacht daar de komende uren nog mee bezig te zijn.
Op het moment van de brand was niemand in het gebouw aanwezig. Er is dan ook niemand gewond geraakt.
Vanwege de grote hoeveelheid rook die bij de brand vrijkomt is een NL-Alert verstuurd door de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland. Mensen in Ermelo en nagenoeg heel Harderwijk krijgen het advies om ramen en deuren gesloten te houden.
Ook het verkeer op de A28 kan last hebben van de rook, waarschuwt de veiligheidsregio, maar vooralsnog is er geen reden om de snelweg af te sluiten.
Oververhittingsklachten
De brand begon vannacht rond 01.30 uur bij dessert- en patisseriebedrijf Edough op een bedrijventerrein in Ermelo. Bij aankomst van de brandweer kolkte de rook naar buiten. Niet lang daarna sloegen ook de vlammen uit het pand en werd opgeschaald naar een zeer grote brand.
In eerste instantie probeerde de brandweer het vuur in het gebouw van binnenuit te bestrijden, maar vanwege de grote hitte was dat al snel niet meer mogelijk. Twee brandweerlieden werden met oververhittingsklachten ter plaatse door een ambulance nagekeken.
"Hittestuwing is voor brandweerlieden geen onbekend fenomeen", zegt een woordvoerder. "Brandweerlieden worden erop getraind en daarom herkenden ze op tijd de symptomen en konden tijdig het pand verlaten. Buiten zijn ze afgekoeld en daarna konden ze weer aan de slag."
Daarna werd besloten om de brand verder van buitenaf te blussen. Meerdere brandweerkorpsen werken samen om het vuur te bestrijden. Er zijn volgens de Veiligheidsregio zo'n 60 tot 80 brandweerlieden met vijf blusvoertuigen en twee hoogwerkers aanwezig. Daarmee wordt niet alleen geblust, maar worden ook de omliggende gebouwen met een zogeheten waterscherm beschermd tegen het overslaan van het vuur.
Zonnepanelen
Omdat er zonnepanelen op het dak van het bedrijf lagen kunnen er ook zeer kleine glassplinters in de omgeving zijn verspreid. De hulpdiensten zijn bezig het gebied in beeld te krijgen waar de roet- en glasdeeltjes zijn neergekomen.
Op de websites van de gemeente Ermelo en Harderwijk kunnen omwonenden en bedrijven lezen hoe ze die het beste kunnen verwijderen uit bijvoorbeeld hun (moes)tuin. Ook wordt aangeraden kinderen niet buiten te laten spelen in de omgeving waar de deeltjes zijn neergekomen en om vee niet te laten grazen in weilanden waar glassplinters kunnen liggen.
Oscarregels aangescherpt voor AI-gebruik: 'Mens komt op de eerste plek'
2 mei 2026 07:35
AI-versies van acteurs of door de computer geschreven scripts komen niet meer in aanmerking voor een Oscar. Dat heeft de organisatie van de belangrijkste filmprijs ter wereld bepaald in een update van de regels.
Vanaf de 99ste editie volgend jaar maakt een acteur alleen nog kans als de rol "aantoonbaar uitgevoerd wordt door een mens, met diens toestemming".
Dat betekent bijvoorbeeld dat Val Kilmer niet in aanmerking komt voor de film As deep as the grave, die binnenkort uitkomt. De vorig jaar overleden acteur werd daarin met AI weer tot leven gewekt.
Rollen die met computeranimatie zijn gemaakt, zoals de Avatar-films of Gollum uit The Lord of the Rings, zullen van geval tot geval worden beoordeeld. De organisatoren houden zich het recht voor om extra informatie op te vragen bij de filmmakers om een afweging te kunnen maken.
Vorig jaar was er ook discussie over de nominatie van Adrien Brody voor The Brutalist, omdat hij een AI-filter gebruikte om een accent weg te werken in scènes waar hij Hongaars sprak. Dat soort hulpmiddelen wil de Academy of Motion Picture Arts and Sciences niet meteen in de ban doen
AMPAS benadrukt dat bij dit soort twijfelgevallen AI "helpt noch hindert" bij de beoordeling van een optreden. "We beoordelen bij elke prestatie hoeveel de mens de kern was van het creatieve proces." De computer wordt daarbij dan slechts gezien als een hulpmiddel bij het realiseren van een rol.
Taboe voor scripts
Bij filmscripts is AI wel helemaal taboe: alleen door mensen geschreven werk mag hier meedingen. Strengere regels over het gebruik van AI bij scripts was een van de eisen van een grote Hollywoodstaking twee jaar geleden.
Volgens voorzitter Lynette Howell Taylor gaan de Oscars met deze regels mee met de tijd, maar wordt ook verduidelijkt wat wel en niet is toegestaan. "AI blijft zich ontwikkelen en dus doet onze discussie erover dat ook. Maar het menselijke auteurschap zal altijd centraal staan in ons nominatieproces."
Internationale film
Tegelijk met de nieuwe AI-regels werden er ook enkele andere nominatieregels aangepast. Zo komen in de categorie Beste Internationale Film niet alleen meer films in aanmerking die zijn voorgedragen door nationale selectiecommissies, maar maken ook winnaars van grote internationale filmfestivals nu kans.
Het gaat daarbij om de festivals van Cannes, Berlijn en Venetië in Europa, het Noord-Amerikaanse Toronto en Sundance en Busan in Zuid-Korea. Dat betekent dat het in Iran opgenomen It Was Just an Accident afgelopen jaar niet de Franse inzending van de Oscar had hoeven zijn, maar op eigen merites als Cannes-winnaar toegelaten had kunnen worden.
Ook mogen acteurs voortaan in dezelfde categorie twee keer genomineerd worden voor andere films uit hetzelfde jaar. Zo had Leonardo DiCaprio in 2007 Golden Globes-nominaties in dezelfde categorie voor The Departed en Blood Diamond, maar ging hij bij de Oscars alleen voor die laatste film (en verloor van Forest Whitaker in The Last King of Scotland).
In andere categorieën was het al toegestaan in hetzelfde jaar twee keer genomineerd te worden. Zo was regisseur Steven Soderbergh toen hij in 2001 won voor Traffic ook in de running voor Erin Brockovich.
De Oscars worden komend jaar uitgereikt op zondag 14 maart.
Wekdienst 2/5: Finale Wie is de Mol? • Na dagen van droogte weer regen
2 mei 2026 07:30
Goedemorgen! Vandaag gaat het naar verwachting na een week van droogte en natuurbranden weer regenen. En vanavond zendt AVROTROS de finale uit van het programma Wie is de Mol?
Eerst het weer: vanmorgen wisselen zon, wolken en een enkele bui elkaar af. Later in de middag en avond trekken enkele stevige regen- en onweersbuien noordwaarts over het land. Lokaal gaan de buien gepaard met hagel, windstoten en veel regen in korte tijd. Het wordt 14 graden aan zee tot 25 graden in het zuid(oost)en. De zuidwestenwind is zwak tot matig.
Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.
Wat kan je vandaag verwachten?
Wat heb je gemist?
De Verenigde Staten trekken 5000 Amerikaanse militairen terug uit Duitsland. Dat heeft het Pentagon bekendgemaakt. De Amerikaanse president Trump had al gedreigd het aantal Amerikaanse troepen in Duitsland te verminderen na steeds fellere kritiek van de Duitse bondskanselier Merz op de rol van de Amerikanen bij de oorlog in het Midden-Oosten.
Volgens een woordvoerder van het Pentagon zal de terugtrekking "naar verwachting in de komende zes tot twaalf maanden worden voltooid".
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog even dit:
Veel buitenzwembaden in Nederland gaan op 1 mei traditiegetrouw weer open en dat betekent dat de liefhebbers een frisse duik konden nemen. Zo ook in het Overijsselse Ootmarsum.
Fijne dag!
Economisch stoplicht op oranje, maar: 'Per dag kijken waar het heen gaat'
2 mei 2026 05:53
"Een tegenvaller. Maar nog niet heel erg pijnlijk." Bij het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen wat voorzichtig. In een week tijd zijn alle belangrijke aanwijzers van de economie omgeslagen. Maar is dat nu even tegenwind, of de opmaat voor een economische optater?
Het eerste sombere cijfer kwam vorige week, over het vertrouwen van consumenten in hun eigen financiële positie voor het komende jaar. Dat is nog niet zo laag als het dieptepunt bij het uitbreken van de covid 19-pandemie, al weer zes jaar geleden. Maar de daling naar het op één na laagste punt sinds april 1986 noemt het CBS "uitzonderlijk".
Donderdag kwamen daar nog twee tegenvallers bij. Eerst de prijsstijgingen. Waar begin dit jaar werd verwacht dat de lang aanhoudende inflatie dit jaar eindelijk op een normaal niveau van 2 procent uitkomt, koerste die in april weer richting de 3 procent van vorig jaar. Vorige maand werd het leven vergeleken met een jaar geleden 2,8 procent duurder.
Drie belangrijke economische indicatoren zijn negatief:
En hoe mooi de bollenvelden rond Den Haag van de week ook in de lentezon schitterden: "Zo mooi bloeit de economie niet", oordeelt Van Mulligen als hij ook de cijfers van de economische groei uit de eerste drie maanden van dit jaar in handen heeft. Die was nog maar minimaal: 0,1 procent. Een kwartaal eerder kwam die groei nog uit op bijna 0,5 procent.
Vier zware en milde recessies
Van Mulligen is al een kwart eeuw hoofdeconoom bij het CBS. In die tijd zag hij vier zware en milde recessies komen en gaan. Normaal vormen stijgende prijzen, een kelderend consumentenvertrouwen en een minimale groei de opmaat voor economische stilstand of krimp. Twee of meer kwartalen van krimp op rij betekent een recessie.
Toch is niet te zeggen of de eerste cijfers van dit jaar voorspellen dat we aan de vooravond van een recessie staan. Van Mulligen erkent dat het "zeker niet uit te sluiten is" dat het economische stoplicht straks van oranje op rood springt. Maar de minimale groei uit de eerste drie maanden wijst daar niet automatisch op, vervolgt hij: "De Nederlandse economie is nog steeds gegroeid. Een recessie is dit jaar niet uit te sluiten. Maar dit is er geen aanzet voor."
En dat komt doordat de economische cijfers momenteel bijna "scorebord-journalistiek" aan het worden zijn. De Amerikaanse president Trump is zó grillig met zijn wereldwijde handelsruzies, de oorlog tegen Iran en wel of geen steun aan de NAVO en Oekraïne, dat alles de volgende dag weer kan omslaan. "Wat dat betreft is het een beetje per dag blijven kijken waar het heen gaat", concludeert Van Mulligen.
Met een vredesakkoord in het Midden-Oosten zal het vertrouwen onder consumenten om weer flink geld uit te geven niet meteen terug zijn: "Maar goed, het zou weer kunnen meevallen als er ineens toch een redelijk snel herstel komt, besprekingen tussen Iran en de Verenigde Staten, en dat op termijn ook de productie van olie en gas vanuit de Perzische Golf weer op gang kan komen. Dan kan het meevallen."
Geen heel mooi cijfer
Zorgelijk is wel dat de financiële pijn van het 'olieconflict' in slechts één van de drie maanden uit het eerste kwartaal meetelt. "In januari en februari was er nog niks aan de hand", benadrukt Van Mulligen. Pas sinds maart betalen automobilisten de hoofdprijs aan de pomp door de blokkade van de Straat van Hormuz. Consumenten worden huiverig omdat zij vrezen dat die hoge prijzen straks ook in de supermarkt te zien zijn.
Sinds de uitbraak van de pandemie in 2020 blijven consumenten huiverig, valt Van Mulligen op: "Dat is niet omdat ze geen geld hebben, want met de inkomens gaat het juist heel goed. Maar het is vooral het sentiment dat heel erg slecht is. Ook dit is weer voor heel veel mensen een reden om toch de hand op de knip te houden. Ook al hebben ze dat geld, ze geven het liever even niet uit."
Ondertussen zit het nieuwe kwartaal al weer in maand twee, terwijl de Hormuz-blokkade voortduurt: "Het zou heel goed kunnen dat de effecten in dit kwartaal en later nog meer zichtbaar zijn. Wat dat gaat betekenen voor de groei, dat is op dit moment koffiedik kijken. Maar de meeste analisten zijn het er toch wel over eens dat dat geen heel mooi cijfer kan worden."
Amerikaanse rechtbank blokkeert verzending abortuspil via post
2 mei 2026 05:52
In de Verenigde Staten wordt het voor vrouwen voorlopig een stuk moeilijker om aan de veelgebruikte abortuspil mifepriston te komen. Een federaal hof van beroep heeft de optie opgeschort voor zorgverleners om de abortuspil via de post op te mogen sturen. Daardoor moet de pil weer persoonlijk worden opgehaald door vrouwen bij een arts of kliniek.
Na bijna vijftig jaar werd in 2022 in de Verenigde Staten het landelijke recht op abortus geschrapt. Sindsdien gaan staten zelf over de abortuswetgeving en is abortus in dertien van de vijftig staten volledig verboden. In vier staten geldt een verbod vanaf het moment dat de hartslag van de foetus kan worden gemeten, als vrouwen vaak nog niet weten dat ze zwanger zijn.
Via de post
De Amerikaanse medicijnwaakhond FDA schrapte in 2023 onder de regering-Biden de regel dat de abortuspil persoonlijk aan patiënten moet worden verstrekt. Sindsdien mag de abortuspil na een teleconsult via de post opgestuurd worden, bijvoorbeeld ook naar vrouwen in staten waar een verbod op abortus geldt.
Abortuspil mifepriston werd in 2000 goedgekeurd en wordt ongeveer bij twee derde van de abortussen in de Verenigde Staten gebruikt. Het medicijn wordt in de meeste gevallen in combinatie met misoprostol gebruikt.
'Talloze illegale abortussen'
Vorig jaar klaagde de Amerikaanse staat Louisiana waar abortus verboden is, medicijnwaakhond FDA aan. Volgens de staat heeft de regelgeving onder meer geleid tot talloze illegale abortussen in Louisiana.
De drie conservatieve rechters van het federale hof van beroep in New Orleans kunnen zich daarin vinden. "De regelgeving biedt een effectieve manier voor een voorschrijver van buiten de staat om het medicijn in handen van inwoners van Louisiana te geven, in strijd met de wetgeving van Louisiana", schrijven de drie conservatieve rechters.
Twee van de drie rechters zijn door Trump aangesteld. De derde rechter is door de Republikeinse oud-president George W. Bush benoemd. "Elke abortus die mogelijk wordt gemaakt door de actie van de FDA heft het verbod van Louisiana op medische abortussen op", schrijft rechter Kyle Duncan.
Abortuswet VS
De Amerikaanse abortuswet was tot 2022 gebaseerd op een uitspraak van het Hooggerechtshof in 1973, bekend als Roe v. Wade. Daarin was vastgelegd dat vrouwen het recht hebben te beslissen over hun eigen lichaam. Staten mochten abortus niet verbieden als die wordt uitgevoerd voordat het ongeboren kind levensvatbaar is.
De Roe v. Wade-uitspraak vormde de basis voor abortuswetgeving in het hele land en werd bevestigd met een uitspraak uit 1992, bekend als Planned Parenthood v. Casey. Het Hooggerechtshof heeft deze beide uitspraken uit 1973 en 1992 in 2022 verworpen. Hierdoor gaan staten nu zelf over hun abortuswetgeving.