Schatgraven in ongeopende dozen bij de provincie: penisbeeld, aardewerk en kledingspeld
26 maart 2026 09:47
Een 'penisbeeld' uit bot, bijzonder aardewerk en een kledingspeld: de provincie Gelderland heeft de eerste van de 16.000 dozen met archeologische vondsten uitgepakt en komt van alles tegen. Wat er in die dozen is, is in sommige gevallen tientallen jaren geleden opgegraven, maar daarna nooit meer bekeken.
Het gaat om dozen met voorwerpen die in de afgelopen zeventig jaar bij allerlei soorten archeologisch onderzoek zijn gevonden. De voorwerpen, zoals botten, hele skeletten, sieraden, potten, scherven en pannen, werden in dozen gestopt en ondergebracht in depots of bij (particuliere) organisaties.
Door een verandering in de wet kwamen al die dozen met honderdduizenden archeologische vondsten bij de provincie terecht. De dozen gewoon laten staan was geen optie. De regels zijn strenger geworden: de provincie is wettelijk verplicht om ze allemaal uit te pakken en de spullen te bekijken en te registreren. Eind vorig jaar werd daarom bekend dat de provincie geld had vrijgemaakt om de dozen uit te pakken.
Precies werk
Sinds januari is het project in volle gang en inmiddels heeft de provincie samen met het Valkhof Museum in Nijmegen zo'n 300 dozen geopend. "Een project van deze omvang is uniek", zegt archeoloog Ilse Schuuring tegen Omroep Gelderland. "Er komen prachtige voorwerpen uit die een plek in een museum verdienen, maar er zitten ook veel spullen bij die minder spannend zijn. Dat verwacht je ook bij een project als dit."
De dozen worden een voor een uitgepakt. De onderzoekers gaan daarbij precies te werk, legt Schuuring uit. "Mensen kijken wat erin zit en noteren dat. Moet het bijvoorbeeld geconserveerd worden? Moet het naar een andere specialist?", vertelt ze. "En dan zijn er ook nog mensen die het allemaal digitaal invoeren."
Bij het uitpakken komen de onderzoekers van alles tegen, zoals bijvoorbeeld het penisbeeld uit de Romeinse tijd. Het voorwerp is uit bot gekerfd, maar waarvoor het precies werd gebruikt, weten de onderzoekers nog niet. "Het kan onderdeel zijn geweest van een beeld, maar het kan ook voor andere dingen zijn gebruikt", zegt Schuuring. "Maar dat weten we echt nog niet, het komt net uit de doos."
Alles in nieuwe zakjes
Alles wordt nu gecontroleerd, opnieuw verpakt en geregistreerd volgens moderne standaarden. "Veel zakjes uit de jaren tachtig en negentig voldoen niet meer", zegt depotmedewerker Laurens Laarhuis. "Fragiele voorwerpen zoals glas krijgen een beschermlaagje, en alle informatie wordt veilig in een nieuw zakje bewaard."
De klus gaat naar verwachting ongeveer zes jaar duren en kost ruim 8 miljoen euro. Vondsten die historisch belangrijk zijn, krijgen een plek in musea en depotcollecties.
Provinciebestuurder Peter Drenth sprak eerder al van een enorme klus. Maar het is het wel waard, benadrukt hij. "Dit blijkt een enorme schatkamer. Alleen al deze eerste dozen laten zien hoe rijk en veelzijdig het Romeinse leven in Gelderland is geweest. De komende jaren ontdekken we wat de overige 15.700 dozen ons nog vertellen over de Gelderse geschiedenis."
Excuses FA voor decennialang voetbalverbod voor Britse vrouwen
26 maart 2026 09:33
De Britse voetbalbond FA biedt excuses aan voor een jarenlang Engels verbod op vrouwenvoetbal. 50 jaar lang werden clubs uitgesloten van wedstrijden als ze vrouwen lieten voetballen op hun terrein of coaches leverden aan vrouwenelftallen. Aanleiding voor de excuses is een documentaire over vrouwenelftal Corinthians uit Manchester.
"Het spijt ons dat er in 1921 een verbod op vrouwenvoetbal werd ingesteld en dat het duurde tot 1971 om dat in te trekken", schrijft de FA nu in een verklaring. "We erkennen nu de moed van teams en individuen die in die periode toch bleven spelen."
Vrouwenvoetbal maakte een enorme vlucht tijdens de Eerste Wereldoorlog, toen vrouwen de plek van uitgezonden mannen op het veld innamen. Eind 1921 bepaalde de FA echter dat voetbal "ongeschikt is voor dames en niet moet worden aangemoedigd".
Trapveldjes
Hoewel vijf dagen later de ELFA werd opgericht, de English Ladies Football Association, betekende het verbod dat vrouwenvoetbal in Engeland bij de grote clubs werd verbannen. In de documentaire The Corinthians: we were the champions vertellen speelsters hoe die in 1949 opgerichte club Fog Lane Park als thuishaven kreeg.
En dat terwijl het team in het buitenland in grote stadions speelde. "Mijn mooiste herinnering is dat ik in het Alvalade Stadion in Lissabon de tunnel uit kwam. Wij waren een handjevol mensen in het park gewend, en hier waren het er 45.000", vertelde Anne Grimes ooit. "Toen ik een penalty stopte, ontplofte het publiek."
Monica Curran herinnerde dat zelfs de professionele velden wennen waren: de strakke mat van Inter Milan was wel iets anders dan het trapveldje waarop ze trainden. "Het veld was als een biljardlaken. Binnen twee minuten had je kramp in je benen."
'Historische excuses'
Filmmaker Helen Tither noemt de excuses van de FA historisch. Voor haar documentaire interviewde ze de tien nog levende speelsters, allemaal tussen de 70 en 90. Tither laat zien hoe teams als Corinthians de basis legden voor het huidige vrouwenvoetbal in het VK.
De 80-jarige Curran, die ook in de documentaire voorkomt, vindt de excuses waardevol. "Het ligt in het verleden, maar is toch belangrijk. Je moet het onder ogen zien als er iets fout is gedaan - geschiedenis kun je niet zomaar uitwissen."
Action wil binnen twee jaar eerste vestiging in VS openen
26 maart 2026 09:06
Na de uitbreiding in Europa, heeft Action zijn oog laten vallen op de Verenigde Staten. De koopjesketen wil eind volgend jaar de deuren van een eerste Amerikaanse winkel openen. Het doel is om eind 2030 in de VS honderd winkels van de Nederlandse koopjesketen te hebben, meldt Action in de jaarcijfers over 2025.
Voor het bedrijf uit Zwaagdijk is het streven om eind 2027 of begin 2028 een eerste winkel in het zuidoosten van de Verenigde Staten te openen. Dit moet gebeuren met "dezelfde gedisciplineerde en stapsgewijze aanpak" die Action uitvoert met de uitbreiding in Europa.
Om de lancering voor te bereiden wordt dit jaar een lokale organisatie opgezet. Hierin moeten "ervaren Action-leiders" ervaring met de lokale markt opdoen.
3300 winkels
Action begon in 1993 met een eerste vestiging in Enkhuizen. Inmiddels telt de keten meer dan 3300 winkels in Europa. Deze maand werden de eerste twee zaken in Kroatië geopend. Na de zomer begint de koopjesketen in Slovenië.
Volgend jaar wil Action met Bulgarije een zeventiende land betreden. Voor de groei zijn dit jaar drie nieuwe distributiecentra geopend, in Italië, Spanje en Frankrijk.
Sinds 2011 is Action in handen van de Britse investeerder 3i Group.
Veel kinderen maken geweld mee, vooral op school: 'Heb er nog steeds last van'
26 maart 2026 09:03
Veel kinderen tussen 9 en 13 jaar hebben ooit geweld meegemaakt als slachtoffer, getuige of als pleger. Driekwart van de kinderen zegt dat dit voor hen het geval is, blijkt uit een onderzoek dat onderzoeksbureau Highberg uitvoerde in opdracht van het NOS Jeugdjournaal en de Kindertelefoon onder 637 kinderen.
Het grootste deel van hen (84 procent) zegt te hebben gezien hoe iemand anders geweld gebruikte, vooral op school of op het schoolplein. Er is niet alleen gekeken naar bijvoorbeeld slaan en schoppen, maar ook naar psychisch en verbaal geweld.
Van de kinderen die zelf geweld hebben meegemaakt, zegt het grootste deel (82 procent) dat dat op school of op het schoolplein gebeurde. Een kleinere groep (23 procent) zegt dat geweld op straat te hebben meegemaakt.
'Nog steeds last van'
Zo vertelde Renée (12) aan het Jeugdjournaal hoe ze jaren online en in het echte leven is belaagd door kinderen uit haar klas. Dat begon in groep 5 en stopte pas op de middelbare school. Klasgenoten wachtten haar soms op na schooltijd of ze stonden voor haar huis. Ook stuurden ze haar via WhatsApp dreigende berichtjes.
Door haar verhaal te delen hoopt Renée kinderen die in een vergelijkbare situatie zitten te kunnen helpen. "Het ergste is al 3,5 jaar geleden gebeurd en ik heb er nog steeds last van", zegt Renée. "Ik heb nog heel vaak dat ik denk: ben ik wel goed genoeg? Vinden ze me niet raar?"
Bram (19) zegt hoe hij als kind te maken had met huiselijk geweld. "Je leeft in jarenlange angst, dat je gewoon bang bent dat je op elk moment een klap kan krijgen." Hij vertelt ook hoe muziek en gamen hem hielpen.
Ook Roze (23) vertelt over haar gewelddadige jeugd. Pas toen vriendinnen haar vertelden dat het niet normaal was wat er bij haar thuis gebeurde, kon ze dat onder ogen zien en hulp zoeken. Roze is zangeres en maakt muziek over haar ervaringen als kind.
Speciale uitzending
Om dit onderwerp bespreekbaar te maken is er dit weekend de speciale uitzending NOS Jeugdjournaal Extra: Als geweld dichtbij is. Die is op zondag 29 maart van 19.15 uur tot 19.40 uur te zien op NPO 3/Zapp en daarna online op onder meer NPO Start.
Van de kinderen die met geweld te maken hebben gehad, zegt ruim een derde (39 procent) niet te weten wat te doen als ze iets gewelddadigs zien of erbij staan als er iets gewelddadigs gebeurt.
Hoewel het grootste deel van de kinderen (72 procent) zegt zich meestal veilig te voelen, waar ze ook zijn, zegt ook ruim een derde niet te weten wat ze moeten doen als ze zelf het slachtoffer zijn van geweld.
Deze uitkomst is het meest zorgelijk van het onderzoek, stelt directeur Roline de Wilde van De Kindertelefoon. "Kinderen vertellen ons regelmatig dat ze bang zijn voor de gevolgen, de regie kwijt te raken of niet geloofd te worden als ze iets vertellen." Het is daarom cruciaal, zegt ze, dat kinderen altijd terechtkunnen bij iemand die naar ze luistert.
Luisteren en serieus nemen
"Wij voeren gemiddeld 25 chat- en telefoongesprekken per dag met kinderen over geweld", zegt De Wilde. "Dat aantal is al jaren aan het stijgen. In 2024 waren het er nog 22 per dag. Wij horen terug dat kinderen het heel lastig vinden om erover te praten."
Bij De Kindertelefoon merken ze dat kinderen soms zichzelf de schuld geven over iets wat er is gebeurd. "We spreken ook veel jonge kinderen die niet altijd weten of wat ze meemaken eigenlijk wel normaal is."
De Wilde benadrukt dat het van belang is om naar een kind te luisteren, hem of haar serieus te nemen en om door te vragen. En om daarna samen te kijken welke stappen er genomen moeten worden. "Het is heel belangrijk dat het kind de regie houdt en dat we naast het kind gaan staan. Ze zijn heel veerkrachtig en het helpt hun om mee te denken."
Verantwoording
Onderzoeksbureau Highberg voerde het onderzoek uit in opdracht van het NOS Jeugdjournaal en de Kindertelefoon. Kinderen die mee hebben gewerkt aan het onderzoek hadden daarvoor toestemming nodig van hun ouders.
Mobiele telefoon haalt de contactloze betaalpas in aan de kassa
26 maart 2026 08:43
Betalen met de mobiele telefoon aan de kassa heeft het contactloos betalen met de traditionele betaalpas ingehaald. Vorig jaar werd in de winkel bijna zes van de tien betalingen met een smartphone of smartwatch gedaan, blijkt uit nieuwe cijfers van Betaalvereniging Nederland.
Het contactloos betalen werd zo'n tien jaar geleden geïntroduceerd. Hiermee kon worden betaald door de pas tegen een betaalautomaat te houden. Traditioneel moest de pas eerst in de gleuf van de machine worden gestoken en moest een pincode worden ingetoetst.
Al in 2018 haalde het contactloze betalen met de pas de oude manier in, maar nu is de betaalpas zelf snel op zijn retour. In 2024 werd nog zes van de tien betalingen aan de kassa met de pas gedaan, en vier met de mobiele telefoon. Vorig jaar draaide deze verhouding zich dus om.
In totaal werd vorig jaar 5,83 miljard keer bij Nederlandse toonbankinstellingen met de betaalpas, smartphone of smartwatch. Dat is 1,2 procent meer dan in 2014. Met het aantal betaling werd voor 150 miljard euro afgerekend. Dat is gemiddeld 25,79 euro per betaling.
Topman Air Canada onder vuur na faux pas in condoleancebericht
26 maart 2026 07:49
Topman Michael Rousseau van Air Canada ligt onder vuur vanwege een condoleancebericht na de crash in New York deze week. In de boodschap van vier minuten sprak hij slechts twee woorden Frans, bonjour aan het begin en merci aan het eind.
Het wordt als een faux pas gezien door de Franstalige bevolking van het land. Hoewel Air Canada een privaat bedrijf is, valt het als nationale luchtvaartmaatschappij onder de Official Languages Act, waarin staat dat communicatie met het publiek in de twee officiële talen van het land moet, Engels en Frans. Ruim een vijfde van de bevolking is francofoon.
"Dit is respectloos naar zijn medewerkers en Franstalige klanten", meent premier Legault van de provincie Quebec. "Als hij geen Frans spreekt, moet hij opstappen."
Kijk hier de verklaring van Rousseau:
De Canadese premier Carney deelt de kritiek op Rousseau. "Ik vind het teleurstellend. Dit was een verkeerde inschatting en een gebrek aan medeleven." Een van de twee piloten die omkwam bij het ongeluk, kwam uit Quebec.
Rousseau, die ondanks zijn naam geen Frans spreekt, ging in het verleden vaker de fout in. Toen hem na een grotendeels Engelstalige speech werd gevraagd waarom hij nauwelijks Frans had gebruikt, zei de in Montréal opgegroeide topman dat hij geen tijd had gehad om het te leren. Toen daar ophef over ontstond, beloofde hij beterschap.
"Hij lacht ons al vijf jaar vierkant uit. We vragen hem al vijf jaar om Frans te leren, en hij heeft er gewoon geen zin in", zegt een woordvoerder van de partij Québec Solidaire. "Wat doet hij hier nog? Het duurt al zolang, hij moet gewoon weg." Een andere oppositiepartij, Parti Québécois, is ook kritisch, maar vindt de discussie niet gepast nu er nog wordt gerouwd om de dood van de piloten.
Ondertitels
Een woordvoerder van de topman wijst erop dat de luchtvaartmaatschappij zijn bericht wel in het Frans ondertitelde. "Ondanks zijn inzet spreekt hij nog niet goed genoeg Frans om zo'n gevoelige boodschap in die taal te verwoorden", luidt de verklaring.
Rousseau is opgeroepen om later dit jaar uitleg te komen geven in het parlement.