Wekdienst 28/2: Congres D66 • Einde meteorologische winter
28 februari 2026 07:59
Goedemorgen!
Eerst het weer: het is overwegend bewolkt en er trekken buien over het land. Daarbij waait een stevige zuidwestenwind en vooral aan zee komen zware windstoten voor. De temperatuur stijgt naar 10 tot 12 graden.
Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.
Wat kun je vandaag verwachten?
Wat heb je gemist?
President Trump zegt dat hij de Amerikaanse overheid opdracht heeft gegeven om samenwerking met AI-bedrijf Anthropic stop te zetten. Het ministerie van Defensie en andere overheidsinstanties krijgen zes maanden de tijd om afscheid te nemen van Anthropic.
Als het bedrijf niet meewerkt aan de afbouw, zal Trump "de volledige macht van het presidentschap" inzetten om naleving af te dwingen, met mogelijk zware civiele en strafrechtelijke gevolgen, zegt de president op zijn socialemediaplatform Truth Social.
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog even dit:
Ook al noemde een deel van de oppositie het een valse start: het nieuwe kabinet is begonnen. Marleen, Jorn en Simone ontmoeten wat kersverse ministers en horen van Mona Keijzer over haar vertrek bij de BBB.
Fijne zaterdag!
Israël en VS voeren aanvallen uit op Teheran en andere Iraanse steden
28 februari 2026 07:36
Israël en de Verenigde Staten voeren gezamenlijk aanvallen uit op Iran. Er zijn explosies in de hoofdstad Teheran en er hangen dikke rookwolken boven de stad. Israël zegt dat het gaat om een "preventieve aanval". Aanvankelijk werden er drie explosies gehoord, inmiddels worden er meer gemeld.
Ook op andere steden worden luchtaanvallen uitgevoerd, er worden explosies gemeld uit Isfahan, Karaj en Kermanshah, meldt het Iraanse persbureay Fars.
De aanvallen zijn maandenlang voorbereid en de datum stond al weken vast, zegt een functionaris van het Israëlische leger tegen persbureau Reuters. Israël bereidt zich volgens functionarissen voor op "meerdere dagen" van aanvallen.
Boven Teheran zijn rookwolken te zien:
Wat het doelwit van de aanval is, is nog niet bekend. Een van de eerste aanvallen zou de omgeving van de kantoren van de geestelijk leider van het land, ayatollah Khamenei, hebben geraakt. De 86-jarige Khamenei is daar niet aanwezig, meldt persbureau Reuters, hij zou al eerder naar een veilige plek zijn gebracht. Hij is al dagen niet meer in het openbaar gezien.
De Iraanse regering heeft nog niet gereageerd.
De Israëlische geheime dienst, de Mossad, roept de Iraanse bevolking op Telegram op om te helpen "terug te keren naar de gloriedagen van Iran". Op een geheim Telegram-kanaal kan de Iraanse bevolking beelden delen van zijn "legitieme protesten tegen het regime".
Luchtruim Israël en Iran dicht
Tegelijkertijd gaat in Israël "uit voorzorg" het luchtalarm af en is de noodtoestand uitgeroepen.
Daarmee waarschuwt het leger voor de mogelijkheid dat er raketten op het land worden afgevuurd:
De aanval komt op het moment dat de spanning tussen Israël en de VS aan de ene kant en Iran aan de andere kant oploopt. De landen kunnen het niet eens worden over het nucleaire programma van Iran. De VS heeft de afgelopen weken oorlogsschepen en gevechtsvliegtuigen naar het gebied gestuurd.
Israël heeft zijn luchtruim gesloten voor de burgerluchtvaart en passagiers opgeroepen niet naar de luchthavens te gaan tot de situatie weer veilig is. Ook het Iraanse luchtruim is dicht.
Podcast De Dag: de ontgroening van premier Jetten
28 februari 2026 07:00
De eerste week van kersvers D66-premier Rob Jetten zit erop. De beëdiging, het bordes, de nieuwe werkkamer, het eerste debat als minister-president in vak K, de eerste keer aan het hoofd van de ministerraad. Jetten beleefde veel eerste keren: hoe ging het hem af? Politiek duider van Nieuwsuur Arjan Noorlander volgde Rob Jetten de hele week van dichtbij.
Luister hier:
Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!
Volgens Noorlander begon Jetten met veel zin en was hij zichtbaar onder de indruk van de zwaarte van het ambt. Jetten werd direct hard aangevallen door de oppositie in de Tweede Kamer en hij zal iedereen nodig hebben om zijn plannen werkelijkheid te zien worden. Volgens Noorlander begint premier Jetten daarom heel voorzichtig aan zijn nieuwe baan. En houdt hij het dicht bij de stijl van zijn voorganger Mark Rutte.
Reageren? Mail naar dedag@nos.nl
Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek
Redactie: Judith van de Hulsbeek
Militairen trainen in steenkoud Litouwen: wakduiken en slapen in de buitenlucht
28 februari 2026 06:44
Alleen de tijd zal leren of het tot een strijd komt tussen de NAVO en Rusland. Maar áls het gebeurt, dan vermoedelijk aan de oostgrens: een honderden kilometers lange, verraderlijke grens met barre weersomstandigheden. Ook militairen van de Nederlandse krijgsmacht bereiden zich voor op een confrontatie in de sneeuw. Dat doen ze deze dagen op een oefenterrein in de buurt van het Litouwse Rukla.
Wakker worden met een verse laag sneeuw, gevoelstemperaturen van -10 in een onderkomen dat uit niet veel meer bestaat dan een stel dennentakken en zeil. Meer dan honderd Nederlandse militairen hebben zo de nacht doorgebracht.
"Je bent eigenlijk continu bezig om jezelf warm te houden. Het is niet altijd supercomfortabel, maar het heeft ook wel weer wat", lacht mitrailleurschutter Bas. Het is zijn derde dag op het oefenterrein.
Het is een van de locaties waar de krijgsmacht met zo'n 270 Nederlanders, grotendeels van de 43e Gemechaniseerde Brigade uit Havelte, is gestationeerd als onderdeel van een multinationale NAVO-missie. Duitsland heeft hier de leiding en ook andere lidstaten, zoals Noorwegen en België, doen mee.
-30 graden
"We zijn hier om de Litouwse bevolking gerust te stellen en Rusland af te schrikken", zegt compagniescommandant Stef. "Dat betekent ook dat je moet laten zien dat je hier kunt vechten." En om hier te kunnen vechten, moet je allereerst kunnen overleven.
Je kunt Nederlandse militairen onmogelijk onvoorbereid op deze locatie droppen, want onze weersomstandigheden zijn kinderspel in vergelijking met de Litouwse. Dit is een gebied met moerassen en bevroren meren. 's Nachts kan het -30 graden worden.
De militairen krijgen daarom allerlei koudweer-drills. Ze moeten bijvoorbeeld kilometers navigeren door dit gebied, een onderkomen bouwen met alleen takken en bladeren en vuur maken.
"Als je dat niet goed doet", zegt Stef, "dan heb je kans op ernstige letsels, zoals onderkoeling en bevroren tenen en vingers. Als dat gebeurt, lig je eruit en moet je afgevoerd worden." En dat komt ook af en toe tijdens de trainingen voor.
Hitler en Napoleon
En zo is defensie niet alleen in Litouwen bezig. Grote delen van de krijgsmacht moeten rekening houden met inzet onder dit soort weersomstandigheden, zegt brigadegeneraal buiten dienst Jeff Mac Mootry, die als oud-commandant van het korps mariniers veel ervaring heeft met koudweertrainingen.
Boven de poolcirkel gaf hij leiding aan een gevechtseenheid van 800 mensen. Het korps mariniers traint al sinds de jaren 70 in ijskoud weer en heeft inmiddels veel ervaring.
Mac Mootry is blij dat die competenties door de jaren heen in stand zijn gebleven, na alles wat er bijvoorbeeld te doen is geweest om Groenland. "Dat het Arctisch gebied in belang toeneemt, zien we al aankomen sinds we weten dat de poolkappen smelten. Nu, met de dynamiek die Trump veroorzaakt, is dat nog duidelijker geworden."
Dat betekent niet dat de hele krijgsmacht in staat moet zijn om in extreem winterweer te opereren, vindt Mac Mootry. "Maar ik denk wel dat alle delen van de krijgsmacht hierover bepaalde basiskennis moeten hebben." Je kunt er immers een oorlog door verliezen. "We weten dat zowel Hitler als Napoleon zich stukliep op de winterse omstandigheden in Rusland."
Een marinier in het poolgebied moet bevroren meren kunnen oversteken, lawinegevaar kunnen herkennen en ook kunnen vechten onder die omstandigheden. "Denk aan skiën en schieten tegelijk. Maar ook: hoe kan je van sneeuw en ijs kogelwerende elementen maken?"
Pasta carbonara
Mitrailleurschutter Bas staat in Litouwen klaar aan de rand van een wak. Hij krijgt instructies van Casper, die de leiding heeft over dit onderdeel. De opdracht is simpel: touw om je middel, skistokken in de hand, niet nadenken en springen.
"We trainen dit omdat we in situaties komen waar geen arts in de buurt is. Je moet dan zelf kunnen opwarmen en overleven", licht Casper toe.
Bas springt, gaat koppie onder en ligt watertrappelend in het wak. De kunst is om de ademhaling onder controle te krijgen en te blijven nadenken. Om dat te testen stelt Casper controlevragen: "Wat is je lievelingseten?" Bas heeft z'n kop er nog bij: "pasta carbonara".
Casper is tevreden en Bas mag het water uit. "Lekker koud", lacht hij. En dan: zo snel mogelijk de natte kleren uit, droge aan en rondjes rennen, net zo lang tot hij weer op temperatuur is.
Trump aan overheid: zet samenwerking met AI-bedrijf Anthropic stop
28 februari 2026 04:55
President Trump zegt dat hij de Amerikaanse overheid opdracht heeft gegeven om samenwerking met AI-bedrijf Anthropic stop te zetten. Trump voegde daaraan toe dat het ministerie van Defensie en andere overheidsinstanties zes maanden de tijd krijgen om het gebruik van de diensten van Anthropic af te bouwen.
Als het bedrijf niet meewerkt aan de afbouw, zal hij "de volledige macht van het presidentschap" inzetten om naleving af te dwingen, met mogelijk zware civiele en strafrechtelijke gevolgen, laat de president op zijn socialemediaplatform Truth Social weten.
Minister Hegseth van Defensie maakte bekend dat het het bedrijf zal aanmerken als een risico voor de toeleveringsketen. "Met onmiddellijke ingang mag geen enkele aannemer, leverancier of partner die zaken doet met het Amerikaanse leger nog commerciële activiteiten met Anthropic ontplooien."
Aanleiding voor Trumps beslissing is een ruzie tussen het Pentagon en het AI-bedrijf. Anthropic wil niet dat met zijn AI-model massa-surveillances of autonome wapensystemen worden gemaakt. Minister Hegseth wil juist zonder beperkingen opereren. Anthropic tekende vorig jaar nog een contract voor 200 miljoen dollar aan opdrachten van het Pentagon.
"De linkse gekken bij Anthropic hebben een rampzalige fout gemaakt door te proberen het ministerie van Oorlog onder druk te zetten en het te dwingen hun gebruiksvoorwaarden te volgen in plaats van onze Grondwet", schreef Trump vannacht. "Hun egoïsme brengt Amerikaanse levens en onze nationale veiligheid in gevaar."
Naar de rechter
Anthropic heeft laten weten naar de rechter te stappen om de beslissing terug te draaien. "Geen enkele vorm van intimidatie of straf van het ministerie van Oorlog zal ons standpunt over massale binnenlandse surveillance of volledig autonome wapens veranderen", schrijft het bedrijf in een verklaring.
Het Pentagon had Anthropic tot gisteren gegeven om tot een compromis te komen. Maar het bedrijf zegt niets direct te hebben gehoord van het Witte Huis.
OpenAI
Vannacht maakte concurrent OpenAI juist bekend dat het gaat samenwerken met Defensie. Zo worden hun AI-modellen gebruikt in hun vertrouwelijke netwerken, schrijft CEO Sam Altman op X.
Brand in container met fietsaccu's Wijchen
28 februari 2026 04:23
Op een industrieterrein aan de rand van Wijchen (Gelderland) heeft brand gewoed in een container met fietsaccu's. De brand werd kort na middernacht ontdekt en was rond 04.00 uur behoorlijk afgenomen.
De brandweer is nog bezig met het koelen van de accu's.
Mensen die in de buurt wonen krijgen het advies om ramen en deuren dicht te houden en de mechanische ventilatie uit te zetten.
De container staat op het terrein voor een groothandel die elektrische fietsen levert aan bezorgdiensten. Die kunnen bij het bedrijf fietsen kopen of leasen. Het bedrijf meldt dat het zaken doet met meer dan 1700 bedrijven en actief is in 300 steden in Europa en het Verenigd Koninkrijk.