Noodfonds Energie moet 500.000 huishoudens door de winter helpen
1 juli 2026 09:13
Het kabinet stelt 193 miljoen euro beschikbaar voor een nieuw Noodfonds Energie. Het denkt hiermee 500.000 huishoudens te kunnen helpen die hun energierekening niet kunnen betalen. Dat zijn er veel meer dan in voorgaande jaren, zegt minister Vijlbrief.
Voor mensen die elke euro moeten omdraaien, kunnen de stijgende energieprijzen door de oorlog in het Midden-Oosten veel stress en zorgen opleveren, denkt de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid: "Ik vind het belangrijk dat iedereen die recht heeft op steun, die ook krijgt. We zijn hard aan de slag om dat nog dit jaar mogelijk te maken."
Het Noodfonds Energie is een tijdelijke maatregel, die sinds de oorlog in Oekraïne begon al vaker is ingezet. Deze keer blijft het 'loket' ten minste vier maanden open.
Voorgaande jaren ging het dicht als het budget op was, terwijl lang niet iedereen was geholpen. Dat gaat deze keer niet gebeuren, stelt Vijlbrief in een brief aan de Tweede Kamer. "Er is voldoende geld beschikbaar. Iedereen die er recht op heeft en een aanvraag doet, krijgt steun."
Rekenvoorbeeld
Het gaat om huishoudens met een bruto inkomen tot 130 procent van het sociaal minimum die 8 procent of meer aan energiekosten uitgegeven. Daarnaast komt de groep met een inkomen tussen de 130 en 200 procent van het sociaal minimum en een energierekening van minimaal 10 procent ervoor in aanmerking. Het Noodfonds betaalt de helft van het bedrag dat boven die twee grenzen uitkomt.
Vijlbrief geeft het voorbeeld van een alleenstaande met een bruto-inkomen van 2000 euro per maand en een energierekening van 200 euro per maand. Van die rekening valt 40 euro boven de grens van 8 procent. Deze persoon heeft recht op een tegemoetkoming van 20 euro per maand, wat neerkomt op een totale vergoeding van 240 euro.
De minister wil in september bekendmaken wanneer het noodfonds opengaat. Hij wil dat mensen in elk geval voor de winter duidelijkheid hebben.
Moedermelk bevat vaak te veel schadelijke pfas: 'Dit is wel schrikken'
1 juli 2026 09:00
Moedermelk bevat in één op de vijf gevallen te veel schadelijke pfas. Dat blijkt uit een groot onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) onder ruim 1600 vrouwen in Nederland.
Een te hoog pfas-gehalte in de melk kan schadelijk zijn voor baby's. Ze worden niet meteen ziek, maar het kan wel hun immuunsysteem aantasten, waardoor ze bevattelijker zijn voor infectieziekten. Ook kunnen vaccinaties minder bescherming geven.
"Heel confronterend", noemt Joke Herremans, coördinator pfas bij het RIVM, de uitkomsten van het onderzoek. "Dit is wel schrikken. Je wil niet dat je stoffen die door mensen gemaakt zijn overal terugvindt."
Wel borstvoeding geven
Toch adviseren het RIVM en het Voedingscentrum alle vrouwen nog altijd om, als dat mogelijk is, borstvoeding te geven, ook al zit er in poedermelk veel minder pfas. "In moedermelk zitten niet alleen belangrijke voedingsstoffen, maar ook stoffen die juist beschermen tegen ziekten", zegt Herremans.
Het RIVM onderzocht de moedermelk van 1629 vrouwen uit heel Nederland op 29 verschillende pfas. In alle moedermelk werden pfas gevonden. Vooral pfos komt veel en vaak voor, gevolgd door pfoa.
Volgens het RIVM zitten er relatief veel vrouwen met een hogere sociaaleconomische status in de onderzochte groep. Daardoor is het onderzoek niet representatief voor alle vrouwen in Nederland die borstvoeding geven, maar de uitkomsten van een representatief onderzoek zouden "niet erg afwijken".
Vrouwen die borstvoeding geven kunnen niets doen om de pfas in hun moedermelk te verminderen, zegt Herremans van het RIVM. "Eigenlijk kan je alleen wat doen als je nog geen moeder bent en dan heel beperkt natuurlijk, omdat we het via voedsel en drinkwater binnenkrijgen. Wat je dan kan doen, is bijvoorbeeld geen eieren eten van hobbykippen en op bepaalde locaties geen zelfgevangen vis eten."
Volgens Herremans laat het onderzoek zien hoe belangrijk het is dat er maatregelen worden getroffen, zoals pfas-limieten voor voedingsmiddelen instellen en het Europese pfas-verbod dat in de maak is. Vergeleken met eerder, beperkter onderzoek naar pfas in moedermelk in Nederland zijn de concentraties afgenomen.
Niet testen
Ook wil het RIVM dat er voortaan regelmatig onderzoek wordt gedaan naar pfas in moedermelk. Daarin moet dan ook het kleinste type, TFA, worden meegenomen, waar steeds meer over bekend wordt qua schadelijkheid.
Vrouwen die willen weten hoe het zit met hun moedermelk, kunnen dat niet door het RIVM laten testen en dat raadt vrouwen ook af om de melk te testen bij commerciële bedrijven. "Je kan niks met de uitslag", zegt Herremans. "Dan weet je hoeveel pfas erin zit, maar er is op dit moment geen waarde bepaald waarop wij het advies geven om te stoppen met borstvoeding."
Wat zijn PFAS?
Pfas is een verzamelnaam voor duizenden niet-afbreekbare giftige chemicaliën. De afkorting staat voor poly- en perfluoralkylstoffen. GenX, pfoa en pfos zijn de bekendste. Ze stapelen zich op in de voedselketen en tasten het immuunsysteem aan.
Bij langdurige blootstelling zijn sommige soorten kankerverwekkend. Uit recent onderzoek van het RIVM blijkt dat bijna iedereen in Nederland te veel pfas in het bloed heeft.
De stoffen worden in heel veel verschillende producten gebruikt, bijvoorbeeld om ze waterafstotend te maken, zoals textiel, cosmetica en in veel medische producten. Ook zit het in bestrijdingsmiddelen uit de landbouw. Doordat pfas bijna niet afbreken, zijn ze inmiddels alomtegenwoordig in het milieu.
We krijgen ze vooral binnen via voedsel en drinkwater, maar ook door het inademen van impregneermiddelen en het aanbrengen van cosmetica op de huid. Op deze lijst staan alle Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS).
Geavanceerde AI van Anthropic weer beschikbaar, regering VS heft blokkade op
1 juli 2026 08:23
Geavanceerde AI-modellen van het Amerikaanse bedrijf Anthropic zijn vanaf vandaag weer beschikbaar voor gebruikers buiten de Verenigde Staten. Anthropic heeft bekendgemaakt dat de regering-Trump de beperkingen voor de AI-modellen heeft opgeheven.
Half juni werden op last van het Amerikaanse handelsministerie de zogenoemde super-AI's Mythos 5 en Fable 5 uitgeschakeld voor overheden, bedrijven en personen uit het buitenland. Reden was dat de voorzorgsmaatregelen van de AI's te omzeilen zouden zijn.
De regering-Trump zou een tip hebben gekregen dat de AI's gevoelig waren voor lekken en verplichtte Antropic ze te blokkeren voor buitenlanders. Mythos kan onder meer ingezet worden voor massa-surveillance en zou ook in staat zijn om grootschalige cyberaanvallen uit te voeren.
Nationale veiligheid
Omdat de AI's volgens de VS belangrijk zijn voor de nationale veiligheid, wilde de Amerikaanse regering geen risico nemen dat ze in handen zouden komen van buitenlandse mogendheden, zoals Rusland of China.
Om aan de blokkade te voldoen, moest Anthropic naar eigen zeggen de AI-tools voor iedereen uitschakelen, zowel binnen de VS als daarbuiten. Dat moest volgens het bedrijf omdat niet altijd duidelijk was waar een gebruiker vandaan komt.
Het AI-bedrijf reageerde verbolgen op het besluit: "We zijn het er niet mee eens dat de ontdekking van een mogelijk beperkt risico de aanleiding is om een commercieel model dat door honderden miljoenen mensen wordt gebruikt, terug te roepen", was te lezen in een verklaring van Anthropic.
In gesprek
Na de blokkade half juni ging Anthropic met de Amerikaanse regering in gesprek over de beperkingen. Hoewel het bedrijf benadrukte dat er veiligheidsregels in de AI-tools waren ingebouwd, leidde het overleg niet direct tot een opheffing van de blokkade.
Dit weekend werd het AI-model Mythos alsnog beschikbaar gesteld voor bepaalde Amerikaanse overheidsinstanties, nadat de regering daar toestemming voor had gegeven. Die instellingen kunnen het AI-model nu gebruiken om veiligheidslekken in hun software op te sporen. Anthropic zei dat het met de overheid in de VS samenwerkt om de AI's weer voor iedereen toegankelijk te maken.
Anthropic zegt nu in een verklaring dat het bedrijf het mogelijke omzeilen van de voorzorgsmaatregelen heeft onderzocht en dat het risico op een lek "zeer klein" is. En onderzoekers van het Amerikaanse handelsministerie hebben de beveilingsmaatregelen getest en zeggen volgens Anthropic dat deze "buitengewoon sterk" zijn.
Gebruik voor Defensie
De blokkade was een nieuw hoofdstuk in het conflict dat de Amerikaanse overheid en het AI-bedrijf met elkaar hebben. In 2025 sloten de regering en het bedrijf een deal, maar Anthropic en de regering-Trump liggen al langer met elkaar in de clinch over hoe AI gebruikt mag worden voor militaire doeleinden.
Zo wil het bedrijf niet dat zijn AI-modellen worden gebruikt voor autonome wapensystemen, maar minister Hegseth van Defensie wil geen beperkingen accepteren. Hegseth zei in januari dat de kunstmatige intelligentie die het Pentagon inzet "niet woke" zal zijn en dat het gebruikt wordt "zonder ideologische beperkingen die militaire toepassingen in de weg staan".
NOS op 3 maakte in april deze video over Anthropic en het AI-model Mythos:
'FBI denkt dat losgeldmails in Nancy Guthrie-ontvoering nep zijn'
1 juli 2026 07:22
De FBI is ervan overtuigd dat mails die zijn binnengekomen over de ontvoering van de Amerikaanse Nancy Guthrie nep zijn. Een bron meldt aan het Britse persbureau Reuters dat onderzoekers ervan uitgaan dat de verzender niets met de ontvoering te maken heeft. Een tweede politiebron bevestigt die lezing.
De 84-jarige Guthrie werd op 31 januari ontvoerd uit haar huis in Tucson, Arizona. Op beelden die werden vastgelegd door haar videodeurbel, was een gemaskerde man te zien, maar daarna zijn geen verdere sporen meer gevonden.
Enkele dagen na de ontvoering kwamen er bij Amerikaanse media mails binnen waarin iemand losgeld eiste voor de vrijlating van Guthrie. Haar familie, onder wie NBC-presentator Savannah Guthrie, reageerde in emotionele video's op die berichten en zei met de ontvoerders te willen samenwerken aan haar vrijlating.
Overleden?
Begin vorige week meldde CNN op basis van bronnen dat in de laatste van de boodschappen werd gemeld dat Guthrie kort na haar ontvoering was overleden. De schrijver zou hebben gemeld dat dat niet de bedoeling was geweest. Verdere communicatie over bijvoorbeeld de overdracht van het lichaam bleef uit.
De politiediensten die bezig waren met de zaak deden tot nu toe geen officiële mededelingen over eventueel contact met de ontvoerders. De FBI-bron zegt nu dat rechercheurs ervan uitgaan dat de brieven niet van de kidnapper zijn.
Volgens de bron heeft de FBI een klein bedrag aan cryptovaluta gestort op een rekening, zoals de schrijver eiste. Dat was bedoeld om de dader uit de tent te lokken, maar het bedrag bleef onaangeroerd. Daaruit trok de FBI de conclusie dat de boodschappen nep waren.
Miljoen voor gouden tip
Als die conclusie juist is, zou dat ook betekenen dat het doodsbericht over Guthrie niet waar hoeft te zijn. Savannah Guthrie zei eerder al er rekening mee te houden dat haar moeder niet meer leeft, maar toch te blijven hopen op een veilige terugkeer.
De familie heeft een miljoen dollar uitgeloofd voor de tip die Nancy Guthrie weer thuisbrengt.
De FBI zou eerder al verschillende mensen hebben opgepakt voor nepberichten. De sheriff die betrokken is bij het onderzoek noemde het toen schandalig dat mensen valse berichten insturen. Dat kwam volgens hem door de grote media-aandacht die er voor de zaak is. "Dat helpt het onderzoek, maar het wordt ook misbruikt."
Abdul Ahad Momand overleden, eerste (en enige) Afghaanse kosmonaut
1 juli 2026 07:12
De eerste en tot nu toe enige Afghaanse kosmonaut is overleden: Abdul Ahad Momand is 67 jaar geworden. Hij ging in 1988 als 29-jarige luchtmachtpiloot mee op een missie naar het ruimtestation Mir, van de Sovjet-Unie.
Momand was uitgenodigd mee te gaan omdat de regering van zijn geboorteland destijds een bondgenoot was van de USSR. Samen met twee Russische kosmonauten bracht hij negen dagen door in het ruimtestation.
Op verzoek van de Afghaanse regering nam hij als vierde moslim in de ruimte een koran mee aan boord. Hij las eruit voor tijdens een uitzending die op aarde werd ontvangen.
Momand had nog een andere primeur op zijn naam staan: toen hij in zijn moedertaal belde met zijn moeder maakte hij het Pasjtoe de vierde taal die in de ruimte was gesproken, na het Russisch, Engels en Frans.
Penibele terugvlucht
De vlucht van Momand gold als een prestigeproject voor Afghanistan, dat ook toen al verwikkeld was in een burgeroorlog. Tijdens een live-verbinding met zijn landgenoten sprak hij een vredesboodschap uit. Vanuit de ruimte was al het geweld niet zichtbaar. "Dat moet toch op de grond ook mogelijk zijn?"
De terugkeer van Momand naar aarde verliep niet vlekkeloos: door een storing tijdens de terugvlucht moesten hij en een medereiziger een dag langer in hun capsule doorbrengen, zonder eten, drinken of sanitaire voorzieningen en met een afnemende hoeveelheid zuurstof. Ondanks die penibele situatie landden ze met een dag vertraging uiteindelijk toch veilig.
Thuis gold Momand als een held en ontving hij meerdere hoge onderscheidingen, maar zijn vredeswens kwam niet uit. In 1992 ontvluchtte hij het groeiende geweld in zijn land en kwam in Duitsland terecht. Daar overleed hij vorige maand na een kankerdiagnose.
Nederlandse USAR-hulpverleners weg uit Venezuela, dodental op 1943
1 juli 2026 07:06
Het Nederlandse USAR-team (Urban Search And Rescue) dat de afgelopen dagen in Venezuela zocht naar overlevenden van de aardbeving, keert weer terug naar Nederland. Dat meldt de hulpverleningsorganisatie.
"De kans dat wij nu nog levende mensen vinden, is al heel erg klein geworden", zegt Jorg van Waardhuizen van het USAR-team. "En de nood aan andere hulp is op dit moment veel hoger, denk aan tenten, medische zorg en spullen om te kunnen overleven."
USAR is een gelegenheidsteam van mensen die in het dagelijks leven werken bij onder meer Defensie, de politie en verschillende veiligheidsregio's. Het team blijft altijd hoogstens een week in rampgebieden, als de kans op overlevenden het grootst is.
Duizenden gered
Het dodental als gevolg van de zware aardbevingen van vorige week is gestegen naar 1943, meldde de Venezolaanse parlementsvoorzitter Jorge Rodríguez gisteravond. Hij zei ook dat er ruim tienduizend gewonden zijn.
In totaal zijn volgens de autoriteiten 6461 mensen gered. Als ook wordt gekeken naar mensen die zichzelf in het zwaar getroffen gebied La Guaira konden bevrijden uit het puin of zijn ontkomen met hulp van vrienden en familie, zou dat aantal volgens hem mogelijk dichter bij de 20.000 personen liggen.
Het Nederlandse USAR-team haalde dit keer geen levende mensen onder het puin vandaan. Het werkte wel samen met andere internationale teams, die wel mensen hebben gered.
Zo vond het Jordaanse team gisteren nog een 3-jarig jongetje. "Ik heb daar vandaag de beelden van gezien die ze hadden gemaakt, dat was erg indrukwekkend", zegt Van Waardhuizen.
Tussenstop op Curaçao
Het Nederlandse team van 64 mensen en acht reddingshonden vliegt morgen van Venezuela naar Curaçao, waar de mensen een medische controle en psychologisch onderzoek zullen ondergaan.
Zondag landt het team in Eindhoven, is het plan. "We doen dat met gemengde gevoelens, want er is veel te doen in een land dat voor deze aardbevingen al in een humanitaire crisis verkeerde", zegt plaatsvervangend commandant Martin Evers.
Venezuela zuchtte de afgelopen jaren onder economisch wanbeleid van de autoritaire president Maduro. Hij werd begin dit jaar ontvoerd door Amerikaanse militairen, in opdracht van president Trump. Ook leed het land onder sancties van opeenvolgende Amerikaanse regeringen.