Nederland koopt vijfde Patriot-systeem voor luchtverdediging
7 april 2026 17:30
Nederland heeft in de VS een extra Patriot-systeem gekocht. De koop is vandaag ondertekend door staatssecretaris Boswijk van Defensie op de Luitenant-generaal Bestkazerne, op de grens van Noord-Brabant en Limburg. Nederland betaalt er bijna een miljard euro voor.
Het systeem is bedoeld om te beschermen tegen dreigingen op grote hoogte en afstand. Volgens commandant Spanjer zijn de Patriots de kampioen in het neerhalen van de snelste vijandelijke raketten. Het Amerikaanse bedrijf Raytheon levert onder meer een lanceerstation, een controlestation en een radar.
Defensie had al vier van die systemen. Een daarvan is aan Oekraïne gegeven. Twee staan in Polen om een overslagpunt voor hulpgoederen aan Oekraïne te beschermen.
Voorrang voor Nederland
De aankoop staat haaks op de wens van Europa om minder afhankelijk van de VS te worden, maar Europese alternatieven ontbreken. Volgens de staatssecretaris kan Nederland nog niet zonder de Patriots. Hij vindt dat Europa wel moet blijven werken aan alternatieven.
Opvallend is de snelheid waarmee de bestelling is afgerond. Normaal gaan daar vanwege de populariteit jaren overheen, maar nu is het in enkele maanden geregeld. Dat komt doordat Nederland al vaker bestellingen bij Raytheon heeft gedaan. Een eerdere bestelling kon worden uitgebreid waardoor Nederland niet achteraan in de rij hoefde aan te sluiten.
Nederland was jaren geleden na de VS het eerste land dat een Patriot-systeem aanschafte. Ook steekt Raytheon volgens de staatssecretaris veel op van de Nederlandse ervaringen.
Het nieuwe Patriot-systeem wordt waarschijnlijk over enkele jaren geleverd.
Kabinet: inclusieve taalgids ministerie 'betuttelend' en 'overbodig'
7 april 2026 17:19
Een groot deel van de Tweede Kamer heeft geen behoefte aan de taalgids met "inclusieve woordenlijst" van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Het kabinet is het met de Kamer eens dat deze niet nodig is, bleek tijdens een debat.
In de gids staat bijvoorbeeld dat de woorden mannen en vrouwen beter vervangen kunnen worden door 'cisgender mannen' en 'cisgender vrouwen'. Vluchtelingenprobleem kan volgens de gids beter opvangprobleem of woningnood worden genoemd.
De ambtenaren van het zogenoemde OCW Programma tegen Discriminatie en Racisme willen met de taalgids met "niet-neutrale" woorden invloed uitoefenen op het onderwijs en de maatschappij, zeiden verschillende fracties die bezwaar maakten.
Staatssecretaris van Onderwijs en Emancipatie Tielen (VVD), die naar de Tweede Kamer was geroepen, wilde zo ver niet gaan maar vindt de taalgids overbodig. Zij zei dat de ambtenaren van OCW professioneel genoeg zijn om zonder lijst "zorgvuldig, gelijkwaardig en begrijpelijk" te communiceren.
Tielen: "Dit roept bij mij een gevoel van betutteling op. Het is goed om over taalgebruik te praten, maar zo'n lijstje is niet nodig. Van mij mag dit de kast in."
Adviezen en richtlijnen
GeenStijl berichtte afgelopen vrijdag over de taalgids voor intern gebruik op het ministerie. Die is volgens de schrijvers bedoeld om "gelijkwaardigheid ook via onze taal te bevorderen". In de gids staan adviezen en richtlijnen voor woordgebruik dat de voorkeur heeft.
Het heeft volgens de schrijvers de voorkeur 'zwart' met een hoofdletter te schrijven als het gaat over culturele identiteit of geschiedenis, zoals Zwarte muziek of Zwarte emancipatiestrijd. De aanduiding Gouden Eeuw maakt de geschiedenis mooier dan hij is, zeggen de schrijvers, dus 17de eeuw is beter.
Er staan woorden in die specifiek in het onderwijs of de museumwereld worden gebruikt, wat tot het werkterrein van het ministerie behoort. Laaggeletterd moet worden vervangen door basisgeletterd. En zien, kijken of horen door merken, waarnemen en ervaren. Er staan ook woorden in onder de algemene thema's 'Gender & lhbtiq+ en Inclusiviteit'.
Jij-dag
De Kamerleden noemden allemaal voorbeelden uit de lijst die hen het meest dwarszaten. Bijvoorbeeld dat Vader- en Moederdag vervangen moeten worden door Jij-dag. Of dat Westerse beschaving een ongewenste uitdrukking is vanwege het koloniale verleden.
Staatssecretaris Tielen liet zich niet verleiden om op alle voorbeelden in te gaan, maar zei wel lachend dat zij zelf door de lijst in de knel zou kunnen komen. "Als je het allemaal heel letterlijk neemt, mag ik mezelf niet eens powervrouw meer noemen, en dat wil ik juist graag wel blijven doen."
De taalgids kostte 40.000 euro en bestaat nu een jaar, zei Tielen. Tijd om dit weer eens tegen het licht te houden, vindt zij. Zij is het met Kamerleden eens dat de achterblijvende leesvaardigheid en het taalbegrip van leerlingen een hogere prioriteit heeft.
De fracties die bezwaar maakten waren FVD, PVV, JA21, BBB, VVD, SGP, ChristenUnie en het lid Keijzer. Grootste oppositiefractie GL-PvdA en regeringsfracties D66 en CDA lieten zich in het debat niet horen.
Hoe speciaal is Tata's staal? 'Best uniek', maar 'uiteindelijk vervangbaar'
7 april 2026 17:15
In de Tweede Kamer wordt vanavond gedebatteerd over de 2 miljard euro die het kabinet wil uittrekken om Tata Steel in IJmuiden te helpen verduurzamen. Bij de productie van staal is heel veel energie nodig en daarvoor wordt nu nog steenkool gebruikt. Dat moet gas worden en uiteindelijk groene waterstof. Daardoor moet Tata veel minder CO2 gaan uitstoten.
Maar hoe speciaal is het staal dat Tata maakt eigenlijk?
Belangrijke speler
"Tata is een belangrijke speler in de staalwereld", zegt Edse Dantuma, econoom van ING. "Ze zijn innovatief, investeren in verduurzaming en maken specifieke staalsoorten, vooral voor de auto-industrie. Maar ze zijn nou ook weer niet zo groot dat ze onmisbaar zijn, daar moet je eerlijk over zijn."
Volgens hem maakt Tata onder meer staal voor auto's dat wat betreft roestvrijheid, stevigheid en impactresistentie niet zomaar te vervangen is. "Andere staalfabrikanten kunnen dat niet binnen een paar weken of maanden. Maar op de langere termijn wel, denk ik. In Duitsland heb je grotere fabrieken, bijvoorbeeld ThyssenKrupp, dat ook aan de auto-industrie levert."
'Niet eenvoudig te kopiëren'
"De productie van het specialistische staal van Tata IJmuiden is niet eenvoudig of snel te kopiëren, het is best wel uniek staal", zegt Casper Burgering, econoom bij ABN Amro. "Met name klanten in de VS zijn redelijk afhankelijk van ze. De lange relatie van Amerikaanse klanten met Tata IJmuiden spreekt boekdelen. Die bleef ook grotendeels in stand tijdens de vele crises die de sector heeft meegemaakt. Bijvoorbeeld tijdens de hogere importheffingen voor staal van Trump."
"Er wordt wereldwijd veel bulkstaal gemaakt, daar is vooral China goed en goedkoop in. Maar Tata gaat een stapje verder en maakt klantspecifiek, specialistisch staal. Het zal enige tijd vergen om dat elders te maken", denkt Burgering.
"Om nou te zeggen dat het nergens anders gemaakt kan worden, dat lijkt me wat te ver gaan", zegt Kees de Schipper, industrie-expert bij Rabobank. "Er zijn in Europa ook best veel staalproducenten. Maar we hebben het hier wel over specialistische toepassingen. Tata en zijn afnemers werken nauw samen."
Economen: 'doe het niet'
Er is de laatste tijd veel discussie over het wel of niet steunen van Tata en of Nederland überhaupt wel een goede plek is voor zo'n staalfabriek. Een groep economen riep de overheid vorige maand op om de vergroening van Tata niet te subsidiëren met 2 miljard. Volgens hen is dat zonde van het geld. Want je zou het beter kunnen besteden aan investeringen in "industrieën met hogere maatschappelijke opbrengsten".
En de kosten van duurzame staalproductie zouden hier ook structureel hoger liggen dan in andere delen van Europa, zoals Spanje en Zweden. Deze economen verwachten daarom dat Tata steeds weer steun nodig zal hebben om overeind te blijven.
'We moeten blij zijn'
Maar volgens energiebeleid-deskundige Pieter Boot valt er op die argumenten wel wat af te dingen. Zo is het volgens hem niet zo dat duurzame staalproductie in Spanje of Zweden makkelijker zal zijn. Hij vindt dat we daarom blij moeten zijn dat een Indiaas bedrijf als Tata plannen heeft om in Nederland te verduurzamen. Volgens hem krijgen we ook relatief veel vermindering van CO2-uitstoot terug in ruil voor de 2 miljard.
"Er zijn zowel valide argumenten voor als tegen subsidie voor Tata", vindt Kees de Schipper van Rabobank. "Je loopt inderdaad risico als overheid, dat Tata bijvoorbeeld in de toekomst toch stopt, ondanks die miljarden. Het is uiteindelijk echt een politieke afweging."
In veel supermarktvlees zitten ook plantaardige ingrediënten
7 april 2026 16:22
Een bakje gehakt of een rookworst uit de supermarkt: veel mensen zullen niet weten dat deze producten niet altijd uit puur vlees bestaan, maar verrijkt zijn met plantaardige ingrediënten, zoals tuinbonen of suikerbietvezels. Hybridevlees wordt dat ook wel genoemd.
Uit een basismeting van Foodvalley blijkt dat bijna alle supermarkten zulke vleesproducten en ook plantaardig verrijkte zuivelproducten in de schappen hebben liggen.
Foodvalley, een onafhankelijke organisatie die zich richt op duurzaam voedsel, onderzocht 115 producten, waarvan 111 vleesproducten. Het gemiddelde plantaardige gehalte in de vleesproducten lag op 10,5 procent.
De plantaardige toevoegingen worden met name gebruikt in huismerkproducten met een hoge omloopsnelheid, zoals gehakt, rookworst en hamburgers. Jumbo biedt met 41 procent de meeste verrijkte vleesproducten aan, gevolgd door Albert Heijn (28 procent) en Lidl (8 procent).
Tuinbonen
Eiwit uit tuinbonen (fava) en uit andere bonen is het meest gebruikte plantaardige ingrediënt, gevolgd door suikerbietvezels. Ook zeewier, groentestukjes, aardappel, jackfruit en oesterzwammen kunnen aan je vleesproduct zijn toegevoegd.
Opvallend is dat dit meestal niet op de voorkant van de verpakking wordt aangekondigd, maar dat het alleen in de ingrediëntenlijst is terug te vinden, zoals wettelijk verplicht is.
Voor 31 van de onderzochte producten kon de nutriscore (voedingswaardescore) worden vergeleken met gelijksoortige niet-verrijkte producten. In 35 procent van die gevallen scoort de plantaardig verrijkte variant volgens Foodvalley beter vanwege een lager gehalte aan verzadigd vet en/of een hoger vezelgehalte.
In 10 procent was het traditionele product beter en in 55 procent was er geen verschil. Wel was er meestal een verschil in de prijs. De verrijkte producten hadden in 60 procent van de gevallen een lagere prijs dan de niet-verrijkte producten.
Assortiment zal verdubbelen
Voedselexperts verwachten volgens Foodvalley dat het assortiment plantaardig verrijkte vleesproducten binnen een jaar zal verdubbelen, vooral door de stijgende vleesprijzen. Ook wordt een toename van plantaardig verrijkte zuivelproducten verwacht, met name kwark, yoghurt en kaas.
De Consumentenbond vindt het een goede ontwikkeling, mits het duidelijk vermeld wordt op de verpakking van producten. "De communicatie naar de klant moet goed zijn. Als producten gezonder worden of voor meer mensen bereikbaar zijn, is dat een prima zaak. Maar het moet niet ingezet worden om kosten te besparen voor supermarkten (krimpflatie)", aldus een woordvoerder.
Foodvalley is van plan de meting jaarlijks te herhalen.
Hoog Amerikaans bezoek aan Orbán, vijf dagen voor verkiezingen
7 april 2026 15:59
De Amerikaanse vicepresident Vance is in Hongarije. Het tweedaagse bezoek wordt gezien als een ultieme poging om de verkiezingen van komende zondag in het voordeel te laten uitvallen van premier Orbán. Die is al zestien jaar aan de macht, maar staat nu fors achter in de peilingen.
Vance sprak op een gezamenlijke persconferentie in Boedapest lovende woorden over Orbán en haalde tegelijkertijd uit naar wat hij "de bureaucraten in Brussel" noemde. Die proberen de verkiezingen in Hongarije te beïnvloeden, zei hij zonder dat toe te lichten of te onderbouwen. "En dat allemaal omdat ze deze man haten."
Op zijn beurt zei Orbán dat er sinds het aantreden van president Trump "een gouden tijdperk" is aangebroken in de relatie tussen Hongarije en de Verenigde Staten.
Trump heeft meermaals gezegd dat hij hoopt dat Orbán wordt herkozen. Ze zijn geestverwanten op het gebied van onder meer migratie. Ook zijn beiden voor het inperken van de rechten van lhbti'ers en voor het aan banden leggen van media.
Campagnebijeenkomst
Later op de dag zal Vance ook nog bij een campagnebijeenkomst van Orbáns partij Fidesz zijn.
Het bezoek valt slecht bij oppositieleider Magyar, die stevig aan kop gaat in de peilingen voor het premierschap. "Geen enkel ander land mag zich bemoeien met de Hongaarse verkiezingen", schrijft hij op sociale media. "De geschiedenis van Hongarije wordt niet geschreven in Washington, Moskou of Brussel, maar in de straten en op de pleinen van Hongarije."
Komt er na 16 jaar een einde aan het tijdperk-Orbán in Hongarije? Correspondent Christiaan Paauwe volgde hun campagnes.
Juist vandaag publiceerde persbureau Bloomberg een artikel waaruit nogmaals blijkt dat de banden tussen Hongarije en Rusland warm zijn. Het artikel beschrijft een telefoongesprek dat Orbán in oktober had met president Poetin en is volgens het persbureau gebaseerd op een transcript dat door de Hongaarse regering zelf is gemaakt.
"In elke kwestie waarbij ik van dienst kan zijn, sta ik tot je beschikking", zou Orbán tegen Poetin hebben gezegd. Volgens Bloomberg illustreerde hij dat door te verwijzen naar een kinderverhaal waarin een muis een leeuw helpt. Poetin zou er lachend op hebben gereageerd.
Correspondent Midden- en Oost-Europa Christiaan Paauwe:
"Orbán heeft de afgelopen tijd zijn grote vriend Trump nog net niet gesmeekt om naar Hongarije te komen. Want de Hongaarse premier heeft hem altijd zo trouw gesteund.
Dat niet Trump maar Vance nu op bezoek is, is eigenlijk een troostprijs. Hiermee wil de regering laten zien dat ze meedoet op het wereldtoneel. Alleen zal de gemiddelde Hongaar Vance nauwelijks kennen, dus is het maar de vraag of het Orbán zal helpen met de verkiezingen.
Wat waarschijnlijk meer effect zal hebben, is het gesprek tussen Orbán en Poetin waarover Bloomberg schrijft. Daaruit blijkt nog meer hoe graag de Hongaarse premier Russische belangen wil behartigen. Natuurlijk zal de harde kern van Orbáns achterban het wegwuiven, maar het is voor Hongaren verder bewijs dat de premier niet de sterke leider is die hij steeds claimt te zijn."
Vorige maand waren er ook al onthullingen over de nauwe samenwerking tussen Rusland en NAVO-lidstaat Hongarije. Zo zou minister Szijjártó van Buitenlandse Zaken in pauzes van EU-vergaderingen hebben gebeld met zijn Russische ambtgenoot Lavrov om door te spelen wat er was besproken.
Kanye West mag Verenigd Koninkrijk niet in
7 april 2026 15:00
Het Verenigd Koninkrijk weigert Kanye West toegang. Dat meldt de omroep BBC op basis van het Britse ministerie van Binnenlandse Zaken. De regering heeft de visumaanvraag van de Amerikaanse artiest afgewezen na ophef over zijn geplande optreden op een Londens festival dit jaar. Grote sponsoren hebben aangekondigd zich terug te trekken, omdat West zich geregeld antisemitisch uitlaat.
Het Londense Wireless Festival heeft bekendgemaakt dat het evenement vanwege het weigeren van Kanye West deze zomer niet doorgaat. De festivalorganisatie schrijft dat fans die een kaartje hebben gekocht hun geld terugkrijgen.
West ligt al jaren onder vuur vanwege zijn aanstootgevende gedrag, onder meer door antisemitische uitspraken. Zo noemde hij zichzelf een nazi en bracht hij vorig jaar een nummer uit genaamd Heil Hitler. Ook verkocht hij T-shirts met een hakenkruis.
Ophef
Vorige week werd bekend dat West in juli drie dagen op het Londense festival zou optreden. Meerdere sponsoren zeiden daarop dat ze zich terugtrekken, waaronder hoofdsponsor Pepsi en bier- en whiskyproducent Diageo, bekend van merken als Johnnie Walker, Guinness en Captain Morgan.
Ook de Britse premier Starmer liet zich uit over de kwestie. Het zou volgens hem "zeer zorgwekkend" zijn als West op het festival zou optreden.
Excuses
Afgelopen januari bood West zijn excuses aan voor zijn uitspraken. "Ik ben geen nazi of antisemiet", schreef hij in een paginagrote advertentie in The Wall Street Journal. "Ik houd van Joodse mensen."
In de brief met de titel "Aan iedereen die ik heb gekwetst", schreef hij dat zijn daden te wijten waren aan zijn bipolaire stoornis. Hij zou door de stoornis "contact met de werkelijkheid" zijn verloren.
In gesprek
Eerder vandaag zei Kanye West in gesprek te willen met de Britse Joodse gemeenschap vanwege de ophef over zijn optreden. De 48-jarige West, die zich sinds enkele jaren Ye noemt, zegt in een verklaring de ophef op de voet te volgen. Hij wil vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap persoonlijk ontmoeten om "te luisteren", citeert de BBC uit zijn verklaring.
"Ik weet dat woorden niet voldoende zijn", schrijft West. "Ik moet verandering laten zien door mijn daden. Als jullie daarvoor openstaan, sta ik klaar."