Gemeenten willen meer geld voor weerbaarheid tegen rampen en dreigingen
10 oktober 2026 18:55
Gemeenten vinden dat ze te weinig geld krijgen van de Rijksoverheid om zich weerbaar te maken tegen allerlei dreigingen. Het gaat bijvoorbeeld om cyber- en hybride dreigingen of gevaren die ontstaan door klimaatverandering, zoals natuurbranden.
Sharon Dijksma, voorzitter van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), zegt dat gemeenten voor de weerbaarheidsopgave een veelvoud nodig hebben van wat in de Miljoenennota begroot is. "Ik ga ervan uit dat het in totaal wel om honderden miljoenen gaat."
"Het kabinet heeft 35 miljoen voor noodsteunpunten vrijgemaakt en nu bij Miljoenennota een aanvullende oplopende reeks van 20 tot 70 miljoen voor zowel digitale weerbaarheid, sociaal-maatschappelijke weerbaarheid én continuïteit. Maar het gat tussen wat gemeenten nodig hebben en wat het kabinet vrijmaakt is dus groot", aldus de VNG.
Ook Rotterdam wil meer geld. De Rotterdamse haven wordt vaak genoemd als mogelijk doelwit voor dreigingen uit Rusland. "Weerbaarheid gaat namelijk verder dan noodsteunpunten. We moeten ook investeren in de samenleving zelf, in een sterk sociaal weefsel dat ons helpt tijdens een noodsituatie en bij het herstel daarna", zegt een woordvoerder van de gemeente.
Geen evacuatievoorzieningen
De VNG heeft al een aardig beeld van hoe gemeenten extra geld zouden willen inzetten. "Je kunt denken aan buurtnoodplannen en trainingen voor inwoners. We gaan nog praten met het ministerie van Justitie en Veiligheid over schuilen en evacueren, waar nu nagenoeg geen voorzieningen voor zijn."
"Er zijn noodaggregaten nodig, satelliettelefoons en porto's, en de hulpdiensten hebben nog veel meer middelen nodig zoals brandweerauto's. De lijst is te lang om alles op te voeren."
VNG-voorzitter Dijksma, tevens burgemeester van Utrecht, heeft wel een idee wat er in haar gemeente moet gebeuren. "Wij hebben veel kwetsbare inwoners die niet zelfredzaam zijn, die hebben niet altijd het geld om zich voor te bereiden. We hebben ook geld nodig voor communicatiemiddelen die we nu nog ontberen."
In Austerlitz, een dorp in de gemeente Zeist, wil men niet wachten tot gemeenten voldoende middelen hebben voor veiligheidsoefeningen. Austerlitz ligt midden in het bos en heeft weinig, toegangswegen. Omdat bewoners bang waren niet goed weg te kunnen komen bij een grote bosbrand, zetten vrijwilligers een 'bosbrandwerkgroep' op.
"Ik zit bij de groep burgers die bij natuurbrandgevaar alles in de gaten houdt", zegt Robert Schliessler. "We werken samen met de veiligheidsregio en trainen wat er gebeurt wanneer ons dorp bedreigd wordt." Vandaag doet Schliessler ook mee aan de eerste oefening samen met de veiligheidsregio.
"We hebben een WhatsAppgroep in het dorp, daar zitten zeshonderd mensen in, zij krijgen het daar allemaal te horen als de oefening begint. We vragen al drie jaar bij de veiligheidsregio om deze oefening en zijn superblij dat hij er nu eindelijk is", vult hij aan. "Inmiddels werken we goed samen met de gemeente en veiligheidsregio."
Het is de bedoeling dat de groep vrijwilligers goed 112-meldingen in de gaten houdt en aan inwoners doorgeeft dat er geëvacueerd moet worden. "Dat doen we eerder dan de hulpdiensten. We hebben drie locaties waar mensen elkaar terug kunnen vinden en die worden bepaald op het moment dat we weten waar het vuur is."
'Niet te financieren'
Dijksma is erg te spreken over de oefening in Austerlitz. "Het is heel belangrijk dat mensen zichzelf ook voorbereiden, dit soort initiatieven zijn goud." De weerbaarheid van gemeenten valt onder het Ministerie van Justitie en Veiligheid en ook Minister Van Weel is ook tevreden over het initiatief. "Ik ben blij dat uitdagingen gesignaleerd worden en dit soort dingen lokaal opgepakt en verbeterd worden.
De roep van de gemeenten om meer geld kan Van Weel wel volgen. "In de Miljoenennota hebben we weerbaarheid als belangrijk thema bestempeld, maar onze uitgaven zullen niet alle wensen bedekken", zegt hij. "Het is een enorme opgave, dus ik ga niet zeggen dat we alles in één keer kunnen doen. Dat kunnen we niet financieren."
Volgens de minister kunnen gemeenten met het geld dat ze nu al ontvangen echt wel aan de slag, bijvoorbeeld om aan de weerbaarheid van hun kritieke processen te werken. "Uiteindelijk zit weerbaarheid in de gemeenschappen waar mensen wonen, gemeenten hebben daar een hele grote rol in."
Christa Pike terug in gevangenis, maar krijgt nog wel medische zorg
10 oktober 2026 18:55
Anderhalve week na de mislukte executiepoging in de Amerikaanse staat Tennessee is Christa Pike ontslagen uit het ziekenhuis. Ze is terug in de gevangenis, melden Amerikaanse media.
"Ze blijft medische zorg krijgen in de gevangenis en wij zullen haar herstel in de gaten blijven houden", laten haar advocaten weten. "Ze is de hulpverleners en haar medisch team dankbaar voor hun zorg in deze buitengewone omstandigheden."
Donderdag werd bekend dat Pike weer een beetje kon lopen. Snel na de mislukte executiepoging was ze al bij bewustzijn en aanspreekbaar.
De 50-jarige Pike zou vorige week in Tennessee geëxecuteerd worden met een injectie, maar dat mislukte tot twee keer toe. Ze werd in 1996 veroordeeld voor een moord. Volgens de non-profitorganisatie Death Penalty Information Center is ze de eerste persoon die haar doodstraf met een injectie overleefde.
Van doodstraf naar levenslang?
Wat er nu zal gebeuren, is niet duidelijk. Deze week stelden haar advocaten dat Pike genoeg heeft geleden. Ze willen dat de gouverneur van Tennessee haar doodstraf omzet in levenslang zonder kans op vrijlating.
Het onderzoek naar wat er misging, is nog bezig. Tennessee besloot na de mislukte executie voorlopig geen doodstraffen meer uit te voeren. Een week geleden stapte de hoogste baas van het gevangeniswezen in de staat op.
Deze journalist was bij de mislukte executie:
Livestream
In de VS is ook veel te doen om een andere executie. Minister Hegseth maakte bekend dat de executie door het vuurpeloton van de Amerikaanse ex-militair Nidal Hasan zal worden gelivestreamd. President Trump zegt dat dit nog niet definitief is besloten. De aankondiging van minister Hegseth afgelopen donderdag leidde meteen tot veel kritiek.
Oud-majoor Hasan schoot in 2009 dertien collega's dood op een militaire basis in Texas. Als de executie inderdaad live wordt uitgezonden, is het de eerste openbare executie in de VS sinds 1936.
Explosies gehoord bij luchthaven Riyad, vliegmaatschappijen schrappen vluchten
10 oktober 2026 18:46
Bij de internationale luchthaven in de Saudische hoofdstad Riyad zijn explosies gehoord. Twee regionale functionarissen zeggen dat het vliegveld is ontruimd nadat een raket een passagiersterminal had geraakt.
Volgens getuigen reden ambulances met spoed naar de luchthaven. Een functionaris zegt dat alle vliegverkeer van en naar King Khalid International Airport is stilgelegd. Het is nog onduidelijk of er slachtoffers zijn.
Veiligheidssituatie
Uit gegevens van Flightaware blijkt dat de afgelopen 24 uur minstens 225 vluchten op King Khalid International Airport zijn geannuleerd, na de eerdere aanvallen op de luchthaven deze week. De luchthaven roept reizigers op vooraf contact op te nemen met hun luchtvaartmaatschappij en de status van hun vlucht te controleren voordat ze naar de luchthaven komen.
Verschillende luchtvaartmaatschappijen hebben al maatregelen genomen. Kuwait Airways schrapte vandaag alle vluchten van en naar Riyad. De Amerikaanse ambassade in Riyad roept Amerikaanse burgers op om King Khalid International Airport en de omgeving te mijden.
Jemen
Bij aanvallen van Houthi's werden twee dagen geleden drie Saudische burgers gedood, onder wie een piloot. Dat internationale luchthaven doelwit zijn van een reeks aanvallen, is uitzonderlijk.
Het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart (EASA) heeft zijn richtlijnen voor het Saudische luchtruim aangescherpt. Daarbij wordt gewezen op het vermogen van de Houthi's om doelen dieper in het koninkrijk waaronder Riyad te raken, en op hun "grotere focus op de luchtvaartinfrastructuur".
De raketaanvallen en droneaanvallen, net als de pogingen om die te onderscheppen, "vergroten het risico dat burgerluchtvaartuigen verkeerd worden geraakt", zegt het agentschap.
Onder vuur
Intussen gaan de gevechten in Jemen tussen de Houthi's en Jemenitische regeringstroepen door. Saudi-Arabië verleent luchtsteun aan de regeringstroepen in een poging de recente terreinwinst van de Houthi's langs de Rode Zee terug te draaien.
Saoedi-Arabië heeft steun gezocht bij de VS en andere bondgenoten, nu zijn luchthavens, militaire faciliteiten en olieinfrastructuur onder vuur liggen. Dat gaat onder meer over het delen van inlichtingen en het plannen en identificeren van doelwitten.
'Ik ben niet blij'
Toen de Amerikaanse president Trump gisteren het Witte Huis verliet, werd hem gevraagd naar de aanvallen op de luchthaven van Riyad. "Het is niet goed" en "Ik ben niet blij", zei hij tegen verslaggevers. Er zijn vooralsnog geen tekenen van Amerikaanse militaire steun als reactie op de aanvallen.
De ministers van Buitenlandse Zaken van Saudi-Arabië en Oman spraken deze week telefonisch over het belang van "steun voor diplomatieke oplossingen om de spanningen in de regio te verminderen". Oman, dat aan de overkant van de Straat van Hormuz tegenover Iran ligt, treedt regelmatig op als bemiddelaar. Maar enig uitzicht op een oplossing voor de escalatie is er nog niet.
'Historisch moment' in Haarlem: eerste vrouwelijke bisschop in Nederland gewijd
10 oktober 2026 18:12
Een primeur voor de Oud-Katholieke Kerk in Nederland vanmiddag. In de Sint Bavokerk, op de Grote Markt in Haarlem, is voor het eerst in de Nederlandse geschiedenis een vrouw als bisschop gewijd. Erna Peijnenburg mag zich na de grote viering bisschop van de Oud-Katholieke Kerk in Haarlem noemen.
De Oud-Katholieke Kerk is een klein kerkgenootschap, met naar eigen zeggen ruim 5000 leden. De kerk is wel zeer oud, ze ontstond in Nederland in het begin van de 18e eeuw als afscheiding van de Rooms-Katholieke Kerk.
"Het is een historisch moment", zegt Peijnenburg. Ze vindt het een enorme eer. "Ik ben verwonderd en verbaasd dat ik in deze functie gekozen ben door collega's en gelovigen uit het bisdom."
Ze merkt dat het voor veel mensen een hoopvolle gebeurtenis is. "Voor vrouwen, maar ook voor mannen", zegt de kersverse bisschop. "Ik krijg veel enthousiaste reacties omdat dit kan. Ik denk dat het altijd mooi is als er in een groep waar alleen nog maar mannen waren, ook een keer een vrouw komt. Dat heeft een bemoedigend effect op de wereld."
Negentiende bisschop
Eind augustus koos het Kiescollege van het bisdom Haarlem haar als nieuwe bisschop. Hiervoor was Peijnenburg pastoor in Alkmaar en Enkhuizen. Ze volgt Dick Schoon op. Hij ging eind juni met pensioen. Peijnenburg is de negentiende bisschop van Haarlem.
"Onze kerk heeft er een tijd geleden voor gekozen om de ambten ook open te stellen voor vrouwen", zegt ze. "Toen zijn er vrouwen diaken en priester geworden. Het zat er misschien ook een keer aan te komen dat een vrouw ook tot bisschop gekozen zou worden."
Morgen om 14.30 uur neemt Peijnenburg tijdens de kerkdienst voor het eerst plaats in haar bisschopszetel.
Oud-Katholieke Kerk vs. Rooms-Katholieke Kerk
Binnen de Rooms-Katholieke Kerk kunnen vrouwen geen bisschop worden, maar in het geval van Peijnenburg gaat het om de Oud-Katholieke Kerk. Dat is een afsplitsing van de Rooms-Katholieke Kerk. Ze legt uit dat de Oud-Katholieke Kerk een zelfstandige kerk is. "Inhoudelijk zijn we binnen de katholieke stroming wel nauw verwant aan de Rooms-Katholieke Kerk, maar we hebben dus een eigen manier van besluitvorming."
Zelf omschrijft de Oud-Katholieke Kerk zich als "een kleine, zelfbewuste en eigentijdse geloofsgemeenschap die volop in de katholieke traditie staat en tegelijk veel ruimte biedt voor een persoonlijke invulling van het geloof".
Instabiele rotspartij bedreigt Zwitsers dorp, maar een Nepal-scenario vreest men niet
10 oktober 2026 17:23
Een instabiele rotsformatie dreigt het idyllische Zwitserse bergdorpje Kandersteg onder miljoenen kubieke meters rotsen en ijs te bedelven. Door de opwarming van de aarde ontdooit de permafrost, die fungeert als het cement dat de bergen bij elkaar houdt. Daardoor kan er water tussen de rotsen komen, waardoor delen kunnen gaan schuiven.
Toch maakt dat schrikbeeld de inwoners niet bijzonder zenuwachtig. Het is zorgelijk, maar bezorgd zijn ze niet.
Vanuit Kandersteg is de bedreigde bergspits, de Spitze Stei, goed te zien. De enorme steenmassa werpt een schaduw over het dorp met 1300 inwoners en een veelvoud aan toeristen. Ooit zal die hele lading naar beneden komen, dat staat vast. Maar hoe snel en met hoeveel rotsen en ijs tegelijk, is nog de vraag.
"We leven in de bergen en met de natuur. Er kan altijd wat gebeuren. Maar er is geen berg in Zwitserland die zo goed wordt gevolgd als de Spitze Stei", vertelt een inwoner. "We hebben alle informatie", zegt een ander. "Als er iets gebeurt, weten we wat we moeten doen."
Ze hebben de recente ramp in Nepal nog scherp op het netvlies en zijn echt niet vergeten hoe een gletsjerinstorting vorig jaar het nabijgelegen plaatsje Blatten verwoestte. Maar de situatie in Kandersteg moet niet te dramatisch worden voorgesteld, benadrukt hoteleigenaar Casimir Platzer van de belangenvereniging Spitze Stei. Vrijwel iedereen is het eens: de overheden en lokale wetenschappers hebben dit goed in de smiezen.
Dat lijkt inderdaad het geval. "Op dit moment zijn het kleine pakketjes die naar beneden komen", vertelt geologe Cornelia Brönnimann van het kanton Bern. "Maar we verwachten dat dat in de toekomst grotere pakketten zijn."
Zij en haar collega's volgen het proces sinds 2018 nauwlettend en schatten het risico dat de hele formatie in één keer over het dorp heen komt in als heel klein.
Nepal-scenario
"We moeten nog maar zien hoe Kandersteg uitpakt. De wetenschap verwacht geen worstcasescenario, maar ze hebben de berekeningen wel gemaakt", zegt de van oorsprong Nepalese natuurrampdeskundige Chandani Bhandari van de universiteit van Genève. "Als dat scenario uitkomt, is het echt een enorme ramp, groter nog dan in Blatten."
In Blatten kwamen zo'n 9 miljoen kubieke meter stenen en ijs naar beneden. In Kandersteg zou het zelfs gaan om 15 tot 20 miljoen kuub, maar vergeleken met Blatten gaat het hier vrij langzaam. De bevolking wordt continu bijgepraat door de gemeente, zodat iedereen weet wat er kan gebeuren en wat ze moeten doen in het geval van een evacuatie. "Dat is de manier om het te doen."
De verwoesting in Blatten was vorig jaar immens:
"De omstandigheden in de bergen veranderen heel dramatisch", benadrukt glacioloog Mylène Jacquemart van de ETH Zürich. Het effect van klimaatverandering, aangedreven door de CO2-uitstoot van de mens, is erg groot in de bergen. "Hoe we het ijs zien verdwijnen, de permafrost zien ontdooien; dat verandert wel wat aan de gevaren die er zijn. De kunst is nu om die goed te volgen en bij te houden hoe alles verandert."
Toch noemen alle gesproken wetenschappers een Nepal-scenario op Alpenschaal zeer onwaarschijnlijk in Kandersteg, juist door die goede monitoring. Geologe Brönnimann: "De spits wordt zo goed bewaakt. We gaan ervan uit dat we gebeurtenissen vroeg genoeg zien en dat we ten minste twee dagen de tijd hebben om de bevolking te waarschuwen."
Een ramp waarbij duizenden mensen omkomen, lijkt daarmee in de Alpen te voorkomen. Er zijn blinde vlekken, maar met satellieten en andere meetapparatuur kunnen de Zwitsers enorme gebieden vrij goed in de gaten houden.
'Ideale omstandigheden'
Vergeleken met haar thuisland heeft Zwitserland ideale omstandigheden, vertelt de Nepalese natuurrampenexpert Bhandari. "Zwitserland is veel verder ontwikkeld dan ons land. Er zijn vrijwel geen financiële of technische beperkingen."
Nepal, land van duizenden bergmeren en nog veel meer instabiele rotspartijen, heeft vaak niet scherp waar het gevaar schuilt. Bhandari: "En zelfs als we het weten, wordt er gebouwd langs bijvoorbeeld rivieren met overstromingsrisico's. Zelfs met de juiste kennis kunnen mensen erg wantrouwend zijn tegen de overheid die ze adviseert iets niet te doen."
Daar heeft Kandersteg in ieder geval geen last van. Hotelier Casimir Platzer, die met zijn belangenvereniging de gemeente kritisch volgt in het Spitze Stei-dossier, onderstreept zijn vertrouwen in de metingen en de lokale aanpak. "De tussentijdse resultaten die eind juni aan ons zijn gepresenteerd zijn zeer veelbelovend. Ze wijzen erop dat de risicosituatie op verschillende plekken gunstiger is dan eerder werd aangenomen."
Opnieuw aanval op onderwijsinstelling in Polen, derde in een week
10 oktober 2026 17:07
Voor de derde keer in een week tijd is er op een onderwijsinstelling in Polen een geweldincident geweest. Vanmiddag verwondde een vrouw drie mensen in een instelling voor hoger onderwijs in de hoofdstad Warschau.
Waarmee de aanval werd uitgevoerd is nog niet bekend. De politie spreekt van een "gevaarlijk voorwerp". De drie slachtoffers (17, 17 en 24 jaar oud) zijn niet in levensgevaar.
Volgens Poolse media is een van de slachtoffers met snijwonden naar het ziekenhuis gebracht. De verdachte, een 21-jarige student van de instelling, werd door een medewerker overmeesterd.
Andere aanvallen
Woensdag was er een steekpartij op een school voor beroepsonderwijs in Ostroleka, een stadje op zo'n 120 kilometer ten noorden van Warschau. Daarbij raakten vijf leerlingen, twee leraren, twee omstanders en de dader gewond. Een 19-jarige verdachte werd kort erna in de omgeving gearresteerd.
Een dag later doodde een 15-jarige een conciërge en verwondde hij twee anderen bij een mesaanval op zijn voormalige school in Leszczydol-Nowiny, iets ten noorden van de hoofdstad. Hij droeg tijdens de aanval een helm met een camera. Het is niet bekend of hij op het moment van de aanval filmde.
Die twee incidenten waren voor de Poolse autoriteiten aanleiding om op bijna 50.000 scholen te controleren op wapens. Sindsdien zijn al meer dan zeventig mensen aangehouden.
Zo werd een jongen van 14 aangehouden, omdat hij een mes bij zich had. Een 16-jarige jongen werd opgepakt, omdat hij een vlindermes in z'n tas had. Andere redenen voor arrestaties waren bedreigingen van leeftijdsgenoten of het dreigen met aanslagen op scholen.
Onrust en maatregelen
In appgroepen ging donderdag onder ouders het gerucht rond dat de twee aanvallen waren gecoördineerd en dat er nog meer aanvallen zouden volgen op vrijdag. De Poolse regering zegt dat er tot nu toe geen bewijs is gevonden dat de twee aanslagen met elkaar in verband staan.
Premier Tusk zei donderdag dat hij vreesde voor copycat-gedrag en sprak van een uitzonderlijke situatie. "Voor de eerste keer hebben we te maken met een aanvaller die het plan had om zijn aanval te filmen met een camerahelm."
De aanvallen veroorzaken veel onrust. Gisteren werden in het hele land veiligheidsmaatregelen op scholen getroffen, zoals de aanwezigheid van agenten en extra tassencontroles. Tientallen onderwijsinstellingen schrapten de lessen. Ook zijn er berichten dat ouders hun kinderen thuis hielden.