Ondanks verbod blijven plastic drinkwaterzakjes straatbeeld in Dakar bepalen
15 juli 2026 15:32
Een wit zandstrand ligt bezaaid met plastic afval. De baai van Hann in Dakar is een geliefde plek aan de kust, maar kampt met zorgwekkende vervuiling. Dat is geen uitzondering: volgens de Wereldbank wordt in de kustgebieden van West-Afrika ongeveer tachtig procent van het plastic afval niet goed beheerd.
Door snelle verstedelijking, bevolkingsgroei en een toename aan goedkoop wegwerpplastic staan veel steden aan de West-Afrikaanse kust onder druk. Het afval wordt onvoldoende ingezameld, het belandt vaak op open stortplaatsen zonder verwerking, wordt verbrand in de open lucht, of komt uiteindelijk in rivieren en zee terecht.
"Dit is een van onze mooiste stranden, maar het dreigt door nalatigheid te veranderen in een open vuilnisbelt", zegt Modou Fall, beter bekend als l'homme plastique. Hij kon het afval niet langer negeren, en besloot om zich na zijn militaire diensttijd in te gaan zetten als een 'soldaat van het milieu'.
In een opvallend pak, gemaakt van honderden kleurrijke wegwerpzakjes, strijdt de Plastic Man elke dag voor een schoon Senegal zonder plastic vervuiling. Op straat gaat hij met mensen in gesprek. Hij organiseert ook opruimacties, ontwikkelt educatieprogramma's voor scholen en kinderen. Als een voorvechter kaart hij het plasticprobleem ook op alle mogelijke manieren bij de overheid aan.
'Sluipmoordenaars'
"Sluipmoordenaars", zo noemt Modou de plastic zakjes drinkwater. Ze hebben een inhoud van 300 tot 500 milliliter die in de warmte van Dakar voor slechts 80 cent worden verkocht en daarom niet uit het straatbeeld weg te denken zijn.
"Vierhonderd jaar, zo lang duurt het voordat deze vergaan", benadrukt Modou. Het materiaal breekt door zonlicht en wind af in kleinere, onzichtbare stukjes. Met een ernstige blik, vertelt Modou dat mens en dier hem echt aan het hart gaan: "We kunnen ons plastic afval niet overal blijven weggooien, het tast het leven van zeedieren aan. En bovendien lopen wij dan ook het risico om vis te consumeren die de microplastics hebben gegeten. Het is niet goed".
Hoewel Senegal sinds 2020 een verbod op wegwerpplastic heeft, stellen activisten dat de handhaving in de praktijk achterblijft. Verboden producten, zoals plastic bekertjes, boodschappentasjes en drinkwaterzakjes zijn nog steeds op grote schaal verkrijgbaar.
Volgens Modou worden de drinkwaterzakjes geproduceerd zonder vergunning. Hij waarschuwt dat gebrek aan controle niet alleen gevolgen heeft voor het milieu, maar gezondheidsrisico's met zich meebrengt. Onlangs ontmantelde de politie meer dan tien illegale productiebedrijven in de buitenwijken van Dakar. Toch blijft de verkoop doorgaan. Volgens Modou blijft de sector bestaan omdat er geld en banen mee gemoeid zijn. "We zullen de overheid eraan blijven herinneren dat niemand boven de wet staat."
Samenwerken
Naast wetgeving en handhaving, benadrukt De Wereldbank in een rapport dat samenwerking tussen overheden, bedrijven en inwoners noodzakelijk is om de plasticvervuiling terug te dringen. Er zijn in Senegal ook initiatieven om het plasticprobleem breder aan te pakken, vorige maand kwamen verschillende partijen samen voor de aanpak van plasticvervuiling.
Dat vooruitgang mogelijk is, laat de Plastic Man zien in het departement Guédiawaye. Daar heeft hij een voormalige vuilnisbelt omgevormd tot een groene ontmoetingsplek. Modou organiseert er workshops en geeft hij, omdat de circulaire economie nog niet werkt zoals hij zou willen, plastic een tweede leven. "Zo wordt een simpele plant ineens een veel leuker cadeau om te ontvangen", aldus Modou, wijzend naar oude plastic waterflessen die nu dienen als bloempot.
"Plastic kent geen grenzen, kijk maar naar mijn pak", zegt hij lachend. Om er vervolgens op te wijzen dat met dit tempo alle stranden straks bezaaid liggen met plastic. "Mensen, sta op en laten we ons samen inzetten voor een wereld zonder plastic vervuiling. Het is écht mogelijk."
Vijf jaar na wateroverlast Limburg is lang niet alle schade hersteld: 'Ramp na ramp'
15 juli 2026 15:28
Vijf jaar na de grote wateroverlast in Limburg is het water weg. Maar de schade is nog steeds niet overal hersteld en er is veel gedoe over de schadevergoedingsregelingen.
Burgemeester Daan Prevoo van Valkenburg aan de Geul spreekt van een "ramp na de ramp" bij L1 Nieuws.
"Iedereen zei destijds: 'we zijn ruimhartig en laten jullie niet in de steek'", aldus Prevoo. "Maar het tegendeel werd werkelijkheid. Namelijk: we doen moeilijk over het schadeherstel. We stellen complexe voorwaarden en daarmee haken veel mensen af."
In allerijl
Het is nu vijf jaar geleden dat in Limburg rivieren en beken buiten hun oevers traden na drie dagen aanhoudende regenval. In aangrenzende delen van Duitsland en Limburg was het nog erger en vielen meer dan tweehonderd doden. In Limburg vielen er geen doden, wel werden talloze bewoners soms in allerijl uit hun huizen geëvacueerd.
Na de overstromingen konden gedupeerden een beroep doen op allerlei fondsen, potjes en regelingen. Maar volgens burgemeester Prevoo bleven de inwoners achter met een restschuld van 15 tot 45 procent. "Want er is nooit meer dan 85 procent uitgekeerd. Alleen al de schade aan tuinen werd nimmer vergoed", zegt hij. "Als je die nu nieuw moet aanleggen, dan kost je dat zo enkele duizenden euro's."
Bouwval
In sommige gevallen kwam het schadeherstel gaandeweg stil te liggen. In de Emmalaan in Valkenburg bijvoorbeeld, waar de bewoners nu al een jaar tegen een bouwval aankijken.
Dat heeft te maken met de sloop van een voormalige garage en bijhorende woning. Waterschap Limburg kocht het pand om herstelwerk aan de kademuren te kunnen uitvoeren. De sloop en het herstelwerk werden vorig jaar gestaakt, nadat verblijfsresten waren gevonden van een gierzwaluw en dwergvleermuis. "We willen geen procedures als waterschap, we willen geen fouten maken", aldus een woordvoerster.
Nul-normering
Stefan en Paulien Pinckaers, iets verderop langs de Geul in het dorpje Epen, hebben andere problemen.
De twee kochten eind 1999 een watermolen en bouwden die om zodat ze grote groepen konden ontvangen. In 2021 kwam de molen meer dan een meter onder water te staan. De schade was enorm.
Toen volgde de ramp na de ramp. Want voor hun plek langs de Geul bleek qua veiligheid een zogenoemde nul-normering te gelden. Een norm die was vastgelegd door de provincie en in feite betekende dat het waterschap geen verplichting had om overstromingen te voorkomen.
"En dan komt het woordje zelfredzaamheid", zegt Paulien Pinckaers. "Als dat komt, ben je de pineut. Dan zijn alle verantwoordelijkheden, alle risico's en alle financiële gevolgen voor jou."
Dijk
Om de molen te beschermen tegen nieuw onheil lieten de twee een dijk aanleggen. Er werd een muur opgetrokken en er zijn mobiele schotten aangelegd bij de in- en uitgang. Totale kosten: bijna 300.000 euro, die ze voor een belangrijk deel zelf betaalden.
In totaal becijferde onderzoeksbureau Deltares de schade door het hoogwater in Limburg op ongeveer 433 miljoen euro voor particulieren, bedrijven en overheden.
Giro 777
Van het totale schadebedrag werd bijna de helft uitgekeerd door verzekeraars. Daarnaast was er geld dat was ingezameld via giro 777 van het Nationale Rampenfonds (12 miljoen) en allerlei andere regelingen en fondsen.
Het kabinet stelde vrijwel meteen na de wateroverlast de Wet Tegemoetkoming Schade bij Rampen (WTS) in werking. In die WTS staat dat de overheid in geval van nood onverzekerbare schade vergoedt. Er geldt daarbij wel een eigen risico. De maximale vergoeding bedraagt 65 tot 90 procent.
Vooral bij de schadevergoedingen voor ondernemers ging het vaak mis bij die WTS, berekende L1 Nieuws. Van de 21 miljoen euro die het Rijk voor ondernemers beschikbaar stelde, werd slechts 5 miljoen via de provincie uitgekeerd. De provincie heeft de rest, ruim 15 miljoen euro, op een rekening gezet. In de hoop dat het geld voor ondernemers in Limburg bestemd blijft.
Niet uitkeren
Burgemeester Prevoo van Valkenburg wordt er alleen maar bozer van: "De intentie van regelingen was vooral om niet uit te keren", zegt hij.
"Bedrijven werden nog strenger beoordeeld dan particulieren. Ze moesten laten zien dat ze omzetschade hadden die werd vergeleken met het eerste coronajaar, toen er nauwelijks omzet was. Dan valt meteen veel af. En er waren zoveel regels en voorwaarden dat er eerder sprake was van een ontmoedigingsbeleid."
Meerdere huizen met houtskelet in brand in Nieuwegein
15 juli 2026 15:21
In Nieuwegein staan zeker drie woningen in brand. De huizen hebben een houtskelet en daardoor kan het zich vuur zich snel verspreiden, waarschuwt de veiligheidsregio.
Vier bluswagens en twee ladderwagens zijn ingezet om de brand te bestrijden. De brandweer probeert te voorkomen dat het vuur overslaat naar andere woningen in het huizenblok. Meerdere woningen zijn ontruimd. Voor zover bekend zijn er geen gewonden.
De brand is ontstaan in een van de woningen, waardoor is nog onbekend. Het advies aan omwonenden is om ramen en deuren dicht te houden vanwege de rook. Aanvankelijk was er veel rook, maar rond 15.30 uur was de hoeveelheid rook fors afgenomen volgens een woordvoerder van de veiligheidsregio.
Papieren wegenkaarten nog steeds enorm populair onder vakantiegangers
15 juli 2026 14:08
Ze lagen vroeger in elk dashboardkastje en waren onmisbaar tijdens de autovakantie naar Frankrijk of Spanje: de uitvouwbare papieren wegenkaarten. Nu zijn er digitale navigatiesystemen in bijna alle auto's en mobiele telefoons, maar de wegenkaarten lijken desondanks nog steeds gewild.
Ondanks een lichte daling van de papieren kaarten blijken ze in de ANWB-winkel nog veel gevraagd. De gratis wegenkaarten voor leden van de tien populairste vakantiebestemmingen hebben nog altijd een oplage van twee miljoen per twee jaar, vertelt de ANWB.
Dit gaat onder meer om de kaarten van Frankrijk, België, Luxemburg en Duitsland, maar ook Scandinavië is populair. "We zien dat mensen toch koelere bestemmingen opzoeken in de zomer", vertelt de ANWB-woordvoerder aan de NOS.
Voorpret
De vereniging zegt een enquête onder haar leden te hebben uitgestuurd met de vraag: 'Willen jullie onze routekaarten niet liever digitaal?'. "Daaruit kwam dat vakantiegangers het toch heel prettig vinden om een fysieke routekaart te hebben", aldus een ANWB-medewerker.
"Ik kan het met stift een beetje intekenen", zegt een klant uit de ANWB-winkel tegen de NOS. "En dan kan ik de kinderen alvast laten zien waar we allemaal langskomen en hoe ver we zijn." Hij noemt het heel nuttig voor de opvoeding en de topografische kennis van zijn kinderen. Een andere wegenkaartgebruiker noemt het onderdeel van de voorpret van op vakantie gaan.
Bij paniek in de auto als de telefoon leeg is, de navigatie uitvalt of er geen bereik is, is een papieren kaart aan te raden volgens een andere klant. "Zeker met de bosbranden en de hitte in Zuid-Europa."
Gevaarlijke situatie
Uit een onderzoek van Hart van Nederland in februari van dit jaar bleek dat bijna een derde van de Nederlanders weleens in een ongewenste situatie terecht is gekomen door het volgen van de navigatie. Dat bleek volgens het programma uit een representatief onderzoek van het Hart van Nederland-panel. 17 procent van de ondervraagden reed weleens een weg in waar dat niet mocht, en 10 procent moest door de navigatie keren op een plek waar dat gevaarlijk was, zoals op een smalle dijk.
In sommige gevallen kwamen weggebruikers in een echt gevaarlijke situatie terecht. Eén procent van de groep werd de verkeerde kant op gestuurd door het navigatiesysteem en kwam daardoor bijna in botsing en ook één procent belandde op de linker weghelft, kwam gevaarlijk dicht bij water, het spoor of een kade, aldus Hart van Nederland.
Een klant in de ANWB-winkel vertelt aan de NOS dat hij weleens met een caravan op een smal weggetje terechtkwam met overhangende rotsen omdat de navigatie geen rekening houdt met een aanhanger. Hij had niet de ruimte om te keren met een caravan. Een andere klant zegt dat het navigatiesysteem bij een dorpje in Frankrijk ineens uitviel en het scherm zwart werd. "Toen pakten we de kaart erbij en volgden de bordjes en ja dan kom je er ook."
Zeker 900 mensen meer dan normaal overleden tijdens hittegolf met code rood
15 juli 2026 14:00
Tussen 22 juni en 5 juli, toen er een extreme hittegolf was, overleden ruim 900 meer mensen dan normaal. Dat blijkt uit een inventarisatie van het RIVM. Waaraan mensen precies zijn overleden is onbekend, maar dat de hitte hierin een rol speelt is volgens het instituut "zeer aannemelijk." Het gaat vooral om mensen ouder dan 80 jaar.
Tijdens extreme hitte werken organen van met name ouderen minder goed, zweten ze minder en drinken dan ook minder, met alle risico's van dien. Ook chronische patiënten, bijvoorbeeld mensen met hart-, vaat- en longziekten, lopen extra risico omdat hitte hun klachten kan verergeren.
Daarnaast was er tijdens de hittegolf sprake van smog. De combinatie van een slechte luchtkwaliteit en hitte leidde volgens het RIVM tot een extra belasting op de gezondheid van kwetsbare mensen.
Uit de cijfers blijkt dat er in alle regio's in Nederland sprake was van verhoogde sterfte. De meeste extra sterfte was in het zuiden en oosten van Nederland. Daar werd het ook het warmst. Het aantal sterfgevallen was voor alle leeftijdsgroepen verhoogd, maar zoals al werd verwacht dus het meest bij de leeftijdsgroep van 80 jaar en ouder.
In de week van 22 tot en met 28 juni was er een oversterfte van 586 mensen. Ruim honderd meer sterfgevallen dan de eerste schatting.
Na-ijleffect
Het is bekend dat ook na een periode van hitte mensen kunnen overlijden aan de gevolgen daarvan. Dit is het zogenoemde na-ijleffect. In de week van 29 juni tot 5 juli overleden 325 meer mensen dan verwacht. Naar verwachting zijn nu bijna alle sterfgevallen tijdens de hitteperiode gerapporteerd.
Het was voor het eerst dat het KNMI het hoogste waarschuwingsniveau voor gevaarlijk weer in Nederland afgaf vanwege hitte. Ook bij de recordtemperaturen van 2019 was dit alarmniveau niet van kracht.
Nationaal Hitteplan
Met het Nationaal Hitteplan roept het RIVM zorginstellingen, verzorgers en mantelzorgers op om gedurende langdurigere warme periodes extra te letten op mensen die tot een risicogroep behoren. Naast ouderen en chronisch zieken gaat het dan ook om mensen met overgewicht en jonge kinderen. Zij lopen een hoger risico bij hitte en hebben meer hulp nodig bij het afkoelen en hydratatie.
Overleden acteur Cees Geel leefde en speelde intens
15 juli 2026 13:51
Cees Geel was een charismatische en herkenbare acteur, zegt regisseur en goede vriend Eddy Terstall. "Hij was onmiskenbaar in alle opzichten." De acteur overleed gisterochtend op 61-jarige leeftijd aan de gevolgen van een hartstilstand.
In 2004 kreeg hij een Gouden Kalf voor zijn hoofdrol in de film Simon, geregisseerd door Terstall.
De acteur sliep in die tijd weinig, zegt Terstall. "Hij vond het lekker om hard te werken, hij benaderde het ook echt als topsport. Cees deed de musical 3 Musketiers gelijktijdig met Simon. Hij moest altijd rond een uur of vier weg, snel in de auto naar Scheveningen. Daar stond hij 's avonds weer te zingen en te schermen."
Hij werd geboren in Schagen in een bescheiden milieu. Zijn ouders waren opgegroeid in armoede. Ze hoopten dat hun zoon een kantoorbaan zou vinden, maar Geel ging Nederlands studeren aan de universiteit. "Ik hield van lezen, van woorden. Ik wilde zo graag kunnen zeggen wat ik dacht en wat ik voelde. Daarna, toen mijn ouders net gewend waren aan het idee dat ik naar de universiteit ging, kwam de toneelschool in beeld", zei de acteur in 2009 in een interview met Trouw.
Geel had drie oudere zussen en een oudere broer die op zijn negende overleed, toen Cees nog niet geboren was.
Cor was negen jaar oud toen hij verdronk. "De huisarts adviseerde mijn ouders zo snel mogelijk een 'nieuw' kind te krijgen", zei Geel in Trouw. "Dat was ik. Ik ben geboren, omdat hij is gestorven." In zijn kindertijd was Geel daarom voorzichtig. Zijn ouders hadden immers al een kind verloren.
Cees Geel was te zien in tientallen films en televisieseries, waaronder negen seizoenen lang als rechercheur Stan Vroom in Flikken Rotterdam. Twee weken geleden was de laatste draaidag, van het negende en laatste seizoen.
Zijn manier van acteren was intens, zegt Terstall, die hem ook als vriend intens vond. "Hij was erg aanwezig in een scène." Soms was hij misschien iets te intens. Hij kon ook flink mopperen.
Volgens de oud-regisseur had Geel altijd zijn mening klaar en verwachtte hij ook een sterke mening terug. "Het leek in de kroeg altijd alsof we enorme ruzie hadden, dat ging nogal luid, maar we komen uit een sociale laag waar je niet zo diplomatiek hoeft te zijn."
Ook in het buitenland werd zijn talent opgemerkt. In 2005 werd hij uitgeroepen tot de beste acteur van het Tribeca-filmfestival in New York.
Tegen een Tilburgse nieuwssite zei Geel daarover dat hij destijds wel in Hollywood had rondgekeken, om eventueel daar te gaan werken, maar dat hij het in Nederland prima naar zijn zin had. Bovendien was na een tijd het momentum dat volgde na de prijs verdwenen.
Naar eigen zeggen zat hij er niet mee. "Nee, die blinde passie om het in Hollywood te maken, heb ik niet. Ik vermaak me in Nederland uitstekend."
Geel speelde ook in toneelstukken. In Als je niet leeft kun je niet scoren vertelde hij met Eric van Sauers anekdotes over mannenvriendschappen. NRC schreef daarover: "Van Sauers en Geel zijn twee vaatjes testosteron met diep bassende stemmen die wel weg weten met de rauwe romantiek van de kleedkamer en nurkse camaraderie."
De acteur was fervent supporter van PSV. "Je zult het niet zo snel aan me zien, maar je moet me tijdens wedstrijden niet te veel vragen want ik kan weleens kribbig overkomen", zei Geel in een interview met de club in 2015. Geel had bewondering voor de club in de jaren 80, toen PSV de Europa Cup I won, de voorloper van de Champions League. "Nadat ik de toneelschool had afgerond, heb ik daarom met mijn goede vriend Frank Lammers een seizoenkaart genomen."
Zoals in zijn jeugd zijn ouders bang waren om hem te verliezen, was Geel zelf lange tijd bang om zijn ouders te verliezen. Toen zijn moeder in 2009 overleed, voelde hij leegte, maar hij kon de dood inmiddels wel accepteren. "Dat alles voorbijgaat, vind ik wel een mooi, melancholiek gegeven", zei hij daarover.