Oekraïne is een uitputtingsslag die beide kanten nog niet heeft uitgeput
24 februari 2026 07:26
In een biercafé in Kyiv deelt de kelner dekentjes uit, want de verwarming werkt niet. Maar klagen, dat doen de mensen hier niet. Want stel je voor hoe deze bittere winter is voor de mannen en vrouwen aan het front die posities moeten verdedigen tegen aanvalsgolf na aanvalsgolf.
Tussen gesprekken over gepekelde haring en de ijzige voetgangerspaden in Kyiv, valt het licht uit vanwege een zoveelste black-out door de aanvallen op energiecentrales. Er wordt een paar keer gescholden op Rusland, cafégangers halen hun telefoon uit de zak als alternatieve lichtbron en gaan weer over tot de orde van de dag.
Want dat is de oorlog geworden die vandaag het vijfde jaar ingaat: de orde van de dag. Shahed-drones en raketten onderweg? Dan kijk je in de app hoe groot de aanval is voordat je besluit of je gaat schuilen. Valt de stroom weg? Dan gebruik je een kaars of oplaadbaar nachtlampje. Flatgebouw geraakt? Dan zijn de opruimdiensten de volgende ochtend de glasscherven aan het opvegen.
Killzone
Toen de Russen binnenvielen, dachten ze dat Oekraïne in korte tijd zou vallen. Maar het werd een uitputtingsslag waarin de innovatie op het slagveld zo snel ging dat de oorlog inmiddels radicaal veranderd is. Een tankoorlog werd een drone-oorlog, waarbij de frontlinie nauwelijks verschuift.
Veroveringen gaan per vierkante kilometer. In plaats van een frontlinie wordt gesproken van een 'killzone', een gebied van zo'n 20 kilometer breed aan beide kanten waar het onduidelijk is wie welke positie vasthoudt. Waar drones van beide kanten jagen op prooi.
Oekraïners zijn ervan overtuigd dat dit een existentiële strijd is, waar het voortbestaan van de eigen democratische toekomst, van het eigen land, van het Oekraïense volk op het spel staat. Ze weten van de landgenoten die verdwenen in bezet gebied, van de Oekraïense kinderen die naar Russische heropvoedingskampen worden gestuurd.
Gebied opgeven lijkt onvermijdelijk
Dat neemt niet weg dat mensen doodmoe zijn en snakken naar vrede. Voorheen onbespreekbare concessies, zoals het opgeven van bezet gebied, lijken onvermijdelijk te zijn geworden. Maar wel alleen als dat gepaard gaat met veiligheidsgaranties die in steen gehouwen zijn. En in alle onderhandelingen is voor de Oekraïners steeds één ding duidelijk: Rusland wil helemaal geen vrede.
De pijnlijkste ontwikkeling is wat velen toch voelen als verraad van de belangrijkste bondgenoot, Amerika. Onder president Trump werd alle steun volledig stopgezet. Ja, Oekraïne krijgt nog Amerikaanse wapens zoals de cruciale rakketten voor Patriot-luchtverdedigingssystemen, zolang die door Europese bondgenoten worden ingekocht .
Trump beloofde beide kanten aan tafel te dwingen om tot een snelle vrede te komen. Dat eerste lukte, dat tweede is na meerdere onderhandelingsrondes nog even ver weg. Waar de Amerikaanse leider bereid is om Oekraïne te dwingen tot vergaande concessies, werd voor Poetin letterlijk een rode loper uitgerold in Alaska.
Behalve ontgoocheling over Amerika is er ook groeiende desillusie over Europese bondgenoten. De Europeanen hebben het gat zo goed als ze konden gevuld. Maar doorpakken wanneer het ertoe doet, bijvoorbeeld door Russische bevroren tegoeden te confisqueren, lukt niet.
In de tussentijd misbruiken Poetins Europese vrienden, zoals de Hongaarse premier Orbán, hun veto in Brussel om financiële steun en nieuwe sancties tegen te houden. Commissievoorzitter Von der Leyen is vandaag bij de herdenking in Kyiv. De bedoeling was een duidelijk signaal af te geven aan Moskou, maar ze komt met lege handen.
En dat terwijl deze strijd, zo geven bondgenoten van Kyiv steeds toe, niet alleen om Oekraïne gaat, maar om de toekomst van het hele Europese continent. "Sommigen zeggen dat Oekraïne dankbaar moet zijn voor alles", zei de Poolse premier Tusk eerder deze maand. "De waarheid is het tegenovergestelde: wij moeten allemaal Oekraïne dankbaar zijn."
Voor elke Oekraïner die sneuvelt of gewond raakt, verliest Rusland volgens westerse schattingen twee of drie mensen. Rusland zou per maand net zoveel manschappen verliezen als tijdens de hele Sovjetinvasie van Afghanistan - zo'n 35.000 doden en gewonden. De oorlog duurt al langer dan de strijd tussen de Sovjet-Unie en nazi-Duitsland, al worden de dodentallen uit die oorlog bij lange na niet gehaald.
Bussificatie
Toch ziet Kyiv een vijand die niet wil stoppen. Het wordt steeds lastiger voor Kyiv om verliezen aan te vullen. De autoriteiten gaan over tot 'bussificatie', oftewel mannen van straat plukken en in een bus stoppen naar het front.
Toch zijn er geen aanwijzingen dat de verdediging binnenkort kan instorten. Sterker nog, Oekraïne heeft er de afgelopen weken van geprofiteerd dat Russische troepen hun Starlinks niet meer kunnen gebruiken. In het zuiden heeft Kyiv meerdere plaatsjes heroverd.
Maar het grotere plaatje blijft somber: het is een uitputtingsslag waarin beide kanten nog niet zijn uitgeput. Toch merk je dat Oekraïners met humor het alledaagse van de oorlog tegen proberen te gaan.
Een Oekraïense kennis in Kyiv vertelde dat het natuurlijk vermoeiend is om elke dag alle trappen van haar flat op en neer te lopen omdat er geen stroom is. "Rusland probeert ons uit te putten, maar door al dat traplopen zijn we fitter dan ooit."
Ook wordt er op straat gedanst om de moed erin te houden:
Ambulancevliegtuig crasht in India, alle inzittenden omgekomen
24 februari 2026 06:55
In India zijn alle zeven inzittenden van een ambulancevliegtuig om het leven gekomen bij een crash. Het toestel, een tweemotorige Beechcraft C90, was vanuit de oostelijke deelstaat Jharkhand onderweg naar de hoofdstad New Delhi toen het neerstortte in bebost gebied.
Het ongeluk gebeurde kort na het opstijgen. De autoriteiten vermoeden dat turbulentie door slecht weer daar de oorzaak van was. De piloten hadden kort voor de crash aangekondigd van hun koers te willen afwijken wegens turbulentie.
Het vliegtuig werd gebruikt om een patiënt met ernstige brandwonden naar een gespecialiseerd ziekenhuis in de hoofdstad te vervoeren. Behalve deze persoon en de twee bemanningsleden kwamen twee medici en twee familieleden van de patiënt om.
Marsrover krijgt na jaren eindelijk 'gps' om zijn weg te vinden
24 februari 2026 06:54
NASA's Marsrover Perseverance rijdt sinds 2021 op de planeet rond, maar nu pas krijgt het wagentje de beschikking over een soort gps-navigatie om zijn weg door de rode zandwoestijn te vinden.
De robotwagen had tot nu toe dagelijks instructies van de aarde nodig om erachter te komen waar hij precies was. Het wagentje kon zijn eigen positie wel een beetje bijhouden door om de zoveel tijd een foto te maken van zijn omgeving en op basis van het verschil zo goed mogelijk in te schatten hoeveel meter er was afgelegd, maar die methode werkt foutjes in de hand.
Over langere tijd kon het ertoe leiden dat de rover tientallen meters uit de route raakt. Om dat te voorkomen, moest er vanaf de aarde regelmatig een signaal worden gestuurd om Perseverance te vertellen waar hij zich bevond.
"Stel je voor, je bent alleen bent in een uitgestrekte woestijn, zonder wegen en zonder kaarten, en je mag maar één keer per dag bellen om te vragen: 'Waar ben ik?'", legde ruimtevaartrobotica-ingenieur Vandi Verma afgelopen week uit. "Dat is wat Perseverance vijf jaar lang op Mars heeft moeten doen. Mensen moesten steeds zeggen: je bent niet verdwaald, je bent veilig. Ga door."
Uren wachten
Soms moest de rover vele uren op die bevestiging wachten, want Mars staat tientallen miljoenen kilometers ver weg en de communicatie verloopt via sondes in een baan om de planeet. Die staan niet altijd in de juiste positie.
Nu hoeft dat dus niet meer. De rover heeft op afstand een software-upgrade gekregen. Niet om contact te kunnen maken met gps-satellieten, want zo'n netwerk is er niet rond Mars, maar dat is ook niet nodig.
Met zijn nieuwe Mars Global Localization-upgrade kan de rover zijn eigen panoramische foto's matchen met kaarten van het Marslandschap op zijn eigen boordcomputer. Op die manier kan Perseverance zijn exacte locatie berekenen en kan de rover doorrijden zonder op bevestiging vanaf de aarde te hoeven wachten.
Daardoor kan de rover nu op een dag veel grotere afstanden afleggen. "We hebben de rover een nieuwe vaardigheid gegeven", aldus Jeremy Nash, robotica-ingenieur bij JPL, NASA's instituut dat de onbemande missies in het zonnestelsel leidt. "Dit was al tientallen jaren een probleem en het is geweldig spannend om deze oplossing voor het eerst echt in de ruimte uit te testen."
Veel bushaltes niet toegankelijk voor mensen met een beperking
24 februari 2026 06:32
Meer dan de helft van de bushaltes in Nederland is niet of slecht toegankelijk voor mensen met een beperking. Vooral mensen met een visuele beperking hebben ermee te maken.
Zes van de tien haltes hebben geen of onvoldoende hulpmiddelen om blinden en slechtzienden te ondersteunen bij het busvervoer. Voor mensen met een motorische beperking, die afhankelijk zijn van bijvoorbeeld een rolstoel, is iets minder dan de helft van de bushaltes niet goed uitgerust.
Dit blijkt uit onderzoek van RTV Oost in samenwerking met de andere regionale omroepen, die cijfers van ov-samenwerkingsverband DOVA hebben geanalyseerd.
Jurre Siebert uit Arnhem gaat dagelijks met de bus. Hij is slechtziend en loopt moeilijk. "Ik ben afhankelijk van het openbaar vervoer. Ik heb geen fiets en geen rijbewijs. Het ov is voor mij de enige optie."
Hoewel het vaak goed gaat, zijn Sieberts reizen met het ov niet altijd zonder problemen. "Voor mij is het belangrijk dat een bushalte goed zichtbaar is. Ik heb het liefst een bushokje. Maar regelmatig staat er alleen maar een haltepaal langs de weg."
Voor Siebert is het belangrijk dat een rit met de bus van deur tot deur soepel verloopt. Dat is niet altijd het geval. Hij is daar niet de enige in, merkt Pieter Waalboer, lid van de ledenraad van de Oogvereniging. Soms liggen er bij een halte wel geleidelijnen, maar sluiten die niet op de omgeving aan. "Dan heb je een toegankelijk eiland in een ontoegankelijke omgeving. Daar heb je dan niets aan."
Zelfs als een bushalte in principe goed is, dan nog is soepel reizen niet gegarandeerd, merkt Siebert. "Buschauffeurs moeten je wel zien staan, en ook willen helpen. Als ze een slechte dag hebben, is dat niet altijd het geval." Toch maakt hij ook regelmatig mee dat de buschauffeur welwillend is, vraagt of hij veilig staat, en aan andere passagiers vraagt om ruimte te maken.
Verschillen stedelijk en landelijke gebieden
Veruit de meeste bushaltes zijn gemeentelijk eigendom. Gemeenten met veel ontoegankelijke bushaltes liggen vaak in plattelandsgebieden. Een voorbeeld is Lopik, waar 95 procent van de haltes ontoegankelijk is.
Volgens Lopik zijn het buurtbushaltes in "de typisch landelijke lintstructuur" van de gemeente. Voetgangers, fietsers en auto's maken er gebruik van dezelfde weg. "De halteplaatsen zijn dan ook zelden meer dan enkel een haltebord. Het zijn niet zozeer de bushaltes die ongeschikt zijn maar de hele infrastructuur is niet ingericht voor doelgroepen."
Omdat het aantal gebruikers van deze haltes klein is, is de gemeente niet van plan de bushaltes toegankelijker te maken.
Wat maakt een bushalte toegankelijk?
Om te bepalen of een bushalte toegankelijk is, gebruikt DOVA meerdere criteria. Bijvoorbeeld: heeft de bushalte geleidelijnen? Sluiten die aan op de omgeving van de bushalte? Sluit de hoogte van het perron aan op de instaphoogte van de bussen? Is er een lift aanwezig, en is het perron breed genoeg voor iemand die in een rolstoel zit?
Waalboer hoort dit argument vaker. Hij wijst erop dat Nederland het VN-verdrag Handicap heeft ondertekend. Daarin is afgesproken dat mensen met een beperking, net als anderen, vrij toegang moeten hebben tot vervoer. "Het ov is een publieke voorziening. Het is niet aan de overheid of aan belangenorganisaties om te bepalen welke haltes wel en niet toegankelijk moeten zijn. Alles moet toegankelijk zijn, daar kun je geen discussies over voeren."
Veel grotere, stedelijke gemeenten hebben een relatief goede toegankelijkheid. Van de grotere gemeenten scoren Hengelo en Amersfoort het best. Meer dan 90 procent van de bushaltes daar is toegankelijk voor mensen met een motorische en een visuele beperking.
Ondanks alles is Siebert blij dat hij met het ov kan. In het verleden maakte hij gebruik van een taxi, maar sinds hij het ov heeft ontdekt, is zijn wereld een stuk groter. "Ik voel vrijheid. Mijn omgeving is een stuk groter geworden, ik hoef niet meer binnen mijn eigen regio te blijven."
Verantwoording van het onderzoek
Voor dit verhaal zijn de cijfers gebruikt zoals die op 13 januari beschikbaar waren. Ze zijn afkomstig van DOVA, een samenwerkingsverband van de ov-autoriteiten, die bestaan uit de twaalf provincies, de Vervoerregio Amsterdam, de Metropoolregio Rotterdam Den Haag, en het OV-bureau Groningen Drenthe.
Deze ov-autoriteiten hebben een Halteviewer gemaakt, en zijn verantwoordelijk voor de data, maar sommige besteden het aanleveren van de haltedata uit aan de wegbeheerders. Daardoor kan het zijn dat data verouderd zijn, omdat wegbeheerders de actuele situatie nog niet hebben verwerkt, of na 13 januari aanpassingen hebben gedaan.
Wekdienst 24/2: Vier jaar oorlog in Oekraïne • Koning ontvangt medaillewinnaars
24 februari 2026 06:18
Goedemorgen! Het is vier jaar geleden dat Rusland Oekraïne binnenviel. Wereldwijd wordt er vandaag bij de oorlog stilgestaan. En koning Willem-Alexander, koningin Máxima en prinses Amalia ontvangen 's middags de olympische medaillewinnaars.
Eerst het weer: het is bewolkt en af en toe valt wat regen. De droge momenten overheersen echter en er waait niet meer dan een zwakke tot matige zuidwestenwind, kracht 2 tot 4. Het wordt 10 graden in het noorden tot 13 graden in het zuiden.
Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.
Wat kun je vandaag verwachten?
Wat heb je gemist?
De nieuwe coalitie doet grote beloftes waarvan niet zeker is of ze kunnen worden waargemaakt, schrijft het Sociaal en Cultureel Planbureau, dat een analyse maakte van de plannen van D66, VVD en CDA.
De partijen willen bijvoorbeeld in de zorg de gevolgen van het verhogen van het eigen risico verzachten door in te zetten op preventie. Maar volgens het planbureau is dat onvoldoende voor de problemen die nu spelen. Ook noemt het SCP het streven van het minderheidskabinet om het aantal asielzoekers te verminderen op korte termijn "niet reëel".
Ander nieuws uit de nacht:
En dan nog even dit:
Waar komt Sinterklaas eind dit jaar aan met de Pakjesboot? Officieel komt het antwoord op die vraag pas halverwege het jaar, maar volgens Omroep Brabant heeft een aantal hints de locatie nu al verklapt: Sinterklaas komt dit jaar aan in Grave.
Het Sinterklaasjournaal geeft de afgelopen dagen allerlei aanwijzingen door middel van korte filmpjes op hun website. Op een van de hints is een ambtsketting te zien. Deze lijkt erg op de ketting van de burgemeester van de gemeente Land van Cuijk, waar Grave onder valt.
Als Omroep Brabant vervolgens belt naar Peter Linders van Stichting Vestingstad Grave en vraagt naar de mogelijke komst van Sinterklaas, valt hij even stil. "Ik moet even overleggen", zegt hij. En even later: "Ik weet niet wat ik moet zeggen. Ik ga niet ontkennen, maar ook niet bevestigen."
Fijne dinsdag!
Oud-ambassadeur Mandelson op borgtocht vrijgelaten
24 februari 2026 05:25
De Britse politicus Peter Mandelson is op borgtocht vrijgelaten. Hij werd gisteren aangehouden op verdenking van wangedrag in een publiek ambt en meegenomen naar een politiebureau voor verhoor.
De voormalige Britse ambassadeur voor de Verenigde Staten had banden met Jeffrey Epstein. De afgelopen maanden kwamen daar steeds meer details over naar buiten. Uit Epstein-documenten die zijn vrijgegeven zou blijken dat Mandelson mogelijk marktgevoelige informatie heeft gedeeld met Epstein.
Dat zou vijftien jaar geleden zijn gebeurd. Op dat moment was Epstein al een keer veroordeeld voor gedwongen prostitutie. Epstein zou ook 75.000 dollar aan Mandelson hebben overgemaakt. De politie had eerder al een onderzoek geopend naar het mogelijke ambtsmisdrijf.
Huiszoekingen
De 72-jarige Mandelson werd maandagmiddag meegenomen voor verhoor nadat de politie begin februari huiszoekingen had gedaan op twee adressen van de voormalige ambassadeur. Volgens de BBC was hij om 02.00 uur lokale tijd weer terug bij zijn woning in Londen. Hij heeft niet publiekelijk gereageerd op de Epstein-documenten en zijn banden met Epstein.
Vorig jaar werd Mandelson vanwege die banden al ontslagen als Britse ambassadeur in de Verenigde Staten.